Atyusz Salamon

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Mistrz skarbu (1214-1215) Następca: Miska, syn Salamona Dénes, syn Ampuda lub Dénes, syn Apoda Poprzednik: Ban jednolitej Chorwacji (1220) Następca: Kán I. Gyula Atyusz III. Atyusz Poprzednik: Ban jednolitej Chorwacji (1222-1224) Następca: Atyusz III. Atyusz Mihály, syn Ampuda Poprzednik: Ban całej Slawonii (1226-1227) Współrządzący: Valeginus Następca: Aladár Monoszló I. Tamás Poprzednik: Sędzia królewski (1222) Współrządzący: Bár-Kalán Pósa Atyusz Lőrinc Następca: Bár-Kalán Bánk Negol Batiz Atyusz Salamon (* nieznana, † 1227÷33), węgierski wielmoża, sędzia królewski przez krótki okres 1222 roku, za panowania króla Węgier Andrzeja II. Rodzina Urodził się jako drugi syn Miski II, który był wychowawcą młodego księcia Beli. Jego starszym bratem był Miski III, która działał jako ispán w komitacie Vas w 1214 roku. Salamon miał kilku kuzynów, w tym Atyusza III i Laurentego, kariery trzech z nich przeplatały się wiele razy. Żoną Salamona była niejaka Ahalyz (także Elżbieta), która przyjechała z Francji na Węgry, przywieziona przez Atyusza III i osiedliła się w rodzinnym majątku Widhor w komitacie Valkó. Pobrali się po 1224 r., po śmierci pierwszego męża Ahalyzy, Batiza Negola, który w 1222 r. zastąpił Salamona na stanowisku sędziego królewskiego i sprawował urząd do śmierci. Ahalyz była pokojówką honorową królowej Jolanty, drugiej małżonki króla Andrzeja II. Salamon i Ahalyz nie mieli dzieci, a po śmierci Salamona francuska szlachcianka po raz trzeci poślubiła Bertranda Bajótiego, według współczesnego dokumentu z 1244 r. Kariera Salamon został po raz pierwszy wymieniony jako mistrz skarbu w 1214 r.; poprzednie prace archontologiczne i biograficzne (np. Wertner) określały go jako pierwszego znanego urzędnika, który został powołany na to stanowisko, niemniej jednak archontologia Attili Zsoldosa nakreśliła wstępne założenia stanowiska z XII wieku. Pełnił tę funkcję do 1215 r., gdy zastąpił go Dénes, syn Ampuda, najbardziej zaufanego doradcy finansowego Andrzeja II. Jak podaje Regestrum Varadinense, w tym czasie w 1214 r. Salamon działał również jako ispán komitatu Bács. W następnym roku był ispánem komitatu Nyitra. Zgodnie z dokumentem wydanym w 1215 r. Salamon poprzednio bezprawnie uzurpował sobie ziemię pewnego rycerza o imieniu Wilermus między Murą a Drawą. Według niektórych opinii, Salamon brał udział w zabójstwie królowej Gertrudy w 1213 r., jednak założenie to było nieuzasadnione, gdyż wstąpił na dwór książęcy Beli, który nigdy nie zapomniał o matce i wyrażał dla niej głęboki szacunek w wielu swoich królewskich dokumentach, a następnie ukarał żywych winowajców. Andrzej II został zmuszony do podzielenia się swoimi królestwami ze swoim spadkobiercą, dlatego Bela został księciem Slawonii w 1220 r., zaś Salamon został mianowany banem Slawonii jako lojalny zwolennik Beli (znał go od dzieciństwa). Wkrótce zastąpił go kuzyn Atyusz III. Kiedy Andrzej II skutecznie spacyfikował niezadowolony ruch oporu szlachty, który doprowadził do wydania Złotej Bulli z 1222 r., Salamon został mianowany sędzią królewskim pod koniec 1222 r., zastępując swojego kuzyna Laurentego Atyusza, lecz na krótko opuścił stanowisko. Dokument królewski z 1227 r. wymienia go również jako ispána komitatu Moson w 1222 r. Wkrótce Salamon po raz drugi został banem Slawonii i zachował tę godność do 1224 r. Poza tym pełnił również funkcję ispána komitatu Zala. W 1226 roku został ponownie wymieniony jako ban Slawonii w książęcym statucie nowego księcia Slawonii Kolomana Halickiego, wydanego w Splicie (Spalato). Utrzymywał tę godność obok Valeginusa. To wówczas po raz pierwszy urząd został podzielony na dwa odrębne banaty, jednak nie było pewności, kto był odpowiedzialny odpowiednio za jurysdykcję slawońską, a kto za chorwacką. W następnym roku Salamon pojawił się ponownie jako jedyny urzędnik, gdy uczestniczył jako świadek w procesie. Zmarł przed 1233 r., kiedy w ustaleniu granic wspomniano, że jego poprzednie trzy dobra przeszły na własność miejscowego szlachcica Igmánd Andása. Przypisy Źródła Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1. Nemes, Gábor (2006). Az Atyusz nemzetség. W: J. Újváry, Zsuzsanna (ed.). Tanulmányok évszázadok történelméből [Eseje o wiekach historii]. Pázmány Péter Catholic University. str. 13–39. ISBN 963-9206-24-5. Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Atyusz Salamon — Mistrz skarbu Ban jednolitej Chorwacji Sędzia królewski — Mistrz skarbu Okres od 1214 do 1215 Poprzednik Miska, syn Salamona Następca Dénes, syn Ampuda lub Dénes, syn Apoda Ban jednolitej Chorwacji Okres od : (1) 1220, (2) 1222, (3) 1226 do : (1) 1220, (2) 1224, (3) 1227 Poprzednik 1. Kán I. Gyula 2. Atyusz III. Atyusz 3. Aladár Następca 1. Atyusz III. Atyusz 2. Mihály, syn Ampuda 3. Monoszló I. Tamás Sędzia królewski Okres 1222 Poprzednik Bár-Kalán Bánk Następca Negol Batiz Dane biograficzne Rodzina Atyusz Pochodzenie węgierskie Państwo Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji Urodziny data nieznana Śmierć między 1227 a 1233 Ojciec II. Miska Matka nieznana Rodzeństwo III. Miska Żona Ahalyza (lub Elżbieta)