Tekst źródłowy strony Linia kolejowa nr 191

[[Kategoria:0]]
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
{{Uwaga polska|
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Linia_kolejowa_nr_191
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Linia_kolejowa_nr_191&action=history
|nota    = polski
}}

{|
|
|}

{|
 |-style="vertical-align:top;"
 |

'''Linia kolejowa nr 191 [[Goleszów (stacja kolejowa)|Goleszów]] – [[Wisła Głębce (stacja kolejowa)|Wisła Głębce]]''' – drugorzędna, jednotorowa [[linia kolejowa]] znaczenia państwowego w południowej części [[województwo śląskie|województwa śląskiego]].

== Historia ==
Gdy w 1888 roku powstała [[Kolej Miast Śląskich i Galicyjskich]] łączącą [[Morawy]], [[Śląsk Cieszyński]] i [[Galicja (Europa Środkowa)|Galicję]], ze znajdującej się na jej trasie  wsi [[Goleszów (województwo śląskie)|Goleszów]] do miejscowości [[Ustroń]] wybudowano boczną linię kolejową dla pociągów towarowych kursujących do ustrońskiej huty. W latach 20. XX wieku rozpoczęto budowanie dalszego odcinka do [[Wisła (miasto)|Wisły]]. Odcinek [[Ustroń (stacja kolejowa)|Ustroń]] – [[Ustroń Polana]] otwarto dla ruchu osobowego 15 marca 1928 roku<ref>Wybór źródeł do dziejów Ustronia tom 2, str. 92, 1998, podaje jako datę otwarcia 29 lutego 1928</ref>, natomiast odcinek Ustroń Polana - [[Wisła Uzdrowisko]] uruchomiono 10 lipca 1929 roku.

[[Plik:POL Wisła Głębce wiadukt kolejowy.JPG|thumb|left|Wiadukt kolejowy w Łabajowie]]
W roku 1931 przystąpiono do budowy górskiego szlaku do Wisły Głębce. Na linii kolejowej wybudowano zespół dwóch żelbetowych wiaduktów przed stacją Wisła Głębce – nad [[Dziechcinka (potok)|doliną Dziechcinki]] (długość 68,60 m, wysokość 13,80 m od terenu, trzy łuki) oraz nad [[Łabajów (potok)|doliną Łabajowa]] (długość 121,82 m, wysokość 25,60 m od terenu, siedem łuków, łuk kolejowy 200 m, spadek kolejowy 23‰ – które otwarto wraz z linią do Głębiec 3 września 1933 roku. Wykonane zostały według projektów inż. St. Saskiego i T. Mejera w latach 1931-1933 przez firmę Ksawerego Goryanowicza. Wiadukty kolejowe budowano pod nadzorem wybitnego fachowca z dziedziny konstrukcji żelbetowych Jana Gustawa Grycza. Budowa prowadzona była przez kierownika robót inż. Karola Grelowskiego.

Budynki na  stacjach były murowane, natomiast na przystankach wybudowano drewniane poczekalnie i kasy biletowe w stylu „góralskim”. Drewniany budynek tego typu do dziś zachował się na przystanku [[Wisła Obłaziec]], natomiast podobny na przystanku [[Wisła Dziechcinka]] został zdewastowany i ostatecznie rozebrany. Linia kolejowa miała przechodzić tunelem do [[Przełęcz Kubalonka|Kubalonki]]. Na dalszym odcinku planowano budowę co najmniej 4 wiaduktów podobnych konstrukcyjnie do poprzednich, planowano zbudowanie stacji kolejowej w [[Istebna|Istebnej]]. Linia została zaprojektowana tak aby umożliwić podróż do [[Zwardoń|Zwardonia]] czy [[Milówka (województwo śląskie)|Milówki]]. Projekty nie zostały jednak zrealizowane ze względu na wybuch wojny. Po II wojnie światowej projekt przedłużenia linii zarzucono<ref>Artur Kubica, Jan Liniany, Izabela Małysz, Bartosz Tyrna, Mateusz Werpachowski: [https://www.prawomiejscowe.pl/api/file/GetZipxAttachment/254/498823/preview Strategia Rozwoju Miasta Wisła do roku 2020]. prawomiejscowe.pl. [dostęp 2020-10-12].</ref>
<ref name=autonazwa2>''[https://zywiecinfo.pl/historia/niewybudowane-linie-kolejowe-na-zywiecczyznie Niewybudowane linie kolejowe na Żywiecczyźnie]'', „2017-06-27”, ŻywiecInfo.pl.</ref><ref>Koleje Śląska Cieszyńskiego: [http://www.kolejcieszyn.pl/index.php?s=artwisla Linia do Wisły]. kolejcieszyn.pl. [dostęp 2015-01-19].</ref>

Na odcinku Głębce - Zwardoń planowane do budowy były następujące stacje i przystanki kolejowe:
: - przystanek osobowy Kubalonka (przysiółek Osiedle, przy potoku Połomny Małe)
: - stacja kolejowa Istebna (przysiółek Wojtosze)
: - przystanek osobowy Koniaków (przysiółek Pustki)
: - przystanek osobowy Koniaków (na zboczu góry Wierch, przysiółek Kosarzyska).

Ponadto w [[Laliki|Lalikach]] w przysiółku Stańcówka planowano wybudować posterunek odgałęźny umożliwiający bezpośredni przejazd z Głębiec do Zwardonia i [[Sól (województwo śląskie)|Soli]].

W okresie II wojny światowej przęsło mostu w Dziechcince zostało wysadzone. Po wojnie, ze względu na zniszczenie przez wycofujące się wojska niemieckie mostu na Wiśle, do 28 maja 1946 ruch na linii prowadzony był tylko do przystanku na Obłaźcu. W okresie powojennym na linii powstały dwa nowe przystanki: [[Ustroń Zdrój]], który uruchomiono 19 lipca 1985 i [[Wisła Kopydło]], który był planowany od lat 80., jednak uruchomiony został w lipcu 1990 roku. Planowano także uruchomienie przystanku Ustroń Poniwiec na odcinku linii kolejowej między przystankiem Ustroń Zdrój i Ustroń Polana. Znalazł się on nawet w sieciowych rozkładach jazdy, jednak ostatecznie nie powstał

.  
Do stacji kolejowej Ustroń kursował towarowy pociąg z ładunkiem drewna z nadleśnictwa prowadzony spalinowozem SM42. Dodatkowo do 1998 roku kursował pociąg towarowy do Wisły Uzdrowiska. Ruch towarowy na linii prowadzony był do grudnia 2008 roku

. Elektryfikacja linii kolejowej zakończona została w 1974 roku

<ref name="Elektryfikacja">Koleje Śląska Cieszyńskiego: [http://www.kolejcieszyn.pl/191.php Opis i historia linii 191]. kolejcieszyn.pl. [dostęp 2015-01-19].</ref>. Był to jednocześnie pięciotysięczny kilometr linii zelektryfikowanych w Polsce. Ostatni remont kapitalny linii kolejowej przeprowadzono na początku lat 90. XX wieku{{r|autonazwa2}}. Dnia 1 października 2011 roku zostały uruchomione weekendowe pociągi pasażerskie spółki [[Koleje Śląskie]] do Wisły Głębiec

<ref name="KolejeSlaskie ">Błażej Forjasz, Roman Ficek: [http://www.kolejcieszyn.pl/index.php?s=art191 Linia do Wisły w okresie powojennym aż do dziś]. Koleje Śląska Cieszyńskiego, 14 maja 2016 roku. [dostęp 2016-07-21].</ref>. Od 1 czerwca 2012 jedynym regionalnym przewoźnikiem pasażerskim na linii kolejowej jest spółka Koleje Śląskie

<ref>Błażej Forjasz: [http://www.kolejcieszyn.pl/index.php?s=elektr Elektryfikacje linii kolejowych na Śląsku Cieszyńskim]. Koleje Śląska Cieszyńskiego. [dostęp 2016-07-21].</ref>.

W październiku 2019 [[PKP Polskie Linie Kolejowe]] podpisały umowę na remont linii obejmujący przebudowę peronów, dostosowanie linii do prędkości 80-120 km/h poprzez wymianę torów, rozjazdów i urządzeń sterowania ruchem, budowę dwóch nowych przystanków osobowych [[Ustroń Poniwiec]] i [[Wisła Jawornik]] oraz likwidację przystanku [[Wisła Obłaziec]]. Inwestycja otrzymała dofinansowanie w ramach [[Regionalny program operacyjny|Regionalnego Programu Operacyjnego]]

<ref>''[https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/linie-do-cieszyna-i-wisly-do-remontu-umowy-z-wykonawcami-93937.html Linie do Cieszyna i Wisły do remontu. Umowy z wykonawcami]'', www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2020-05-03].</ref> 16 marca 2020, ze względu na prace remontowe na linii, została wprowadzona Zastępcza Komunikacja Autobusowa

<ref>''[http://inforail.pl/do-wisly-zka-do-odwolania_more_121841.html Do Wisły ZKA. Do odwołania]'', inforail.pl [dostęp 2020-05-03].</ref>.

== Bocznice ==
Na linii znajdowały się cztery [[Bocznica kolejowa|bocznice]]:
* bocznica [[tartak]]u w [[Ustroń|Ustroniu]] eksploatowana do 2002 roku,
* bocznica kuźni w Ustroniu eksploatowana do 2005 roku,
* bocznica tartaku w Wiśle-Obłaziec eksploatowana do lat 70,
* bocznica Kopalni Surowców Skalnych w Wiśle-Obłaziec eksploatowana do lat 70.

|
{| class="infobox" style="margin: 0 0 0 0; text-align: center; border:1px solid #aaaaaa; font-size: 85%; width: 450px;"
{{BS-header|Goleszów–Wisła Głębce}}
{{BS-daten
|KBS=
|STRECKENNR= 191
|LÄNGE=20,598<ref>[https://www.plk-sa.pl/files/public/user_upload/pdf/Akty_prawne_i_przepisy/Instrukcje/Wydruk/Id-12__D29__Wykaz_linii.pdf Id-12 (D29) Wykaz linii]. plk-sa.pl, 2020-07-27. [dostęp 2020-09-25].</ref>
|SPURWEITE= 1435
|STRECKENKLASSE= C3
|ZWEIGLEISIG= 
|STROMG=3 kV
|STROMW= 
|STROMD=
|NEIGUNG=
|RADIUS=
|V-MAX=60<ref>[https://www.plk-sa.pl/files/public/user_upload/pdf/Reg_przydzielania_tras/Regulamin_sieci_2019_2020/07.09.2020/N_ZAL_2.1A_20192020_20200904123441.xlsx Wykaz maksymalnych prędkości]. plk-sa.pl, 2019-12-15. [dostęp 2020-09-25].</ref>
|BILDPFAD_FOTO=POL Wisła i wiadukt kolejowy z mostu koło dworca autobusowego.JPG
|PIXEL_FOTO=300px
|TEXT_FOTO=Most nad rzeką Wisłą
|BILDPFAD_KARTE=
|PIXEL_KARTE=
}}
{{BS-table}}
{{BS|STR|||[[Bahnstrecke Bielsko-Biała–Cieszyn|ze Skoczowa]]}}
{{BS|BHF|0,000|[[Goleszów]]||338&nbsp;m n.p.m.}}
{{BSe|ABZgr|||[[Bahnstrecke Bielsko-Biała–Cieszyn|na Cieszyn]]}}
{{BS|BHF|5,383|[[Ustroń]]|(od 18 grudnia 1888)|349&nbsp;m n.p.m.}}
{{BS|ABZg+l|||odgałęzienie do Ustroń Kuźnia}}
{{BS|HST|6,655|Ustroń Zdrój|(od 19 lipca 1985)|357&nbsp;m n.p.m.}}
{{BS|BHF|9,662|Ustroń [[Polana (Ustroń)|Polana]]|(od 15 marca 1928)|380&nbsp;m n.p.m.}}
{{BS|HST|12,338|Wisła [[Obłaziec]]|(od 10 lipca 1929)|408&nbsp;m n.p.m.}}
{{BS|WBRÜCKE1|||Wisła}}
{{BS|BHF|14,610|Wisła Uzdrowisko|(od 10 lipca 1929)|428&nbsp;m n.p.m.}}
{{BS|HST|16,241|Wisła [[Dziechcinka (Wisła)|Dziechcinka]]|(od 11.IX.1933)|461&nbsp;m n.p.m.}}
{{BS|STR|||Dziechcinka (1933–1959), Wisła Dziechcinka (1959–)}}
{{BS|hKRZWae|||[[Dziechcinka]]}}
{{BS|HST|17,960|Wisła [[Kopydło]]|(od lipca 1990)|497&nbsp;m n.p.m.}}
{{BS|hKRZWae|||[[Łabajów (Kopydło)|Łabajów]], [[most kolejowy w Głębcach]] (121,82&nbsp;m)}}
{{BS|KBHFe|19,710|[[Wisła Głębce]]|(od 3 września 1933)|535&nbsp;m n.p.m.}}
|}
|}

== Przypisy ==
{{izvori}}

[[Kategoria:Linie kolejowe w Polsce]]