Béla macsói herceg

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Ban Maczwy (1262-1272) Następca: Rościsław Michajłowicz Rátót I. Loránd Poprzednik: Ban Bośni (1266-1271/72) Następca: Mihály Gutkeled II. István Béla z Macsó (pol. Bela z Maczwy) (* po 1243, † listopad 1272), rusiński książę z dynastii Rurykowiczów., jako Książę Maczwy (1262-1272) i Bośni (1266-1271/72) rządził południowymi prowincjami Królestwa Węgier. Béla of Macsó (after 1243 – November 1272) was a member of the Rurik dynasty. He was Duke of Macsó (1262–1272) and of Bosnia (1266/1271-1272); and thus he governed the southern provinces of the Kingdom of Hungary. Syn księcia Rościsława z Macsó (Maczwy) i jego żony Anny, córki króla Węgier Beli IV. Gdy książę Rościsław zmarł w 1262 r., jego ziemie zostały podzielone między jego synów: Béla odziedziczyła banat Maczwy (w tym Belgrad i prowincję Braničevo), a jego brat Michał odziedziczył ojcowską część Bośni. Król Béla IV, powierzając te zadania swoim wnukom, postanowił wprowadzić dalsze zmiany na swoich peryferyjnych terytoriach i wyznaczył Slawonię, Dalmację i Chorwację, które do tej pory były pod władza jego starszego syna i spadkobiercą Stefana, młodszemu synowi Beli. Béla was the son of Duke Rostislav of Macsó and his wife, Anna, a daughter of King Béla IV of Hungary. When Duke Rostislav died in 1262, his lands were divided between his sons: Béla inherited the Banate of Macsó (including Belgrade and the Braničevo province), and his brother, Michael inherited their father’s part of Bosnia. King Béla IV, having made these assignments to his grandsons, decided also to make some further changes in his peripheral territories, and assigned Slavonia, Dalmatia, and Croatia, which until then had all been under his elder son and heir, Stephen V, to a younger son named Béla. Stefan był wściekły i natychmiast zbuntował się przeciwko swojemu ojcu; podczas wojny, Bela z matką wspierali Belę IV. Jego dziadek i stryj (król Bela IV i książę Stefan [V]]) zawarli pokój 5 grudnia 1262 r., zgodnie z którym królestwo zostało podzielone, Stefan objął terytoria na wschód od Dunaju jako „młodszy król”. Po pokoju Stefan zajął dobra, które Béla i jego brat odziedziczyli po ojcu Rościsławie we wschodniej części królestwa (dawne dobra królewskie w komitacie Bereg i zamek Füzér). Ich matka złożyła formalną skargę przeciwko swojemu bratu do papieża Urbana IV, ale „młodszy król” nie zwrócił ich mienia. Stephen V was infuriated and immediately revolted against his father; during the ensuing war, Béla and his mother assisted Béla IV. His grandfather and uncle (Béla IV and Stephen V) concluded a peace on 5 December 1262, and according to the peace the kingdom was divided, the latter acquiring the territories east of the river Danube as “junior king”. After the peace, Stephen V occupied the possessions which Béla and his brother had inherited from their father in the eastern parts of the kingdom (the former royal possessions in Bereg County and the Castle of Füzér). Their mother submitted a formal complaint against her brother to Pope Urban IV, but the "junior king" did not hand back their possessions. W grudniu 1264 r. wojska króla Beli IV zaatakowały części królestwa rządzonego przez „młodszego króla”. „Starszy król” mianował młodego Bélę (swego wnuka) i postawił na czele jednego ze swoich oddziałów, ale faktycznym przywódcą armii królewskiej był Henry I Kőszegi. W bitwie o Isaszeg książę Stefan pokonał wojska ojca, a książę Béla uciekł z pola bitwy. In December 1264, the troops of Béla IV invaded the parts of the kingdom which had been ruled by the “junior king”. The “senior king” appointed the young Béla (his grandson) to lead one of his troops, but the actual leader of the royal army was Henry Kőszegi. In the Battle of Isaszeg, Stephen V defeated his father’s troops, and Béla fled from the battle-field. Obaj królowie (dziadek i stryjek Béli) zawarli na Wyspie Małgorzaty nowy pokój 23 marca 1266 r. i potwierdzili między nimi dawny podział Królestwa Węgier. W tym czasie brat Béli, Michał umarł i w ten sposób książę Béla odziedziczył części Bośni, którymi jego brat rządził przed śmiercią. W 1268 r. Król Serbii Stefan Uroš I poprowadził swoje wojska na grabieży Maczwy, a Serbowie wyrządzili znaczne szkody, zanim węgierska pomoc przyszła. Wojska węgierskie wysłane przez króls Belę zdołały następnie schwytać samego Stefana Uroša, a serbski król został zmuszony do wykupienia się z niewoli.. The two kings (Béla’s grandfather and uncle) concluded a new peace on March 23, 1266 on the Margaret Island and affirmed the former division of the Kingdom of Hungary between them. By that time Béla’s brother, Michael had died, and thus Béla inherited the parts of Bosnia his brother had been ruling before his death. In 1268, King Stefan Uroš I of Serbia led his troops to plunder Macsó, and the Serbs did considerable damage before Hungarian help came. The Hungarian troops sent by Béla’s grandfather then managed to capture Stefan Uroš himself, and the Serbian king was forced to purchase his release. Plik:Mosonmagyaróvár - Castle.jpg Zamek Moson Gdy dziadek Béli zmarł 3 maja 1270 r., Béla nie poszedł za przykładem swojej matki i innych stronników dziadka (w tym Henryka Kőszegiego), którzy uciekła na dwór swojego zięcia, króla Czech Ottokara II. I rzeczywiście Béla wspierał swego stryja, nowego króla Stefana V, przeciwko królowi Czech i jego zwolennikom. When his grandfather died on May 3, 1270, Béla did not follow the example of his mother and his grandfather’s other partisans (among them Henry Kőszegi), who escaped to the court of her son-in-law, King Otakar II of Bohemia. And indeed, Béla assisted his uncle, King Stephen V against the Czech king and his followers. {{#invoke:Trim quotes|trim|s=And at the Castle of Moson, he /Peter de genere Csák/ rescued Duke Béla (our dear cousin who had been fighting to the best of his ability) from the hands of our enemies who were endeavoring to kill him cruelly with all their might.}} — {{safesubst:#invoke:Separated entries|comma}} 1 A w Castle of Moson on / Peter de genere Csák / uratował księcia Bélę (naszego drogiego kuzyna, który walczył najlepiej jak potrafił) z rąk naszych wrogów, którzy starali się go okrutnie zabić z całej siły. Szablon: Przytnij cytaty - Szablon: Wpisy oddzielone przecinkami Po śmierci króla Stefana V 6 sierpnia 1272 r., gdy na tron wstąpił jego syn, nieletni Władysław IV, byli stronnicy króla Beli IV (w tym matka Béli i Henryk I Kőszegi) powrócili na Węgry. Odtąd kilka frakcji czołowych szlachciców konkurowało ze sobą i wszyscy starali się przejąć kontrolę nad rządem królestwa. W listopadzie członkowie orszaku Henryka Kőszegiego zabili Bélę (który była wówczas najbliższą dorosłym krewnym młodego króla) w wyniku ostrego sporu. After King Stephen V had died on August 6, 1272, and his son, the young Ladislaus IV ascended the throne, King Béla IV’s former partisans (among them Béla’s mother and Henry Kőszegi) returned to Hungary. Thenceforward, several fractions of the leading nobles were competing with each other, and all of them were endeavoring to acquire the control over the government of the kingdom. In November, the members of Henry Kőszegi’s retinue killed Béla (who was the young king’s closest adult male relative at that time) following a sharp dispute. Po jego morderstwie domeny Béli zostały podzielone między członków wiodących rodzin szlacheckich. After his murder, Béla’s domains were divided among the members of the leading noble families. Przodkowie                                     16. Sviatoslav III Vsevolodovich, grand prince of Kiev               8. Vsevolod IV Sviatoslavich, grand prince of Kiev                       17. Maria Vasilkovna of Polotsk               4. Mikhail II Vsevolodovich, grand prince of Kiev                             18. Casimir II, prince of Cracow               9. Maria                       19. Helena of Moravia               2. Rostislav Mikhailovich, duke of Macsó                                   20. Mstislav II Izyaslavich, grand prince of Kiev               10. Roman Mstislavich, prince of Volhynia and Halych                       5. Elena/Maria Romanovna of Halych                             22. Rurik Rostislavich, grand prince of Kiev               11. Predslava Rurikovna of Kiev                       23. Anna Yurievna of Turov               1. Béla z Maczwy                                         24. III. Béla, król Węgier               12. II. András, król Węgier                       25. Agnes of Antioch               6. IV. Béla, król Węgier                             26. Berthold IV, duke of Merania               13. Gertrude of Merania                       27. Agnes of Wettin               3. Anna Węgierska                                   28. Unknown Laskaris               14. Theodore I, emperor of Nicaea                       7. Maria Laskarina                             30. Alexios III, emperor of Byzantinum               15. Anna Komnena Angelina                       31. Euphrosyne Doukaina Kamatera             Przypisy Źródła Bernert, Zsolt; Buzár, Ágota (2018). 80 év után kerültek elő az Árpád-házi herceg elveszettnek hitt csontmaradványai [Kości księcia z domu Árpáda, które uważano za zagubione, odkryto ponownie po 80 latach]. Határtalan Régészet. Móra Ferenc Múzeum. 3 (4): str. 84–87. ISSN 2416-3074. Fine, John V. A (1994). The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. The University of Michigan Press. ISBN 0-472-08260-4. Kádár, Tamás (2009). Egy rejtélyes politikai gyilkosság és háttere a XIII. század végi Magyarországon: Béla macsói és boszniai herceg pályája [Tajemnicze morderstwo polityczne i jego podłoże pod koniec XIII wieku na Węgrzech: Kariera Beli, księcia Maczwy i Bośni]". Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. 16 (4): str. 411–429. ISSN 1217-8020. Kontler, László (1999). Millennium in Central Europe: A History of Hungary. Atlantisz Publishing House. ISBN 963-9165-37-9. Kristó, Gyula (1979). A feudális széttagolódás Magyarországon [Anarchia feudalna na Węgrzech]. Akadémiai Kiadó. ISBN 963-05-1595-4. Kristó, Gyula: Középkori históriák oklevelekben (1002-1410) [Średniowieczne historie w królewskich kartach (1002-1410)]; Szegedi Középkorász Műhely przy współpracy Gondolat Kiadó, 1992, Szeged. ISBN 963-04-1956-4. Petrovics, István (1994). Béla 5. Magyar herceg [Bela V. Książę Węgier]. W: Kristó, Gyula; Engel, Pál; Makk, Ferenc (red.). Korai magyar történeti lexikon (9–14. század) [Encyklopedia wczesnej historii Węgier (IX-XIV wiek)]. Akadémiai Kiadó. str. 93. ISBN 963-05-6722-9. Szűcs, Jenő (2002). Az utolsó Árpádok [Ostatni Arpadowie]. Osiris Kiadó. ISBN 963-389-271-6. Ternovácz, Bálint (2017). A macsói és barancsi területek története 1319-ig [Terytoria Maczwy i Baranyi do 1319 r.]. W Fábián, Laura; i inn. (red.). Micae Mediaevales VI. Eötvös Loránd University. str. 227–240. ISBN 978-963-284-826-6. Zsoldos, Attila (2007). Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években [Problem rodzinny: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-15-4. Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka Archontologia Węgier, 1000-1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.

Béla — Ban Maczwy — Ban Maczwy Okres od 1262 do 1272 Poprzednik Rościsław Michajłowicz Następca Rátót I. Loránd Ban Bośni Okres od 1266 do 1271/72 Poprzednik Mihály Następca Gutkeled II. István Dane biograficzne Klan Rurykowicze Ród Olgowicze Pochodzenie rusińskie Państwo Królestwo Węgier Ojciec Rościsław Michajłowicz Matka Anna Arpadówna Rodzeństwo Michał Jelizawieta (Elżbieta) Kunguta (Kunigunda) Agrippina (Gryfina)