Boszniai bánság

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Tło historyczne

Boszniai bánság (pol. Banat Bośni lub Bośniacki banat, boś. Banovina Bosna/Бановина Босна lub Bosanska banovina/Босанска бановина), średniowieczne państwo leżące na terenie dzisiejszej Bośni i Hercegowiny. Chociaż węgierscy królowie postrzegali Bośnię jako część węgierskich ziem koronnych, banat Bośni był de facto niepodległym państwem przez większość swojego istnienia.

[1]

[2] [3] 

Został założony w połowie XII wieku i istniał do 1377 roku, z przerwami jako posiadłość w rodziny Šubić w latach 1299 – 1324. W 1377 roku został podniesiony do rangi Królestwa. Większa część jego historii była naznaczona religijno-polityczną kontrowersją wokół rodzimego chrześcijańskiego Kościoła Bośniackiego, potępionego jako heretycki przez dominujące chrześcijańskie kościoły nicejskie, mianowicie rzymskokatolicki i prawosławny, przy czym kościół katolicki był szczególnie niechętny prześladując jego członków za pośrednictwem Węgrów.[4][5]

History

Wczesna historia i Kulin

Ban Borić pojawia się jako pierwszy znany bośniacki władca[6][7] w 1154 r., jako węgierski wasal[1][3], który uczestniczył w oblężeniu Braničevo w ramach wojsk króla węgierskiego[8][9] W 1167 Brał udział w atakach na Bizancjum, gdy udostępniał swoich rycerzy armiom węgierskim.[1] Wojna zakończyła się wycofaniem wojsk węgierskich w bitwie pod Sirmium, w pobliżu Belgradu w 1167 roku.[1] Zaangażowanie Boricia w wojnę wskazuje, że Bośnia była wówczas częścią Królestwa Węgier[10]. Węgrzy starali się o pokój na warunkach bizantyjskich i uznawali kontrolę imperium nad Bośnią, Dalmacją, Chorwacją na południe od rzeki Krka, a także Fruška Gora[11]. Bośnia była częścią Bizancjum od 1167 do 1180 r., ale ponieważ Bośnia była odległym krajem, panowanie nad nią było prawdopodobnie nominalne[1].

W czasach po śmierci cesarza Manuela I Komnenosa (1180) Bośnią rządził ban Kulin, któremu udało się uwolnić banat od wpływów bizantyjskich poprzez sojusz z królem Węgier Belą III i przy pomocy serbskiego władcy Stefana Nemanji i jego brata Mirosłvw z Huma, razem z którymi z powodzeniem prowadził wojnę w 1183 r. z Bizantyjczykami. Kulin zapewnił pokój, choć nadal był nominalnym wasalem króla węgierskiego[3], ale nie ma dowodów na to, że Węgrzy zajęli obszary środkowej Bośni.[1]

Papiescy wysłannicy tamtych czasów dotarli bezpośrednio do Kulina i nazwali go „panem Bośni”[3]. Kulin był często określany jako „veliki ban bosanski” (Wielki Bośniacki Ban) przez współczesnych oraz przez jego następcę Macieja Ninosława [3]. Miał potężny wpływ na rozwój wczesnej historii Bośni, pod którego panowaniem istniała era pokoju i dobrobytu[1].

W 1189 r. ban Kulin wydał pierwszy pisemny dokument bośniacki, obecnie znany jako Karta Bana Kulina (Povelja Kulina bana), spisana bośniacką cyrylicą. To dokument dyplomatyczny dotyczący stosunków handlowych z miastem Raguza (Dubrownik)[12]. Rządy Kulina zapoczątkowały również spory z udziałem rdzennego Kościoła Bośniackiego (gałąź bogomilizmu), chrześcijańskiej sekty uważanej za heretycką zarówno przez rzymskokatolicki, jak i wschodni Kościół prawosławny. Za jego czasów miał powstać „Bośniacki Wiek Pokoju i Dobrobytu”[13].

Herezja i abjuracja[14] Bilino Polje

Plik:Ploča Kulina bana.jpg
Płyta bana Kulina z 1193 r., znaleziona w Biskupići

W 1203 roku serbski wielki książę Vukan Nemanjić oskarżył Kulina o herezję i złożył oficjalny donos do papieża. W Bilino Polje Kulin podpisał abjurację, stwierdzając, że zawsze był wiernym katolikiem i uratował banat przed interwencją z zewnątrz. W 1203 r. Kulin rozbroił się, by rozładować zagrożenie interwencją zagraniczną. Synod odbył się z jego inicjatywy 6 kwietnia. Po abjuracji w Bilino Polje Kulinowi udało się utrzymać diecezję bośniacką pod archidiecezją Raguzy, ograniczając w ten sposób wpływy Węgier. Błędy odrzucone przez bośniacką szlachtę w Bilino Polje wydają się być błędami w praktyce, wynikającymi z ignorancji, a nie z doktryn heretyckich[1]. Kulin potwierdził również swoją lojalność wobec Węgier, ale mimo to władza Węgier pozostała jedynie nominalna[1].

W 1225 r. król Węgier Andrzej II, przekazał Bośnię papieżowi, który spodziewał się, że król jako władca Bośni wytępi heretyków, jednak ten przekazuje ja arcybiskupowi Ugrinowi Csákowi.[8] Ambicje króla węgierskiego pozostały niezmienione długo po śmierci Kulina w 1204 r. Polityka Kulina była niezbyt dobrze kontynuowana po śmierci bana w 1204 r. przez jego syna i spadkobiercę, Stjepana (Stefana) Kulinića, który wydaje się pozostawać w zgodzie z Kościołem katolickim. Stjepan został ostatecznie obalony w 1232. potrzebne źródło

Kościół bośniacki wymusił zastąpienie Stefana szlachcicem Maciejem Ninosławem (1232–50). Spowodowało to złe relacje z Serbią, ponieważ poprzedni władca był związany z dynastią Niemenjić. W tym czasie krewny Ninosława Prijezda I nawrócił się na katolicyzm (wcześniej przeniósł się do kościoła bośniackiego na krótki okres czasu). Ninosław ostatecznie został obrońcą Kościoła Bośniackiego. W 1234 r. król Węgier król Andrzej II przekazał Banat Bośni księciu Kolomanowi Halickiemu. Co gorsza, prawowity następca tronu bośniackiego z dynastii Kulinićów, Sybisław z Usory, syn byłego bana Stefana, zaczął atakować pozycje Ninosława, próbując przejąć banat dla siebie. potrzebne odwołanie Papież Grzegorz IX zastąpił heretyckiego biskupa bośniackiego w 1235 r. Janem z Wildeshausen, ówczesnym mistrzem generalnym Zakonu Dominikanów, a później ogłosił go świętym i potwierdził, że książę Koloman jest nowym prawomocnym banem Bośni potrzebne źródło.

Krucjata bośniacka

Plik:Zadar Treaty 1358.png
Banat Bośni w 1358 (w traktacie z Zadaru)

Krucjata bośniacka prowadzona przez biskupa Jana i księcia Kolomana trwała pięć pełnych lat.[15] Wojna tylko zwiększyła poparcie dla Ninosława, ponieważ tylko Sybisław stanął po stronie papieża w krucjacie. Ninosław wydał edykt dla Republiki Raguzy w dniu 22 maja 1240 r., stwierdzając, że oddał się pod jej ochronę na wypadek ataku serbskiego króla Stefana Władysława. Wsparcie ze strony Raguzy było niezbędne do wspierania działań wojennych Macieja Ninosława. Jedynym znaczącym skutkiem krucjaty bośniackiej było wzmocnienie nastrojów anty-węgierskich wśród miejscowej ludności, głównego czynnika w polityce, który przyczynił się do podboju osmańskiego Bośni w 1463 r.[15] i trwał dłużej.[16]

Była to także reakcja ze względu na bardzo złe stosunki między Bośnią i Serbią potrzebne źródło, ponieważ Serbia nie wysłała pomocy dla Ninosława wbrew tradycyjnemu sojuszowi. Koloman przekazał zarządzanie banatem dalekiemu kuzynowi Ninosława, Prijezdie, któremu udało się go utrzymać tylko przez dwa lub trzy lata. W 1241 r. Tatarzy najechali Węgry, więc Koloman musiał wycofać się z Bośni. Maciej Ninosław natychmiast przejął kontrolę, a Prijezda uciekł na Węgry. Król Bela IV był w odwrocie, co umożliwiło Ninosławowi przywrócenie kontroli nad większością Bośni. Chorwaci walczyli z Tatarami, zmuszając ich do odwrotu przez Bośnię, niszcząc ziemię. Edykt dla Raguzy został ponownie wydany w marcu 1244 r. Ninosław był zaangażowany w wojnę domową, która wybuchła w Chorwacji między Trogirem a Splitem, biorąc stronę Splitu. potrzebne źródło Król Węgier Bela IV był bardzo sfrustrowany i uznał to za spisek potrzebne źródło, więc wysłał kontyngent do Bośni, ale Ninosław zawarł pokój. W 1248 r. Ninosław sprytnie uratował swoje ziemie przed kolejną krucjatą papieską, o którą poprosił arcybiskup węgierski.

Przez resztę swojego panowania ban Ninosław Maciej zajmował się sprawami wewnętrznymi w Bośni. Jego śmierć po 1249 r. (prawdopodobnie w 1250 r.), wywołała konflikty o tron; tak jak Kościół Bośniacki pragnął kogoś z własnej sfery zainteresowań, a strona węgierska pragnęła kogoś, kogo mógłby łatwo kontrolować. Ostatecznie król Bela IV podbił i spacyfikował Bośnię, a następnie banem bośniackim ustanowił katolickiego kuzyna Ninosława Prijezdę. Nowy ban bezlitośnie prześladował Kościół Bośniacki. W 1254 r. chorwacki ban na krótko odbił Zahumle z rąk serbskiego króla Stefana Uroša I podczas wojny Węgier z Serbią, ale pokój przywrócił Zahumlje Serbii.

W 1253 r. rozpoczęła się kolejna kampania węgierska przeciwko Bośni, ale nie było dowodów na to, że dotarli do bośniackiego banatu. Jednak Węgry kontrolowały północne regiony Usora i Soli przez swoich wasalnych władców. Bośniacki banat istniał jako de facto niezależna jednostka nawet po Ninosławie[1].

Dynastia Kotromanić

Królestwo Prijezdy I (założyciela dynastii Kotromanić) było znacznie mniejsze niż królestwo Ninosława, a północne regiony Usory i Soli zostały odłączone przez węgierską koronę. W 1284 r. to przyległe terytorium zostało przyznane szwagrowi króla Węgier Władysławowi IV, zdetronizowanemu królow serbskiemu Stefanowi Dragutinowi (mężowi Katarzyny). W tym samym roku Prijezda zaaranżował małżeństwo swojego syna, Stefan I Kotroman Stefana I, z córką Dragutina, Elżbietą. Małżeństwo miało wielkie konsekwencje w następnych stuleciach, gdy potomkowie Stefana i Elżbiety Katarzyny objęli tron ​​Serbii[17]. Prijezda został zmuszony do abdykacji 1287 r. z powodu swojej starości. Ostatnie godziny spędził w swojej posiadłości w Zemljenik.

Węgrzy potwierdzili swoją władzę nad terytoriami Soli, Usory, Vrbas, Sany na początku XIII wieku. Terytorium, które kontrolował ban Prijezda, lojalny wasal węgierski, znajdowało się prawdopodobnie w północnych częściach dzisiejszej Bośni, między rzekami Drina i Bośnia. Banat Bośni na południu pozostawał niezależny, ale nie znamy jego władców, następców bana Ninosława[1].

Odziedziczył go Prijezda II, który rządził niezależnie od 1287–1290, a później wraz ze swoim bratem Stefanem I Kotromanićiem.

Przywrócenie i rozbudowa

Plik:Relikviář sv. Simeona detail.png
205x205px

Pod koniec XIII i około pierwszej ćwierci XIV wieku, aż do bitwy pod Bliską bośniacki banat był pod rządami chorwackich banów z rodziny Šubić. Po klęsce w bitwie pod Bliską Mladen II został schwytany przez Karola I, który zabrał go na Węgry, co zapoczątkowało przywrócenie panowania dynastii Kotromanić.[8][1]

Stefan II był bośniackim banem w 1314 r., ale w rzeczywistości w latach 1322–1353 wraz ze swoim bratem Władysławem Kotromanićiem w latach 1326–1353[1]

Do 1326 roku ban Stefan II zaatakował Serbię w sojuszu wojskowym z Republiką Raguzy i podbił Zahumle (lub Hum)[1],[1], zdobywając więcej wybrzeża Morza Adriatyckiego, od ujścia Neretwy do Konavle, z obszarami znacznej populacji prawosławnej pod arcybiskupstwem w Ochrydzie i mieszanej populacji prawosławnej i katolickiej na obszarach przybrzeżnych i wokół Ston[1] Rozszerzył także na chorwackie Završje, w tym pola Glamoč, Duvno i Livno. Natychmiast po śmierci serbskiego króla Stefana Uroša II Milutina w 1321 r. nie miał on problemu z nabyciem ziem Usory i Soli, które w pełni włączył w 1324 r.[1]

W 1329 r. ban Stefan II Kotromanić podjął kolejną wyprawę wojskową na Serbię, atakując lorda Vitomira z Trebinje i Konavle, ale główną część jego siły pokonał młody król Duszan, który dowodził siłami króla Stefana Dečańskiego w Priboj. Koń bana został zabity w bitwie, a on straciłby życie, gdyby jego wasal Vuk nie dał mu własnego konia, poświęcając własne życie w starciu z wojskami serbskimi. W ten sposób banowi udało się dodać Nevesinje i Zagorje do jego królestwa.

Przez całe swoje panowanie w XIV wieku Stefan rządził ziemiami od Sawy po Adriatyk i od Cetiny po Drinę. Podwoił wielkość swego państwa i osiągną pełną niezależność od otaczających krajów[1]. Ban Stefan II miał przeciwko sobie weneckich dożów i węgierskich królów, rządząc coraz bardziej niezależnie i wkrótce zainicjował spisek z niektórymi członkami chorwackiej i węgierskiej szlachty przeciwko swojej węgierskiej podległości i teściowi.

W 1346 r. Zadar ostatecznie wrócił do Wenecji, a król węgierski, widząc, że przegrał wojnę, zawarł pokój w 1348 r. Ban chorwacki Mladen II Šubić był zdecydowanie przeciwny polityce Stefanowi II, oskarżając go o zdradę stanu. Stosunki między ich banami pogorszyły się później. Do 1342 r. utworzono franciszkański wikariat Bośni[1]. Za panowania Stjepana II Kotromanića wszystkie trzy kościoły (kościół bośniacki, prawosławny, katolicki) działały w bośniackim banacie.

Tvrtko I reign

Plik:TvrtkoPoveljaMoštre.jpg
Charter of King Tvrtko I Kotromanić, written in Moštre

Tvrtko miał wówczas zaledwie piętnaście lat[1], więc jego ojciec Władysław był regentem[17]. Wkrótce po wstąpieniu na tron Tvrtko podróżował ze swoim ojcem po całym królestwie, aby ustalić stosunki ze swoimi wasalami[18]. Jelena Šubić, matka Tvrtko, zastąpiła Władysława jako regentka po śmierci męża w 1354 roku. Natychmiast udała się na Węgry, aby uzyskać zgodę na przystąpienie Tvrtko od króla Ludwika I, jego zwierzchnika. Po powrocie Jelena zorganizowała zgromadzenie (stanak) w Mile, gdzie matka i syn potwierdzili posiadanie i przywileje szlachty z „całej Bośni, Donji Kraji, Zagorja i ziemi Hum”[17]. 

Tvrtko, however, was only about fifteen years old at the time,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} so his father Vladislav governed as regent.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Soon after his accession, Tvrtko traveled with his father throughout the realm, to settle relations with his vassals.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Jelena Šubić, Tvrtko's mother, replaced Vladislav as regent upon his death in 1354. She immediately traveled to Hungary to obtain consent to Tvrtko's accession from King Louis I, his overlord. Following her return, Jelena held an assembly (stanak) in Mile, with mother and son confirming the possessions and privileges of the noblemen of "all of Bosnia, Donji Kraji, Zagorje, and the Hum land".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Na początku swojej samodzielnej władzy młody ban w jakiś sposób znacznie zwiększył swoją pozycję[1]. Chociaż stale podkreślał swoje podporządkowanie się królowi, Tvrtko zaczął traktować lojalność szlachty Donji Kraji wobec Ludwika jako zdradę samego siebie[17]. W 1363 r. wybuchł konflikt między dwoma mężczyznami.[1][17] W kwietniu król węgierski zaczął gromadzić armię[17]. Armia dowodzona przez samego Ludwika zaatakowała Donji Kraji[17], gdzie szlachta była podzielona pod względem lojalności między Tvrtko i Ludwikiem[1]. Miesiąc później armia dowodzona przez palatyna Węgier Mikołaja Konta i arcybiskupa Ostrzyhomia Mikołaja Apáti uderzyła na Usorę.[17][1] Vlatko Vukoslavić opuścił Ludwika i oddał mu ważną fortecę Ključ, ale Vukacowi Hrvatinićowi udało się obronić fortecę Soko Grad w župie Plivy, zmuszając Węgrów do odwrotu. [1] W Usorze twierdza Srebrenik wytrzymała „masowy atak” armii królewskiej[1], który doznał upokorzenia z powodu utraty pieczęci króla[17]. Udana obrona Srebrenika oznaczała pierwsze zwycięstwo Tvrtki przeciwko królowi węgierskiemu[1]. Jedność lokalnych magnatów osłabła, gdy tylko Węgrzy zostali pokonani, osłabiając pozycję Tvrtki i zjednoczonej Bośni.

At the start of his personal rule the young Ban somehow considerably increased his power.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Although he constantly emphasized his subordinance to the King, Tvrtko started regarding the loyalty of the Donji Kraji noblemen to Louis as treachery against himself.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In 1363, a conflict broke out between the two men.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} By April, the Hungarian King had begun amassing an army{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} An army led by Louis himself attacked Donji Kraji,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} where the nobility was divided in its loyalties between Tvrtko and Louis.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} A month later an army led by the Palatine of Hungary Nicholas Kont and the Archbishop of Esztergom Nicholas Apáti struck Usora.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Vlatko Vukoslavić deserted to Louis and surrendered to him the important fortress of Ključ, but Vukac Hrvatinić succeeded in defending the Soko Grad fortress in the župa of Pliva, forcing the Hungarians to retreat.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In Usora, the Srebrenik Fortress held out against a "massive attack" by the royal army,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} which suffered the embarrassment of losing the King's seal.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The successful defense of Srebrenik marked Tvrtko's first victory against Hungarian king.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The unity of the local magnates waned as soon as the Hungarians were defeated, weakening Tvrtko's position and that of a united Bosnia.
Plik:Bosna 1373.jpg
The Banate of Bosnia in 1373

Anarchia nasiliła się, a w lutym następnego roku magnaci zbuntowali się przeciwko Tvrtce i zdetronizowali go.[1][17] Zastąpił go jego młodszy brat Vuk[17][1] Tvrtko i Jelena schronili się na węgierskim dworze królewskim, gdzie zostali powitani przez niedawnego wroga, króla Ludwika[1]. Tvrtko wrócił do Bośni w marcu i pod koniec miesiąca odzyskał kontrolę nad częścią kraju, w tym nad obszarami Donji Kraji, Ramy (gdzie wówczas mieszkał), Hum i Usory.[1][17] 

The anarchy escalated, and in February the following year, the magnates revolted against Tvrtko and dethroned him.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He was replaced by his younger brother Vuk,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Tvrtko and Jelena took refuge at the Hungarian royal court, where they were welcomed by Tvrtko's former enemy and overlord, King Louis.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Tvrtko returned to Bosnia in March and reestablished control over a part of the country by the end of the month, including the areas of Donji Kraji, Rama (where he then resided), Hum, and Usora.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

W następnym roku Tvrtko wyparł Vuka na południe, ostatecznie zmuszając go do ucieczki do Raguzy (Dubrownika). Sanko, ostatni zwolennik Vuka, poddał się Tvrtce późnym latem i pozwolono mu zachować swoje posiadłości.[1][17] Dubrowniccy urzędnicy starali się zapewnić pokój między walczącymi braćmi[17], a w 1368 r. Vuk poprosił papieża Urbana V o interwencję u króla Ludwika I na jego rzecz[1][17] Te wysiłki były daremne; ale w 1374 r. Tvrtko pogodził się z Vukiem na bardzo wspaniałomyślnych warunkach[17]. 

Throughout the following year, Tvrtko forced Vuk southwards, eventually compelling him to flee to Ragusa. Sanko, Vuk's last supporter, submitted to Tvrtko in late summer and was allowed to retain his holdings.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ragusan officials made an effort to procure peace between the feuding brothers,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} and in 1368, Vuk asked Pope Urban V to intervene with King Louis I on his behalf.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Those efforts were futile; but by 1374, Tvrtko had reconciled with Vuk on very generous terms.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Po śmierci Dušana Potężnego i wstąpieniu w grudniu 1355 r. na tron Serbii jego syna Uroša Słabego, doszło do rozpadu potężnego niegdyś imperium serbskiego. Rozpadł się na autonomiczne władztwa, które same w sobie nie były w stanie oprzeć się Bośni. Utorowało to Tvrtce drogę do ekspansji na wschód, ale problemy wewnętrzne uniemożliwiły mu natychmiastowe skorzystanie z okazji. 

The death of Dušan the Mighty and the accession of his son Uroš the Weak, in December 1355, was soon followed by the breakup of the once-powerful and threatening Serbian Empire. It disintegrated into autonomous lordships that, by themselves, could not resist Bosnia. This paved the way for Tvrtko to expand towards the east, but internal problems prevented him from seizing the opportunity immediately.

W połowie XIV wieku banan bośniacki osiągnął swój szczyt potęgi dzięki rządom bana Tvrtki Kotromanića, który doszedł do władzy w 1353 r., a któryw efekcie został koronowany 26 października 1377 r. na króla Bośni[17] 

By the mid-14th century, Bosnian banate reached its peak under young ban Tvrtko Kotromanić who came into power in 1353, and had himself crowned on 26 October 1377.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

[...]

Economy

Plik:Povelja Kulina bana.jpg
Charter of Ban Kulin, trade agreement between Bosnia and Republic of Ragusa

Drugi bośniacki władca Ban Kulin wzmocnił gospodarkę kraju poprzez traktaty z Dubrownikiem w 1189 r. I Wenecją. Karta Ban Kulin była umową handlową między Bośnią i Republiką Ragusa, która skutecznie regulowała prawa handlowe Ragusan w Bośni, napisana 29 sierpnia 1189 r. Jest to jeden z najstarszych pisemnych dokumentów państwowych na Bałkanach i należy do najstarszych dokumentów historycznych napisanych w Bosančica.[19][20] 

The second Bosnian ruler, Ban Kulin strengthened the country's economy through treaties with Dubrovnik in 1189 and Venice. Charter of Ban Kulin was a trade agreement between Bosnia and the Republic of Ragusa that effectively regulated Ragusan trade rights in Bosnia written on 29 August 1189. It is one of the oldest written state documents in the Balkans and is among the oldest historical documents written in Bosančica.[21][22]

Eksport rud metali i metaloplastyki (głównie srebra, miedzi i ołowiu) stanowił kręgosłup bośniackiej gospodarki, ponieważ towary te wraz z innymi woskami, srebrem, złotem, miodem i surową skórą były transportowane przez Alpy Dynarskie do morza przez Via Narenta , gdzie zostały kupione głównie przez republiki Ragusa i Wenecji.[17] Dostęp do Via Narenta był kluczowy dla bośniackiej gospodarki, co było możliwe dopiero po tym, jak w Szczepanie II udało się przejąć kontrolę nad szlakiem handlowym podczas jego podbojów Hum. Głównymi centrami handlowymi były Fojnica i Podvisoki. 

The export of metal ores and metalwork (mainly silver, copper and lead) formed the backbone of the Bosnian economy, as these goods along others like wax, silver, gold, honey and rawhide were transported over the Dinaric Alps to the seashore by Via Narenta, where they were bought chiefly by the Republics of Ragusa and Venice.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Access to Via Narenta was crucial for Bosnian economy, which was possible only after ban Stephen II managed to took control of the trading route during his conquests of Hum. Main trading centres were Fojnica and Podvisoki.

Religion

Plik:06 Giovanni di Sassonia.jpg
315x315px

Misje chrześcijańskie pochodzące z Rzymu i Konstantynopola zaczęły napierać na Bałkany w IX wieku, chrystianizując Słowian Południowych i ustanawiając granice między kościelnymi jurysdykcjami Stolicy Rzymu i Stolicy Konstantynopolskiej. Schizma Wschód – Zachód doprowadziła następnie do ustanowienia rzymskokatolicyzmu w Chorwacji, a teraz w Dalmacji, podczas gdy w Serbii dominowało prawosławie wschodnie.[23] Położona pomiędzy nimi górzysta Bośnia była nominalnie pod panowaniem Rzymu[23], ale katolicyzm nigdy nie umocnił się mocno ze względu na słabą organizację kościelną[23] i słabą komunikację[1]. Średniowieczna Bośnia pozostała więc „ziemią niczyją między wyznaniami”, a nie miejscem spotkań między dwoma Kościołami[1], prowadząc do wyjątkowej historii religijnej i powstania „niezależnego i nieco heretyckiego kościoła”[23]. 

Christian missions emanating from Rome and Constantinople started pushing into the Balkans in the 9th century, Christianizing the South Slavs and establishing boundaries between the ecclesiastical jurisdictions of the See of Rome and the See of Constantinople. The East–West Schism then led to the establishment of Roman Catholicism in Croatia and most of Dalmatia, while Eastern Orthodoxy came to prevail in Serbia.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Lying in-between, the mountainous Bosnia was nominally under Rome,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} but Catholicism never became firmly established due to a weak church organization{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} and poor communications.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Medieval Bosnia thus remained a "no-man's land between faiths" rather than a meeting ground between the two Churches,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} leading to a unique religious history and the emergence of an "independent and somewhat heretical church".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Podczas gdy Bośnia pozostawała co najmniej nominalnie katolikiem w okresie średniowiecza, biskup Bośni był miejscowym duchownym wybranym przez Bośniaków, a następnie wysłanym do arcybiskupa Ragusa wyłącznie na święcenia. Chociaż papiestwo już upiera się przy używaniu łaciny jako języka liturgicznego, katolicy bośniaccy zachowali kościelny język słowiański[1]. Zakon franciszkanów przybył do Bośni w drugiej połowie XIII wieku, aby zlikwidować nauki Kościoła bośniackiego. Pierwszy wikariat franciszkański w Bośni został założony w 1339/40.[24] Stefan II Kotromanić odegrał kluczową rolę w ustanowieniu wikariatu. Do 1385 r. mieli cztery klasztory w Olowie, Mile, Kraljevie Sutjeskiej i Lašvie[1]. 

While Bosnia remained at least nominally Catholic in the High Middle Ages, the Bishop of Bosnia was a local cleric chosen by Bosnians and then sent to the Archbishop of Ragusa solely for ordination. Although the Papacy already insisted on using Latin as the liturgical language, Bosnian Catholics retained Church Slavonic language.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Franciscans order arrived in Bosnia in the later half of the 13th century, aiming to eradicate the teachings of the Bosnian Church. The first Franciscan vicariate in Bosnia was founded in 1339/40.[25] Stephen II Kotromanić was instrumental in establishing of the vicariate. By 1385. they had four monasteries in Olovo, Mile, Kraljeva Sutjeska and Lašva.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Władcy banatu

Lista banów

Źródła

Przypis

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 1,24 1,25 1,26 1,27 1,28 1,29 1,30 1,31 1,32 1,33 1,34 1,35 1,36 Fine, John V. A. (1994). The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. University of Michigan Press. str. 20. ISBN 0472082604. Retrieved 16 October 2018.
  2. ↑ Paul Mojzes. Religion and the war in Bosnia. Oxford University Press, 2000, s 22; "Medieval Bosnia was founded as an independent state (Banate) by Ban Kulin (1180-1204).".
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Vego, Marko (1982). Postanak srednjovjekovne bosanske države. Sarajevo: Svjetlost.
  4. ↑ Bringa, Tone (1995). Being Muslim the Bosnian Way. Princeton University Press. pp. 15.
  5. ↑ Curta, Florin (2006). Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250. str. 433-434. Cambridge: Cambridge University Press.
  6. ↑ Klaić, Nada (1989). Srednjovjekovna Bosna: Politički položaj bosanskih vladara do Tvrtkove krunidbe (1377. g.). Zagreb: Grafički zavod Hrvatske.
  7. ↑ Imamović, Mustafa (1999). Historija države i prava Bosne i Hercegovine (po chorwacku). M. Imamović. ISBN 978-9958-9844-0-2.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 Mladen ANČIĆ, 1997, Putanja klatna. Ugarsko-hrvatsko kraljestvo i Bosna u XIV. stoljeću. Zavod za povijesne znanosti Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti u Zadru.
  9. ↑ Goldstein, Ivo. (1997), Bizantska vlast u Dalmaciji od 1165. do 1180. godine [dostęp:2020-05-05].
  10. ↑ Brkovic, Milko Bosansko-humski kršćani u križištu papinske i ugarske politike prema Bosni i Humu (2005). Šanjek, Franjo (ed.). Fenomen "Krstjani" u srednjovjekovnoj Bosni i Humu (in Croatian). Zagreb: Hrvatski institut za povijest. pp. 129–178. ISBN 978-9985-9642-5-5. [dostęp:2020-05-06].
  11. ↑ Warren Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, s.646, Stanford: Stanford University Press 1997.
  12. ↑ Suarez, S J & Woudhuysen, A Global History, str. 506-07, OUP Oxford (2013). ISBN 978-0199679416
  13. ↑ Malcolm, Noel (1 October 1996). Bosnia: A Short History. London: New York University Press. str. 364. ISBN 978-0814755617.
  14. ↑ https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Abjuracja
  15. ↑ 15,0 15,1 Van Antwerp Fine, John (1994), The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, University of Michigan Press, str. 277.
  16. ↑ Van Antwerp Fine, John (2007), The Bosnian Church: Its Place in State and Society from the Thirteenth to the Fifteenth Century, Saqi, str. 126, 132, ISBN 0863565034
  17. ↑ 17,00 17,01 17,02 17,03 17,04 17,05 17,06 17,07 17,08 17,09 17,10 17,11 17,12 17,13 17,14 17,15 17,16 17,17 Ćirković, Sima (2004). The Serbs. Malden: Blackwell Publishing.
  18. ↑ Ćošković, Pejo (2009), Kotromanići (po serbo-chorwacku), Miroslav Krleža Institute of Lexicography
  19. ↑ Franz Miklosich, Monumenta Serbica, Viennae, 1858, s. 8-9.
  20. ↑ Mahmutćehajić, Rusmir (2003). Sarajevo essays: politics, ideology, and tradition. Albany, NY: State University of New York Press. s. 252. ISBN 9780791456378.
  21. ↑ Franz Miklosich, Monumenta Serbica, Viennae, 1858, p. 8-9.
  22. ↑ Mahmutćehajić, Rusmir (2003). Sarajevo essays: politics, ideology, and tradition. Albany, NY: State University of New York Press. str. 252. ISBN 9780791456378. 
  23. ↑ 23,0 23,1 23,2 23,3 Fine, John Van Antwerp Jr. (1991) [1983]. [The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century]. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press.
  24. ↑ "Bosna Srebrena u prošlosti i sadašnjosti | FMC Svjetlo riječi". Svjetlorijeci.ba. [dostęp:2016-08-17].
  25. ↑ Bosna Srebrena u prošlosti i sadašnjosti | FMC Svjetlo riječi. Svjetlorijeci.ba . (Hozzáférés: 2016-08-17)
Boszniai bánság
Banovina Bosna
Бановина Босна
Banat Bośni

Banat Królestwa Węgier

← 30px

 1154-1377

30px →

Escudo de

Ubicación de
Ekspansja Bośni, na krótko przed tym, zanim stała się królestwem
Stolica stolica
Język oficialny Serbio
Religia Ortodoksyjny kościół bośniacki
Rząd Banat
Ban
 • 1154–1163 Borić / Borics
 • 1367–1377 Tvrtko I / I. Tvrtko
Historia
 • Utworzony przez Beloša 1154
 • Tvrtko I królem Bośni 1377
Waluta pieniądz


Dzisiaj część 23px Bośnia i Hercegowina

23px Chorwacja


Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Boszniai_bánság&oldid=47391”