|
Rákosmező (pol. Pole Rákos lub Rákos) to miejsce wielu diet narodowych i działań wojennych w średniowiecznych Węgrzech, co w szerokim znaczeniu oznaczało całą piaszczystą równinę po wschodniej stronie Pesztu.[1] Później, w kronikach Anonymusa i Szymona Kezy, pole Rákos zostało określone jako centrum Węgier[2]. Później między Angyalföld i Kőbánya za murami miejskimi Pestu (Kiskörút), według innego źródła rozciągało się on od Ogrodu Orczy[3] do potoku Rákos, od którego pochodzi nazwa obszaru. W tym samym czasie w pracy Ferenca Salamona „Historia Budapesztu”, opartej na mapie Sámuela Mikoviny, opublikowanej w 1737 r., „Campi Rakos” rozciągał się nad strumieniem naprzeciw Wyspy Małgorzaty w Budapeszcie XIII.[4][5]
Nazwę Rákosmező nazywano również Rákosfalva w XIX wieku[6], a w 1935 r. w Budapeszcie Okręg XIV ubiegał się również o tę nazwę (ostatecznie do 1949 r.[7] była Rákosváros)[8][9], a niegdyś piaszczyste lotnisko graniczy z Kerepesi út – Fehér út – Keresztúri út[10].
Historia
Przed średniowieczem obszar potoku Rákos i jego dopływów był podmokłym obszarem pokrytym luźnym piaskiem czwartorzędowym odkładającym się podczas powodzi Dunaju nad dolną warstwą żwiru. Z powodu nanoszonego piasku strumień, który kiedyś skręcał znacznie dalej na południe, ciągle zmieniał swój bieg.
Obszar ten stawał się coraz bardziej odpowiedni do zasiedlenia, częściowo poprzez naturalne uzupełnianie, a następnie interwencję człowieka (odwadnianie, budowa zapory, rów, uprawa ziemi).[4][5]
Już w czasach rzymskich i poprzez dolinę Rákos przemieszczano się z Buda, Pestu i ich okolice ku dolinom Tapio i Galgi do regionu Tisza. Wiele armii starło się w tym regionie, m.in. bitwa między królem Salamonem oraz Gejzą I i [[|I. Lászlo|Władysławem I] w bitwie pod Mogyoródem i Cinkota w 1074 r., która dała koronę synom Beli I, o czym relacjonuje „Kép“ i wspomina o „descendit in Racus“.[11][12]
Według Leksykonu Katolickiego Rákos-mező wspomniany został w 1289 r. jako centrum kraju.Od XII-XIII wieku stał się głównym miejscem operacji wojskowych i diet (parlamentów), na których czasem gromadziły się dziesiątki tysięcy ludzi. Szlachta obozowała po obu stronach Kerepesi út, wzdłuż którego od końca XV wieku na terenie późniejszego dzielnicy Józsefa i częściowo dzielnicy Ferencváros stworzono dla nich przedmieście dla większej wygody.
Stracił na znaczeniu w czasach tureckich, a od XVIII wieku rozwijający się Peszt pozyskiwał z lasów drewno potrzebne do ogrzewania i budowy.potrzebne źródło
Utóélete / życie pozagrobowe
Na terenach rolniczych usługi użyteczności publicznej i wzmożone prace budowlane rozpoczęły się w latach 80. XIX wieku, ale nadal w XIX i XX wieku. Na przełomie XIX i XX wieku obszar ten charakteryzował się ogrodnictwem i zabudową wiejską. Obecnie tylko kilka przestrzeni publicznych nosi nazwy z przeszłości (np. Bolgárkertész utca).[13]
Károly Kisfaludy napisał także wiersz o polu Rákos[14]. W czerwcu 1827 r. odbył się tutaj pierwszy wyścig koni dzięki Stefanowi Széchenyiemu. Zostało to również opisane przez Dániela Berzsenyi w jego Poecie hrabiego János Mailáth w 1830 roku.[15][16]
Od utworzenia Budapesztu (1873) należy do miasta. Początkowo w VI, VII, VIII, X., a później w 1930 r. XIV. część dzielnicy[17].
W części pola pomiędzy Kerepesi úti Éles-sarok, na dawnym poligonie kawalerii, na powierzchni około dziesięciu kilometrów kwadratowych rozpoczął się historia lotnictwa na Węgrzech. Pionierzy lotnictwa położyli podwaliny pod lotnictwo krajowe w latach 1909–1914[18]. Budowa hangarów do montażu i przechowywania maszyn rozpoczęła się latem 1909 roku. Pierwszy hangar postawił dr. [https://hu.wikipedia.org/wiki/Kutassy_%C3%81goston Ágoston Kutassy. W rejestrze Węgierskiego Stowarzyszenia Lotniczego, posiadaczem identyfikatora pilota nr 1 jest również Kutassy.[19][20] W 1910 r. dzielnica VII złożyła wniosek o przyznanie mu prawa do organizowania dużych międzynarodowych zawodów lotniczych i to bez szczególnego lobbingu. Upamiętnia to również statua na głównym placu w Örs[21]. Do 1912 r. wybudowano 17 hangarów. Były wykonane z desek i zostały wyposażone w rolowane drzwi przesuwne. Z wyjątkiem pierwszych dwóch, miały 20 metrów szerokości, 12 metrów głębokości i 6 metrów wysokości.[22]
Główne parlamenty
- 1277 W maju, z pomocą biskupa Timothy'ego z Zagrzebia, zwołano zgromadzenie narodowe w terenie obok Rákos Creek. Parlament ogłosił, że jest pełnoletni Król László Kun i przekazał rządowi kraju, zatwierdził również z Rudolfem Habsburgiem.
- 1278 zebrał się latem na polu Rákos II. Army przeciwko Ottokár Czech King.
- Po wyginięciu Domu Árpáda tradycyjnym stało się organizowanie parlamentów na placu Rákos. Dobrym tego przykładem jest 1307. 10 października Parlament, który Charles Robert został wybrany Królem Węgier
- 1490 zostaje wybrany królem na polu Rákos II. (Jagielloński) Ulászló t
- W 1505, pod naciskiem wspólnoty, Zgromadzenie Narodowe w Rakosie przyjmuje następującą rezolucję: Jeśli II. Ulászló umrze bez spadkobiercy, tylko Węgier zostanie wybrany królem. Powodem tej decyzji było to, że Ulászló nie zajmował się interesami Węgrów. Ta aspiracja pospolitych stała się daremna w następnym roku, kiedy urodził się syn Ulászló II. Król Ludwik Węgierski II. Louis
- 1526. 24 kwietnia szlachta węgierska postanowiła w parlamencie Rakosów o konflikcie między arystokratą i ludem, wyposażeniem fortecy granicznej i rozmieszczeniem wojsk. Potrzebna była tylko wola i pieniądze.
- 1540 We wrześniu Parlament ds. Raka II. János został wybrany Królem Węgier János Szapolyai i Jabelló Izabella synek
- 1277 májusában Timót zágrábi püspök segítségével országos gyűlést hívtak össze a Rákos-patak melletti mezőre. A országgyűlés törvényes korúnak nyilvánította Kun László királyt, és kezébe adta az ország kormányzását, egyben jóváhagyta a Habsburg Rudolffal kötendő szövetségi szerződést.
- 1278 nyarán a Rákos-mezőn gyűlt össze a II. Ottokár cseh király ellen induló sereg.
- Az Árpád-ház kihalását követően hagyományossá vált az országgyűlések Rákos-mezőn való tartása. Jó példa erre az 1307. október 10-ei országgyűlés, mely Károly Róbertet magyar királlyá választotta
- 1490-ben a Rákos mezején királlyá választják II. (Jagelló) Ulászlót
- 1505-ben a köznemesség nyomására a rákosi országgyűlés a következő határozatot hozza: Ha II. Ulászló fiúörökös nélkül hal meg, csak magyart fognak királlyá választani. A határozat oka az volt, hogy Ulászló nem foglalkozott a magyarok érdekeivel. A köznemesek eme törekvése a következő évben okafogyottá vált, mivel megszületett Ulászló fia, II. Lajos
- 1526. április 24-én a magyar nemesség a rákosi országgyűlésen döntött a főúri és a köznemesi párt viszályáról, a végvárak felszereléséről és a hadak táborba szállásáról. Mindehhez csak az akarat és a pénz hiányzott.
- 1540 szeptemberében a rákosi országgyűlés II. János néven magyar királlyá választotta Szapolyai János és Jagelló Izabella csecsemő korú fiát
Jegyzetek
- ↑ Hunfalvy János Magyarország és Erdély eredeti képekben: Rajzolta Rohbock Lajos. Történelmi és helyirati szöveggel, 1. kötet, 1. kiadás; Ludwig Rohbock Gusztav György Lange, books.google.hu – 1856
- ↑ Podhradczky József, Anonymus Belae Regis Notarius: Béla király névtelen jegyzőjének idegenkora és hitelessége: oklevelek, egykorú és közelkorú kútfők szerint, Bagó Mártonnál, books.google.hu - 1861
- ↑ Podhradczky József, Anonymus Belae Regis Notarius: Béla király névtelen jegyzőjének idegenkora és hitelessége: oklevelek, egykorú és közelkorú kútfők szerint, Bagó Mártonnál, books.google.hu - 1861
- ↑ 4,0 4,1 Gellért Lajos–Juhász Katalin–Pappné Vőneki Erzsébet: A XIII. kerület. Kezdetektől napjainkig 2. bőv. kiad., media13.hu – 2007.
- ↑ 5,0 5,1 XIII. kerület - Angyalföld, Újlipótváros, Vizafogó, media13.hu – 2000
- ↑ Rákosfalva — Rákosmező, Rákos Vidéke, 5. évfolyam 28. szám, library.hungaricana.hu - 1905. július 9.
- ↑ Tanulmányok Budapest Múltjából 30. (2002) – Az ötven éves Nagy-Budapest – előzmények és megvalósulás, Gergely Gábor: Budapest kerületeinek közigazgatási változásai (341. oldal)
- ↑ 451. A közgyűlés tárgyalja a polgármester 20.398/1935—1. számú előterjesztését, a XIV. közigazgatási kerületnek „Rákosmező” néven való elnevezése tárgyában., Budapest főváros törvényhatósági bizottsága közgyűlési jegyzőkönyvei 193514. 1935. október 23. rendes közgyűlés jegyzőkönyve, library.hungaricana.hu
- ↑ Rákosváros lesz Zugló új neve Küldöttség megy Szendy polgármesterhez, Uj Budapest 13. évfolyam, 37. szám, library.hungaricana.hu - 1935. szeptember 21.
- ↑ Utcanevek eredete - XVII. kerület, WeLoveBudapest.com – 2014. febr. 17.
- ↑ Marczali Henrik: Gödöllő és vidéke. Az Osztrák–Magyar Monarchia írásban és képben Az Osztrák–Magyar Monarchia térképe (Monarchia austro-węgierska na piśmie i na zdjęciach Mapa monarchii austro-węgierskiej). Arcanum Adatbázis Kft.
- ↑ Bánlaky József: A magyar nemzet hadtörténelme – 2. A mogyoródi csata 1074. március 14-én.
- ↑ Petz Anna: Bolgárkertész bevándorlók, akik elvették a magyarok munkáját, hvg.hu - 2015. november. 22.
- ↑ Balázs Géza: Egykori országgyűlések színhelyén, Kortárs 45. évf. 10. sz. epa.oszk.hu - 2001.
- ↑ Joseph - Stanislaus Albach, németből fordította Gegö E. N.: Magyar Ország' rövid földleirása gyermekek' oktatására, Müller, books.google.hu - 1834
- ↑ Mihály Lackó Széchenyi és Kossuth vitája (115. oldal), books.google.hu - 1977
- ↑ Budapest kerületei 1873-ban (és később) – térképen
- ↑ Tóth Bálint: Amikor a magyar aviatikusok repülőmotort raboltak maguknak, index.hu - 2017. október 28.
- ↑ Szentesi Csaba: A magyar repülés a hőskorától 1920-ig, 14 sierpnia 2002 14. Zarchiwizowano z oryginału 2013-08-24.
- ↑ A „rákosmenti repülők” rövid életrajzai Zarchiwizowano 29 stycznia 2012 z oryginału na Wayback Machine-ben, Rákosmente.hu. [dostęp:2018-10-25].
- ↑ Ferihegy régóta a régió első számú reptere lehetne, mult-kor.hu - 2006. február 3.
- ↑ Harangozó Tamás: 100 éves a magyar repülés prezentációs anyag, haif.org - 2010.
Források
Więcej informacji
- Vörös László - Duna mérési hiteles földmérő m., Csáti Ernő szerk.: Alap 's vizhelyzeti térképe Buda és Pest szabad királyi fő városainak (1833), Országos Széchényi Könyvtár / Térképtár
- A Rákosmező történelmi neve. (1-2. oldal), Rákos Vidéke 35. évfolyam 46. szám, library.hungaricana.hu - 1935. november 17.
- 451. A közgyűlés tárgyalja a polgármester 20.398/1935—1. számú előterjesztését, a XIV. közigazgatási kerületnek »Rákosmező« néven való elnevezése tárgyában, library.hungaricana.hu Budapest főváros törvényhatósági bizottsága közgyűlési jegyzőkönyvei 1935 - 14. 1935. október 23. rendes közgyűlés
- Tanulmányok Budapest Múltjából 8. (1940); Gárdonyi Albert: Középkori települések Pest határában (14-27. oldal), library.hungaricana.hu
- Rév Pál: A budaörsi közforgalmú repülőtér létesítésének története A Közlekedési Múzeum Évkönyve 8. 1985-1987; II. RÉSZ • Közlekedéstörténeti tanulmányok, library.hungaricana.hu - 1988.
- Rákosmezőn országgyűlés kezdődik, mult-kor.hu - 2004. május 21.
- Zugló Budapest XIV. kerület településképi arculati kézikönyv, zuglo.hu - 2017.
|