Archidiecezja Spalato

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Archidiecezja Spalato, to rzymskokatolicka archidiecezja metropolitalna w Splicie-Makarskiej obrządku łacińskiego Kościoła rzymskokatolickiego w Chorwacji i Czarnogórze. Diecezja została założona w III wieku naszej ery, a w X wieku została archidiecezją i stolicą metropolitalną. Współczesna diecezja powstała w 1828 r., gdy historyczna archidiecezja Salona została połączona z diecezją makarską. Została wówczas podniesiona do rangi archidiecezji i stolicy metropolitalna w 1969 roku, przywracając wcześniejszy status archidiecezji splitskiej, również znanej. Diecezja była również znana jako Spalato-Macarsca. Obecny arcybiskup to Marin Barišić. Historia Stolica została założona w 300 r. przed naszą erą jako Diecezja Salona. Cesarz wschodniorzymski Leon I (ur. 457–474) mianował Glyceriusza na biskupa Salony w 474 r.. Glyceriusz, który wcześniej był cesarzem zachodniorzymskim, ale został obalony przez Juliusa Neposa, około 500 r. został awansowany do archidiecezji metropolitalnej. Arcybiskupstwo Spalathon lub Spalatum (także Salona, łac. Spalatum) było chrześcijańskim arcybiskupstwem z siedzibą w Salonie (współczesny Split), Dalmacja (współczesna Chorwacja) we wczesnym średniowieczu. Uznało wyższość patriarchy Konstantynopola, a nie papieża rzymskiego. W 590 r. archidiecezja Salona zyskała terytorium po zlikwidowanej diecezji rzymskokatolickiej w Makarskiej. Salona została spustoszona przez Południowych Słowian (Sclaveni) w 614 roku, ale na jej miejscu pojawiło się Spalatum. W 639 roku miasto zostało zrównane z ziemią przez Słowian, a już w 647 r. zostało odbudowane. W 647 r. miasto Spalato (obecnie Split) zaczęło wyłaniać się z ruin Salony, a po trwającym jedenaście lat okresie arcybiskupi przejęli terytorium arcybiskupów Salony. W 639 Salony zostały zniszczone przez Słowian. Za rządów Władysława, księcia Chorwacji w latach 821–835 cała Chorwacja, z wyjątkiem archidiecezji Nin, stała się częścią Patriarchatu Konstantynopola, podlegając arcybiskupstwu Spalatum. Straciło terytorium w 1144 r., by założyć diecezję Hvar. Ponownie utraciła terytorium w 1344 r. W celu przywrócenia diecezji rzymskokatolickiej w Makarskiej, w 1400 r. odzyskała to terytorium ze zlikwidowanej diecezji makarskiej, ale w 1615 r. ponownie utraciła terytorium w po przywróceniu diecezji makarskiej. Wraz ze śmiercią arcybiskupa Laeliusa Cippico (1807) rozpoczęło się kolejne interregnum, które trwało dwadzieścia trzy lata. Dzięki papieskiej bulli Locum Beati Petri] kościół w Dalmacji został zreorganizowany w 1828 r., diecezja makarska zjednoczyła się z diecezja w Splicie, a ten stał się jedynie zwykłym biskupstwem Split-Makarska, podległym archidiecezji Zara. Paul Miossich został pierwszym biskupem nowej diecezji w 1830 r. Donie przyłaczono także zlikwidowane Tragurium (lub Traù, teraz Trogir). 27 lipca 1969 r. została ponownie ustanowiona jako archidiecezja metropolitalna. W październiku 1998 roku cieszyła się papieską wizytą papieża Jana Pawła II. Specjalne kościoły Biskupią katedrą jest katedra Świętego Domniusa w Splicie (Dalmacja). W mieście znajduje się także współ-katedra św. Piotra Apostoła (klasztor św. Piotra Apostoła). Istnieją dawne katedry w trzech dawnych katedrach wchłoniętych przez archidiecezję: Miejsce światowego dziedzictwa: Katedra św. Lovre, w Trogirze, dawniej Trau lub Tragurium Miejsce światowego dziedzictwa: Kościół św. Jana Chrzciciela, również w Trogirze Katedra św. Marka w Makarskiej Prowincja kościelna Sufraganie: w Chorwacji: Diecezja dubrownicka (Ragusa) Diecezja hvarsko-bracko-viska Diecezja szybenicka (Knin) w Czarnogórze: Diecezja kotorska (Cattaro) Ordynariusze Biskupi Salony (wł. Scarpanto) Nazwisko Okres Uwagi Święty Domnion patron archidiecezji i miasta Split. Hesychius III wspomniany w dwudziestej księdze św. Augustyna z Hippony Civitate Dei Gliceriusz 474 Honoriusz koniec V wieku − do 530 r. list od Gelazjusza I (492–496) jest skierowany do biskupa Honoriusza. przeprowadził synod w 530 r . Arcybiskupi Salony Nazwisko Okres Uwagi Natalis 582 na soborze w 590 r. Niesprawiedliwie zdeponował swojego [archidiakona] Honorata, ale papież Grzegorz I przyjął jego rolę. Maximus the Schismatic John of Ravenna 650 – ok. 680 Petar II Martin I Leone Petar III 840– † 860 Justin 860– † 876 Marino 881– † 886 Teodozije 887–893 Petar IV 893–912 Ivan II 914–928 Januarije II ?–ok. 940 Frontinijan III ok. 940 – ok. 970 Martin II 970–1000 XI wiek Nazwisko Okres Uwagi Pavao 1015–1030 Martin III 1030 Dobralj 1030–1050 obalony Ivan III 1050–1059 zrezygnował Lovro Dalmatinac 1059– † 1099 XII wiek Nazwisko Okres Uwagi Crescenzio 1110– † 1112 Crescenzio 1110– † 1112 Manasse 1112 – 1114 o 1115 obalony Sede vacante 1115–1135 Grgur 1135 Gaudio 1136–1158 obalony Absalom 1159 – † 1161 Petar V nominacja 2 czerwca 1161 – † 1166 Albert de Morra 1166 Gerardo 1167–1175 mianowany arcybiskupem Siponto Raynerius ze Splitu 1175, † 4 sierpnia 1180 Sede vacante 1180–1185 Petar VI † 1192 (Kán Péter) 1185–1187 nominowany arcybiskupem Kalocsa Petar VII 1188–1196 Bernard z Perugia 1198, † 1217 Z długiej listy jej siedemdziesięciu dziewięciu arcybiskupów można wymienić jeszcze: Marek Antonius de Dominis, który został pozbawiony urzędu po tym, jak pełnił go przez czternaście lat i zmarł w Rzymie w 1624 r. jako apostata; Tomasz, który dobrowolnie zrezygnował z urzędu (XIII wiek), który jest autorem historii biskupów Salony i Spalato. XIII wiek Nazwisko Okres Uwagi Slavič 1217–1219 Guncel 29 lipca 1220, † 31 maja 1242 Ugrin kwiecień 1245, † 27 listopada 1248 Ruggero di Puglia 30 kwietnia 1249, † 14 kwietnia 1266 Ivan Hahót (Buzád János) 1266, † 1294 Jakob 1294–1297 rezygnacja wybrany arcybiskupem Petar VIII 10 maja 1297, † 1324 XVI wiek Nazwisko Okres Uwagi Belian 26 września 1324, † 28 stycznia 1328 Domenico Luccari 17 października 1328, † kwiecień 1348 Ivan 30 maja 1348 – ? Hugolin Branca 25 czerwca 1349, 1388 rezygnacja Andrea Gualdo 29 maja 1389 – 1402 rezygnacja XV wiek Nazwisko Okres Uwagi Pellegrino d'Aragona 18 kwietnia 1403, † 7 maja 1409 Doimo Giudici jako Dujam de Judicibus 11 sierpnia 1410, † 1411 rezygnacja Pellegrino d'Aragona 18 kwietnia 1403 – † 7 maja 1409 Peter of Pag 19 października 1411 – † 30 grudnia 1426 Francesco Malipiero 27 stycznia 1427 – 16 czerwca 1428 nominowany arcybiskupem Castello) Bartolomeo Zabarella 16 czerwca 1428 – 18 grudnia 1439 nominowany arcybiskupem Florencji) Jacopino Badoer 18 grudnia 1439 – † 1451 Lorenzo Zanni (Zane) 5 czerwca 1452 – 28 kwietnia 1473 biskup Treviso) Pietro Riario 28 kwietnia 1473 jako administrator apostolski – † 3 stycznia 1474 Giovanni Dacri O.F.M., 1474 – † 15 lutego 1485 Pietro Foscari 1 kwietnia 1478 wyznaczony na administratora apostolskiego – 17 września 1479 rezygnacja XVI wiek Nazwisko Okres Uwagi Bernardo Zanne 15 lutego 1503 – † 5 stycznia 1524 Andrea Cornaro 1527 – 1537 rezygnacja Marco Cornaro (Corner) 11 sierpnia 1537 – 1566 rezygnacja Alvise Michiel 19 lipca 1566 – † 1582 Giovanni Domenico Marcot (Malcoto detto Foconio), Zakon Dominikanów (O.P.) 1582 Succeeded – † 2 sierpnia 1602 XVII wiek Nazwisko Okres Uwagi Marc'Antonio de Dominis 15 listopada 1602 – 1616 rezygnacja Sfortia Ponzoni 22 sierpnia 1616 – † 1641 [Leonard Bondumier]] 15 kwietnia 1641 – 1668 rezygnacja Bonifazio Albani, Somascans (C.R.S.) 30 stycznia 1668 – † 18 lutego 1678 Stephanus Cosimi, C.R.S. 5 września 1678 – † 10 maja 1707 Bonifazio Albani, Somascans (C.R.S.) 30 stycznia 1668 – † 18 lutego 1678 XVIII wiek Nazwisko Okres Uwagi Stefano Cupilli, C.R.S. 12 marca 1708 – † 11 grudnia 1719 Giovanni Battista Laghi, C.R.S. 15 kwietnia 1720 – † 11 lutego 1730 Antoine Kacich 18 grudnia 1730 – † 7 października 1745 Pacifico Bizza 17 stycznia 1746 – † 13 maja 1756 Nicolaus Dinaricio 3 stycznia 1757 – † czerwca 1764 Giovanni Luca Garagnin 5 czerwca 1765 – † 20 października 1780 Lelio de Cippico 20 września 1784 – † 24 marca 1807 Biskupi sufragani Split-Makarska Paolo Miossich (potwierdzony 15 marca 1830 – † 10 października 1837) Giuseppe Godeassi (potwierdzony 27 kwietnia 1840 – † 22 czerwca 1843, Archidiecezja zadarska) Luigi Pini (potwierdzony 17 czerwca 1844 – † 11 stycznia 1865) Marko Kalogjera (Marco Calogerà, Calogjera) † (wyznaczony 29 października 1866 – † 1888) Filip Frane Nakić (wyznaczony 30 grudnia 1889 – † 1910) Antun Gjivoje (wyznaczony 11 lipca 1911 – † 27 lutego 1917) Georg Carić (wyznaczony 8 czerwca 1918 – † 17 maja 1921) Quirinus Clement Bonefacic † (wyznaczony 6 czerwca 1923 – emerytowany 9 May 1954) Frane Franić (wyznaczony 24 grudnia 1960 – patrz poniżej) Arcybiskupi Split-Makarska Frane Franić † (patrz wyżej wyznaczony 24 grudnia 1960 – emerytowany 10 września 1988) Ante Jurić † (wyznaczony 10 września 1988 – 21 czerwca 2000) Marin Barišić (wyznaczony 21 June 2000 – ) Przypisy Źródła GigaCatholic with incumbent biography links Luttwak, Edward. The grand strategy of the Byzantine Empirep. 164 History of the bishops of Salona and Split [[Kategoria:Historia