Nikola IV. Frankapan

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[3]	[4]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Ban Dalmacji i Chorwacji (1426-1432) Następca: Nagymihályi Albert 1. Frangepán VI. János (od 1434) 2. Frangepán III. István (od 1434) Nikola IV. Frankapan (pol. Mikołaj IV Frangepan, węg. Frangepán IV. Miklós) (* niezależna, † 1432), szlachcic chorwacki, największy posiadacz ziemski w swojej rodzinie, syn Jana V. Będąc stronnikiem króla Zygmunta, prowadził równocześnie politykę przyjazną Wenecji. Często wspomagał króla węgierskiego w kłopotach, za które w podzięce otrzymał trzy zamki slawońskie i chorwackie. Przez pewien czas był właścicielem zamków banów chorwackich. Frangepán János bán fia. Családja legnagyobb birtokszerzője volt. Alapvetően Luxemburgi Zsigmond magyar király híve, de Velence-barát politikát is folytatott. A magyar királyt sokszor kisegítette pénzzavarában, amiért három szlavóniai és horvátországi várat kapott, s egy ideig zálogképpen birtokolta a horvát bánság várait is. Ban Dalmacji i Chorwacji (1426–1432). Biografia Po śmierci ojca w 1393 r. odziedziczył majątki rodzinne, którymi zarządzał wraz ze swoją matką Anną.[1] Był księciem Krku i Modruša, a król Zygmunt potwierdził go jako księcia Rabu. Mikołaj powiększył swoje posiadłości, kupując miasto Ribnik koło Ozalja od Mikca Prodavića za 9 000 dukatów, a w 1397 r. król przekazał mu miasto Ozalj za 17 000 dukatów.[2] Poslije očeve smrti 1393. naslijedio je obiteljska imanja kojima je upravljao zajedno s majkom Anom. Biko je knez krčki i modruški, a kralj Žigmund ga je potvrdio za rapskog kneza. Nikola je svoje posjede proširio i kupnjom Ribnika kraj Ozlja od Mikca Prodavića za 9000 dukata, a 1397. kralj mu je predao grad Ozalj za 17.000 dukata. Podczas niepokojów dynastycznych w Chorwacji i na Węgrzech Nikola chwilowo wsparł Władysława Neapolitańskiego, ale w 1403 r. znów był przy Zygmuncie. W 1404 r. mieszkańcy Rab wybrali go dożywotnim księciem, od króla Zygmunta otrzymał miasta Ozalj i Klokoč. U vrijeme dinastičkih nemira u Hrvatskoj i Ugarskoj, Nikola je privremeno pristupio Ladislavu Napuljskom, ali 1403. ponovno je u Žigmundovoj milosti. Godine 1404. Rabljani ga izabiru za doživotnog kneza te dobio od kralja Žigmunda darovnicu grad Ozalj i Klokoč. Isprava o utemeljenju crikveničkog samostana Mikołaj IV Frangepan w 1412 roku. Oryginał dokumentu napisany jest w języku chorwackim i głagolicy Zawarł sojusz z księciem Iwaniszem Nelipčićem przeciwko Władysławowi, co zostało potwierdzone w 1411 roku przez zaręczyny syna Nikoli, Jana VI z córką Iwanisza, Katarzyną. [3] W tym samym roku Nikola odbył pielgrzymkę do Ziemi Świętej. W 1412 roku odbudował kościół Najświętszej Maryi Panny w Crikvenicy. W pobliżu kościoła zbudował klasztor i darował go paulinom. Darowizna z dnia 14 sierpnia 1412 r., na mocy której Nikola w Modrušu podarował klasztor paulinom, to najstarsze pisane źródło wymieniające nazwę Crikvenica. Budynek klasztoru połączył otaczające je rozproszone wioski rybackie w jedną, dlatego Nikola uważany jest zatem za założyciela współczesnej Crikvenicy. [4] Sklopio je savez s knezom Ivanišem Nelipčićem uperen protiv Ladislava Napuljskog koji je potvrđen 1411. godine zarukama Nikolinog sina Ivana VI. s Ivaniševom kćeri Katarinom. Iste godine Nikola je hodočastio u Svetu zemlju. Godine 1412. dao je obnoviti crkvicu Blažene Djevice Marije u Crikvenici. Po toj se crkvi gradić i zove. Do crkve je dao sagraditi samostan, u koji je doveo pavline. Ta darovnica od 14. kolovoza 1412. kojom je Nikola IV. u Modrušu darovao pavlinima samostan, najstariji je pisani izvor koji spominje ime Crikvenice. Samostanska je zgrada povezala okolna raštrkana ribarska naselja u jedno. Tako ga se smatra osnivačem današnje Crikvenice. Podczas wojen chorwacko-węgierskich i weneckich (1411–1413) wspierał króla Zygmunta, który w 1412 r. potwierdził jego własność Krka. Podczas nowej wojny chorwacko-węgierskiej i weneckiej (1418–1420) jego majątki zostały zdewastowane i wkrótce zderzył się z hrabiami Cilli, którzy zajęli część wysp Krk, Trsat, Bakar i Bribir w imieniu siostrzenic posagowych Elżbiety [5]. Konflikt został rozwiązany na dworze budziańskim w 1424 r., a sporne dobra pozostały w rękach rodziny Frankapan [6]. Za rata Hrvatsko-Ugarske i Mletaka (1411.-1413.) podupirao je kralja Žigmunda koji mu je 1412. godine potvrdio matični krčki posjed. Za novoga rata Hrvatsko-Ugarske i Mletaka (1418.-1420.) opustošeni su mu posjedi, a uskoro se sukobio i s Celjskim grofovima koji su mu na ime miraza nećakinje Elizabete oduzeli dio otoka Krka, Trsat, Bakar i Bribir. Sukob je razriješen na budimskom dvoru 1424., a sporni posjedi ostali su u vlasti obitelji Frankapana. W 1426 roku Nikola został banem Dalmacji i Chorwacji. Król Zygmunt przyrzekł mu miasta Bihać z dystryktem: Sokol, Ripač, Čoku, Rmanj, Knin, Lab, Vrlika, Ostrovica i Skradin oraz żupanat Luka, całą Poljica i królewskie Vlasi w Chorwacji za 28 000 dukatów [7], a w 1431 r. potwierdził własność tych majątków za 14 000 dukatów [8]. Król praktycznie dał mu prawie wszystko, co miał, a jedyne, czego mu nie dał, to dziedzictwo Nelipčića i Kurjakovića. [9] Godine 1426. postao je hrvatsko-dalmatinskim banom. Kralj Žigmund založio mu je gradove Bihać s kotarom, Sokol, Ripač, Čoku, Rmanj, Knin, Lab, Vrliku, Ostrovicu i Skradin te županiju Luku, čitava Poljica i sve kraljevske Vlahe u Hrvatskoj za 28.000 dukata, a 1431. potvrdio mu je te posjede za 14.000 dukata. Kralj mu je praktično dao skoro sve u ondašnjoj Hrvatskoj što je imao, a jedino što mu nije dao bila je baština Nelipčića i Kurjakovića. W 1428 r. przyjął nazwisko Frankapan, a w 1430 r., gdy odwiedził Rzym, papież Marcin V potwierdził mu, że ma pokrewieństwo ze starożytną rzymską patrycjuszowską rodziną Frangipans, która odnosiła się do przodków Anciana. i potwierdził zmianę herbu rodzinnego w celu podkreślenia rzekomego pokrewieństwa z tą rzymską rodziną [9]. Nacisk na pokrewieństwo z rzymskimi patrycjuszami był modą tamtych czasów. Godine 1428. uzeo je prezime Frankapan, a 1430. godine, kad je posjetio Rim, papa Martin V. potvrdio mu je odnosno priznao srodstvo sa starom rimskom patricijskom obitelji Frangipana, koji su se pozivali na antičko podrijetlo iz roda Anicija. te je priznao promjenu obiteljskog grba, radi isticanja tog navodnog srodstva s tom rimskom obitelji. To isticanje srodstva s rimskim patricijima bila je moda onog vremena. Nikola w ciągu swojego życia zjednoczył wszystkie dobra rodzinne i doprowadził potęgę Frankopanów do świetności. Po jego śmierci jego rozgałęzione potomstwo podzieliło rodzinne posiadłości na osiem linii i od tego czasu rozpoczął się powolny upadek ich pozycji. Nikola IV. je za svojega života objedinio sve obiteljske posjede i doveo moć Frankopana do vrhunca. Nakon njegove smrti, njegovo razgranato potomstvo podijelilo je obiteljske posjede među osam loza i od tada započinje pad frankapanske moći. Życie prywatne Nikola żenił się trzykrotnie; jego żonami były Dorota Garai (1405), siostra palatyna Mikołaja II Garaia, [7] Marta Újlaki (córka Emeryka Újlaki, bana Maczwy i kuzynka przyszłego potężnego bana Slawonii i bośniackiego króla Mikołaja V Újlaki oraz Blanka Sforza. Miał w sumie jedenaścioro dzieci, których potomkowie utworzyli kilka znaczących gałęzi rodziny (Cetinski, Ozaljski, Tržački i Slunjski). [11] Ženio se tri puta; supruge su mu bile Doroteja Gorjanski (1405. godine), sestra palatina Nikole Gorjanskog, Marta Iločka (kći mačvanskog bana Mirka Iločkog i sestrična budućeg moćnog slavonskog bana i bosanskog kralja Nikole Iločkog), te Blanka Sforza. Imao je ukupno jedanaestoro djece čiji će potomci stvoriti nekoliko značajnih ogranaka obitelji (Cetinski, Ozaljski, Tržački i Slunjski): Szablon:Pojasniti Ivan VI. (ok.1405-1436) Nikola V. († 1456) Stjepan III. (II.) Modruški (kraj 14. ili poč. 15. st.-iza 1484) Juraj (spomen 1416) Bartol IX. († ok.1458) Žigmund († 1465) Martin IV. (ok.1415.-1479) Katarina (spomen 1416) Dujam IV. (1416-1487) Andrija I. (1434-1439) Ivan VII. Krčki (ok.1424.-ok.1486) Przypisy

Nikola IV. Frankapan (chor.) Frangepán IV. Miklós (węg.) — Ban Dalmacji i Chorwacji — Płyta nagrobna w kościele pw. Naszej Pani w Trsat (Crkva Gospe Trsatske) Płyta nagrobna w kościele pw. Naszej Pani w Trsat (Crkva Gospe Trsatske) Herb z XV wieku Herb z XV wieku Ban Dalmacji i Chorwacji Okres od 1426 do 1432 Poprzednik Nagymihályi Albert Następca 1. Frangepán VI. János (od 1434) 2. Frangepán III. István (od 1434) Dane biograficzne Ród Frankapan Państwo Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji Urodziny ok.1360 Śmierć 26 czerwca 1432 Ojciec Ivan V. Matka Ana Gorička Żona (1) Garai Dorottya Doroteja Gorjanski Dzieci Ivan VI., Stjepan III., Nikola V., Juraj I., Martin II., Bartol IX., Katarina, Andrija I., Sigismund, Dujam IV., Ivan VII. Żona (2) Újlaki Márta / Marta Iločka Żona (3) Bianca Sforza