Rákos-mező

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rákosmező (pol. Pole Rákos lub Rákos) to miejsce wielu diet narodowych i działań wojennych w średniowiecznych Węgrzech, co w szerokim znaczeniu oznaczało całą piaszczystą równinę po wschodniej stronie Pesztu.[1] Później, w kronikach Anonymusa i Szymona Kezy, pole Rákos zostało określone jako centrum Węgier[2]. Później między Angyalföld i Kőbánya za murami miejskimi Pestu (Kiskörút), według innego źródła rozciągało się on od Ogrodu Orczy[3] do potoku Rákos, od którego pochodzi nazwa obszaru. W tym samym czasie w pracy Ferenca SalamonaHistoria Budapesztu”, opartej na mapie Sámuela Mikoviny, opublikowanej w 1737 r., „Campi Rakos” rozciągał się nad strumieniem naprzeciw Wyspy Małgorzaty w Budapeszcie XIII.[4][5]

Nazwę Rákosmező nazywano również Rákosfalva w XIX wieku[6], a w 1935 r. w Budapeszcie Okręg XIV ubiegał się również o tę nazwę (ostatecznie do 1949 r.[7] była Rákosváros)[8][9], a niegdyś piaszczyste lotnisko graniczy z Kerepesi út – Fehér út – Keresztúri út[10].

Historia

Przed średniowieczem obszar potoku Rákos i jego dopływów był podmokłym obszarem pokrytym luźnym piaskiem czwartorzędowym odkładającym się podczas powodzi Dunaju nad dolną warstwą żwiru. Z powodu nanoszonego piasku strumień, który kiedyś skręcał znacznie dalej na południe, ciągle zmieniał swój bieg.

Plik:Gurk-Hofbauer View of Pest and Buda from the Field Rákos.jpg
Widok miasta Pest i Budy z pola Rákos (1829 rajzoló: Hofbauer János, metsző: Gurk Eduard)

Obszar ten stawał się coraz bardziej odpowiedni do zasiedlenia, częściowo poprzez naturalne uzupełnianie, a następnie interwencję człowieka (odwadnianie, budowa zapory, rów, uprawa ziemi).[4][5]

Już w czasach rzymskich i poprzez dolinę Rákos przemieszczano się z Buda, Pestu i ich okolice ku dolinom Tapio i Galgi do regionu Tisza. Wiele armii starło się w tym regionie, m.in. bitwa między królem Salamonem oraz Gejzą I i [[|I. Lászlo|Władysławem I] w bitwie pod Mogyoródem i Cinkota w 1074 r., która dała koronę synom Beli I, o czym relacjonuje „Kép“ i wspomina o „descendit in Racus“.[11][12]

Według Leksykonu Katolickiego Rákos-mező wspomniany został w 1289 r. jako centrum kraju.Od XII-XIII wieku stał się głównym miejscem operacji wojskowych i diet (parlamentów), na których czasem gromadziły się dziesiątki tysięcy ludzi. Szlachta obozowała po obu stronach Kerepesi út, wzdłuż którego od końca XV wieku na terenie późniejszego dzielnicy Józsefa i częściowo dzielnicy Ferencváros stworzono dla nich przedmieście dla większej wygody.

Stracił na znaczeniu w czasach tureckich, a od XVIII wieku rozwijający się Peszt pozyskiwał z lasów drewno potrzebne do ogrzewania i budowy.potrzebne źródło

Utóélete / życie pozagrobowe

Na terenach rolniczych usługi użyteczności publicznej i wzmożone prace budowlane rozpoczęły się w latach 80. XIX wieku, ale nadal w XIX i XX wieku. Na przełomie XIX i XX wieku obszar ten charakteryzował się ogrodnictwem i zabudową wiejską. Obecnie tylko kilka przestrzeni publicznych nosi nazwy z przeszłości (np. Bolgárkertész utca).[13]

Plik:Rákosmező 1909 emléktábla.JPG
Tablica pamiątkowa upamiętniająca pierwszy węgierski port lotniczy, Budapeszt XIV. Dzielnica, park miejski, muzeum transportu

Károly Kisfaludy napisał także wiersz o polu Rákos[14]. W czerwcu 1827 r. odbył się tutaj pierwszy wyścig koni dzięki Stefanowi Széchenyiemu. Zostało to również opisane przez Dániela Berzsenyi w jego Poecie hrabiego János Mailáth w 1830 roku.[15][16]

Od utworzenia Budapesztu (1873) należy do miasta. Początkowo w VI, VII, VIII, X., a później w 1930 r. XIV. część dzielnicy[17].

W części pola pomiędzy Kerepesi úti Éles-sarok, na dawnym poligonie kawalerii, na powierzchni około dziesięciu kilometrów kwadratowych rozpoczął się historia lotnictwa na Węgrzech. Pionierzy lotnictwa położyli podwaliny pod lotnictwo krajowe w latach 1909–1914[18]. Budowa hangarów do montażu i przechowywania maszyn rozpoczęła się latem 1909 roku. Pierwszy hangar postawił dr. [https://hu.wikipedia.org/wiki/Kutassy_%C3%81goston Ágoston Kutassy. W rejestrze Węgierskiego Stowarzyszenia Lotniczego, posiadaczem identyfikatora pilota nr 1 jest również Kutassy.[19][20] W 1910 r. dzielnica VII złożyła wniosek o przyznanie mu prawa do organizowania dużych międzynarodowych zawodów lotniczych i to bez szczególnego lobbingu. Upamiętnia to również statua na głównym placu w Örs[21]. Do 1912 r. wybudowano 17 hangarów. Były wykonane z desek i zostały wyposażone w rolowane drzwi przesuwne. Z wyjątkiem pierwszych dwóch, miały 20 metrów szerokości, 12 metrów głębokości i 6 metrów wysokości.[22]

Główne parlamenty


  • 1277 májusában Timót zágrábi püspök segítségével országos gyűlést hívtak össze a Rákos-patak melletti mezőre. A országgyűlés törvényes korúnak nyilvánította Kun László királyt, és kezébe adta az ország kormányzását, egyben jóváhagyta a Habsburg Rudolffal kötendő szövetségi szerződést.
  • 1278 nyarán a Rákos-mezőn gyűlt össze a II. Ottokár cseh király ellen induló sereg.
  • Az Árpád-ház kihalását követően hagyományossá vált az országgyűlések Rákos-mezőn való tartása. Jó példa erre az 1307. október 10-ei országgyűlés, mely Károly Róbertet magyar királlyá választotta
  • 1490-ben a Rákos mezején királlyá választják II. (Jagelló) Ulászlót
  • 1505-ben a köznemesség nyomására a rákosi országgyűlés a következő határozatot hozza: Ha II. Ulászló fiúörökös nélkül hal meg, csak magyart fognak királlyá választani. A határozat oka az volt, hogy Ulászló nem foglalkozott a magyarok érdekeivel. A köznemesek eme törekvése a következő évben okafogyottá vált, mivel megszületett Ulászló fia, II. Lajos
  • 1526. április 24-én a magyar nemesség a rákosi országgyűlésen döntött a főúri és a köznemesi párt viszályáról, a végvárak felszereléséről és a hadak táborba szállásáról. Mindehhez csak az akarat és a pénz hiányzott.
  • 1540 szeptemberében a rákosi országgyűlés II. János néven magyar királlyá választotta Szapolyai János és Jagelló Izabella csecsemő korú fiát

Jegyzetek

  1. Hunfalvy János Magyarország és Erdély eredeti képekben: Rajzolta Rohbock Lajos. Történelmi és helyirati szöveggel, 1. kötet, 1. kiadás; Ludwig Rohbock Gusztav György Lange, books.google.hu – 1856
  2. Podhradczky József, Anonymus Belae Regis Notarius: Béla király névtelen jegyzőjének idegenkora és hitelessége: oklevelek, egykorú és közelkorú kútfők szerint, Bagó Mártonnál, books.google.hu - 1861
  3. Podhradczky József, Anonymus Belae Regis Notarius: Béla király névtelen jegyzőjének idegenkora és hitelessége: oklevelek, egykorú és közelkorú kútfők szerint, Bagó Mártonnál, books.google.hu - 1861
  4. 4,0 4,1 Gellért Lajos–Juhász Katalin–Pappné Vőneki Erzsébet: A XIII. kerület. Kezdetektől napjainkig 2. bőv. kiad., media13.hu – 2007.
  5. 5,0 5,1 XIII. kerület - Angyalföld, Újlipótváros, Vizafogó, media13.hu – 2000
  6. Rákosfalva — Rákosmező, Rákos Vidéke, 5. évfolyam 28. szám, library.hungaricana.hu - 1905. július 9.
  7. Tanulmányok Budapest Múltjából 30. (2002) – Az ötven éves Nagy-Budapest – előzmények és megvalósulás, Gergely Gábor: Budapest kerületeinek közigazgatási változásai (341. oldal)
  8. 451. A közgyűlés tárgyalja a polgármester 20.398/1935—1. számú előterjesztését, a XIV. közigazgatási kerületnek „Rákosmező” néven való elnevezése tárgyában., Budapest főváros törvényhatósági bizottsága közgyűlési jegyzőkönyvei 193514. 1935. október 23. rendes közgyűlés jegyzőkönyve, library.hungaricana.hu
  9. Rákosváros lesz Zugló új neve Küldöttség megy Szendy polgármesterhez, Uj Budapest 13. évfolyam, 37. szám, library.hungaricana.hu - 1935. szeptember 21.
  10. Utcanevek eredete - XVII. kerület, WeLoveBudapest.com – 2014. febr. 17.
  11. Marczali Henrik: Gödöllő és vidéke. Az Osztrák–Magyar Monarchia írásban és képben Az Osztrák–Magyar Monarchia térképe (Monarchia austro-węgierska na piśmie i na zdjęciach Mapa monarchii austro-węgierskiej). Arcanum Adatbázis Kft.
  12. Bánlaky József: A magyar nemzet hadtörténelme – 2. A mogyoródi csata 1074. március 14-én.
  13. Petz Anna: Bolgárkertész bevándorlók, akik elvették a magyarok munkáját, hvg.hu - 2015. november. 22.
  14. Balázs Géza: Egykori országgyűlések színhelyén, Kortárs 45. évf. 10. sz. epa.oszk.hu - 2001.
  15. Joseph - Stanislaus Albach, németből fordította Gegö E. N.: Magyar Ország' rövid földleirása gyermekek' oktatására, Müller, books.google.hu - 1834
  16. Mihály Lackó Széchenyi és Kossuth vitája (115. oldal), books.google.hu - 1977
  17. Budapest kerületei 1873-ban (és később) – térképen
  18. Tóth Bálint: Amikor a magyar aviatikusok repülőmotort raboltak maguknak, index.hu - 2017. október 28.
  19. Szentesi Csaba: A magyar repülés a hőskorától 1920-ig, 14 sierpnia 2002 14. Zarchiwizowano z oryginału 2013-08-24.
  20. A „rákosmenti repülők” rövid életrajzai Zarchiwizowano 29 stycznia 2012 z oryginału na Wayback Machine-ben, Rákosmente.hu. [dostęp:2018-10-25].
  21. Ferihegy régóta a régió első számú reptere lehetne, mult-kor.hu - 2006. február 3.
  22. Harangozó Tamás: 100 éves a magyar repülés prezentációs anyag, haif.org - 2010.

Források

Więcej informacji