|
Balc/Balk de Bélteki (rum. Balc) (* nieznana, † ok. 1399)[1] był, zdaniem wielu historyków (np. Alexandru Dimitrie Xenopol, Ştefan Pascu), 3. wojewodą Mołdawii, rządzącym od ok. 1359 lub 1364, ale sekwencja wojewodów wymienionych w kronikach słowiańsko-rumuńskich nie wykazuje go.[2][3] Zaniem J. Demela nastąpiło ok. 1358, a zdaniem D. Musialika w 1364. Był synem Sasa, 2. wojewody Mołdawii.[2], a wnukiem 1. wojewody Dragosza. Objął urząd wojewody z ramienia króla węgierskiego po śmierci ojca, jednak wkrótce po objęciu władzy (w 1359 lub 1364) został zaatakowany przez byłego wojewodę Marmaroszu Bogdana, zbuntowanego przeciw swemu suzerenowi (zdaniem D. Musialika, który umiejscawia to wydarzenie w 1364, w 1359 dziad Balka, Dragosz, pokonał Bogdana, który próbował ustanowić swoje państwo w okolicach Seretu). Bogdan pokonał Balca i doprowadził do uniezależnienia Mołdawii od Węgier. Balc, którego przodkowie pochodzili z Marmaroszu, został wynagrodzony za swą lojalność dobrami Bogdana w tym regionie.
Chociaż Balk był prawowitym pretendentem do tronu, Bogdan, który był wojewodą w Máramaros, przekroczył Karpaty do Mołdawii prawdopodobnie natychmiast po śmierci Sasa, zanim Balk zdołał umocnić swoje panowanie.[2][3] W Mołdawii Bogdan przyłączył się do lokalnych sił przeciwnych monarchii węgierskiej.[3]
Balk walczył dzielnie na czele swoich ludzi, ale został poważnie ranny i stracił kilku członków swojej rodziny i orszaku[2]. Po swojej porażce Balk uciekł z Mołdawii na Węgry.[1]
Według dokumentu wydanego 2 lutego 1365 r. król Węgier Ludwik I (1342–1382) przekazał Cuhei i inne dobra w Máramaros Balkowi i jego braciom za wiarę w ich suwerena, a zwłaszcza za lojalne zachowanie w Mołdawii[1]. ] Domeny wokół Cuhei należały do Bogdana, ale król skonfiskował je, aby zrekompensować Balkowi i jego braciom utratę stanu na wschód od Karpat.[2]
Później Balc został ispánem komitatów: Szatmár, Ugocsa i Máramaros w Królestwie Węgier, a także został przywódcą Seklerów.[4].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Vásáry, István. Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185-1365.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Spinei, Victor. Moldavia in the 11th-14th Centuries.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Treptow, Kurt W.; Popa, Marcel. Historical Dictionary of Romania.
- ↑ Engel, Pál. Magyarország világi archontológiája (1301-1457).
Źródła
- Juliusz Demel: Historia Rumunii. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo, 1986, str. 98. ISBN 83-04-01553-6.
- Dominik Musialik. Najdawniejsze próby utrzymania niezależności przez hospodarstwo mołdawskie od XIV do poł. XV wieku. „Studenckie Zeszyty Historyczne”. 14, str. 41–42, 2008. Kraków: Koło Naukowe Historyków Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego. ISSN 029-0465.
- Engel, Pál: Magyarország világi archontológiája (1301-1457) [Archeologia czasowa Węgier (1301–1457)]; História – MTA Történettudományi Intézete, 1996, Budapest; ISBN 963-8312-43-2.
- Spinei, Victor: Moldavia in the 11th-14th Centuries; Editura Academiei Republicii Socialiste România, 1986, Bucharest
- Treptow, Kurt W. – Popa, Marcel: Historical Dictionary of Romania (lista ‘Władcy Rumunii – Mołdawii’); The Scarecrow Press, Inc., 1996, Lanham (Maryland, US) & Folkestone (UK); ISBN 0-8108-3179-1.
- Vásáry, István: Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185-1365; Cambridge University Press, 2005, Cambridge; ISBN 0-521-83756-1.
|
|
