Bacúch

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Bacúch (pol. Bacúch, węg. Vacok) – wieś (słow. obec) na Słowacji położona w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Brezno. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1563[1].

Populacja

Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 995 osób, w tym 521 kobiet i 474 mężczyzn[2].

W 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej wyglądał następująco[3]:

Wyznania

Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco[3]:

Topografia

Wieś Bacúch znajduje się w północnej części województwa bańskobystrzyckiego, w powiecie Brezno. Obszar katastralny wsi Bacúch należy do jednostki geomorfologicznej Horehronské podolie. Północna część miejscowości należy do jednostki geomorfologicznej Tatr Niskich, a część południowa oddzielona rzeką Hron to część Veporské vrchy. Bacúch graniczy z miejscowością Polomka na wschodzie i miejscowością Beňuš na zachodzie. Najbardziej wysuniętym na północ punktem jest wzgórze Jánov Grúň (1393 m npm), a najbardziej na południe wysunięty obszar pomiędzy wzgórzami Blato (1195 m npm) i Lešník (1312 m npm). Najwyższym punktem jest wzgórze Končisté (1474 m npm) w północnej części terytorium. Sama wioska położona jest na wysokości w przedziale 590 - 630 m npm. m.

Obec Bacúch sa nachádza v severnej časti Banskobystrického kraja, v okrese Brezno. Katastrálne územie obce Bacúch spadá do geomorfologického celku Horehronské podolie. Sever územia obce patrí do geomorfologického celku Nízke Tatry a južná časť oddelená riekou Hron je súčasťou Veporských vrchov. Bacúch na východe susedí s obcou Polomka a na západe s obcou Beňuš. Najsevernejším bodom je vrch Jánov Grúň (1393 m n. m.) a najjužnejšou časťou je územie medzi vrchmi Blato (1195 m n. m.) a Lešník (1312 m n. m.). Najvyšším bodom je vrch Končisté (1474 m n. m.) v severnej časti územia. Samotná obec sa nachádza vo výške v rozmedzí 590 – 630 m n. m.

Historia

Istnienie Bacúch jako najstarszej wioski na Horehronie można udowodnić archeologicznie i pisemnie od XIII wieku. Pierwsza pisemna wzmianka o terytorium Bacúch znajduje się w dokumencie z 1274 roku, który gwarantował Bogomírowi z Liptowskich wypłukiwanie złota na tym terenie. Okolica była wymieniana jako Silva Wazuch, co oznacza las Bacuch. Dzięki temu przywilejowi na tym terenie powstała osada Wazych, która miała jednak charakter osadnictwa sezonowego. Po wydobyciu złota osada najprawdopodobniej zniknęła. Aż do XVI wieku dowody na istnienie stałych osad na tym terenie są niejasne. W XV wieku istnieją dowody na osadnictwo Bacúšská dolina, głównie przez słowackie grupy etniczne. Stopniowo Niemcy zaczęli osiedlać się tutaj dla górnictwa i Wołochów z polskimi lub ruskimi grupami etnicznymi.

Existenciu Bacúcha ako najstaršej dediny na Horehroní možno dokázať archeologicky aj písomne už od 13. storočia. Prvá písomná zmienka o území Bacúcha je v listine z roku 1274 ktorá zaručovala Bogomírovi z Liptovského rodu ryžovať zlato v tejto oblasti. Oblasť spomínali ako silva Wazuch čo v preklade znamená les Bacúch. Vďaka tejto výsade na tomto území vznikla osada Wazych, ktorá však mala charakter sezónneho osídlenia. Po vyťažení zlata osada s najväčšou pravdepodobnosťou zanikla. Až do 16. storočia sú dôkazy o existencii stáleho osídlenia na tomto území nejasné. V 15. storočí sa objavujú dôkazy o osídlení Bacúšskej doliny a to prevažne slovenským etnikom. Postupne sa tu začali usídľovať Nemci za účelom ťažby a Valasi s poľským alebo rusínskym etnikom.

Kultura i atrakcje

Pomniki

Kościół rzymskokatolicki św. Józefa, jednonawowa budowla eklektyczna z prostokątnym zakończeniem prezbiterium i wieżą wchodzącą w skład masy kościelnej z 1863 r. W 1936 r. Kościół poddano przebudowie. Wnętrze sklepione jest sklepieniem pruskim, autor malarstwa od 1949 roku jest Š. Enhof. Ołtarz główny św. Józefa pochodzi z czasów powstania kościoła. Ołtarz jest dziełem malarza z Bańskiej Bystrzycy J. Jonáša. [4]

  • Rímskokatolícky kostol sv. Jozefa, jednoloďová eklektická stavba s pravouhlým ukončením presbytéria a vežou tvoriacou súčasť hmoty kostola z roku 1863. Kostol prešiel stavebnými úpravami v roku 1936. Interiér je zaklenutý pruskou klenbou, autorom vnútornej výmaľby z roku 1949 je Š. Enhof. Hlavný oltár sv. Jozefa pochádza z doby vzniku kostola. Oltárny obraz je dielom banskobystrického maliara J. Jonáša.[4]

Osobowości wioski

Linki zewnętrzne

Bacúch
wieś
Państwo Słowacja Słowacja
Kraj Banskobystrický kraj
Okres Brezno
Region Horehronie
Powierzchnia 38,19 km² (3819 ha) [5]
Populacja 898 (31. 12. 2020) [6]
Gęstość 23,51 os./km²
Pierwsza pisemna
wzmianka
1274[7]/1563[8]
Starosta Michal Chovanec[9] (nezávislý)
PSČ 976 64 (pošta Beňuš)
ŠÚJ 508446
EČV BR
Tel. kierunkowy +421-48
Adres
siedziby urzędu
Obecný úrad
Hlavná 279
Bacúch
976 64 Beňuš
Adres e-mail [email protected]
Telefón 618 83 01
Fax 618 83 83
Położenie gminy na Słowacji
Położenie gminy w granicach Banskobystrického kraja
Wikimedia Commons: Bacúch
Strona: Bacuch.sk
Portal mapowy GKU: mapa katastralna
18px 48°51′26″S 19°48′27″V

Przypisy

  1. Statystyki ogólne miejscowości (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
  2. Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  3. 3,0 3,1 Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001 (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
  4. Bacúch- Kostol sv. Jozefa [online]. Pamiatky na Slovensku. Dostupné online.
  5. Registre obnovenej evidencie pozemkov [online]. Bratislava : ÚGKK SR, [cit. 2011-12-31]. Dostupné online.
  6. Počet obyvateľov podľa pohlavia – obce (ročne) [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, rev. 2021-03-21, [cit. 2021-03-30]. Dostupné online.
  7. [1]
  8. [2]
  9. Voľby do orgánov samosprávy obcí 2018 : Zoznam zvolených starostov [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, 2018-11-13. Dostupné online.