Etelköz

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Plik:Picta.jpg
Álmos przedstawiony w Chronica Hungarorum: był pierwszym przywódcą federacji plemion Madziarów, według węgierskich kronik

Konstantyn VII Porfirogeneta zidentyfikował Etelköz z ziemiami, na których płyną rzeki „Barouch”, „Koubou”, „Troullos”, „Broutos” i „Seretos”[1].[2] Identyfikacja trzech ostatnich rzek z Dniestrem, Prutem i Seretem jest bezdyskusyjna, ale tradycyjne utożsamianie Baroucha z Dnieprem i Koubou z Południowym Bugiem jest obalone przez Spinei.[2][3] Al-Jayhani napisał, że terytorium Madziarów znajdowało się między dwiema rzekami nazwanymi „tl” i „dwb” w latach 70-tych XIX wieku.[4] Według współczesnych uczonych tl może odnosić się do Wołgi, Donu lub Dniepru; dwb jest określany jako Dunaj.[4][5][6] Według Gesta Hungarorum, Madziarowie mieszkali w „Scytii” lub „Dentumoger”[7]. Ostatnia nazwa, która odnosi się do rzeki Don, sugeruje, że Madziarowie zamieszkiwali wschodnie regiony pontyjskich stepów, według Spinei[8].

Chazarski kagan wysłał swoich wysłanników do Madziarów wkrótce po tym, jak uciekli z Levedii i osiedlili się w Etelköz, według Porfirogenety. Kagan zaprosił Levediego na spotkanie, proponując uczynienie Levediego najwyższym przywódcą konfederacji plemion Madziarów w zamian za przyjęcie jego zwierzchnictwa.[9][10] Zamiast przyjąć ofertę, Levedi zasugerował zaoferowanie nową rangę innemu wodzowi – [[Álmos[[owi lub jego synowi Arpadowi.[10] Kagan przyjął propozycję Levediego i na jego żądanie wodzowie Madziarów ogłosili Arpada swoim wodzem.[10][11] Według Kristó i Spinei, raport Porfirogenety zachował pamięć o utworzeniu centrali w ramach federacji plemion Madziarskich.[11][12] Róna-Tas mówi, że historia dotyczy jedynie „zmiany dynastii”; upadek rodziny Levedi i pojawienie się dynastii Arpadów.[13] W przeciwieństwie do opowieści Porfirogenety, Gesta Hungarorum mówi, że to nie Arpad, ale jego ojciec został wybrany pierwszym najwyższym księciem Madziarów.[14]

Według muzułmańskich uczonych Madziarzy mieli dwóch najwyższych przywódców, kende i gyula, przy czym ten ostatni był ich władcą w latach 70. IX wieku[15]. Ich raport sugeruje, że kagan nadał tytuł Chazara szefowi federacji plemion Madziarów; Ibn Fadlan odnotował, że trzeci dygnitarz chazarski pojawił się w latach dwudziestych X wieku.[16] Raport muzułmańskiego uczonego sugeruje również, że Madziarowie przyjęli chazarski system „podwójnego królestwa”, w którym najwyższa władza została podzielona między świętego władcę (kende) i dowódcę wojskowego (gulę).[11][17][18]

Pomiędzy krajem [Pieczyngów] a krajem Esegel/Iskil, który należy do [Bułgarów Nadwołżańskich], leży pierwsza z granic Madziarów... Ich wódz stoi na czele 20.000 jeźdźców. Nazywa się „kundah”, ale ten, który faktycznie nimi rządzi, nazywany jest „jilah”. Wszyscy Madziarowie są bezwarunkowo posłuszni temu władcy w wojnach o cześć i obronę... Ich terytorium jest rozległe, rozciągające się aż do Morza Czarnego, do którego wpływają dwie rzeki, jedna większa niż Oxus. Ich kempingi znajdują się pomiędzy tymi dwoma rzekami.

Ibn Rusta: Na Madziarach[19]

1

Plik:Arpad Kepes Kronika.jpg
Syn Álmosa, Arpad, przedstawiony w Chronica Hungarorum: był pierwszym szefem federacji plemion Madziarów, według cesarza bizantyjskiego Konstantyna VII Porfirogenety

Porfirogeneta napisał, że Kabarowie – grupa Chazarów, którzy zbuntowali się przeciwko kaganowi — dołączyli do Madziarów w Etelköz w nieokreślonym czasie[20][21], sugerując, że Madziarowie pozbyli się zwierzchnictwa kagana.[22] Kabarowie byli podzieleni na trzy plemiona, ale dowodził nimi jeden wódz.[23][22] Porfirogeneta napisał również, że Kabarowie „byli promowani na pierwsze „plemię ”, ponieważ okazali się „najsilniejszymi i najdzielniejszymi”[24] z plemion.[25] W związku z tym Kabarowie stanowili awangardę Madziarów, ponieważ ludy koczownicze zawsze umieszczały powiązane plemiona na najbardziej narażonej pozycji.[25][22]

Ibn Rusta napisał, że Madziarowie podporządkowali sąsiednie ludy słowiańskie, nakładając na nie „ciężki haracz”[19] i traktując ich jak jeńców[26]. Madziarowie również "dokonywali rabunkowych najazdów na Słowian"[19] i sprzedawali tych schwytanych podczas tych najazdów Bizantyjczykom w Kerczu na Półwyspie Krymskim.[26][27] Grupa wojowników Madziarów zaatakowała przyszłego Świętego Cyryla Filozofa „wyjącego jak wilki i chcącego go zabić”[28] na stepach w pobliżu Krymu, zgodnie z legendą świętego.[29] Jednak Cyryl przekonał ich, aby „uwolnili go i całą jego świtę w pokoju”.[28][29] Mieszkańcy regionów położonych wzdłuż lewego brzegu Dniestru – których ruska kronika pierwotna zidentyfikowała jako Tivertsi – umocnili swoje osady w drugiej połowie IX wieku, co wydaje się być związane z obecnością Madziarów.[30]

2

Rabunkowy najazd we wschodniej Francji w 862 roku był pierwszą zarejestrowaną wyprawą wojskową Madziarów w Europie Środkowej.[31][32] Ten najazd mógł zostać zainicjowany przez Rośœcisława z Moraw, który był w stanie wojny z Ludwikiem II Niemieckim, według Róna-Tas i Spinei.[33][34] Dłuższa wersja Annales iuvavenses mówi, że Madziarowie wrócili do Wschodnich Franków i splądrowali region Wiednia w 881 roku.[33][32] To samo źródło osobno wspomniało o Cowari, czyli Kabarach, plądrujących region Kulmberg lub Kollmitz w tym samym roku, pokazując, że Kabarowie stanowili odrębną grupę.[35][36] Na początku lat osiemdziesiątych IX wieku „król” Madziarów odbył przyjacielskie spotkanie z Metodym, arcybiskupem Moraw, który według legendy Metodego wracał z Konstantynopola na Morawy.[37][38][39][40][41]

Gdy król Węgier przybył na ziemie naddunajskie, Metody chciał się z nim zobaczyć. I chociaż niektórzy zakładali i mówili: „Nie uniknie męki”, Metody udał się do [króla]. I jak przystało na władcę, [król] przyjął [Metodego] z czcią, powagą i radością. Po rozmowie z [Metodym], jak przystoi takim ludziom, [król] odprawił [Metodego] uściskiem i wieloma darami. Całując go [król] powiedział: „Czcigodny Ojcze, pamiętaj o mnie zawsze w swoich świętych modlitwach.”

Życie Metodego [42]

Further reading

  • Bowlus, Charles R. (1994). Franks, Moravians and Magyars: The Struggle for the Middle Danube, 788–907. University of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-3276-3.
  • Makkai, László (1994). "The Hungarians' prehistory, their conquest of Hungary and their raids to the West to 955". In Sugar, Peter F.; Hanák, Péter; Frank, Tibor (eds.). A History of Hungary. Indiana University Press. pp. 8–14. ISBN 0-253-35578-8.

External links

  • Hofer, Tamás (Fall 1996). "Ethnography and Hungarian Prehistory (Edited version of a lecture held at the conference "Ethnography and Prehistory," organized by the Hungarian Prehistoric Committee of the Hungarian Academy of Sciences on December 5, 1995)". Budapesti Könyvszemle – BUKSZ. Retrieved 9 December 2014.
  1. ↑ Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio (rozdz. 38), str. 175.
  2. ↑ 2,0 2,1 Spinei 2003, str. 44.
  3. ↑ Kristó 1996, str. 156.
  4. ↑ 4,0 4,1 Kristó 1996, str. 157.
  5. ↑ Fodor 1975, str. 248.
  6. ↑ Róna-Tas 1999, str. 328.
  7. ↑ Anonymus, Notary of King Béla: The Deeds of the Hungarians (rozdz. 1), str. 5.
  8. ↑ Spinei 2003, str. 52–53.
  9. ↑ Róna-Tas 1999, str. 416.
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 Kristó 1996, str. 159.
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 Spinei 2003, str. 33.
  12. ↑ Kristó 1996, str. 164–165.
  13. ↑ Róna-Tas 1999, str. 417.
  14. ↑ Fodor 1975, str. 250.
  15. ↑ Fodor 1975, str. 236.
  16. ↑ Kristó 1996, str. 136.
  17. ↑ Engel 2001, str. 18.
  18. ↑ Cartledge 2011, str. 55.
  19. ↑ 19,0 19,1 19,2 Ibn Rusta on the Magyars, str. 122.
  20. ↑ Engel 2001, str. 22.
  21. ↑ Kristó 1996, str. 148.
  22. ↑ 22,0 22,1 22,2 Spinei 2003, str. 51.
  23. ↑ Kristó 1996, str. 152–153.
  24. ↑ Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio (rozdz. 39), str. 175.
  25. ↑ 25,0 25,1 Kristó 1996, str. 153.
  26. ↑ 26,0 26,1 Fodor 1975, str. 251.
  27. ↑ Spinei 2003, str. 43.
  28. ↑ 28,0 28,1 Życie Konstantyna (rozdz. 8), str. 45.
  29. ↑ 29,0 29,1 Curta 2006, str. 123.
  30. ↑ Curta 2006, str. 124, 185.
  31. ↑ Molnár 2001, p. 11.
  32. ↑ 32,0 32,1 Engel 2001, p. 10.
  33. ↑ 33,0 33,1 Spinei 2003, p. 50.
  34. ↑ Róna-Tas 1999, p. 331.
  35. ↑ Kristó 1996, p. 150.
  36. ↑ Brook 2006, p. 143.
  37. ↑ László 1996, p. 43.
  38. ↑ Curta 2006, p. 123.
  39. ↑ Kristó 1996, str. 175, 219.
  40. ↑ Spinei 2003, p. 36.
  41. ↑ Fodor 1975, p. 261.
  42. ↑ Życie Metodego (rozdz. 16), str. 125.
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Etelköz&oldid=41025”