Garai Dorottya bosnyák királyné
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku bośniackam. Treści pochodzące z Wikipedii w języku bośniackam są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Garai Dorottya (pol. Dorota Garai, bośn. Dorothea Gorjanska) (* nieznana, † 19÷24 września 1438), węgierska szlachcianka, bośniacka królowa jako żona króla Bośni Tvrtko II. Królowa Dorottya jest prawie niezauważalna w historii Bośni; jej imię jest wymienione tylko w jednym źródle pisanym, źródle, które mówi tylko o planowanym małżeństwie Tvrtko, to znaczy zanim Dorottya została królową Bośni. Historycy są zatem ostrożni i niewiele mówią o Węgierce, która była pierwszą kobietą w Królestwie Bośniackim od dziesięciu lat.[1] Spis treściPochodzenie i negocjacje małżeńskieDorottya była córką wybitnego chorwackiego bana Jana i członkinią węgierskiej rodziny szlacheckiej Garai.[2][3] Jej matką była Jadwiga, córka mazowieckiego władcy Siemowita IV i księżnej Aleksandry z Litwy [4]. Miała jedną siostrę, Katarzynę.[1] Nic nie wiadomo o roku i miejscu jej urodzenia. W momencie składania wniosku mieszkała w diecezji Pecz. Ponieważ mieszkańcy Dubrownika podkreślają jej pokrewieństwo z królem węgierskim Zygmuntem w trzecim pokoleniu oraz fakt, że żona Zygmunta, Barbara, była szwagierką palatyna Władysława Garaia i powinowatą Mikołaja II Garaia, można założyć, że przynajmniej przez jakiś czas mieszkała na węgierskim dworze królewskim.[1] W 1427 roku prawosławny Tvrtko wyraził chęć poślubienia Dorottya, która była wiary rzymskokatolickiej.[2] Kościół rzymskokatolicki sprzeciwił się małżeństwu i dopuścił je tylko wtedy, gdy papież przekonał się o lojalności Tvrtki wobec Kościoła rzymskokatolickiego, a sam Tvrtko przyznał papieżowi, że rządził krajem heretyków.[2] Małżeństwo z Dorottya miało ogromne znaczenie dla Tvrtki ze względu na pokrewieństwo z węgierską szlachtą i samym królem Węgier, przez co chciał wzmocnić swoje stosunki z Królestwem Węgier.[2] MałżeństwoPlik:Vittore Crivelli St James of the Marches Urbino.jpg Święty Jakub Markijski, który rozwinął silną wrogość do królowej Dorothei, oskarżając ją o próbę otrucia. W dniu 9 kwietnia 1428 r. zaręczyny zostały zakończone[4], a Tvrtko powitał Dorottyę w Milodražu w towarzystwie deputowanych z Dubrownika.[5] Ślub, który sprawił, że Dorottya została królową Bośni, odbył się w tym samym roku na bośniackim dworze królewskim, między 23 lipca, kiedy Wielka Rada Dubrownika i Rada Modlitwy zdecydowały, że wyślą dwóch muzyków na ślub króla, a 31 lipca, kiedy ludność Dubrownika poprosiła swoich przedstawicieli by powiedziano im kiedy młoda królowa przybywa do Podvisoki, aby mogli przekazać dary.[2][3][5] Niektórzy szlachcice bośniaccy, tacy jak wojewoda Sandalj Hranić Kosač, Radoslava Pavlović i ród Zlatonosovićiów, nie uczestniczyli w weselu, aby zaprotestować przeciwko niepopularnemu sojuszowi z Węgrami.[2] Archiwa Dubrownika zawierają wiele informacji na temat przygotowań do ślubu, prezentów podarowanych nowej królowej, a także na temat samego ślubu, z których wiele zostało zorganizowanych przez mieszkańców Dubrownika.[5] Królowa Dorottya sprzeciwiła się reformom w porządku franciszkanów popieranym przez namiestnika Jakuba Markijskiego. Powstała wielka wrogość między nią a przyszłym świętym, gdy Jakub oskarżył królową o usiłowanie zabójstwa.[6] Dorottya i Tvrtko stali się wyjątkowo niepopularni wśród franciszkanów, którzy nazywali Dorottyę „złą kobietą”.[6] Jakub został wysłany do Bośni przez papieża Eugeniusza IV w charakterze głównego inkwizytora, a swoją niezdolność do nawrócenia paterana na papieża usprawiedliwiał brakiem poparcia pary królewskiej.[7] Raporty te są sprzeczne ze źródłami, które nazywają Dorotheę oddanym katolikiem, ale także z faktem, że Tvrtko ożenił się dopiero wtedy, gdy udowodnił swoją lojalność wobec Kościoła rzymskokatolickiego.[1] Królowa Dorottya zmarła między 19 a 24 września 1438 r.[8][9][1] W grobowcu Tvrtki II na wzgórzu Bobovac, podczas wykopalisk archeologicznych przeprowadzonych w latach 1959–1967 został znaleziony w grobie szkielet osoby w wieku powyżej 20 roku życia; stwierdzono, że należy do Dorottya. Artefakty bezpośrednio związane z grobowcem znaleziono również w pobliżu grobu.[1][10] PotomstwoKwestia potomstwa Dorothei nie została wyjaśniona. Ponieważ źródła nie wspominają o dzieciach pary królewskiej, można założyć, że ich nie było. Jednak badanie archeologiczne grobowca królewskiego ujawniło, że między grobami króla Tvrtki II i królowej Dorothei znajdował się grób dziecięcy.[5][1] Nie ma nic w źródłach w Dubrowniku, co wskazywałyby na ciążę Królowej lub narodziny dziecka. I mało prawdopodobne jest, że kronikarze Dubrownika przegapiliby coś tak znaczącego jak narodziny królowej Bośni i tradycyjne wysyłanie prezentów przy okazji takich wydarzeń lub kondolencji w przypadku śmierci dziecka wkrótce po urodzeniu. Można jedynie ustalić z całą pewnością, że po ich śmierci para nie pozostawiła potomstwa.[5] DziedzictwoStwierdzono, że najprawdopodobniej Doroteja Gorjanska rozpoczęła budowę intymnej kaplicy dworskiej na Bobovacu. To najbardziej odpowiadało jej potrzebom i nawykom; widziała podobne obiekty w Budzie, Wyszehradzie i Estergom; pozostałe dwie wybitne i energiczne królowe, którym przypisano budowę obiektu, to Jelena Nelipcic, o której uważa się, że królowała za krótko na przedsięwzięcie, oraz Katarina Kosaca, o której bardziej pewnie wiadomo, że zainicjował budowę dużego kościoła na Bobovac. W przypadku Dorothei Paul Anđelić powiedział, że „wykazała się także wyczuciem sztuki w życiu praktycznym”.[1] Przodkowie
Zobacz takżePrzypisy |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Pavao Anđelić, Bosanska kraljica Doroteja Gorjanska, Glasnik Zemaljskog muzeja Bosne i Hercegovine u Sarajevu, 377-379. strana
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 John Van Antwerp Fine, The Late Medieval Balkans, University of Michigan Press, 1994.
- ↑ 3,0 3,1 Dominik Mandić, Sabrana djela Dr. O. Dominika Mandića : Bosna i Hercegovina : Sv. 1. Državna i vjerska pripadnost sredovječne Bosne i Hercegovine, Ziral, 1978, str.317.
- ↑ Medieval Lands
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Pavo Živković, Tvrtko II Tvrtković: Bosna u prvoj polovini xv stoljeća, Institut za istoriju u Sarajevu, 1981
- ↑ 6,0 6,1 John Van Antwerp Fine, The Bosnian Church: Its Place in State and Society from the Thirteenth to the Fifteenth Century, Saqi in association with The Bosnian Institute, 2007.
- ↑ Steven Runciman, The medieval Manichee: a study of the Christian dualist heresy, Cambridge University Press, 1982.
- ↑ Institut za istoriju Sarajevo, Prilozi, 2006
- ↑ Pejo Ćošković, Bosanska Kraljevina u prijelomnim godinama 1443-1446, Institut za istoriju, 1988
- ↑ Pavao Anđelić, Bobovac i kraljeva Sutjeska: stolna mjesta bosanskih vladara u XIV i XV stoljeću, Veselin Masleša, 1973.