Béla macsói herceg: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 179: Linia 179:
 
|}
 
|}
  
{{SORTUJ:Bela, Maczwa}}
+
{{SORTUJ:Rurykowicze, Bela}}
  
 
[[Kategoria:Dynastie]]
 
[[Kategoria:Dynastie]]
 
[[Kategoria:Dynastia Rurykowiczów]]
 
[[Kategoria:Dynastia Rurykowiczów]]
 +
[[Kategoria:Rody]]
 +
[[Kategoria:Ród Olgowiczów]]
 
[[Kategoria:Rurykowicze]]
 
[[Kategoria:Rurykowicze]]
 
[[Kategoria:Książęta Bośni]]
 
[[Kategoria:Książęta Bośni]]

Wersja z 07:15, 11 lut 2020

Béla z Macsó (po 1243 - listopadzie 1272) [1] był członkiem dynastii Rurik. [2] Był księciem Macsó (1262-1272) i Bośni (1266 / 1271-1272); i w ten sposób rządził południowymi prowincjami Królestwa Węgier [3].

Béla of Macsó (after 1243 – November 1272)[1] was a member of the Rurik dynasty.[2] He was Duke of Macsó (1262–1272) and of Bosnia (1266/1271-1272); and thus he governed the southern provinces of the Kingdom of Hungary.[3] 

Béla był synem księcia Rostislava z Macsó i jego żony Anny, córki króla Béli IV na Węgrzech. [1] Kiedy książę Rostisław zmarł w 1262 r., Jego ziemie zostały podzielone między jego synów: Béla odziedziczyła Banate z Macsó (w tym Belgrad i prowincję Braničevo), a jego brat Michael odziedziczył część ojca Bośni. [4] Król Béla IV, powierzawszy te zadania swoim wnukom, postanowił wprowadzić dalsze zmiany na swoich peryferyjnych terytoriach i wyznaczył Slavonię, Dalmację i Chorwację, które do tej pory były pod jego starszym synem i spadkobiercą Stephenem V, młodszy syn o imieniu Béla. [4]

Béla was the son of Duke Rostislav of Macsó and his wife, Anna, a daughter of King Béla IV of Hungary.[1] When Duke Rostislav died in 1262, his lands were divided between his sons: Béla inherited the Banate of Macsó (including Belgrade and the Braničevo province), and his brother, Michael inherited their father’s part of Bosnia.[4] King Béla IV, having made these assignments to his grandsons, decided also to make some further changes in his peripheral territories, and assigned Slavonia, Dalmatia, and Croatia, which until then had all been under his elder son and heir, Stephen V, to a younger son named Béla.[4] 

Stephen V był wściekły i natychmiast zbuntował się przeciwko swojemu ojcu; [4] podczas wojny, Béla i jego matka pomagali Béli IV. [1] Jego dziadek i wujek (Béla IV i Szczepan V) zawarli pokój 5 grudnia 1262 r. [4] i zgodnie z pokojem królestwo zostało podzielone, zdobywając terytoria na wschód od Dunaju [3] jako „młodszy król” [5]. Po pokoju Stephen V zajął dobra, które Béla i jego brat odziedziczyli po ojcu we wschodniej części królestwa (dawne dobra królewskie w hrabstwie Bereg i zamku Füzér) [3]. Ich matka złożyła formalną skargę przeciwko swojemu bratu do papieża Urbana IV, ale „młodszy król” nie oddał ich mienia [3].

Stephen V was infuriated and immediately revolted against his father;[4] during the ensuing war, Béla and his mother assisted Béla IV.[1] His grandfather and uncle (Béla IV and Stephen V) concluded a peace on 5 December 1262,[4] and according to the peace the kingdom was divided, the latter acquiring the territories east of the river Danube[3] as “junior king”.[5] After the peace, Stephen V occupied the possessions which Béla and his brother had inherited from their father in the eastern parts of the kingdom (the former royal possessions in Bereg County and the Castle of Füzér).[3] Their mother submitted a formal complaint against her brother to Pope Urban IV, but the "junior king" did not hand back their possessions.[3] 

W grudniu 1264 r. Oddziały Béli IV zaatakowały części królestwa rządzonego przez „młodszego króla” [3]. „Starszy król” mianował młodego Belę (jego wnuka) na czele jednego ze swoich żołnierzy, ale faktycznym przywódcą armii królewskiej był Henry Kőszegi [3]. W bitwie o Isaszeg Stephen V pokonał wojska ojca, a Béla uciekła z pola bitwy. [3]

In December 1264, the troops of Béla IV invaded the parts of the kingdom which had been ruled by the “junior king”.[3] The “senior king” appointed the young Béla (his grandson) to lead one of his troops, but the actual leader of the royal army was Henry Kőszegi.[3] In the Battle of Isaszeg, Stephen V defeated his father’s troops, and Béla fled from the battle-field.[3] 

Obaj królowie (dziadek i wujek Béli) zawarli nowy pokój 23 marca 1266 r. Na Wyspie Małgorzaty i potwierdzili między nimi dawny podział Królestwa Węgier [3]. W tym czasie brat Béli, Michael umarł, i w ten sposób Béla odziedziczyła części Bośni, którymi jego brat rządził przed śmiercią [3]. W 1268 r. Król Serbii Stefan Uroš I poprowadził swoje wojska do grabieży Macsó, a Serbowie wyrządzili znaczne szkody, zanim węgierska pomoc przyszła [4]. Wojska węgierskie wysłane przez dziadka Béli zdołały następnie schwytać samego Stefana Uroša, a serbski król został zmuszony do wyzwolenia [4].

The two kings (Béla’s grandfather and uncle) concluded a new peace on March 23, 1266 on the Margaret Island and affirmed the former division of the Kingdom of Hungary between them.[3] By that time Béla’s brother, Michael had died, and thus Béla inherited the parts of Bosnia his brother had been ruling before his death.[3] In 1268, King Stefan Uroš I of Serbia led his troops to plunder Macsó, and the Serbs did considerable damage before Hungarian help came.[4] The Hungarian troops sent by Béla’s grandfather then managed to capture Stefan Uroš himself, and the Serbian king was forced to purchase his release.[4] 

Kiedy jego dziadek zmarł 3 maja 1270 r., Béla nie poszła za przykładem swojej matki i innych stronników dziadka (w tym Henry'ego Kőszegiego), którzy uciekli na dwór swojego zięcia, króla Czech Otakara II. [3] I rzeczywiście Béla asystował swemu wujowi, królowi Szczepanowi V, królowi czeskiemu i jego wyznawcom. [3] <templatestyles src = "Template: Quote / styles.css" />

When his grandfather died on May 3, 1270, Béla did not follow the example of his mother and his grandfather’s other partisans (among them Henry Kőszegi), who escaped to the court of her son-in-law, King Otakar II of Bohemia.[3] And indeed, Béla assisted his uncle, King Stephen V against the Czech king and his followers.[3]<templatestyles src="Template:Quote/styles.css"/>

{{#invoke:Trim quotes|trim|s=And at the Castle of Moson, he /Peter de genere Csák/ rescued Duke Béla (our dear cousin who had been fighting to the best of his ability) from the hands of our enemies who were endeavoring to kill him cruelly with all their might.}}

— {{safesubst:#invoke:Separated entries|comma}}
   Szablon: Przytnij cytaty
   - Szablon: Wpisy oddzielone przecinkami

Po śmierci króla Stefana V 6 sierpnia 1272 r. I jego syna młody Władysław IV wstąpił na tron, byli partyzanci króla Béli IV (w tym matka Béli i Henry Kőszegi) powrócili na Węgry [3]. Odtąd kilka frakcji czołowych szlachciców konkurowało ze sobą i wszyscy starali się przejąć kontrolę nad rządem królestwa [1]. W listopadzie członkowie orszaku Henry'ego Kőszegiego zabili Bélę (która była wówczas najbliższą dorosłą krewną młodego króla) w wyniku ostrego sporu [3].

After King Stephen V had died on August 6, 1272, and his son, the young Ladislaus IV ascended the throne, King Béla IV’s former partisans (among them Béla’s mother and Henry Kőszegi) returned to Hungary.[3] Thenceforward, several fractions of the leading nobles were competing with each other, and all of them were endeavoring to acquire the control over the government of the kingdom.[1] In November, the members of Henry Kőszegi’s retinue killed Béla (who was the young king’s closest adult male relative at that time) following a sharp dispute.[3] 

Po jego morderstwie domeny Béli zostały podzielone między członków wiodących rodzin szlacheckich. [3]

After his murder, Béla’s domains were divided among the members of the leading noble families.[3] 

Przodkowie

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
16. Sviatoslav III Vsevolodovich, grand prince of Kiev
 
 
 
 
 
 
 
8. Vsevolod IV Sviatoslavich, grand prince of Kiev
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
17. Maria Vasilkovna of Polotsk
 
 
 
 
 
 
 
4. Mikhail II Vsevolodovich, grand prince of Kiev
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
18. Casimir II, prince of Cracow
 
 
 
 
 
 
 
9. Maria
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
19. Helena of Moravia
 
 
 
 
 
 
 
2. Rostislav Mikhailovich, duke of Macsó
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
20. Mstislav II Izyaslavich, grand prince of Kiev
 
 
 
 
 
 
 
10. Roman Mstislavich, prince of Volhynia and Halych
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
5. Elena/Maria Romanovna of Halych
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
22. Rurik Rostislavich, grand prince of Kiev
 
 
 
 
 
 
 
11. Predslava Rurikovna of Kiev
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
23. Anna Yurievna of Turov
 
 
 
 
 
 
 
1. Béla z Maczwy
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
24. III. Béla, król Węgier
 
 
 
 
 
 
 
12. II. András, król Węgier
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
25. Agnes of Antioch
 
 
 
 
 
 
 
6. IV. Béla, król Węgier
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
26. Berthold IV, duke of Merania
 
 
 
 
 
 
 
13. Gertrude of Merania
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
27. Agnes of Wettin
 
 
 
 
 
 
 
3. Anna Węgierska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
28. Unknown Laskaris
 
 
 
 
 
 
 
14. Theodore I, emperor of Nicaea
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
7. Maria Laskarina
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
30. Alexios III, emperor of Byzantinum
 
 
 
 
 
 
 
15. Anna Komnena Angelina
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
31. Euphrosyne Doukaina Kamatera
 
 
 
 
 
 

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Kristó, Gyula; Engel, Pál; Makk, Ferenc. Korai magyar történeti lexikon (9-14. század). 
  2. Charles Cawley: Russia, Rurikids - Grand Princes of Kiev, Princes of Chernigov, descendants of Sviatoslav II, Grand Prince of Kiev (fourth son of Iaroslav I). Medieval Lands. Foundation of Medieval Genealogy, 2008-05-19 (Hozzáférés: 2009-02-22)
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 Zsoldos, Attila. Családi ügy - IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Fine, John V. A.. The Late Medieval Balkans - A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. https://archive.org/details/latemedievalbalk00fine. 
  5. Kontler, László. Millennium in Central Europe - A History of Hungary. 
  6. Kristó, Gyula. Középkori históriák oklevelekben (1002-1410). 

Źródła

  • Bernert, Zsolt; Buzár, Ágota (2018). "80 év után kerültek elő az Árpád-házi herceg elveszettnek hitt csontmaradványai [Kości księcia z domu Árpáda, które uważano za zagubione, odkryto ponownie po 80 latach]". Határtalan Régészet. Móra Ferenc Múzeum. 3 (4): 84–87. ISSN 2416-3074.
  • Fine, John V. A (1994). The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. The University of Michigan Press. ISBN 0-472-08260-4.
  • Kádár, Tamás (2009). "Egy rejtélyes politikai gyilkosság és háttere a XIII. század végi Magyarországon: Béla macsói és boszniai herceg pályája [Tajemnicze morderstwo polityczne i jego podłoże pod koniec XIII wieku na Węgrzech: Kariera Béli, księcia Maczwy i Bośni]". Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. 16 (4): 411–429. ISSN 1217-8020.
  • Kontler, László (1999). Millennium in Central Europe: A History of Hungary. Atlantisz Publishing House. ISBN 963-9165-37-9.
  • Kristó, Gyula (1979). A feudális széttagolódás Magyarországon [Anarchia feudalna na Węgrzech] (po węgiersku). Akadémiai Kiadó. ISBN 963-05-1595-4.
  • Kristó, Gyula: Középkori históriák oklevelekben (1002-1410) (Średniowieczne historie w królewskich kartach /1002-1410/); Szegedi Középkorász Műhely in association with the Gondolat Kiadó, 1992, Szeged; ISBN 963-04-1956-4.
  • Petrovics, István (1994). "Béla 5. Magyar herceg". In Kristó, Gyula; Engel, Pál; Makk, Ferenc (eds.). Korai magyar történeti lexikon (9–14. század) [Encyklopedia wczesnej historii Węgier (IX-XIV wiek)] (po węgiersku). Akadémiai Kiadó. str. 93. ISBN 963-05-6722-9.
  • Szűcs, Jenő (2002). Az utolsó Árpádok [Ostatni Arpadowie] (po węgiersku). Osiris Kiadó. ISBN 963-389-271-6.
  • Ternovácz, Bálint (2017). "A macsói és barancsi területek története 1319-ig [Terytoria Maczwy i Baranyi do 1319 r.]". W Fábián, Laura; et al. (eds.). Micae Mediaevales VI (po węgiersku). Eötvös Loránd University. str. 227–240. ISBN 978-963-284-826-6.
  • Zsoldos, Attila (2007). Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években [Problem rodzinny: konflikt między Béla IV a młodszym królem Stephenem w latach 60] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-15-4.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka Archontologia Węgier, 1000-1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.

Béla

Ban Maczwy
Ban Maczwy
Okres od 1262
do 1272
Poprzednik Rościsław Michajłowicz
Następca Rátót I. Loránd
Ban Bośni
Okres od 1266/71
do 1272
Poprzednik Mihály
Następca Gutkeled II. István
Dane biograficzne
Klan Rurykowicze
Ród Olgowicze
Pochodzenie rusińskie
Państwo Królestwo Węgier
Ojciec Rościsław Michajłowicz
Matka Anna Arpadówna
Rodzeństwo Michał
Jelizawieta (Elżbieta)
Kunguta (Kunigunda)
Agrippina (Gryfina)