Błąd przy generowaniu miniatury: Banat Ózory na początku XV wieku Ózora (pol. Ozora/Usora, łac. Vozora), na wpół niezależne księstwo (banat) średniowiecznego państwa bośniackiego, choć miało także pewne okresy poza nim, gdy było połączone z sąsiednimi banatami Slawonii lub Maczwy. Siedzibą administracyjną tego banatu był Srebrenik, który służył także jako rezydencja jego władców przez cały okres istnienia państwa bośniackiego[1]. Nazwa wzięła się od rzeki Usora.
Geografia i historia
O regionie Ózora po raz pierwszy wspomniano w bulli króla Węgier Beli IV z dnia 20 lipca 1244 r., w którym przypisał on niektóre nieruchomości biskupowi Bośni: quod episeopus (Bosnensis) et capitulum decimas in Vozora, in Sou, in Olfeld et in aliis supis ... habeant et percipiant (Vozora oznacza Usora, Sou oznacza Soli i Olfeld oznacza Donji Kraji).[2][3]
Terytorium banatu rozciągało się mniej więcej od okolic Kulaši i Prnjavor na zachodzie, do Srebrenika i Lukavaca na wschodzie, rzeki Sawy na północy i Žepče na południu. Banat miał wiele silnych fortec i miast na swoim terytorium, z których najbardziej znane to Doboj (XIII wiek), Srebrenik (1333), Dobor (1387), Glaz (XII wiek), Soko (XIV wiek), Tešanj (XIV wiek), Modrić (XIII wiek) i Maglaj (XV wiek).
Ponadto, ze względu na swoje położenie geograficzne (płaskowyż panoński) jako najbardziej wysunięty na północ kraj bośniacki i jego bogactwo, Ózora była najczęstszym polem bitwy między królami węgierskimi, którzy postrzegali banat Bośni jako wasali. Mimo że nominalnie był częścią Węgierskich Krain Koronnych, banat Bośni był de facto niepodległym państwem przez większość swojego istnienia, [4][5][6] w tym Ózora, która zawsze zachowała wielką autonomię w Bośni.[5]
Godne uwagi bitwy to: Bitwa pod Srebrenikiem (1363), Bitwa o Dobor (1394 i 1408) oraz Bitwa o Doboj (1415). Ten banat był kilkakrotnie oddzielony od banatu Bośni, a później od Królestwa Bośni, które wyznaczyło władców tego regionu i czasami było związane z bananem slawońskim. Wybitne rodziny, m.in. Babonići posiadały wielkie dobra, a terytoria te były częścią slawońskiego banatu.
Wybitne rody, jak Babonići, posiadali wielkie majątki, podczas gdy terytoria były częścią slawońskiego banatu. Bośniaccy banowie i królowie począwszy od Stefana II Kotromanića z 1324 r. (który dodał Usorę i Soliego do swojego tytułu)[5] zaczęli mianować swoich władców lub mieli władców, którzy ich wspierali, kończąc na ostatnim księciu Usory Tvrtko Stančiću, który zmarł w maju. 1463 podczas podboju Bośni przez Turków.
Lista władców
- 1190s-1220: Stefan, prawdopodobnie również zakaz Soli, pierwszy historycznie udokumentowany zakaz Usory
- 1220-1241: Sibislav, syn bana Stefana, wspierający Węgry w ich krucjacie przeciwko bośniackim heretykom (członkom kościoła bośniackiego)
- 1241–1247: Matej Ninoslav, także zakaz właściwej Bośni, prowadził wojnę obronną przeciwko Węgrom. Po utracie Usory na rzecz Węgrów zakaz wszystkich innych ziem bośniackich pozostał aż do jego śmierci w 1250 roku
- 1247–1262: Rostislav Mikhailovich, rosyjski książę z dynastii Ruryków, także książę Macso, mianowany przez króla Węgier
- 1262–1272: Bela, syn Rostislava, również książę Macso, mianowany przez króla Węgier
- 1272–1273: Henry I Kőszegi, również zakaz Soli, mianowany przez króla Węgier
- 1273-1275: Ákos Ernye, również zakaz Soli, mianowany przez króla Węgier
- 1282-1316: Stefan Dragutin, także król Syrmii, mianowany przez króla Węgier
- 1316-1323: Vladislav, także król Syrmii, syn poprzedniego
- 1323-1324: Stefan Dečanski, także król Serbii, zdobywca
- 1324-1329: Stjepan, także zakaz Bośni, Wnuk Władysława
- 1329-1353: Vojko, książę Usory (region Soli wchłonięty do Usory do 1330 r.), Mianowany przez Stefana II Kotromanika, zakaz Bośni
- 1353-1377: Tvrtko Ivahnic, książę Usory, zwolennik króla Tvrtko I Kotromanic, pierwszy król Bośni
- 1377-1395: Vlatko Tvrtkovic, syn księcia Tvrtko z Usory, zwolennik bośniackiego króla Tvrtko I Kotromanic
- 1395-1400: Vucihna Vlatkovic, syn księcia Vlatko z Usory, zwolennika bośniackiego króla Dabisy Kotromanic
- 1400-1424: Vukmir Zlatonosovic, zwolennik bośniackiej królewskiej rodziny Kotromanic
- 1424-1430: Vukasin Zlatonosovic, brat Vukmira, zwolennik bośniackiego króla Tvrtko II Kotromanic
- 1430-1435: Djuradj Brankovic, Despot Serbii, zdobywca wschodniej Usory i Bośni
- 1435-1444: Matko Talovac, zakaz Usory, zwolennika bośniackiego króla Tvrtko II Kotromanića
- 1444-1463: Tvrtko Stancic, książę Usory, zwolennik królów bośniackich Tomasa Kotromanicia i Stefana Tomasevića, zmarł w maju 1463 r. Podczas obrony Bośni przed podbojem osmańskim
Ostatni władcy Usory po podboju Bośni przez Turków w 1463 roku:
- 1464-1477: Nicholas of Ilok, książę Usory, Macso, Slawonii i Dalmacji 1464-1471 oraz król Bośni 1471-1477, mianowany przez króla Węgier władcą państwa buforowego przeciwko Turkom
- 1465-1476: Matija Sabancic Radivojevic, syn Radivoj Ostojić (młodszy brat bośniackiego króla Tomasa Kotromanicia), marionetkowy król Bośni, zainstalowany przez Osmanów jako środek przeciwdziałający Mikołajowi z Ilok
- 1476-1476: Matija Vojsalic, drugi i ostatni król marionetek w Bośni zainstalowany przez Osmanów, rządził tylko 6 fortecami w środkowej i południowej Usorze (Doboj, Maglaj, Tešanj, Žepče, Vranduk i Travnik)
Przypisy
- ↑ Anđelić, Pavao (1982). "Chapter: Usora i Soli". Studije o teritorijalnopolitičkoj organizaciji srednjovjekovne Bosne (po serbo-chorwacku). Sarajevo: "Svjetlost," OOUR Izdavačka djelatnost. str. 237–238. [dostęp:2019-12-04].
- ↑ Vjekoslav Klaić (March 1880). "Topografske sitnice (I)". Journal of the Zagreb Archaeological Museum (po chorwacku). Archaeological Museum, Zagreb. 2 (1): str. 68. ISSN 0350-7165. [dostęp:2012-09-02].
- ↑ Pavo Živković, Marija Brandić (May 2007). "Usora i Soli u prva dva stoljeća turske prevlasti". Povijesni zbornik: godišnjak za kulturu i povijesno nasljeđe (po chorwacku). Faculty of Philosophy, University of Osijek. 1 (1–2): str. 58–59. ISSN 1846-3819. [dostęp:2012-09-02].
- ↑ Paul Mojzes. Religion and the war in Bosnia. Oxford University Press, 2000, str. 22; "Medieval Bosnia was founded as an independent state (Banate) by Ban Kulin (1180-1204).".
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Fine, John V. A.; Fine, John Van Antwerp (1994). The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. University of Michigan Press. str. 44, 148, 277. ISBN 978-0-472-08260-5.
- ↑ Vego, Marko (1982). Postanak srednjovjekovne bosanske države. Sarajevo: Svjetlost.
Źródła
- Fine, John Van Antwerp Jr. (1991) [1983]. The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press.
- Fine, John Van Antwerp Jr. (1994) [1987]. The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press.
- Klaić, Nada (1989). Srednjovjekovna Bosna: Politički položaj bosanskih vladara do Tvrtkove krunidbe (1377. g.). Zagreb: Grafički zavod Hrvatske.
- Malcolm, Noel (1994). [Bosnia: A Short History]. New York: NYU Press.
- Vego, Marko (1982). [Postanak srednjovjekovne bosanske države]]. Sarajevo: Svjetlost.
- Ćirković, Sima (2014) [1964]. "The Double Wreath: A Contribution to the History of Kingship in Bosnia". Balcanica. 45: 107–143.
- Ćirković, Sima (2004). The Serbs. Malden: Blackwell Publishing.
- Moravcsik, Gyula, ed. (1967) [1949]. Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio (2nd revised ed.). Washington D.C.: Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies.
|
