Csák Móric
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Csák Móric (pol. Maurycy Csák, łac. frater Mauritius) (* ok.1270, † 20 marca 1336), węgierski szlachcic, dominikanin. Beatyfikowany przez papieża Aleksandra VI w 1494 r. Wczesne życieMaurice urodził się około 1270 roku w oddziale Ugod prestiżowego i zamożnego rodu (klanu) Csák, jako syn Demetriusa Csáka, hrabiego Bakony i niezidentyfikowanej córki potężnego pana, Henryka Kőszegi. [1] Według jego hagiografii Maurice urodził się w fortecy Ugod w hrabstwie Veszprém, starożytnej posiadłości jego rodziny. Miał dwoje rodzeństwa. Jego bratem był Csák, który zmarł bezpotomnie przed 1309 rokiem. Legenda głosi, że wstąpił również do zakonu dominikanów, ale nie ma o tym współczesnych dowodów. Jego siostrą była Kunigunda (lub Kinga), która poślubiła Juliusa Rátót. [2] Maurice was born around 1270 into the Ugod branch of the prestigious and wealthy gens (clan) Csák, as the son of Demetrius Csák, Count of Bakony and an unidentified daughter of the powerful lord, Henry Kőszegi.[1] According to his hagiography, Maurice was born in the fortress of Ugod in Veszprém County, his family's ancient estate. He had two siblings. His brother was Csák, who died without descendants before 1309. The legend says, he also entered the Dominican Order, but there is no contemporary record of this. His sister was Kunigunda (or Kinga), who married Julius Rátót.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Według jego legendy Dziewica Maryja ukazała się swojej pobożnej matce we śnie podczas jej czterech miesięcy ciąży, kiedy miała wysoką gorączkę. Matka Maurice'a bała się, że nie przeżyje porodu. Maria przepowiedziała, że przeżyje i urodzi syna, który będzie „miły Bogu i ludowi”, i przypomniała sobie o swoim porodzie, kiedy anioł Gabriel ukazał się Marii i ogłosił jej boski wybór na matkę Jezusa . Jak mówi jego hagiografia, mały Maurice do trzeciego roku życia cierpiał na gorączkową chorobę. Jego edukacja rozpoczęła się, gdy miał pięć lat. Swoje uczucia religijne okazywał już w dzieciństwie; modlił się i kwestionował życie świętych w wieku dziesięciu lat, zamiast „dziecinnych zabaw i psot”. Pewnego razu stary zakonnik dominikanin odwiedził zamek Ugod i opowiedział młodemu Maurycemu młodemu Maurycemu historię klasztoru św. Aleksego w Rzymie z IV wieku, który w rezultacie zdecydował się na wybór monastycznego stylu życia [3]. ] According to his own legend, Virgin Mary appeared to his devout mother in a dream during her four months of pregnancy, when she had a high fever. Maurice's mother was afraid she wouldn't survive the child-birth. Mary predicted that she would survive and give birth to a son, who will be "well-pleasing to God and the people", and recalled her own parturition when the angel Gabriel appeared to Mary and announced her divine selection to be the mother of Jesus. As his hagiography says, the infant Maurice had suffered from a feverish disease until age of three. His education begun when he was five years old. He has already shown his religious sentiment in childhood; he prayed and disputed the life of saints at the age of ten, instead of "childish games and mischief". At one time, an old Dominican friar visited the castle of Ugod and told the story of the 4th-century monastic St. Alexius of Rome to the young Maurice, who, as a result, decided to choose the monastic way of life.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Jego ojciec, Demetrius, zmarł w 1286 lub 1287 roku. Maurycy odziedziczył wielkie posiadłości w okręgach Fejér, Veszprém, Sopron, Bratysława i Zala, stając się jednym z najbogatszych właścicieli ziemskich w Kraju Zadunajskim. Pierwsza wzmianka o Maurycym we współczesnych dokumentach pochodzi z sierpnia 1291 r., Kiedy on i Csák, już jako dorośli, potwierdzili darowiznę od swojego nieżyjącego ojca wsi Mizsérd w powiecie bratysławskim dla ich znajomych, niejakiego Egyeda, syna Bajka. [4] Obaj zostali nazwani tytułem magistra, kiedy w tym samym dokumencie podarowali wioskę Csatabér (dziś należy do Pápoc) swoim krewnym, Piotrowi i Janowi [5]. His father, Demetrius died in 1286 or 1287. Maurice inherited large-scale domains in Fejér, Veszprém, Sopron, Pozsony and Zala counties, becoming one of the wealthiest landowners in Transdanubia. Maurice was first mentioned by contemporary records in August 1291, when he and Csák, already as adults, confirmed their late father's donation of the village Mizsérd in Pozsony County to their familiaris, a certain Egyed, son of Bajk.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Both of them were styled with the title of magister, when they donated the village of Csatabér (today belongs to Pápoc) to their relatives, Peter and John in the same document.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Powołanie monastyczneOkoło 1301 roku Maurice Csák poślubił Katarzynę Abę, córkę Palatyna Amadeusza Aby, jednego z najpotężniejszych i najbogatszych baronów Królestwa Węgier przełomu XIII i XIV wieku. Aby sfinansować wesele, Maurice i jego brat wzięli pożyczkę od niektórych panów Jekelin i Keneplin. [4] Według legendy Maurice i Catherine żyli w małżeństwie przez trzy lub cztery lata. Następnie zgodzili się na rozwód za wspólną wolą i wspólnie wstąpili do Zakonu Dominikanów [6]. Katarzyna została zakonnicą w klasztorze na Wyspie Małgorzaty, a Maurycy wstąpił do klasztoru w Budzie. [7] Według historyka Ödona Málnási, małżeństwo dla pozoru stworzone przez ich krewnych było dla młodej pary nie do zniesienia. [8] Jednak teść Maurice'a, Amadeus Aba, był oburzony ich decyzją, ponieważ towarzyszyła jej duża strata majątkowa. Dominikański historyk Lajos Implom uważa, że brat Maurycego, Csák zmarł około 1305 roku, tak więc brat Maurice i Catherine byliby spadkobiercami jego bogactwa. [9] Około 1307 roku Amadeusz Aba polecił Władysławowi, synowi Wernera, rektora Buddy, siłą wyprowadzić parę z klasztorów. Maurycy i Catherine byli ubrani w świeckie ubrania i zamknięci razem w jednej z wież Zamku Królewskiego. Pomimo środków przymusu nalegają na swoją determinację. Amadeus Aba dostrzegł tylko wysiłek, aby przekonać córkę i Maurice'a. Po pół roku wyszli na wolność i mogli wrócić do swoich klasztorów. Następnie bracia dominikanie wysłali Maurycego do bazyliki San Domenico w Bolonii, aby trzymał się z dala od Węgier. Maurice spędził tam następne dwa lub trzy lata. [8] [6] Around 1301, Maurice Csák married Catherine Aba, the daughter of Palatine Amadeus Aba, who was one of the most powerful and wealthy barons of the Kingdom of Hungary at the turn of the 13th and 14th centuries. In order to finance the wedding, Maurice and his brother took a loan from certain lords Jekelin and Keneplin.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to the legend, Maurice and Catherine lived in marriage for three or four years. Thereafter they agreed to divorce with a common will and jointly entered the Dominican Order;{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Catherine became a nun in the monastery at Margaret Island, while Maurice joined to the convent in Buda.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to historian Ödön Málnási, the marriage of convenience created by their relatives was unbearable for the young couple.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, Maurice's father-in-law, Amadeus Aba was incensed by their decision, since it was accompanied by a large property loss. Dominican historian Lajos Implom considers, Maurice's brother, Csák died around 1305, thus frater Maurice and Catherine would have been the heirs of his wealth.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Around 1307, Amadeus Aba instructed Ladislaus, son of Werner, the rector of Buda to take the couple out of the monasteries by force. Maurice and Catherine were dressed in secular clothes and locked together in one of the towers of Buda Castle. Despite the coercive measures, they insisted on their determination. Amadeus Aba saw that vain effort to persuade his daughter and Maurice. After half a year, they were released and were able to return to their convents. Thereafter, the Dominican friars sent Maurice to the Basilica of San Domenico in Bologna to stay away from Hungary. Maurice spent the next two or three years there.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Duża część jego majątku została odziedziczona przez jego najbliższego żyjącego krewnego, Petera Csáka, który wkrótce potem sprzedał swoje dziedzictwo, zamek Ugod i jego akcesoria potężnemu oligarchowi z Zadunaju, Ivanowi Kőszegi (wujowi Maurycego). Karol I Węgier zatwierdził sprzedaż w 1308 roku. [10] Maurice rozdzielił swój majątek w ciągu następnych dziesięcioleci: Po powrocie na Węgry w styczniu 1309 r. Podarował ważną siedzibę rodziny, Pápoc, zakonnicom z Wyspy Małgorzaty, gdzie mieszkała jego matka i była żona [7]. W marcu 1309 roku Maurice zastawił wioskę Balf w hrabstwie Sopron na rzecz Jekelin i Keneplin w celu uregulowania swoich długów, które powstały podczas ceremonii ślubnej. [10] Jego "krewny" Nicholas Hahót otrzymał wsie Komár i gołębie w hrabstwie Zala od Maurice'a Csáka w 1331 r., A także podarował Boglárfalu (niedaleko Székesfehérvár) rodzinie Himfi w 1332 r. [8] W związku z podziałem jego majątku, jego legenda zachowała historię: Maurycy chciał odzyskać swoje wcześniej porzucone dobra, aby przekazać je klasztorowi na Wyspie Małgorzaty, ale „król” Mikołaj [„syn Jerzego”] odmówił jego prośbie po ich rozmowie [jesienią 1313]. W odpowiedzi Maurice przepowiedział, że Mikołaj umrze w ciągu pół roku z powodu jego „surowości”. Mikołaj zachorował na określony czas i wezwał „swoich synów” [sic!], Biskupa Mikołaja z Győr i Andrzeja [na początku 1314 r.] I nakazał im przekazać dobra klasztorne, zgodnie z prośbą Maurycego, który przepowiedział jego śmierć i tym samym „ma duszę świętą i proroczą” [11]. Pomimo wielu fałszywych danych i błędnych interpretacji, które ewoluowały na przestrzeni wieków, bohaterów można przypuszczalnie zidentyfikować z jego krewnymi ze strony matki, Mikołajem III Kőszegi (ówczesną głową rodziny Kőszegi), bratem Mikołaja Andrzejem i ich naturalnym wujem Mikołajem. Kőszegi, biskup Győr. [12] Jednak według Ödöna Málnási, historia opowiada o sporze między Maurycym a jego potężnym i chciwym teściem Amadeusem Abą, który zginął w brutalnych okolicznościach w 1311 roku, a jego klan ostatecznie stracił władzę [13]. A large portion of his properties were inherited by his closest living relative, Peter Csák, who sold his heritage, the castle of Ugod and its accessories to the powerful Transdanubian oligarch, Ivan Kőszegi (Maurice's maternal uncle) soon after. Charles I of Hungary approved the sale in 1308.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Maurice distributed his fortune over the next decades: Returning to Hungary, in January 1309, he donated the family's important seat, Pápoc to the nuns of Margaret Island, where his mother and former wife lived.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In March 1309, Maurice mortgaged the village of Balf in Sopron County to Jekelin and Keneplin in order to settle his debts, which were arose upon his wedding ceremony.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} His "relative", Nicholas Hahót was granted the villages of Komár and Galambok in Zala County by Maurice Csák in 1331, while he also donated Boglárfalu (near Székesfehérvár) to the Himfi family in 1332.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In connection with the distribution of his wealth, his legend preserved a story: Maurice wished to recover his previously abandoned goods in order to donate them to the monastery of Margaret Island, but "king" Nicholas ["son of George"] refused his request after their conversation [in the autumn of 1313]. In response, Maurice prophesied that Nicholas will die within half a year because of his "harshness". For the specified time, Nicholas fell ill and called "his sons" [sic!], Bishop Nicholas of Győr and Andrew [in early 1314], and ordered them to hand over the goods for the monastery, according to Maurice's request, who predicted his death and thus "he has a holy and prophetic soul".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Despite the many false data and misinterpretation, which evolved during the centuries, the characters presumably can be identified with his maternal relatives, Nicholas III Kőszegi (the head of the Kőszegi family during that time), Nicholas' brother Andrew and their natural uncle, Nicholas Kőszegi, Bishop of Győr.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to Ödön Málnási, however, the story narrates the feud between Maurice and his powerful and greedy father-in-law, Amadeus Aba, who was killed in violent circumstances in 1311, and his clan has ultimately lost its power.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Życie spędził w różnych klasztorach dominikanów aż do śmierci. Początkowo przebywał w Budzie, następnie przeniósł się do klasztoru św. Antoniego w Peszcie. Ostatecznie wstąpił do klasztoru w Győr, gdzie zmarł. [14] Jako zakonnik Maurice Csák prowadził ascetyczny tryb życia. Jego legenda podkreśla, że zawsze modlił się w każdych okolicznościach. Maurice spał na plewach i dręczył swoje ciało najtrudniejszym chłostem. Odgrywał aktywną rolę we wszystkich działaniach klasztoru: nabożeństwach, śpiewach hymnów, waleniu w dzwony itp. Przez trzydzieści dwa lata nie jadł mięsa i ściśle przestrzegał postu podczas świąt kościelnych. Nosił ubogie i proste ubranie. Jeśli dostał od krewnych drogie ubrania, z wdzięcznością przyjął prezent i przekazał je swoim towarzyszom w klasztorze. Odpowiadając na pytanie mnichów, zacytował zdanie z Biblii (Hioba 2.4): „Skóra za skórę. Tak, wszystko, co ma człowiek, odda za swoje życie”. Rozdał też ubranie ubogim. Nosił też na stałe cilice. Zachowywał się pokornie, unikając złości i oburzenia. Często występował jako mediator i koncyliator między stronami sporu [15]. Za życia Maurycego przypisywano jego wstawiennictwu rozmaite cuda, teraz odnoszące się do leczenia chorób, a nawet powrotu z martwych. Pewnego razu Maurice i inny zakonnik zostali zakwaterowani w domu mężczyzny imieniem Benedykt w Vác. Maurycy szedł wieczorem modlić się do pobliskiego kościoła. Udało mu się to, mimo że zarówno brama domu, jak i drzwi kościoła były zamknięte. Benedykt zobaczył, jak wszystkie świece i lampy w kościele zapalają się bez interwencji człowieka. Innym razem Maurycy modlił się nocą w kościele św. Antoniego w Peszcie, kiedy „zły duch próbował go niepokoić”. Podczas modlitwy obudził się zwłoki brutalnie zamordowanego mężczyzny i chciał wydostać się z mar. Maurycy uczynił znak krzyża i powiedział: „Kimkolwiek jesteście, rozkazuję w imię naszego Pana Jezusa Chrystusa, aby był cicho i nie ważcie mi się więcej przeszkadzać”. Następnie zwłoki spadły z powrotem na marach. Jego legenda głosi również, że Maurycy opiekował się zakonnikiem, lektorem Pawłem z Krakowa, umierającym na gorączkę. Kiedy przyniósł i pobłogosławił wodę, pacjent został natychmiast uzdrowiony. [16] He spent his life in various Dominican monasteries until his death. At first, he resided in Buda, then moved to St. Anthony monastery at Pest. Finally, he joined the convent of Győr, where he died.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} As a friar, Maurice Csák had an ascetic way of life. His legend emphasizes, he always prayed in all circumstances. Maurice was asleep on his chaff and he tormented his body with the toughest whipping. He played an active role in all of the activities of the monastery: mass celebrations, chant hymns, banging bells etc. He did not eat meat for thirty-two years and strictly adhered to fasting during church holidays. He wore poor and simple clothes. If he got expensive clothes from his relatives, he accepted the gift gratefully and passed them to his companions in the monastery. In response to the monks' question, he quoted a phrase from the Bible (Job 2.4): "Skin for skin. Yes, all that a man has will he give for his life". He also distributed his clothes to the poor. He also wore permanently a cilice. He behaved humbly, while avoided anger and indignation. He often acted as a mediator and conciliatory between the disputed parties.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} During Maurice's lifetime, various miracles were ascribed to his intercession, most of them referring to curing illnesses, even someone coming back from the dead. Once, Maurice and another friar were accommodated in a house of a man named Benedict at Vác. Maurice went to pray at the nearby church at night. He managed to do that despite both the gate of the house and the door of the church were closed. Benedict saw all the candles and lampions in the church were begin to lit without human intervention. Another time, Maurice prayed in the church of St. Anthony in Pest at night, when an "evil spirit tried to bother him". During prayer, a corpse of a brutally murdered man awakened and wanted to get out of the bier. Maurice made the sign of the cross and said "Whoever you are, I command in the name our Lord Jesus Christ, to be still, and do not you dare disturb me anymore". Thereafter the corpse fell back to the bier. His legend also narrates that Maurice nursed a friar, lector Paul of Kraków dying of a feverish disease. When he brought and blessed the water, the patient was healed immediately.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Maurice Csák zmarł w Győr 20 marca 1336 roku, jedenaście dni przed Wielkanocą. Jego pogrzeb odprawił biskup Nicholas Kőszeg. [14] Podczas rytuału oczy Maurice'a otworzyły się dwukrotnie na krótkie chwile, a zwłoki wydzielały przyjemny zapach, zgodnie z jego legendą. [17] Został pochowany w klasztorze w Győr. Podczas pożaru w 1566 roku, a następnie najazdów Turków, budynek klasztoru został zniszczony, a szczątki Maurycego również zniknęły. [14] Hagiografia opowiada, że Maurice czynił cuda nawet po swojej śmierci. W godzinie śmierci dominikanin z klasztoru Győr, subprzeor Benedykt, który udał się do Budy, miał sen: widział swoich towarzyszy przy stole refektarza, wszyscy nosili kaptury oprócz Maurycego. Szef węgierskiej prowincji dominikańskiej stwierdził również, że Maurice Csák pojawił się w jego wizji rano w lśniącej szacie podczas modlitwy i ogłosił swoją śmierć. Mówił też o próbie czekającej go przed Bogiem. Legenda mówi również, że kiedy niewidomy podniósł kupkę ziemi z grobu Maurycego i otarł nimi jego oczy, odzyskał wzrok [18]. Maurice Csák died in Győr on 20 March 1336, eleven days before Easter. His funeral was celebrated by Bishop Nicholas Kőszegi.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} During the ritual, Maurice's eyes opened twice for short moments and the corpse gave off a pleasant scent, according to his legend.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He was buried in the convent of Győr. During a fire in 1566, then the raids of the Ottomans, the building of the monastery was destroyed and Maurice's remains also disappeared.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The hagiography narrates that Maurice did miracles even after he passed away. At the hour of his death, a Dominican friar of the monastery of Győr, sub-prior Benedict, who traveled to Buda, had a dream: he saw his companions at the table of refectory, all of them wore hood but Maurice. The head of the Dominican province of Hungary also claimed that Maurice Csák appeared in shiny attire in his vision in the morning during his praying and announced his death. He also spoke of the trial waiting for him before God. The legend also says, when a blind man picked up a heap of earth from Maurice's grave, and daubed his eyes with those, he regained his eyesight.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Jego hagiografiaOryginalna legenda Maurice'a Only'a i jej pierwsze transkrypcje zaginęły. Podczas jego beatyfikacji lista jego cudów została wysłana do katedry w Ferrarze, ale nie zachowała się. Pierwsza zachowana wersja jego hagiografii została napisana przez dominikańskiego kaznodzieję Girolamo Albertucci de Borselli [it] w dodatku do jego dzieła, „Cronica gestorum ac factorum memorabilium civitatis Bononie” (1497), obok legend o innych węgierskich dominikanach, św. Błogosławiona Helena. [19] Te hagiografie zostały ponownie opublikowane przez historyków dominikańskich Ambrogio Taeggio, a następnie Leandro Alberti w ich kronikach. Legenda została spisana i opatrzona adnotacjami w 1637 roku przez Zygmunta Ferrariusa, przywódcę dominikanów na Węgrzech. Acta Sanctorum, który został opracowany przez Bollandists, zawiera również wersję Taeggio hagiografii Maurice'a Csáka, również z wariantami nazwy dostarczonymi przez Albertiego. Wersja ta została po raz pierwszy opublikowana na Węgrzech w 1743 r. Ze względu na różne transkrypcje w poprzednich stuleciach nazwiska osób i miejscowości były często błędnie interpretowane i tłumaczone. [19] The original legend of Maurice Csák and its first transcriptions are lost. During his beatification, a list of his miracles were sent to the Ferrara Cathedral, but it has not survived. The first preserved version of his hagiography was written by Dominican preacher Szablon:Ill in the appendix of his work, the "Cronica gestorum ac factorum memorabilium civitatis Bononie" (1497), alongside the legends of fellow Hungarian Dominicans Saint Margaret and Blessed Helena.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} These hagiographies were re-published by Dominican historians Ambrogio Taeggio, then Leandro Alberti in their chronicles. The legend was transcribed and annotated in 1637 by Sigismundus Ferrarius, head of the Dominicans in Hungary. The Acta Sanctorum, which was compiled by the Bollandists contains the Taeggio version of Maurice Csák's hagiography too, also with the name variants provided by Alberti. This version was first published in Hungary in 1743. Due to the various transcriptions in the previous centuries, the name of persons and locations were frequently misinterpreted and mistranslated.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Według tradycji, Maurice Csák został beatyfikowany w 1494 roku. [20] Jeden z fresków kościoła San Nicolò in Treviso autorstwa Tommaso da Modena (1352) przedstawia Maurice'a Csáka z podpisem „B. Fr. Mauritius de Provincia Hungariae Ord. Fratrum pred. Fuit nobilitatis, mansuetudinis et humilitatis decus preclarissimum, puritatis et munditie fios venustum, in multis claurit miraculis ". [21] According to the tradition, Maurice Csák was beatified in 1494.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} One of the frescos of the Church of San Nicolò in Treviso by Tommaso da Modena (1352) depicts Maurice Csák with the caption "B. Fr. Mauritius de Provincia Hungariae Ord. Fratrum pred. fuit nobilitatis, mansuetudinis et humilitatis decus preclarissimum, puritatis et munditie fios venustum, in multis claurit miraculis".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Przypisy
Źródła
|
| |||||||||||||||||||||||||
Dominicans]]
.jpg){kind=link}