Grupa Wyszehradzka
Grupa Wyszehradzka[1] (V4) jest nieformalną regionalną formą współpracy czterech państw Środkowej Europy – Polski, Czech, Słowacji i Węgier, które łączy nie tylko sąsiedztwo i podobne uwarunkowania geopolityczne, ale przede wszystkim wspólna historia, tradycja, kultura oraz wartości.
Ideą utworzenia Grupy była intensyfikacja współpracy w zakresie budowy demokratycznych struktur państwowych oraz wolnorynkowej gospodarki, a w dalszej perspektywie uczestnictwo w procesie integracji europejskiej. Za datę jej powstania przyjmuje się 15 lutego 1991 r., kiedy to prezydenci Polski Lech Wałęsa i Czechosłowacji Václav Havel oraz premier Węgier József Antall podpisali w węgierskim mieście Wyszehrad wspólną deklarację określającą cele i warunki wzajemnej współpracy.
Od 2004 r. wszystkie kraje V4 są członkami Unii Europejskiej, a Grupa Wyszehradzka stanowi forum wymiany doświadczeń oraz wypracowywania wspólnych stanowisk w sprawach istotnych dla przyszłości regionu i UE.
Poza kwestiami europejskimi, współpraca w ramach V4 koncentruje się przede wszystkim na sprawach dot. Europy Środkowej, wymianie informacji, a także kooperacji w zakresie kultury, nauki, edukacji oraz wymiany młodzieży. Priorytetowymi obszarami współpracy są rozbudowa infrastruktury transportowej oraz umacnianie bezpieczeństwa energetycznego w regionie. Istnieje również mechanizm współpracy z krajami trzecimi w formule „V4+”. We współpracę wyszehradzką zaangażowane są liczne i zróżnicowane podmioty: prezydenci, premierzy, ministrowie, parlamenty, instytucje rządowe, organizacje pozarządowe, ośrodki naukowe, uczelnie czy instytucje kultury.
Jedyną w pełni zinstytucjonalizowaną formą współpracy w V4 jest Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki z siedzibą w Bratysławie (IVF)[2].
Fundusz jest międzynarodową organizacją darczyńców, założoną w 2000 roku przez rządy krajów Grupy Wyszehradzkiej - Czech, Węgier, Polski i Słowacji w celu promowania współpracy regionalnej w regionie Wyszehradu (V4) oraz między regionem V4 a innymi krajami, w szczególności w regionach Bałkanów Zachodnich i Partnerstwa Wschodniego. Fundusz dokonuje tego, przyznając 8 mln euro w postaci grantów, stypendiów i rezydencji artystycznych, które są corocznie zapewniane przez równe składki wszystkich krajów V4. Inne kraje-darczyńcy (Kanada, Niemcy, Holandia, Korea Południowa, Szwecja, Szwajcaria, Stany Zjednoczone) przekazały kolejne 10 mln euro w ramach różnych programów dotacji prowadzonych przez Fundusz od 2012 r.
Najwyższym organem decyzyjnym Funduszu jest Konferencja Ministrów Spraw Zagranicznych (CM). Konferencja składa się z ministrów spraw zagranicznych państw Grupy Wyszehradzkiej i spotyka się przynajmniej raz w roku w państwie członkowskim sprawującym coroczną rotacyjną prezydencję. KM ustala kwoty rocznych składek z każdego państwa V4, zatwierdza regulamin sekretariatu Funduszu i zatwierdza budżet Funduszu.
Projekty rekomendowane1 do finansowania przez Fundusz zatwierdza Rada Ambasadorów (CA). Rada składa się z ambasadorów państw V4 akredytowanych w państwie, które aktualnie przewodniczy Konferencji Ministrów Spraw Zagranicznych i spotyka się co najmniej raz na pół roku. IC przygotowuje programy i dokumenty na posiedzenia Konferencji Ministrów Spraw Zagranicznych, zapewnia monitorowanie, kontrolę i ocenę działalności Funduszu.
