Rátót Mátyás

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Kanclerz (1235–1236) Następca: Csák I. Ugrin Báncsa I. István Poprzednik: Biskup Vác (1238–1240) Następca: Bereck Báncsa I. István Poprzednik: Arcybiskup Ostrzyhomia (1239–1241) Następca: Róbert Báncsa I. István Rátót Mátyás (pol. Maciej Rátót) († Mohi, 11 kwietnia 1241 r.), węgierski duchowny katolicki, biskup Vác w latach 1238–1240, arcybiskup Ostrzyhomia od 1239 do jego śmierć w bitwie pod Mohi (rzeka Sajó). Pierwszy arcybiskup Esztergom, nazwany Prymasem Węgier. Matthias from the kindred Rátót (; died April 11, 1241) was a Hungarian prelate in the first half of the 13th century, who served as Bishop of Vác from 1238 to 1240, then Archbishop of Esztergom from 1239 until his death in the Battle of Mohi (Sajó River). He was the first Archbishop of Esztergom, who was referred to as Primate of Hungary. Biografia Matthias urodził się w rodzie Rátót, który pochodzi z Apulii i osiedlił się na Węgrzech pod koniec XI wieku, według Gesta Hunnorum et Hungarorum Szymona Kezy. [1] Jednak jego rodzice są niezidentyfikowani, więc nie można połączyć jego osoby z żadną gałęzią rodu. Historyk János Karácsonyi twierdził, że Mátyás był młodszym synem Ratolda Rátóta, przodka rodziny Gyulafi. Dlatego możliwe jest, że Dominik I Rátót, skarbnik królewski, który również został zabity pod Mohi, był starszym bratem Mátyása [2]. Matthias was born into the gens (clan) Rátót, which originated from Apulia and settled down in Hungary in late 11th century, according to Simon of Kéza's Gesta Hunnorum et Hungarorum.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However his parents are unidentified, thus there is inability to connect his person to the any branches of the clan. Historian János Karácsonyi claimed that Matthias was the younger son of Rathold Rátót, ancestor of the Gyulafi branch. Consequently it is possible that Dominic I Rátót, Master of the treasury, who was killed in Mohi too, was Matthias' elder brother.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Plik:Gyulafiratot kolostor.jpg Ruiny klasztoru Premonstrantów w Veszprém–Gyulafirátót Według narracji Carmen Miserabile Rogera z Torre Maggiore, Mátyás dorastał na dworze królewskim Andrzeja II wraz z spadkobiercą Belą, dlatego prawdopodobnie urodził się na początku 1200 roku (historyk Nándor Knauz uznał 1206 za rok urodzenia) [ 1] [3] Od wczesnych lat Mátyás dołączył do stronników księcia Beli, którzy stanowczo sprzeciwiali się „bezużytecznym i zbędnym wieczystym darowiznom ojca”, które spowodowało odstępstwo od władzy królewskiej w królestwie. Kiedy Bela został [Książę Slawonii|księciem slawońskim]] w 1220 roku, Mátyás został członkiem jego dworu książęcego. Od 1224 r. Pełnił jednocześnie funkcję proboszcza Zagrzebia i kanclerza księcia Beli. Oba urzędy pełnił co najmniej do 1233 r., nawet po przeniesieniu Beli ze Slawonii do Siedmiogrodu w 1226 r., aby rządzić prowincją jako książę [4]. According to the narration of Roger of Torre Maggiore's Carmen Miserabile, Matthias grew up in the royal court of Andrew II together with heir Béla, therefore possibly he was born in the early 1200s (historian Nándor Knauz considered 1206 as the year of birth).{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Since his early years, Matthias belonged to Duke Béla's confidants, who strongly opposed his father "useless and superfluous perpetual grants" which caused the derogation of the royal power in the realm. When Béla was made Duke of Slavonia in 1220, Matthias became a member of his ducal court. Since 1224, he served as provost of Zagreb and chancellor for Duke Béla simultaneously. He held both offices at least until 1233, even after Béla was transferred from Slavonia to Transylvania in 1226 to govern the province as duke.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Gdy Bela IV wstąpił na tron ​​węgierski w 1235 r., Mátyás został awansowany na urząd kanclerza na dworze królewskim, zachowując jednocześnie swoją urzędniczą pozycję proboszcza w Zagrzebiu [5]. Ostatni raz wymieniony został jako kanclerz na mocy karty królewskiej w 1236 r., ale możliwe jest, że sprawował on urząd do 1238 r., gdy został wybrany biskupem Vacu, a jego następca Stefan Báncsa po raz pierwszy pojawił się jako kanclerz we współczesnych aktach dopiero w tym roku. [1] [5] Mátyás został nazwany biskupem Vac na początku w styczniu 1238 r. [7], gdy opat szkockiego opactwa benedyktynów w Wiedniu poprosił go o ekskomunikę pewnego rycerza Wernhera z Pesztu, na podstawie papieskiego wyroku z sierpnia ubiegłego roku, a zatem Mátyás był wówczas konsekrowanym i potwierdzonym biskupem [6]. W sierpniu 1238 r. papież Grzegorz IX polecił biskupowi Mátyásowi poprzeć politykę Beli wobec przeciwników krajowych [1]. When Béla IV ascended the Hungarian throne in 1235, Matthias was promoted to the court office of chancellor in the royal court, while maintained his clerical position of provost of Zagreb.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He was last mentioned as chancellor by a royal charter in 1236, but it is plausible that he held the office until 1238, when he was elected Bishop of Vác, and his successor Stephen Báncsa first appeared as chancellor in contemporary records only in that year.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Matthias was referred to as Bishop of Vác at first in January 1238,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} when the abbot of the Scottish Benedictine Abbey in Vienna requested him to excommunicate a certain knight Wernher from Pest, based on a papal judgment in August of last year, thus Matthias was a consecrated and confirmed bishop by then.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In August 1238, Pope Gregory IX instructed Bishop Matthias to support Béla's policy against the domestic opponents.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Mátyás został arcybiskupem Esztergomu po śmierci arcybiskupa Roberta, który zmarł 1 listopada 1239 r. [8] Mátyás został wybrany przez kapitułę Esztergom między 2 a 29 listopada. [9] Jego wybór został potwierdzony przez papieża Grzegorza IX w dniu 6 marca 1240 r., który następnie wysłał mu paliusz. Mimo to 21 marca nadal był nazywany postulowanym arcybiskupem, a jednocześnie pełnił funkcję biskupa Vac [1]. Mátyás był pierwszym arcybiskupem Esztergom, na mocy królewskiego prawa mianowany Prymasem Węgier [10]. Papież Grzegorz zaprosił go do Rzymu 9 sierpnia 1240 r., aby wziął udział w soborze, na który należy się zwrócić w Wielkanoc 1241 po tym, jak odmówił cesarzowi Fryderykowi II jako heretykowi. Jednak Fryderyk odpowiedział próbując schwytać lub zatopić jak najwięcej statków przewożących prałatów na synod, jak tylko mógł. Po tych wydarzeniach Mátyás odmówił uczestnictwa, odwołując się do niebezpiecznej podróży. [1] Za pozwoleniem Beli IV, otrzymanym przez jego poprzednika Roberta w 1239 r., Mátyás zlecił budowę Víziváros (łac. Civitas Archiepiscopalis, dzielnica Esztergom). Zbudował także klasztor premonstrantów w Gyulafirátót, dawnej siedzibie jego rodu (dziś gmina w Veszprém). [10] Matthias Rátót succeeded to the archbishopric of Esztergom upon the death of Archbishop Robert, who passed away on 1 November 1239.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He was elected by the Esztergom Chapter between around 2 and 29 November.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} His election was confirmed by Pope Gregory IX on 6 March 1240, who then also sent a pallium to him. Despite that he was still referred to as postulated archbishop on 21 March, while still functioned as Bishop of Vác at the same time.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Matthias Rátót was the first Archbishop of Esztergom, who was styled as Primate of Hungary by a royal charter.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Pope Gregory invited him to Rome on 9 August 1240 to attend a council which should be addressed at Easter 1241 after he denounced Emperor Frederick II as a heretic. However Frederick responded by trying to capture or sink as many ships carrying prelates to the synod as he could. After these developments, Matthias refused to attend, referring to the dangerous journey.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} With the permission of Béla IV, received by his predecessor Robert in 1239, Matthias ordered to build Víziváros (, a neighborhood of Esztergom). He also built the Premonstratensian monastery of Gyulafirátót, the ancient seat of his kindred (today a borough in Veszprém).{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Podczas pierwszej inwazji Mongołów na Węgry, Mátyás i jego zastępca, archidiakon Albert zebrał swoją armię w Esztergom i przyłączył się do wojsk księcia Kolomana Halickiego, maszerując razem do Pesztu [11]. W bitwie pod Mohi 11 kwietnia 1241 r. Mátyás osobiście poprowadził swoje wojska, gdzie poległ z dowódcą arcybiskupem Ugrinem Csákiem i większością biskupów (na przykład Reynold z Siedmiogrodu i Jakub z Nyitry), ponieważ przewodzili żołnierzom przeciwko Batu Chanowi. [12] Według mistrza Rogera jego ciała nigdy nie znaleziono. [11] During the First Mongol invasion of Hungary, Matthias and his deputy, archdeacon Albert gathered their army in Esztergom and joined Duke Coloman's troops, marching together to Pest.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In the Battle of Mohi on 11 April 1241, Matthias personally led his troops, when fell with commander Archbishop Ugrin Csák and majority of the bishops (for instance, Reynold of Transylvania and Jacob of Nyitra were among them) as they were leading troops against Batu Khan. According to magister Roger, his body was never found.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Przypisy Źródła Berend, Nora (2006). At the Gate of Christendom: Jews, Muslims and "Pagans" in Medieval Hungary, c. 1000-c.1300. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-02720-5. Galla, Ferenc (1970). "A váci egyházmegye püspökei [Biskupi diecezji Vác]". In Bánk, József (ed.). Váci egyházmegyei almanach Szent István millénium évében (po węgiersku). Roman Catholic Diocese of Vác. pp. 103–201. Karácsonyi, János (1905). "A sajómezei csatában elesett esztergomi érsek nemzetsége [Spokrewnieni z arcybiskupem Ostrzyhomia, który zginął w bitwie nad rzeką Sajó]". Turul (po węgiersku). 23 (2): 86. Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Wielcy funkcjonariusze państwa na Węgrzech od króla Świętego Stefana do naszych dni: Encyklopedia biograficzna] (po węgiersku). Helikon Kiadó. ISBN 963-208-970-7. Varga, Lajos (2003). "Rátót nembeli Mátyás [Maciej skokrewniony z rodem Rátót]". In Beke, Margit (ed.). Esztergomi érsekek 1001–2003 [Arcybiskupi Ostrzyhomi 1001–2003] (po węgiersku). Szent István Társulat. str. 104–106. ISBN 963-361-472-4. Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka Archeologia Węgier, 1000–1301 / Secular Archontology of Hungary, 1000–1301] (in Hungarian). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3. External links Mátyás at Magyar Katolikus Lexikon (Hungarian Catholic Encyclopedia) (Hungarian)

Rátót Mátyás — Kanclerz Arcybiskup Ostrzyhomia Biskup Vác — Kanclerz Okres od 1235 do 1236 Poprzednik Csák I. Ugrin Następca Báncsa I. István Biskup Vác Okres od 1238 do 1240 Poprzednik Bereck Następca Báncsa I. István Arcybiskup Ostrzyhomia Okres od listopad 1239 do 11 kwietnia 1241 Poprzednik Róbert Następca Báncsa I. István Dane biograficzne Ród Rátót Pochodzenie węgierskie Państwo Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji Urodziny ok.1200 Śmierć 11 kwietnia 1241 Miejsce Mohi Przyczyna śmierć na polu bitwy Ojciec Rátót I. Ratolt Matka nieznana Rodzeństwo I. Domokos, I. Balduin, Norbert, I. Rénold Sukcesy uczestnik bitwy na równinie Mohi