Unia Trzech Narodów: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 33: | Linia 33: | ||
Wraz z powstaniem [[Imperium Osmański]]ego w 1421 r. zorganizowano jedną z pierwszych dużych kampanii zbrojnych osmańskich przeciwko Siedmiogrodowi w Królestwie Węgier. Siły inwazyjne wkroczyły do regionu z [[Wołoszczyzna|Wołoszczyzny]]. [[Sasi]] i [[Seklerzy]] mieszkający w strefie przygranicznej próbowali się bronić, ale intruzi byli znacznie liczniejsi. Król [[Zygmunt]] nie był w stanie szybko zareagować, ponieważ niedawno odziedziczył tron czeski i jako król brał udział w wojnach husyckich. Również posiedzenia [[Parlament stanowy Siedmiogrodu|parlamentu]] nie były organizowane przez dziesięciolecia i nie było forum koordynującego przygotowania obronne trzech narodów. Pozostawione same sobie, saksońska [[Burzenland]] i seklerski region [[Háromszék]], oba w strefie przygranicznej, zostały spustoszone. Zygmunt zareagował na atak dopiero kilka lat później, prowadząc serię kampanii wojskowych przeciwko Turkom na Wołoszczyźnie. Turcy, sprzymierzeni z hospodarem Wołoszczyzny, powrócili w 1432 roku, w wyniku czego południowy Siedmiogród ponownie poniósł poważne szkody. | Wraz z powstaniem [[Imperium Osmański]]ego w 1421 r. zorganizowano jedną z pierwszych dużych kampanii zbrojnych osmańskich przeciwko Siedmiogrodowi w Królestwie Węgier. Siły inwazyjne wkroczyły do regionu z [[Wołoszczyzna|Wołoszczyzny]]. [[Sasi]] i [[Seklerzy]] mieszkający w strefie przygranicznej próbowali się bronić, ale intruzi byli znacznie liczniejsi. Król [[Zygmunt]] nie był w stanie szybko zareagować, ponieważ niedawno odziedziczył tron czeski i jako król brał udział w wojnach husyckich. Również posiedzenia [[Parlament stanowy Siedmiogrodu|parlamentu]] nie były organizowane przez dziesięciolecia i nie było forum koordynującego przygotowania obronne trzech narodów. Pozostawione same sobie, saksońska [[Burzenland]] i seklerski region [[Háromszék]], oba w strefie przygranicznej, zostały spustoszone. Zygmunt zareagował na atak dopiero kilka lat później, prowadząc serię kampanii wojskowych przeciwko Turkom na Wołoszczyźnie. Turcy, sprzymierzeni z hospodarem Wołoszczyzny, powrócili w 1432 roku, w wyniku czego południowy Siedmiogród ponownie poniósł poważne szkody. | ||
| − | W tym samym okresie szlachta i władze kościelne w | + | W tym samym okresie szlachta i władze kościelne w środkowym Siedmiogrodzie zaniepokoiły się protestującymi i buntującymi poddanymi. Chłopi węgierscy i rumuńscy (Wołosi) byli niezadowoleni z wysokich podatków i ograniczeń w swobodnym przepływie. Rozproszone protesty chłopskie przerodziły się w poważną rewoltę w 1437 r., gdy chłopi i szlachta węgierska pokonali żołnierzy ziemskich. [[Budai Nagy Antal Revolt]] został wywołany przez próbę poboru podatków przez biskupa Siedmiogrodu. Chociaż rewolta była prowadzona przez węgierskiego szlachcica Antala Nagy de Budę, składała się ona z koalicji różnych elementów społeczeństwa Transylwanii. Obejmowało to węgierskich i rumuńskich chłopów pańszczyźnianych, a także mieszczan z Kolozsvár (Klausenburg, Cluj), co skutkowało niższymi podatkami skodyfikowanymi przez traktat z Kolozsmonostor. Pál Vajdaházi, jeden z przywódców buntu, był określany w tym dokumencie jako {{#invoke: lang | język}} (Standardowy nosiciel Związku Węgier i Rumunii mieszkańców tej prowincji Węgier). W związku z tym możliwe jest, że rebelianci uważają się za mieszkańców majątku Węgrów i Rumunów ({{#invoke: lang | język}}). Szablon: Potrzebne cytowanie |
<small><small><small><small>In the same period, nobles and church authorities in Central Transylvania were concerned about protesting and revolting [[serfs]]. [[Hungarian people|Hungarian]] and [[Romanians|Romanian]] ([[Vlach]]) peasants were dissatisfied with high taxes and restrictions to their free movement. Scattered peasant protests turned into a serious revolt in 1437, when peasants and Hungarian nobles defeated the troops of the landholders. The [[Budai Nagy Antal Revolt]] was triggered by an attempt by the Bishop of Transylvania to collect taxes. Although the revolt was led by Hungarian noble [[Antal Nagy de Buda]], it consisted of a coalition of various elements of Transylvanian society. This included [[Hungarian people|Hungarian]] and [[Romanians|Romanian]] [[serfs]] as well as the burghers of [[Kolozsvár]] (''Klausenburg'', ''Cluj''), and resulted in the lower taxes codified by the Treaty of Kolozsmonostor. Pál Vajdaházi, one of the leaders of the revolt, was referred to in this document as ''{{lang|la|vexilifer Universitatis regnicolarum Hungarorum et Valachorum huius principatus Hungariae}}'' (Standard-bearer of the Union of Hungarian and Romanian inhabitants of this province of Hungary). Consequently, it is possible that the rebels considered themselves inhabitants of the [[Estates of the realm|Estate]] of [[Hungarians]] and [[Romanians]] (''{{lang|la|Universitas Hungarorum et Valachorum}}'').{{Citation needed|date=February 2019}} </small></small></small></small> | <small><small><small><small>In the same period, nobles and church authorities in Central Transylvania were concerned about protesting and revolting [[serfs]]. [[Hungarian people|Hungarian]] and [[Romanians|Romanian]] ([[Vlach]]) peasants were dissatisfied with high taxes and restrictions to their free movement. Scattered peasant protests turned into a serious revolt in 1437, when peasants and Hungarian nobles defeated the troops of the landholders. The [[Budai Nagy Antal Revolt]] was triggered by an attempt by the Bishop of Transylvania to collect taxes. Although the revolt was led by Hungarian noble [[Antal Nagy de Buda]], it consisted of a coalition of various elements of Transylvanian society. This included [[Hungarian people|Hungarian]] and [[Romanians|Romanian]] [[serfs]] as well as the burghers of [[Kolozsvár]] (''Klausenburg'', ''Cluj''), and resulted in the lower taxes codified by the Treaty of Kolozsmonostor. Pál Vajdaházi, one of the leaders of the revolt, was referred to in this document as ''{{lang|la|vexilifer Universitatis regnicolarum Hungarorum et Valachorum huius principatus Hungariae}}'' (Standard-bearer of the Union of Hungarian and Romanian inhabitants of this province of Hungary). Consequently, it is possible that the rebels considered themselves inhabitants of the [[Estates of the realm|Estate]] of [[Hungarians]] and [[Romanians]] (''{{lang|la|Universitas Hungarorum et Valachorum}}'').{{Citation needed|date=February 2019}} </small></small></small></small> | ||
Wersja z 05:13, 15 lip 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [2] | [3] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [4] | [5] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Unia Trzech Narodów (łac. Unio Trium Nationum, węg. Három nemzet egyesülése, rum. Uniunea Frățească) – pakt zawarty w Kápolna 16 września 1437 o wzajemnej pomocy (skodyfikowany w 1438 r.) zawarty pomiędzy: głównie węgierską szlachtę, saksońską (niemiecką) klasę patrycjuszy[1] oraz wolnymi wojskowymi Seklerów.[2] Związek był skierowany przeciwko całemu chłopstwu, bez względu na pochodzenie etniczne, w odpowiedzi na bunt chłopski w Siedmiogrodzie.[2] W tym typowym parlamencie feudalnym chłopi (pochodzenia węgierskiego, saskiego, szekelskiego lub rumuńskiego) nie byli reprezentowani i nie korzystali z jego aktów[3], ponieważ nie uznawano posłów za członków feudałów ” narody ".[4] Spis treściŚredniowieczna struktura administracyjna w SiedmiogrodziePlik:Székely Land.PNG Terytoria Trzech Narodów Plik:Transylvania3states1700.jpg Terytoria Trzech Narodów pokazane na mapie wykonanej przez Johann Homann w pierwszych dekadach XVIII wieku W czasach średniowiecznych Siedmiogród była podzielony na dwa odrębne typy jednostek terytorialnych. Szlacheckimi komitatami (Comitates) rządzili feudalni właściciele ziemscy. Tutaj większość ludności stanowili chłopi węgierscy i rumuńscy. W innych regionach zwanych siedzibami wolnych narodów Seklerów i Sasów funkcjonowano bez feudalnych właścicieli. Regiony te miały królewski przywilej posiadania władzy lokalnej i samorządu. Wydarzenia prowadzące do UniiWraz z powstaniem Imperium Osmańskiego w 1421 r. zorganizowano jedną z pierwszych dużych kampanii zbrojnych osmańskich przeciwko Siedmiogrodowi w Królestwie Węgier. Siły inwazyjne wkroczyły do regionu z Wołoszczyzny. Sasi i Seklerzy mieszkający w strefie przygranicznej próbowali się bronić, ale intruzi byli znacznie liczniejsi. Król Zygmunt nie był w stanie szybko zareagować, ponieważ niedawno odziedziczył tron czeski i jako król brał udział w wojnach husyckich. Również posiedzenia parlamentu nie były organizowane przez dziesięciolecia i nie było forum koordynującego przygotowania obronne trzech narodów. Pozostawione same sobie, saksońska Burzenland i seklerski region Háromszék, oba w strefie przygranicznej, zostały spustoszone. Zygmunt zareagował na atak dopiero kilka lat później, prowadząc serię kampanii wojskowych przeciwko Turkom na Wołoszczyźnie. Turcy, sprzymierzeni z hospodarem Wołoszczyzny, powrócili w 1432 roku, w wyniku czego południowy Siedmiogród ponownie poniósł poważne szkody. W tym samym okresie szlachta i władze kościelne w środkowym Siedmiogrodzie zaniepokoiły się protestującymi i buntującymi poddanymi. Chłopi węgierscy i rumuńscy (Wołosi) byli niezadowoleni z wysokich podatków i ograniczeń w swobodnym przepływie. Rozproszone protesty chłopskie przerodziły się w poważną rewoltę w 1437 r., gdy chłopi i szlachta węgierska pokonali żołnierzy ziemskich. Budai Nagy Antal Revolt został wywołany przez próbę poboru podatków przez biskupa Siedmiogrodu. Chociaż rewolta była prowadzona przez węgierskiego szlachcica Antala Nagy de Budę, składała się ona z koalicji różnych elementów społeczeństwa Transylwanii. Obejmowało to węgierskich i rumuńskich chłopów pańszczyźnianych, a także mieszczan z Kolozsvár (Klausenburg, Cluj), co skutkowało niższymi podatkami skodyfikowanymi przez traktat z Kolozsmonostor. Pál Vajdaházi, jeden z przywódców buntu, był określany w tym dokumencie jako {{#invoke: lang | język}} (Standardowy nosiciel Związku Węgier i Rumunii mieszkańców tej prowincji Węgier). W związku z tym możliwe jest, że rebelianci uważają się za mieszkańców majątku Węgrów i Rumunów ({{#invoke: lang | język}}). Szablon: Potrzebne cytowanie In the same period, nobles and church authorities in Central Transylvania were concerned about protesting and revolting serfs. Hungarian and Romanian (Vlach) peasants were dissatisfied with high taxes and restrictions to their free movement. Scattered peasant protests turned into a serious revolt in 1437, when peasants and Hungarian nobles defeated the troops of the landholders. The Budai Nagy Antal Revolt was triggered by an attempt by the Bishop of Transylvania to collect taxes. Although the revolt was led by Hungarian noble Antal Nagy de Buda, it consisted of a coalition of various elements of Transylvanian society. This included Hungarian and Romanian serfs as well as the burghers of Kolozsvár (Klausenburg, Cluj), and resulted in the lower taxes codified by the Treaty of Kolozsmonostor. Pál Vajdaházi, one of the leaders of the revolt, was referred to in this document as {{#invoke:Lang|lang}} (Standard-bearer of the Union of Hungarian and Romanian inhabitants of this province of Hungary). Consequently, it is possible that the rebels considered themselves inhabitants of the Estate of Hungarians and Romanians ({{#invoke:Lang|lang}}).Szablon:Citation needed Związek Braterski (Związek Kápolna)Pomimo palących problemów, dieta Transylwanii wciąż nie została zwołana przez Voivode, co spowodowało, że różne szlachty zainicjowały spotkanie trzech narodów. Po prawie półwieczu majątki miały teraz okazję do wspólnego omówienia kwestii Transylwanii. Przy tej okazji szlachta zawarła sojusz z Székelys i Saxons, którzy nadal bali się ewentualnych najazdów osmańskich. Sojusz pomocy wzajemnej, podpisany w Kápolna (dzisiejszy Căpâlna), został nazwany „Fraterna Unio” (Związek Braterski) i miał na celu ochronę stron zarówno przed powstaniami, jak i atakami osmańskimi. Chociaż istnienie Unii pomogło rdzennym mieszkańcom w ponownych negocjacjach i częściowej modyfikacji warunków poprzedniej umowy, sojusz nie zorganizował żadnych poważnych operacji wojskowych do końca 1437 r. W tym czasie sojusz pokonał opozycję po śmierć Króla Zygmunta w grudniu. Despite the pressing issues at hand, the Transylvanian Diet was still not called together by the Voivode, resulting in the various nobles initiating a meeting of the three nations. After a gap of almost half a century, the estates now had the opportunity to discuss Transylvanian issues together. On this occasion, the nobles set up an alliance with Székelys and Saxons who were still afraid of possible Ottoman incursions. The alliance of mutual aid, signed in Kápolna (present-day Căpâlna), was called the Fraterna Unio (Brotherly Union), and was designed to protect the parties both from revolts and from Ottoman attacks. While the existence of the Union helped the indigenous inhabitants to re-negotiate and partly modify the terms of the previous agreement, the alliance did not organize any serious military operations until the end of 1437. At that time, the alliance defeated the opposition after the death of King Sigismund in December. Utworzenie Unii Trzech NarodówPo udanej kampanii sojusz węgierskiej szlachty, Székelys i elit saskich został wzmocniony w porozumieniu zatytułowanym „Unio Trium Nationum” (Unia trzech Narodów) z 2 lutego 1438 r. Podobnie jak Związek Braterski, współpraca miała na celu w udzielaniu wzajemnej pomocy przeciwko buntom chłopskim i osmańskim kampaniom wojskowym. Unia dopilnowała, aby poddani (węgierscy i rumuńscy) poddani nadal byli wykluczani z życia politycznego w Transylwanii, chociaż stanowili oni większość ludności w hrabstwach szlacheckich (komitetach). Rumuni przestrzegają prawosławia wschodniego, które w przeważającej mierze na katolickich Węgrzech uważano za heretycką formę chrześcijaństwa[5]. After the successful campaign, the alliance of Hungarian nobles, Székelys and Saxon elite was reinforced in the agreement called "Unio Trium Nationum" (Union of three Nations) on February 2, 1438. Similarly to the Brotherly Union, the co-operation was aimed at providing mutual aid against peasant revolts and Ottoman military campaigns. The Union ensured that the (Hungarian and Romanian) serfs continued to be excluded from the political life of Transylvania, although they made up the majority of the population in the Noble Counties (Comitates). The Romanians adherence to the Eastern Orthodoxy, which in predominantly Catholic Hungary was considered a heretical form of Christianity . Sojusz trzech uprzywilejowanych stanów pozostawał skuteczny przez stulecia i zapewnił ramy wewnętrznych i międzynarodowych stosunków Transylwanii. Po XVIII wieku, kiedy minęło niebezpieczeństwo ataków osmańskich lub tatarskich, Unia stała się sojuszem trzech stanów, aby chronić swoje prawa przysługujące przed tymi, którzy nie byli reprezentowani w diecie transylwanii. W XIX wieku termin „trzy narody” został oskarżony o względy etniczne, ponieważ Rumuni zostali w związku z tym wykluczeni z rządu Transylwanii. The alliance of the three privileged estates continued to be effective for centuries and provided the framework of internal and international relations of Transylvania. After the 18th century, when the danger of Ottoman or Tatar attacks was over, the Union became an alliance of the three estates to protect their vested rights from those who were not represented in the Transylvanian Diet. In the 19th century, the term "three nations" became charged with ethnic considerations, because Romanians were consequently excluded from Transylvanian government. W 1711 r. Bułgarzy z Alvinc i Déva (dowodzeni przez przywódcę kościoła Baláza Marinovicsa) oraz Ormianie również domagali się przywilejów czwartego i piątego natio, ale ich żądania nie zostały spełnione wraz z podniesieniem ich społeczności do tego uprzywilejowanego statusu[6]. In 1711, the Bulgarians of Alvinc and Déva (led by church leader Balázs Marinovics) and the Armenians also claimed the privileges of a fourth and fifth natio, but their demands were not met with the elevation of their communities to that privileged status. See alsoPrzypisy
Dalsze czytanie
|