Linia kolejowa nr 191

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Linia kolejowa nr 191 GoleszówWisła Głębce – drugorzędna, jednotorowa linia kolejowa znaczenia państwowego w południowej części województwa śląskiego.

Historia

Gdy w 1888 roku powstała Kolej Miast Śląskich i Galicyjskich łączącą Morawy, Śląsk Cieszyński i Galicję, ze znajdującej się na jej trasie wsi Goleszów do miejscowości Ustroń wybudowano boczną linię kolejową dla pociągów towarowych kursujących do ustrońskiej huty. W latach 20. XX wieku rozpoczęto budowanie dalszego odcinka do Wisły. Odcinek UstrońUstroń Polana otwarto dla ruchu osobowego 15 marca 1928 roku[1], natomiast odcinek Ustroń Polana - Wisła Uzdrowisko uruchomiono 10 lipca 1929 roku.

Wiadukt kolejowy w Łabajowie

W roku 1931 przystąpiono do budowy górskiego szlaku do Wisły Głębce. Na linii kolejowej wybudowano zespół dwóch żelbetowych wiaduktów przed stacją Wisła Głębce – nad doliną Dziechcinki (długość 68,60 m, wysokość 13,80 m od terenu, trzy łuki) oraz nad doliną Łabajowa (długość 121,82 m, wysokość 25,60 m od terenu, siedem łuków, łuk kolejowy 200 m, spadek kolejowy 23‰ – które otwarto wraz z linią do Głębiec 3 września 1933 roku. Wykonane zostały według projektów inż. St. Saskiego i T. Mejera w latach 1931-1933 przez firmę Ksawerego Goryanowicza. Wiadukty kolejowe budowano pod nadzorem wybitnego fachowca z dziedziny konstrukcji żelbetowych Jana Gustawa Grycza. Budowa prowadzona była przez kierownika robót inż. Karola Grelowskiego.

Budynki na stacjach były murowane, natomiast na przystankach wybudowano drewniane poczekalnie i kasy biletowe w stylu „góralskim”. Drewniany budynek tego typu do dziś zachował się na przystanku Wisła Obłaziec, natomiast podobny na przystanku Wisła Dziechcinka został zdewastowany i ostatecznie rozebrany. Linia kolejowa miała przechodzić tunelem do Kubalonki. Na dalszym odcinku planowano budowę co najmniej 4 wiaduktów podobnych konstrukcyjnie do poprzednich, planowano zbudowanie stacji kolejowej w Istebnej. Linia została zaprojektowana tak aby umożliwić podróż do Zwardonia czy Milówki. Projekty nie zostały jednak zrealizowane ze względu na wybuch wojny. Po II wojnie światowej projekt przedłużenia linii zarzucono[2][3][4]

Na odcinku Głębce - Zwardoń planowane do budowy były następujące stacje i przystanki kolejowe:

- przystanek osobowy Kubalonka (przysiółek Osiedle, przy potoku Połomny Małe)
- stacja kolejowa Istebna (przysiółek Wojtosze)
- przystanek osobowy Koniaków (przysiółek Pustki)
- przystanek osobowy Koniaków (na zboczu góry Wierch, przysiółek Kosarzyska).

Ponadto w Lalikach w przysiółku Stańcówka planowano wybudować posterunek odgałęźny umożliwiający bezpośredni przejazd z Głębiec do Zwardonia i Soli.

W okresie II wojny światowej przęsło mostu w Dziechcince zostało wysadzone. Po wojnie, ze względu na zniszczenie przez wycofujące się wojska niemieckie mostu na Wiśle, do 28 maja 1946 ruch na linii prowadzony był tylko do przystanku na Obłaźcu. W okresie powojennym na linii powstały dwa nowe przystanki: Ustroń Zdrój, który uruchomiono 19 lipca 1985 i Wisła Kopydło, który był planowany od lat 80., jednak uruchomiony został w lipcu 1990 roku. Planowano także uruchomienie przystanku Ustroń Poniwiec na odcinku linii kolejowej między przystankiem Ustroń Zdrój i Ustroń Polana. Znalazł się on nawet w sieciowych rozkładach jazdy, jednak ostatecznie nie powstał[5]. Do stacji kolejowej Ustroń kursował towarowy pociąg z ładunkiem drewna z nadleśnictwa prowadzony spalinowozem SM42. Dodatkowo do 1998 roku kursował pociąg towarowy do Wisły Uzdrowiska. Ruch towarowy na linii prowadzony był do grudnia 2008 roku[6]. Elektryfikacja linii kolejowej zakończona została w 1974 roku[7]. Był to jednocześnie pięciotysięczny kilometr linii zelektryfikowanych w Polsce. Ostatni remont kapitalny linii kolejowej przeprowadzono na początku lat 90. XX wieku[5]. Dnia 1 października 2011 roku zostały uruchomione weekendowe pociągi pasażerskie spółki Koleje Śląskie do Wisły Głębiec[8]. Od 1 czerwca 2012 jedynym regionalnym przewoźnikiem pasażerskim na linii kolejowej jest spółka Koleje ŚląskieŁukasz Maryńczak: Ostatnie pociągi Przewozów Regionalnych do Wisły[9].

W październiku 2019 PKP Polskie Linie Kolejowe podpisały umowę na remont linii obejmujący przebudowę peronów, dostosowanie linii do prędkości 80-120 km/h poprzez wymianę torów, rozjazdów i urządzeń sterowania ruchem, budowę dwóch nowych przystanków osobowych Ustroń Poniwiec i Wisła Jawornik oraz likwidację przystanku Wisła Obłaziec. Inwestycja otrzymała dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego[10]. 16 marca 2020, ze względu na prace remontowe na linii, została wprowadzona Zastępcza Komunikacja Autobusowa[11].

Bocznice

Na linii znajdowały się cztery bocznice:

  • bocznica tartaku w Ustroniu eksploatowana do 2002 roku,
  • bocznica kuźni w Ustroniu eksploatowana do 2005 roku,
  • bocznica tartaku w Wiśle-Obłaziec eksploatowana do lat 70,
  • bocznica Kopalni Surowców Skalnych w Wiśle-Obłaziec eksploatowana do lat 70.
Goleszów–Wisła Głębce
Most nad rzeką Wisłą
Most nad rzeką Wisłą
Numer linii:191
Długość toru:20,598[12] km
Szerokość toru:1435 mm
Klasa trasy:C3
Sieć trakcyjna:3 kV =
Najwyższa prędkość:60[13] km/h
Straight track
ze Skoczowa
Station on track
0,000 Goleszów 338 m n.p.m.
Unknown route-map component "eABZgr"
na Cieszyn
Station on track
5,383 Ustroń (od 18 grudnia 1888) 349 m n.p.m.
Unknown route-map component "ABZg+l"
odgałęzienie do Ustroń Kuźnia
Stop on track
6,655 Ustroń Zdrój (od 19 lipca 1985) 357 m n.p.m.
Station on track
9,662 Ustroń Polana (od 15 marca 1928) 380 m n.p.m.
Stop on track
12,338 Wisła Obłaziec (od 10 lipca 1929) 408 m n.p.m.
Small bridge over water
Wisła
Station on track
14,610 Wisła Uzdrowisko (od 10 lipca 1929) 428 m n.p.m.
Stop on track
16,241 Wisła Dziechcinka (od 11.IX.1933) 461 m n.p.m.
Straight track
Dziechcinka (1933–1959), Wisła Dziechcinka (1959–)
Unknown route-map component "hKRZWae"
Dziechcinka
Stop on track
17,960 Wisła Kopydło (od lipca 1990) 497 m n.p.m.
Unknown route-map component "hKRZWae"
Łabajów, most kolejowy w Głębcach (121,82 m)
End station
19,710 Wisła Głębce (od 3 września 1933) 535 m n.p.m.

Przypisy

  1. Wybór źródeł do dziejów Ustronia tom 2, s. 92, 1998, podaje jako datę otwarcia 29 lutego 1928
  2. Artur Kubica, Jan Liniany, Izabela Małysz, Bartosz Tyrna, Mateusz Werpachowski: Strategia Rozwoju Miasta Wisła do roku 2020. prawomiejscowe.pl. [dostęp 2020-10-12].
  3. Niewybudowane linie kolejowe na Żywiecczyźnie, „2017-06-27”, ŻywiecInfo.pl.
  4. Koleje Śląska Cieszyńskiego: Linia do Wisły. kolejcieszyn.pl. [dostęp 2015-01-19].
  5. 5,0 5,1 Koleje Śląska Cieszyńskiego: Opis i historia linii 191. kolejcieszyn.pl. [dostęp 2015-01-19].
  6. Błażej Forjasz, Roman Ficek: Linia do Wisły w okresie powojennym aż do dziś. Koleje Śląska Cieszyńskiego, 14 maja 2016 roku. [dostęp 2016-07-21].
  7. Błażej Forjasz: Elektryfikacje linii kolejowych na Śląsku Cieszyńskim. Koleje Śląska Cieszyńskiego. [dostęp 2016-07-21].
  8. Koleje Śląska Cieszyńskiego: Debiut Kolei Śląskich na Śląsku Cieszyńskim. 1 października 2011. [dostęp 2016-07-21].
  9. Łukasz Maryńczak: Ostatnie pociągi Przewozów Regionalnych do Wisły. Koleje Śląska Cieszyńskiego, 31 maja 2012. [dostęp 2016-07-21].
  10. Linie do Cieszyna i Wisły do remontu. Umowy z wykonawcami, www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2020-05-03].
  11. Do Wisły ZKA. Do odwołania, inforail.pl [dostęp 2020-05-03].
  12. Id-12 (D29) Wykaz linii. plk-sa.pl, 2020-07-27. [dostęp 2020-09-25].
  13. Wykaz maksymalnych prędkości. plk-sa.pl, 2019-12-15. [dostęp 2020-09-25].