Jan Vitovec
| Strona | Autorzy | Nota |
| [2] | [3] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Jan Vitovec ze Hrebene (Ivan Bitovec[1], Jan Bitovac[2] (* nieznana, † 1468), czeski szlachcic, najemny żołnierz, hrabia Zagorje („hrabia Zagorje”).[1] W źródłach historycznych występuje również jako Ivan Vitovec, „pan Jan”, „de Greben”. „Bitovec”, „Wittowicz zum Greben”, „Witobecz”, „Vitovecz”.[3] Razem z Nikolą Iločkim, w latach 1457–1463, był banem całej Slawonii. Nosił tytuł Grebengradski.[3]Bił własne pieniądze. Spis treściRodzinaOjciec synów:
ŻyciorysPrawdopodobnie urodził się na Morawach (lub w Czechach) i prawdopodobnie wywodził się ze skromnej morawskiej rodziny szlacheckiej Vitoviški ze Zlina („Vitovic a ze Zlína”), o której w 1440 r. wspomina Peter Roman Vitoviški. Jako husycki wojownik kształcił się w sztuce wojennej.[5] Ulrik II. Celjski mógł spotkać doświadczonego żołnierza Vitovca w latach 1438–1439 podczas pobytu w Czechach.[6] Służył w Celje od 1439 r. a po śmierci Habsburga Alberta uczestniczył w walkach o tron między Władysławem I. Jagiellończykiem a królową wdową Elżbietą, która starała się zabezpieczyć tron węgierski swojemu synowi Władysławowi V. Postumowi. Czyniąc to, wszczął wojnę po stronie królowej. Brał także udział w walkach w Slawonii i pokonał zwolennika Władysława Stjepana Banffy'ego Lendavsky'ego (Banffy lub Banic; Vitovec zabił generała Banffiego) w bitwie pod Samoborem (1441)[7], a następnie bronił miast królowej Elżbiety wzdłuż granic Styrii i Austrii. Po śmierci bana Matko Talovaca pomógł Ulrikowi przejąć jego dobra, a po stronie Celje walczył również o ich przejęcie z Janem Hunyadym. W latach 1451–1456 był pod chorążym bana slawońskiego Ulrika II. Został również mianowany burmistrzem Celje i Križevci. Po śmierci Ulrika w 1456 r. Jan został banem slawońskim (zajmował to stanowisko z niewielkimi przerwami do 1466 r.). Po wyginięciu rodu Celje przejął większość ich slawońskich posiadłości. Kupił Varaždin od wdowy po Ulriku i przyjął Krapinę jako przyrzeczenie. Po śmierci Władysława Pogrobowca krążył między cesarzem rzymsko-niemieckim Fryderykiem III (IV) i królem Maciejem Korwinem, ostatecznie wybierając tego drugiego. Fryderyk uprzednio nadał mu, a Maciej potwierdził tytuł hrabiego Zagorje (1463). W 1465 r. wraz z sędzią królewskim Rozgonyi Ivanem, dowodził armią wysłaną przez Macieja Korwina przeciwko Turkom do Hum.[1] Tytuł hrabiego Zagorje nadał mu w 1459 r. Cesarz Fryderyk III, przypisał mu majątek Lobor, co później dwukrotnie potwierdził król Maciej Korwin (zm. 1463 i 1464).[8] Do niedawna nauka numizmatyczna, szczególnie nauka chorwacka, nawet nie wiedziała, że cesarz Fryderyk III przyznał Janowi prawo do bicia monety. Wybił srebrne krajcary. Krajcary Jana zostały wybite w Krapinie w 1459 roku. Przez długi czas ten przywilej bicia znany był wyłącznie ze źródeł pisanych, takich jak dokument cesarza z 10 listopada 1459 r. Dopiero pod koniec lat 90. XX wieku w Muzeum Archeologicznym w Zagrzebiu udało się znaleźć kilka okazów.[3] Żona ostatniego z rodziny Celje, Katarina Branković, zaufała Janowi. Przez niego chciała odzyskać dziedzictwo w posiadłości Celje, ale Jan ją zawiódł. Jako ban slawoński otrzymał nagrody od nowego młodego króla Władysława na wszystkich polach, w tym dziedzictwo hrabiów Celje. W tej grze Janowi udało się przywłaszczyć znaczną część majątku Celje dla siebie i swoich potomków. Jan cieszył się już tymi posiadłościami, a król Maciej nie musiał tych posiadłości im oddawać, jednak 18 maja 1463 r. potwierdził księciu Zagorje i banowi Slawonii Janowi Vitovacowi, że jest właścicielemi miast księstwa Zagorja. Miasta te obejmują Trakošćan, miasto i twierdzę Varaždin oraz inne miasta. Biorąc pod uwagę początkowy brak danych historycznych, Jana można uznać za prawdziwego właściciela księstwa Zagorje po 1456 r.[9] 16 czerwca 1458 r. Król Maciej Korwin podarował Janowi ziemię zrujnowanego miasta Vrbovec, zniszczonego podczas wojny Ulrika z Fryderykiem IV lub w wyniku braku konserwacji; status zrujnowanego castrum Vrbovca potwierdzono w królewskiej darowiźnie dla Jana z maja 1463 r.[10] Jan rządził także fortem Kostel na północnym zboczu Kunagory[11] i Krapiną. Król Maciej Korwin, za zdradę pozbawił synów Vitovca Krapiny i oddał ją swemu synowi Janowi[12], podobnie jak Oštrcgrad[13], Lobor (chociaż Juraj Vitovec sprzedał go Ernustowi Čakovecowi i [[Bakač Tom|Tomaszowi Bakačowi)[14], Belec[15]. Tak więc Jan doszedł do wielu zaszczytów i łask, na które nie zasłużył. Ale jego synowie Juraj i Vilim nie byli tak zaradni w polityce, jak ich ojciec Jan, ale byli tak awanturniczy i niewierni jak on. Z powodu buntu przeciwko królowi, król wysłał na nich armię i skonfiskował ich dobytek i honor.[9] Przypisy
Linki zewnętrzne
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
