|
Bélteki Balk (rum. Balc) (* nieznana, † ok. 1399)[1] był, zdaniem wielu historyków (np. Alexandru Dimitrie Xenopol, Ştefan Pascu), 3. wojewodą Mołdawii, rządzącym od ok. 1359 lub 1364, ale sekwencja wojewodów wymienionych w kronikach słowiańsko-rumuńskich nie wykazuje go.[2][3] Był synem Sasa, 2. wojewody Mołdawii.[2]
Był synem wojewody mołdawskiego Sasa, a wnukiem pierwszego wojewody Dragosza. Objął urząd wojewody z ramienia króla węgierskiego po śmierci ojca, co zdaniem J. Demela nastąpiło ok. 1358, a zdaniem D. Musialika w 1364. Wkrótce po objęciu władzy (w 1359 lub 1364) został zaatakowany przez byłego wojewodę Marmaroszu Bogdana, zbuntowanego przeciw swemu suzerenowi (zdaniem D. Musialika, który umiejscawia to wydarzenie w 1364, w 1359 dziad Balka, Dragosz, pokonał Bogdana, który próbował ustanowić swoje państwo w okolicach Seretu). Bogdan pokonał Balca i doprowadził do uniezależnienia Mołdawii od Węgier. Balc, którego przodkowie pochodzili z Marmaroszu, został wynagrodzony za swą lojalność dobrami Bogdana w tym regionie.
Chociaż Balk był prawowitym pretendentem do tronu, Bogdan, który był wojewodą w Máramaros, przekroczył Karpaty do Mołdawii prawdopodobnie natychmiast po śmierci Sasa, zanim Balk zdołał umocnić swoje panowanie.[2][3] W Mołdawii Bogdan przyłączył się do lokalnych sił przeciwnych monarchii węgierskiej.[3]
Balk walczył dzielnie na czele swoich ludzi, ale został poważnie ranny i stracił kilku członków swojej rodziny i orszaku[2]. Po swojej porażce Balk uciekł z Mołdawii na Węgry.[1]
Według dokumentu wydanego 2 lutego 1365 r. król Węgier Ludwik I (1342–1382) przekazał Cuhei i inne dobra w Máramaros Balkowi i jego braciom za wiarę w ich suwerena, a zwłaszcza za lojalne zachowanie w Mołdawii[1]. ] Domeny wokół Cuhei należały do Bogdana, ale król skonfiskował je, aby zrekompensować Balkowi i jego braciom utratę stanu na wschód od Karpat.[2]
Później Balc został ispánem komitatów: Szatmár, Ugocsa i Máramaros w Królestwie Węgier, a także został przywódcą Seklerów.[4].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Vásáry, István. Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185-1365.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Spinei, Victor. Moldavia in the 11th-14th Centuries.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Treptow, Kurt W.; Popa, Marcel. Historical Dictionary of Romania.
- ↑ Engel, Pál. Magyarország világi archontológiája (1301-1457).
Źródła
- Juliusz Demel: Historia Rumunii. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo, 1986, str. 98. ISBN 83-04-01553-6.
- Dominik Musialik. Najdawniejsze próby utrzymania niezależności przez hospodarstwo mołdawskie od XIV do poł. XV wieku. „Studenckie Zeszyty Historyczne”. 14, str. 41–42, 2008. Kraków: Koło Naukowe Historyków Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego. ISSN 029-0465.
- Engel, Pál: Magyarország világi archontológiája (1301-1457) [Archeologia czasowa Węgier (1301–1457)]; História – MTA Történettudományi Intézete, 1996, Budapest; ISBN 963-8312-43-2.
- Spinei, Victor: Moldavia in the 11th-14th Centuries; Editura Academiei Republicii Socialiste România, 1986, Bucharest
- Treptow, Kurt W. – Popa, Marcel: Historical Dictionary of Romania (lista ‘Władcy Rumunii – Mołdawii’); The Scarecrow Press, Inc., 1996, Lanham (Maryland, US) & Folkestone (UK); ISBN 0-8108-3179-1.
- Vásáry, István: Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185-1365; Cambridge University Press, 2005, Cambridge; ISBN 0-521-83756-1.
|
|
