Šumiac

	Šumiac
	wieś
Państwo	Słowacja
Kraj	Banskobystrický kraj
Okres	Brezno
Region	Horehronie
Časti	Šumiac, Červená Skala
Vodné toky	Šumiacky potok, Havraník
Powierzchnia	81,76 km² (8176 ha)
Populacja	1 267 (31. 12. 2020)
Gęstość	15,5 os./km²
Pierwsza pisemna; wzmianka	1573; 1760
Starosta	Jarmila Gordanová (SMER-SD)
PSČ	976 71
ŠÚJ	509043
EČV	BR
Tel. kierunkowy	+421-48
Adres ; siedziby urzędu	Jegorovova 414
Adres e-mail	[email protected]
Telefón	048/618 00 70
Fax	048/61 813 18
	Położenie gminy na Słowacji
	Położenie gminy w granicach Banskobystrického kraja
	Strona: sumiac.sk
	Portal mapowy GKU: mapa katastralna; 48°50′24″S 20°07′47″V

Strona	Autorzy	Nota
[3]	[4]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku słowackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku słowackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[5]	[6]	Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Šumiac (nem. Königsberg bei Großrauschenbach) je obec na Slovensku v okrese Brezno. Z tejto obce vedie cesta na Kráľovu hoľu a aj ku vysielaču Kráľova hoľa. Je to historicky jedna z najzápadnejších obcí v minulosti osídlených rusínskym obyvateľstvom^[1].

Šumiac (węg. Királyhegyalja) – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Brezno. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1573^[2]. Wieś znajduje się w Niżnych Tatrach na południowych zboczach masywu Kráľova hoľa i dla turystów jest popularnym punktem wypadowym na ten szczyt^[3]. Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 1316 osób, w tym 687 kobiet i 629 mężczyzn^[4].

W 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej wyglądał następująco^[5]:

Słowacy – 83,03%
Czesi – 0,27%
Romowie – 16,36%

Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco^[5]:

Katolicy rzymscy – 16,09%
Grekokatolicy – 75,12%
Ewangelicy – 0,88%
Prawosławni – 2,57%
Ateiści – 2,43%
Nie podano – 1,76%

Spis treści

1 Dejiny
- 1.1 Histrické názvy obce ^[6]
- 1.2 Etymológia názvu
2 Kultúra a zaujímavosti
- 2.1 Pamiatky
3 Osobnosti obce
- 3.1 Rodáci
- 3.2 Pôsobili tu
4 Pozri aj
5 Linki zewnętrzne
6 Przypisy

Dejiny

Obec vznikla v 15. storočí kolonizáciou na valašskom práve. V daňových registroch sa Šumiac objavuje okolo roku 1566, listina je doložená až v roku 1575. Najstaršie známe práva obce sú z roku 1573, patrila Muránskemu panstvu a mala dedičného richtára. Pôvodní obyvatelia boli Rusíni, v 17. storočí úplne poslovenčení. Obyvateľstvo sa zaoberalo chovom dobytka a oviec, spracúvaním dreva, predajom šindľov. Hlavným zamestnaním obyvateľov bolo pastierstvo, furmanstvo, drevorubačstvo, pálenie dreveného uhlia. V 17. storočí tu bola píla a sklenená huta. Ťažila sa tiež olovená a zinková ruda. V roku 1898 Šumiac zachvátil veľký požiar. Obec sa zapísala do slávnej histórie SNP, oslobodená bola 23. januára 1945. Od roku 1960 patrí k obci aj osada Červená Skala.^[6]

Histrické názvy obce ^[6]

1573 - Schvmecz
1612 - Sumecz
1643 - Seomecz
1647 - Sumiacz
1765 - Sumjacz
1775 - Sumiacó
1920 - Šumiac

Etymológia názvu

Názov obce je odvodený od šumiackych lesov obklopujúcich obec a šumu bystrých vôd, napájajúcich koryto Hrona.^[6]

Kultúra a zaujímavosti

Pamiatky

Gréckokatolícky kostol Nanebovstúpenia Pána, jednoloďová baroková stavba s polkruhovým ukončením presbytéria a predstavanou vežou z roku 1775.^[7] Veža kostola je dekorovaná pilastrami a ukončená ihlancovou helmicou.
Kaplnka Sedembolestnej Panny Márie z roku 1823, fasáda kaplnky je lemovaná nárožným kvádrovaním a ukončená segmentovým štítom s reliéfnym zobrazením božieho oka.
Súbor zrubových ľudových domov, z ktorých je viacero pamiatkovo chránených.^[8]

Súbor:Šumiac - Kaplička - panoramio.jpg

Kaplnka Sedembolestnej Panny Márie

Osobnosti obce

Rodáci

Michal Petro (* 1916 – † 1945), krycie meno Katin - protifašistický bojovník, dôstojník, pobočník generála Viesta, najbližší spolubojovník kpt. J. Nálepku.
Klára Jarunková (* 1922 – † 2005), prozaička, publicistka, autorka literatúry pre deti a mládež, patrila k najprekladanejšej slovenskej autorke, jej knihy vyšli v 39 jazykoch sveta vo vyše 150 vydaniach.
Juraj Kriváň (* 1926 – † 1960), majster sveta v parašutizme, majster športu, športovec, pedagóg.
Pavel Hoffman, ekonóm, verejný činiteľ, pracovník viacerých výskumných ústavov, prvý podpredseda Štátnej plánovacej komisie, minister vlády ČSFR.

Pôsobili tu

František Kreutz (* 1920 – † 2004), spisovateľ pre deti a mládež, prozaik, pôsobil ako riaditeľ ZŠ v Šumiaci.

Pozri aj

Červená Skala - miestna časť obce Šumiac

Linki zewnętrzne

Oficiálna stránka obce
Najkrajší kraj- turistické atrakcie v obci

Przypisy

↑ História obce Šumiac
↑ Statystyki ogólne miejscowości {{#invoke:Lang|lang}}. Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj |url=uri! |tytuł=txt! |autor= |nazwisko= |imię= |autor link= |autor2= |autor3= |autor4= |autor5= |imię2= |imię3= |imię4= |imię5= |nazwisko2= |nazwisko3= |nazwisko4= |nazwisko5= |autor link2= |autor link3= |autor link4= |autor link5= |data= |rok= |miesiąc= |data dostępu= |praca= |opublikowany= |oznaczenie= |strony= |język= |archiwum=uri? |zarchiwizowano= |id= |cytat= |odn= }}k{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=5|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}goły link w tytule
↑ Ján Lacika: Niżne Tatry. Bratislava: Dajama, 2001. {{#invoke:ISBN|link|80-88975-33-6}}.{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | nazwisko2 = | imię2 = | autor2 = | autor link2 = | nazwisko3 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 = | nazwisko4 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 = | nazwisko5 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 = | nazwisko6 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 = | nazwisko7 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 = | nazwisko8 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 = | nazwisko9 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 = | nazwisko10 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 = | nazwisko11 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 = | nazwisko12 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 = | nazwisko13 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 = | nazwisko14 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 = | nazwisko15 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 = | tytuł = txt! | url = | inni = | wydanie = | wydawca = | miejsce = | data = | rok = | miesiąc = | strony = | kolumny = | rozdział = | adres rozdziału = | nazwisko r = | imię r = | autor r = | autor r link = | nazwisko2 r = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link = | nazwisko3 r = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link = | tom = | tytuł tomu = | część = | tytuł części = | seria = | id = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn = | cytat = | język = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 = | data dostępu = | odn = }}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=Sprawdź autora rozdziału:|po=.}}
↑ Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców {{#invoke:Lang|lang}}. Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj |url=uri! |tytuł=txt! |autor= |nazwisko= |imię= |autor link= |autor2= |autor3= |autor4= |autor5= |imię2= |imię3= |imię4= |imię5= |nazwisko2= |nazwisko3= |nazwisko4= |nazwisko5= |autor link2= |autor link3= |autor link4= |autor link5= |data= |rok= |miesiąc= |data dostępu= |praca= |opublikowany= |oznaczenie= |strony= |język= |archiwum=uri? |zarchiwizowano= |id= |cytat= |odn= }}k{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=5|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}goły link w tytule
↑ ^5,0 ^5,1 Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001 {{#invoke:Lang|lang}}. Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj |url=uri! |tytuł=txt! |autor= |nazwisko= |imię= |autor link= |autor2= |autor3= |autor4= |autor5= |imię2= |imię3= |imię4= |imię5= |nazwisko2= |nazwisko3= |nazwisko4= |nazwisko5= |autor link2= |autor link3= |autor link4= |autor link5= |data= |rok= |miesiąc= |data dostępu= |praca= |opublikowany= |oznaczenie= |strony= |język= |archiwum=uri? |zarchiwizowano= |id= |cytat= |odn= }}k{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=5|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}goły link w tytule
↑ ^6,0 ^6,1 ^6,2 Obec Šumiac - Infobulletin [online]. Obec Šumiac, 2008, [cit. 2012-10-05]. Dostupné online.
↑ Šumiac [online]. Najkrajší kraj. Dostupné online.
↑ Register nehnuteľných národných kultúrnych pamiatok [online]. Pamiatkový úrad Slovenskej republiky. Dostupné online.
↑ Registre obnovenej evidencie pozemkov [online]. Bratislava : ÚGKK SR, [cit. 2011-12-31]. Dostupné online.
↑ Počet obyvateľov podľa pohlavia – obce (ročne) [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, rev. 2021-03-21, [cit. 2021-03-30]. Dostupné online.
↑ [1]
↑ [2]
↑ Voľby do orgánov samosprávy obcí 2018 : Zoznam zvolených starostov [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, 2018-11-13. Dostupné online.

[1] História obce Šumiac

[2] Statystyki ogólne miejscowości {{#invoke:Lang|lang}}. Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj |url=uri! |tytuł=txt! |autor= |nazwisko= |imię= |autor link= |autor2= |autor3= |autor4= |autor5= |imię2= |imię3= |imię4= |imię5= |nazwisko2= |nazwisko3= |nazwisko4= |nazwisko5= |autor link2= |autor link3= |autor link4= |autor link5= |data= |rok= |miesiąc= |data dostępu= |praca= |opublikowany= |oznaczenie= |strony= |język= |archiwum=uri? |zarchiwizowano= |id= |cytat= |odn= }}k{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=5|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}goły link w tytule

[lacika-3] Ján Lacika: Niżne Tatry. Bratislava: Dajama, 2001. {{#invoke:ISBN|link|80-88975-33-6}}.{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | nazwisko2 = | imię2 = | autor2 = | autor link2 = | nazwisko3 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 = | nazwisko4 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 = | nazwisko5 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 = | nazwisko6 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 = | nazwisko7 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 = | nazwisko8 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 = | nazwisko9 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 = | nazwisko10 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 = | nazwisko11 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 = | nazwisko12 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 = | nazwisko13 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 = | nazwisko14 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 = | nazwisko15 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 = | tytuł = txt! | url = | inni = | wydanie = | wydawca = | miejsce = | data = | rok = | miesiąc = | strony = | kolumny = | rozdział = | adres rozdziału = | nazwisko r = | imię r = | autor r = | autor r link = | nazwisko2 r = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link = | nazwisko3 r = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link = | tom = | tytuł tomu = | część = | tytuł części = | seria = | id = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn = | cytat = | język = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 = | data dostępu = | odn = }}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=Sprawdź autora rozdziału:|po=.}}

[4] Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców {{#invoke:Lang|lang}}. Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj |url=uri! |tytuł=txt! |autor= |nazwisko= |imię= |autor link= |autor2= |autor3= |autor4= |autor5= |imię2= |imię3= |imię4= |imię5= |nazwisko2= |nazwisko3= |nazwisko4= |nazwisko5= |autor link2= |autor link3= |autor link4= |autor link5= |data= |rok= |miesiąc= |data dostępu= |praca= |opublikowany= |oznaczenie= |strony= |język= |archiwum=uri? |zarchiwizowano= |id= |cytat= |odn= }}k{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=5|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}goły link w tytule

[spis-5] 5,0 ^5,1 Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001 {{#invoke:Lang|lang}}. Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj |url=uri! |tytuł=txt! |autor= |nazwisko= |imię= |autor link= |autor2= |autor3= |autor4= |autor5= |imię2= |imię3= |imię4= |imię5= |nazwisko2= |nazwisko3= |nazwisko4= |nazwisko5= |autor link2= |autor link3= |autor link4= |autor link5= |data= |rok= |miesiąc= |data dostępu= |praca= |opublikowany= |oznaczenie= |strony= |język= |archiwum=uri? |zarchiwizowano= |id= |cytat= |odn= }}k{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=5|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}goły link w tytule

[IBN-6] 6,0 ^6,1 ^6,2 Obec Šumiac - Infobulletin [online]. Obec Šumiac, 2008, [cit. 2012-10-05]. Dostupné online.

[7] Šumiac [online]. Najkrajší kraj. Dostupné online.

[8] Register nehnuteľných národných kultúrnych pamiatok [online]. Pamiatkový úrad Slovenskej republiky. Dostupné online.

[rozloha-9] Registre obnovenej evidencie pozemkov [online]. Bratislava : ÚGKK SR, [cit. 2011-12-31]. Dostupné online.

[pocet-obyvatelov-10] Počet obyvateľov podľa pohlavia – obce (ročne) [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, rev. 2021-03-21, [cit. 2021-03-30]. Dostupné online.

[11] [1]

[12] [2]

[zoznam-starostov-13] Voľby do orgánov samosprávy obcí 2018 : Zoznam zvolených starostov [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, 2018-11-13. Dostupné online.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

Šumiac

Spis treści