Orbaiszék

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Orbaiszék - kolor bardzo jasnopomarańczowy

Orbaiszék (pol. lokacja Orbai, łac. "sedes", rum. ?) − jednostka terytorialna, sądownicza, administracyjna i wojskowa niezależną od organizacji powiatowej, która zamieszkiwały uprzywilejowane osoby, np. Sasi siedmiogrodzcy czy Kumanowie i Jaszowie w Siedmiogrodzie), którzy osiągnęli stopień samorządu. Nie wszystkie szczegóły jej pochodzenia zostały wyjaśnione, ale wydaje się prawdopodobne, że nazwa kojarzy się z siedzibą sędziów i swobodnym wyborem sędziego.[1] W Székelyföld powstało siedem takich jednostek: Telegdi (Udvarhelyszék), Marosszék, Csíkszék, Kézdiszék, Orbaiszék, Sepsiszék i geograficznie odrębny Aranyosszék.

W wielu przypadkach nazwy lokacji odnoszą się do dawnego miejsca zamieszkania: nazwiska Telegdiszék odnoszą się do Telegd w komitacie Bihar, a nazwy Kézdi-, Sepsi i Orbaiszék do Szászkézd, Szászorbóra i Szászsebes. Według badań lingwistycznych nazwy te (z wyjątkiem Telegd) ostatecznie wywodzą się od hydronimów (według niektórych opinii obejmuje to Csík) i są związane z rolą Szeklerów w ochronie granic i łąk.[2]

Na początku XVII wieku niezbyt silny oddział Sepsi, Kézdi- i Orbaiszék nosił już nazwę Háromszék. Ich jedność była głównie reprezentowana przez tożsamość ich głównych urzędników w tym czasie. Każde z trzech równych lokacji sprawowało niezależny trybunał, na którego czele stał wspólny sędzia główny, który był również kapitanem zamku Várhegy (dzisiejszy zamek Székelybánja). Każda lokacja miało oddzielnego zastępcę sędziego, ale wszyscy trzej byli na czele wspólnego głównego kapitana i zastępcy kapitana.[3]

Według tradycji nazwa Orbaiszék pochodzi od przodka Seklerów o tym imieniu, którego potomkiem mogła być rodzina Orbai, z której pochodziło kilka znanych osób, a mianowicie Miklós Orbai, główny mistrz (főstrázsamestere) Jana Zygmynta.

Benkő wywodzi imię Orbaiszék od Orv, ponieważ, jak mówi, było tam wielu sierot lub złodziei, którzy oszukiwali ich z sąsiednich prowincji.[4]

Miejscowości Orbaiszék

Jegyzetek

  1. Korai Magyar Történeti Lexikon (9-14.század). Főszerk. Kristó Gyula. Budapest, 1994.
  2. Benkő Lóránd: Adalékok a székelység korai történetéhez. Új Erdélyi Múzeum, 1. (1990) 109-122. Benkő Lóránd: Kézd. Benkő L., 1998. 148-150.
  3. Székelyföld története monográfia
  4. Orbán Balázs: A Székelyföld leírása.
Orbaiszék
Herb Udvarhelyszék
Herb Udvarhelyszék

Inne nazwy Scaunul Odorhei
Istnienie XII wiek - 1876
Państwo Románia Rumunia, Székelyföld
Centrum Székelyudvarhely
Główne osady Székelykeresztúr, Szentegyháza
Populacja
Religia zreformowany, rzymskokatolicki, unitarny
Coa Romania Nationality Székelys.svg Székelyföldi székek / Lokacje Seklerów

Aranyosszék
Csíkszék (Gyergyószék  •  Kászonszék)
Háromszék = Kézdiszék  •  Orbaiszék  •  Sepsiszék (Miklósvárszék)
Marosszék
Udvarhelyszék (Bardócszék  •  Keresztúrszék)