Bitwa pod Motta: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 70 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:3]]
+
[[Kategoria:0]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Motta_(1412)
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Motta_(1412)
Linia 14: Linia 14:
 
  |
 
  |
  
−
{{Infobox military conflict
+
'''Bitwa pod Mottą''' została stoczona pod koniec sierpnia 1412 r., gdy najeżdżająca armia Węgrów, Niemców i Chorwatów pod dowództwem [[Pippo Spano]] i wojewody [[Marcali Miklós|Miklósa Marcaliego]]<ref>Engel, Pál (2001). ''The realm of St. Stephen: A History of Medieval Hungary/895-1526''. New York.</ref> zaatakowała pozycje weneckie pod Motta we Włoszech<ref name=MEM>M. E. Mallett & J. R. Hale (1984). ''The Military Organisation of a Renaissance State''. Cambridge.</ref> i poniosła ciężką porażkę.
−
|conflict=Battle of Motta
+
 
−
|partof= [[Sigismund of Luxembourg|Sigismund]]'s Venetian war of 1411-1413
+
W 1409 r., podczas 20-letniej wojny domowej na Węgrzech między królem [[Zygmunt]]em a neapolitańskim domem andegaweńskim, przegrany rywal, [[Władysław Neapolitański]], sprzedał swoje „prawa” Dalmacji Republice Weneckiej za skromną sumę 100 000 dukatów. Gdy Zygmunt pojawił się jako władca Węgier, wykorzystał to jako pretekst do ataku na Wenecję.
−
| image=
+
 
−
| image_size = 179
+
Zwycięstwo pozwoliło Wenecji potwierdzić swoje panowanie na Bałkanach Zachodnich (Dalmacja Wenecka i Albania Wenecka) przeciwko planom Zygmunta Luksemburga, króla Niemiec, Węgier i Chorwacji<ref name=WBS>Baum, Wilhelm (1993). ''Kaiser Sigismund: Hus, Konstanz und Tuerkenkriege''. Vienna.</ref>.
−
|caption=''Ruggero Cane Ranieri, the victor of Motta di Livenza''<ref name=UMB>{{cite book|title=Saggi sull'Umbria medioevale |first=Pier Lorenzo |last=Meloni |date=1994 |place=Naples}}</ref>
 
−
|date=August 24, 1412<ref name=GHT>{{cite book|title=The manual of dates |url=https://archive.org/details/manualofdatesdic00town |first=George Henry  |last=Townsend |date=1862 |place=London}}</ref>
 
−
|place= [[Motta di Livenza]], [[Veneto]]
 
−
|casus=
 
−
|territory=
 
−
|result=[[Venetian Republic|Venetian victory]]<ref name=GHT/><ref name=SZA>{{cite book|title=Geschichte Ungarns: Vol II |first= László |last=Szalay |date=1869 |place=Pest}}</ref><ref name=CWS>{{cite book|title=Kriegsgeschichte |url=https://archive.org/details/bub_gb_uoJDAAAAcAAJ |first=Carl W. |last=von Studenitz |date=1833 |place=Berlin}}</ref><ref name=FRD>{{cite book|title=Handbuch der Geschichte des Mittelalters |url=https://archive.org/details/bub_gb_GVQMAAAAYAAJ |first=Friedrich |last=Rehm |date=1837 |place=Kassel}}</ref>
 
−
|combatant1=[[File:Coat of Arms of the Republic of Venice.svg|20px]] [[Republic of Venice]]<BR><ref name=GHT/><ref name=FDM>{{cite book|title=Annali del Friuli: Vol VI |first=Francesco |last=di Manzano |date=1868 |place=Udine}}</ref><ref name=PFD>{{cite book|title=Histoire de la république de Venise: Vol II |first=Pierre |last=Daru |date=1840 |place=Brussels}}</ref>
 
−
|combatant2=[[File:Hungary Arms.svg|19px]] [[Sigismund of Luxembourg|Reign of Sigismund]]<BR><ref name=GHT/><ref name=SZA/><ref name=CWS/>
 
−
|commander1=[[Carlo Malatesta]]<BR>Ruggero Cane Ranieri<BR>Taddeo dal Verme<BR><ref name=FRD/><ref name=BNF>{{cite book|title=Istoria di Trivigi |url=https://archive.org/details/bub_gb_gFpppID9Ym0C |first=Giovanni |last=Bonifacio |date=1744 |place=Venice}}</ref><ref name=RIS>{{cite book|title=Rerum Italicarum scriptores |url=https://archive.org/details/RerumItalicarumScriptores23 |first=Ludovico Antonio |last=Muratori |date=1733 |place=Milan}}</ref><ref name=IAF>{{cite book|title=Geschichte von Ungarn: Vol II |url=https://archive.org/details/geschichtevonun00fessgoog |first=Ignácz Aurél |last=Fessler |date=1869 |place=Leipzig}}</ref>
 
−
|commander2=[[Pippo Spano]]<BR>Miklós Marczali [[Killed in Action|†]]<BR>Niccolò di Prata{{POW}}<BR><ref name=BNF/><ref name=RIS/><ref name=IAF/><ref name=AKH/>
 
−
|strength1= 12,000 Troops<ref name=MEM>{{cite book|title=The Military Organisation of a Renaissance State |last=M. E. Mallett & J. R. Hale |date=1984 |place=Cambridge}}</ref><BR>''Assembled on the Livenza by late August''
 
−
|strength2=3,000 Cavalry<ref name=RIS/><BR>''Hungarians, Bohemians,<BR>Germans & Friulians <ref name=FDM/>
 
−
|casualties1=Heavy<ref name=BNF/><BR>''Carlo Malatesta was severely wounded'' <ref name=SZA/><ref name=FDM/>
 
−
|casualties2=1,300 killed<ref name=CWS/><ref name=PFD/><ref name=IAF/><BR>400 captured<ref name=BNF/><ref name=RIS/><BR>several standards<ref name=WCH>{{cite book|title=History of the Venetian Republic: Vol III |first=William Carew |last=Hazlitt |date=1860 |place=London}}</ref>
 
−
}}
 
  
−
Bitwa pod Mottą została stoczona pod koniec sierpnia 1412 r., Kiedy najeżdżająca armia Węgrów, Niemców i Chorwatów pod dowództwem Pippo Spano i wojewody Miklósa Marczaliego [13] zaatakowała pozycje weneckie pod Motta we Włoszech [11] i poniosła ciężką porażkę.
+
== Preludium ==
  
−
<small><small>The '''Battle of [[Motta di Livenza|Motta]]''' was fought in late August 1412, when an invading army of Hungarians, Germans and Croats, led by [[Pippo Spano]] and [[Voivode]] Miklós Marczali <ref name=PEH>{{cite book|title=The realm of St. Stephen: A History of Medieval Hungary/895-1526 |first=Pál |last=Engel |date=2001 |place=New York}}</ref> attacked the [[Republic of Venice|Venetian]] positions at [[Motta di Livenza|Motta]] in Italy<ref name=MEM/> and suffered a heavy defeat.  </small></small>
+
[[Republika Wenecka]] podporządkowała sobie Weronę i Vicenzę po śmierci [https://pl.wikipedia.org/wiki/Gian_Galeazzo_Visconti Giana Galeazzo Viscontiego] i przejęła kontrolę nad Padwą, dokonując egzekucji jej hrabiego [https://en.wikipedia.org/wiki/Francesco_Novello_da_Carrara Francesco Carrary] w Wenecji<ref name=SZA>Szalay, László (1869). ''Geschichte Ungarns: Vol II. Pest''.</ref><ref name=FRD>Rehm, Friedrich (1837). ''[https://archive.org/details/bub_gb_GVQMAAAAYAAJ Handbuch der Geschichte des Mittelalters]''. Kassel.</ref>. To, a także odmowa republik przez wniesienie rocznej opłaty w wysokości 7 000 dukatów do korony węgierskiej doprowadziły Zygmunta, króla Węgier do wypowiedzenia wojny Wenecji.<ref name=SZA/>
 +
20 kwietnia 1411 r. 12 000 węgierskich konnych i 8 000 pieszych przekroczyło rzeką Tagliamento pod dowództwem Pipo z Ozory.<ref name=WCH>Hazlitt, William Carew (1860). ''History of the Venetian Republic: Vol III''. London.</ref> Początkowy sukces Węgier<ref name=CWS>von Studenitz, Carl W. (1833). ''[https://archive.org/details/bub_gb_uoJDAAAAcAAJ Kriegsgeschichte]''. Berlin.</ref> i ciężkie straty, które ponieśli Wenecjanie<ref name=IAF>Fessler, Ignácz Aurél (1869). ''[https://archive.org/details/geschichtevonun00fessgoog Geschichte von Ungarn: Vol II]''. Leipzig.</ref>, zmusiły Republikę do negocjacji pokojowych (24 marca 1412 r.)<ref name=WCH/>, w których król Zygmunt zażądał miasta Zadar, przywrócenia [https://pl.wikipedia.org/wiki/Della_Scala Scaligierich] i [https://en.wikipedia.org/wiki/Carraresi Carraresich] na ich lenno i odszkodowanie w wysokości 600 000 dukatów.<ref name=IAF/><ref name=AKH/> Ta propozycja nie została zaakceptowana przez Republikę Wenecką<ref name=WCH/>, a obie strony z wielką pasją wznowiły wojnę<ref name=FDM>di Manzano, Francesco (1868). ''Annali del Friuli: Vol VI''. Udine.</ref>.
  
−
W 1409 r., Podczas 20-letniej wojny domowej na Węgrzech między królem Zygmuntem a neapolitańskim domem Anjou, przegrany rywal, Władysław Neapolitański, sprzedał swoje „prawa” Dalmacji Republice Weneckiej za skromną sumę 100 000 dukatów. Gdy Zygmunt pojawił się jako władca Węgier, wykorzystał to jako pretekst do ataku na Wenecję.
+
== Bitwa ==
  
−
<small><small>In 1409, during the 20-year Hungarian civil war between King [[Sigismund of Luxemburg|Sigismund]] and the Neapolitan house of Anjou, the losing contender, Ladislaus of Naples, sold his "rights" on [[Dalmatia]] to the Venetian Republic for a meager sum of 100,000 ducats. As Sigismund emerged as the ruler of Hungary, he used this as a pretext to attack Venice.  </small></small>
+
Wenecjanie powiększyli swoją armię<ref name=IAF/> do 35 000 zbrojnych i na ich czele [https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_I_Malatesta Karola Malatesty] ponownie wszedł na teren w Friuli, podbijając zamki Polcenigo i Aviano<ref name=PFD>Daru, Pierre (1840). ''Histoire de la république de Venise: Vol II''. Brussels.</ref>. [https://en.wikipedia.org/wiki/Pandolfo_III_Malatesta Pandolfo Malatesta], brat Karola, dołączył do sił weneckich z tysiącem lanc<ref name=MEM/>, a pod koniec sierpnia Wenecjanie zgromadzili wzdłuż rzeki Livenza<ref name=MEM/> armię 12 000, a Karol Malatesta oblegał Mottę<ref name=IAF/>.
  
−
Zwycięstwo pozwoliło Wenecji potwierdzić swoje panowanie na Bałkanach Zachodnich (Dalmacja Wenecka i Albania Wenecka) przeciwko planom Zygmunta Luksemburga, króla Niemiec, Węgier i Chorwacji [14].
+
24 kwietnia 3000 Węgrów (wśród których również byli Niemcy, Friulianie i Czesi)<ref name=GVI>Verci, Giambattista (1791). ''Storia della Marca Trivigiana e Veronese''. Venice.</ref> pod dowództwem Pippo Spano<ref name=IAF /><ref name=AKH>Kerékgyártó, Árpád (1867). ''Magyarország történetének kézikönyve: Vol I-II''. Pest.</ref> zaatakowało obóz wenecki z trzech stron. Obóz wenecki został zaskoczony, a Węgrzy dokonali rzezi<ref name=GVI/> i zaczęli plądrować, co mogli.<ref name=FDM/> Tylko Karol Malatesta i inni weneccy generałowie wraz z Ruggero Cane Ranieri i jego kompanią 600 konnych powstrzymali Węgrów.<ref name=FDM/><ref name=RIS>Muratori, Ludovico Antonio (1733). ''[https://archive.org/details/RerumItalicarumScriptores23 Rerum Italicarum scriptores]''. Milan.</ref> Sytuacja wojsk weneckich całkowicie zmieniła się, gdy Pietro Loredan spalił mosty, tak aby uciekające wojska weneckie nie mogły uciec<ref name=CWS/>, a tym samym zmobilizowały się one z powrotem do walki<ref name=WCH/>. Podczas zaciętego starcia Węgrzy zostali wypędzeni<ref name=MEM/> ze stratą ponad 1300 ludzi i zabitych przez nich generałów, kilku sztandarów i schwytanych  400 ludzi.<ref name=CWS/><ref name=PFD/><ref name=RIS/>
  
−
<small><small>The victory allowed Venice to affirm its rule in the Western Balkans ([[Venetian Dalmatia]] and [[Venetian Albania]]) against the plans of [[Sigismund of Luxembourg]], King of Germany, Hungary and Croatia.<ref name=WBS>{{cite book|title=Kaiser Sigismund: Hus, Konstanz und Tuerkenkriege |first=Wilhelm |last=Baum |date=1993 |place=Vienna}}</ref> </small></small>
+
Wenecjanie odniesli ciężko okupione zwycięstwo<ref name=CWS/><ref name=WCH/>, gdyż stracili wielu zabitych ludzi.<ref name=RIS/>
  
−
==Prelude==
+
== Następstwa ==
  
−
Republika Wenecka podporządkowała Weronę i Vicenzę po śmierci Giana Galeazzo Viscontiego i przejęła kontrolę nad Padwą, dokonując egzekucji jej hrabiego Francesco Carrary w Wenecji [4]. To, a także odmowa republik przez wniesienie rocznej opłaty w wysokości 7 000 dukatów do korony węgierskiej doprowadziły Zygmunta, króla Węgier do wypowiedzenia wojny Wenecji. [4]
+
Ciężko ranny Karol Malatesta został zmuszony do oddania dowództwa nad wojskami weneckimi swojemu bratu Pandolfo<ref name=BNF>Bonifacio, Giovanni (1744). ''[https://archive.org/details/bub_gb_gFpppID9Ym0C Istoria di Trivigi]''. Venice.</ref>. Motta została zmuszony do poddania się<ref name=CWS/> po tym, jak Pietro Loredan i Martino da Faenza zbombardowali miasto, zabijając 60 i chwytając 200 Węgrów.<ref name=RIS/> W październiku król Zygmunt przybył osobiście z armia 40 000 ludzi<ref name=PFD/><ref name=AKH/>, ale kontynuował wojnę z niewielkim powodzeniem<ref name=FRD/>. Po nieudanym oblężeniu Vicenzy, które zdziesiątkowało siły węgierskie<ref name=SZA/>, 17 kwietnia 1413 r. został ostatecznie zawarty rozejm na pięć lat, połączony z wymianą więźniów.<ref name=WCH/>
−
20 kwietnia 1411 r. 12 000 węgierskich kawalerii i 8 000 stóp przekroczyło Tagliamento pod Pipo z Ozory. [12] Początkowy sukces Węgier [6] i ciężkie straty, które ponieśli Wenecjanie [9], zmusiły Republikę do negocjacji pokojowych (24 marca 1412 r.) [12], w których król Zygmunt zażądał miasta Zadar, przywrócenia Scaliger i Carraresi ich lenno i odszkodowanie w wysokości 600 000 dukatów. [9] [10] Ta propozycja nie została zaakceptowana przez Republikę Wenecką [12], a obie strony z wielką pasją wznowiły wojnę [4].
 
  
−
<small><small>The [[Republic of Venice]] subjugated [[Verona]] and [[Vicenza]] after the death of [[Gian Galeazzo Visconti]], and took control of [[Padova]] by having its count, [[Francesco Novello da Carrara|Francesco Carrara]], executed in [[Venice]].<ref name=SZA/> This, and the [[Republic of Venice|Republics]] refusal to pay the annual fee of 7,000 [[ducats]] to the [[Kingdom of Hungary in the Middle Ages|Crown of Hungary]] drove [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]], [[Kingdom of Hungary in the Middle Ages|king of Hungary]] to declare war upon [[Republic of Venice|Venice]].<ref name=SZA/><BR>On April 20, 1411, 12,000 Hungarian cavalry and 8,000 foot crossed the [[Tagliamento]] under [[Pipo of Ozora]].<ref name=WCH/> The initial [[Kingdom of Hungary in the Middle Ages|Hungarian]] success<ref name=FRD/> and the heavy losses that the [[Republic of Venice|Venetians]] sustained<ref name=IAF/> forced the [[Republic of Venice|Republic]] into a peace negotiation (March 24, 1412)<ref name=WCH/> in which [[Sigismund, Holy Roman Emperor|King Sigismund]] demanded the city of [[Zadar]], reinstatement of the [[Scaliger]] and [[Carraresi]] to their fiefdoms and a reparation of 600,000 [[ducats]].<ref name=IAF/><ref name=AKH>{{cite book|title=Magyarország történetének kézikönyve: Vol I-II |first=Árpád  |last=Kerékgyártó |date=1867 |place=Pest}}</ref> This proposition was not accepted by the [[Republic of Venice]] <ref name=WCH/> and the war was resumed by both sides with great passion.<ref name=SZA/> </small></small>
+
|
 +
{{Infobox military conflict
 +
|conflict=Bitwa pod Motta
  
−
== Bitwa ==
+
|epoka        = średniowiecze
  
−
Wenecjanie powiększyli swoją armię [9], a na czele 35 000 ludzi Carlo Malatesta ponownie wszedł na pole w Friuli podbijając zamki Polcenigo i Aviano [5]. Pandolfo Malatesta, brat Carlo, dołączył do sił weneckich z tysiącem lanc [11], a pod koniec sierpnia Wenecjanie zgromadzili armię 12 000 ludzi zgromadzonych wzdłuż rzeki Livenza [11], a Carlo Malatesta oblegał Mottę [9].
+
|partof= Wenecko-Luksemburska wojna 1411-1413
 +
| image=
 +
| image_size =
 +
|caption=''Ruggero Cane Ranieri, zwycięzca spod Motta di Livenza''<ref name=UMB>{{cite book|title=Saggi sull'Umbria medioevale |first=Pier Lorenzo |last=Meloni |date=1994 |place=Naples}}</ref>
  
−
<small><small>The [[Republic of Venice|Venetians]] increased their army<ref name=IAF/> and at the head of 35,000 men, [[Carlo Malatesta]] reentered the field in [[Friuli]] conquering the castles of [[Polcenigo]] and [[Aviano]].<ref name=CWS/> [[Pandolfo III Malatesta|Pandolfo Malatesta]], brother of Carlo, joined the Venetian force with 1,000 lances<ref name=MEM/> and by late August, the Venetians had an army of 12,000 men assembled along the Livenza river,<ref name=MEM/> with Carlo Malatesta laying siege to [[Motta di Livenza|Motta]].<ref name=IAF/> </small></small>
+
<ref name="">Townsend, George Henry (1862). ''[https://archive.org/details/manualofdatesdic00town The manual of dates]''. London.</ref>
 +
|date=24 sierpnia 1412<ref name=GHT>Townsend, George Henry (1862). ''[https://archive.org/details/manualofdatesdic00town The manual of dates]''. London.</ref>
  
−
24 kwietnia 3000 Węgrów (w tym Niemców, Friulian i Czechów) [15] pod dowództwem Pippo Spano [9] [10] zaatakowało obóz wenecki z trzech stron. [15] Obóz wenecki został zaskoczony, a Węgrzy dokonali rzezi [2] i zaczęli plądrować, co mogli. [15] Tylko Carlo Malatesta i inni | weneccy generałowie wraz z Ruggero Cane Ranieri i jego kompanią 600 koni powstrzymali Węgrów. [2] [8] Weneckie fortuny całkowicie się zmieniły, gdy Pietro Loredan spalił mosty, tak aby uciekające wojska weneckie nie mogły uciec [5], a tym samym zmobilizowały je z powrotem do walki [12]. Podczas zaciętego starcia Węgrzy zostali wypędzeni [11] ze stratą ponad 1300 ludzi i zabitych przez nich generałów, kilku norm i 400 ludzi schwytanych. [5] [3] [8]
+
|place= [[Motta di Livenza]], [[Veneto]]
 +
|casus=
 +
|territory=
 +
|result=zwycięstwo Wenecjan<ref name=GHT/><ref name=SZA/>
 +
|combatant1=[[File:Coat of Arms of the Republic of Venice.svg|20px]] [[Republika Wenecka]]<BR><ref name=GHT/><ref name=FDM/><ref name=PFD/>
  
−
<small><small>On April 24, 3,000 [[Kingdom of Hungary in the Middle Ages|Hungarians]] (including [[Holy Roman Empire|Germans]], Friulians and [[Bohemia]]ns)'' <ref name=GVI>{{cite book|title=Storia della Marca Trivigiana e Veronese |first=Giambattista |last=Verci |date=1791 |place=Venice}}</ref> under [[Pippo Spano]]<ref name=IAF/><ref name=AKH/> assaulted the Venetian camp from three sides.<ref name=GVI/> The Venetian camp was taken by surprise and the [[Kingdom of Hungary in the Middle Ages|Hungarians]] created a slaughter<ref name=FDM/> and started to plunder what they could.<ref name=GVI/> Only Carlo Malatesta and the other|Venetian generals together with Ruggero Cane Ranieri and his company of 600 horse held off the Hungarians.<ref name=FDM/><ref name=RIS/> The Venetian fortunes completely changed when Pietro Loredan burned down the bridges so that the fleeing Venetian troops could not escape,<ref name=CWS/> and thus rallied them back into combat.<ref name=WCH/> In the fierce encounter the Hungarians were driven off,<ref name=MEM/> with the loss of over 1,300 men and their general killed, several standards and 400 men captured.<ref name=CWS/><ref name=PFD/><ref name=RIS/> </small></small>
+
|combatant2=[[File:Hungary Arms.svg|19px]] [[Zygmunt Luksemburski]]<BR><ref name=GHT/><ref name=SZA/><ref name=CWS/>
  
−
Wenecjanie odnieśli ciężkie zwycięstwo, [5] [12] stracili wielu zabitych ludzi. [8]
+
|commander1= [[Plik:Flag_of_Most_Serene_Republic_of_Venice.svg|23px]] [[Carlo Malatesta]]<BR>Ruggero Cane Ranieri<BR>Taddeo dal Verme<BR><ref name=FRD/><ref name=BNF/><ref name=RIS/><ref name=IAF/>
  
−
<small><small>The Venetians won a hard fought victory,<ref name=CWS/><ref name=WCH/> having lost a lot of men killed.<ref name=RIS/> </small></small>
+
|commander2=[[Plik:Flag_of_Hungary_(15th_century,_rectangular).svg|23px]] [[Pippo Spano]]<BR>Miklós Marczali '''†'''<BR>Niccolò di Prata<BR><ref name=BNF/><ref name=RIS/><ref name=IAF/><ref name=AKH>Kerékgyártó, Árpád (1867). ''Magyarország történetének kézikönyve: Vol I-II''. Pest.</ref>
  
−
== Następstwa ==
+
|units1 =
 +
|units2 =
  
−
Po ciężkim ranie Carlo Malatesta został zmuszony do oddania dowództwa nad wojskami weneckimi swojemu bratu Pandolfo [7]. Motta został zmuszony do poddania się [5] po tym, jak Pietro Loredan i Martino da Faenza zbombardowali go, zabijając 60 i schwytając 200 Węgrów. [8] W październiku król Zygmunt przybył osobiście z siłą 40 000 ludzi [3] [10], ale kontynuował wojnę z niewielkim powodzeniem [6]. Po nieudanym oblężeniu Vicenzy, które zdziesiątkowało siły węgierskie [4], rozejm na pięć lat z wymianą więźniów został ostatecznie zawarty 17 kwietnia 1413 r. [12]
+
|strength1= 12 000 żołnierzy<ref name=MEM/><BR>''zebrali się na Livenzie pod koniec sierpnia''
  
−
<small><small>After being severely wounded, Carlo Malatesta, was forced to surrender his command over the Venetian troops to his brother Pandolfo.<ref name=BNF/> [[Motta di Livenza|Motta]] was forced to surrender<ref name=CWS/> after Pietro Loredan and Martino da Faenza bombarded it, killing 60 and capturing 200 Hungarians.<ref name=RIS/> In October, [[Sigismund, Holy Roman Emperor|King Sigismund]] arrived in person with a force of 40,000 men,<ref name=PFD/><ref name=AKH/> but continued the war with little success.<ref name=FRD/> After the failed siege of [[Vicenza]], which decimated the Hungarian force,<ref name=SZA/> a [[truce]] for five years with exchange of prisoners was finally concluded on April 17, 1413.<ref name=WCH/> </small></small>
+
|strength2=3 000 jeźdźców<ref name=RIS/><BR>''węgierskich, czeskich,<BR>niemieckich i friuliańskich<ref name=FDM/>
 +
|casualties1=Heavy<ref name=BNF/><BR>''Karol Malatesta został ciężko ranny'' <ref name=SZA/><ref name=FDM/>
 +
|casualties2=1 300 zabitych<ref name=CWS/><ref name=PFD/><ref name=IAF/><BR>400 pojmanych<ref name=BNF/><ref name=RIS/><BR>kilka sztandarów<ref name=WCH/>
 +
|lokalizacja  =
 +
|mapa        =
 +
|opis mapy    =
 +
}}
 +
|}
  
−
==References==
+
== Przypisy ==
−
{{reflist}}
+
{{izvori}}
  
−
{{coord missing|Italy}}
+
{{SORTUJ:Bitwa, Motta}}
  
 
[[Kategoria:Wojny Republiki Wenecji]]
 
[[Kategoria:Wojny Republiki Wenecji]]
 
[[Kategoria:Wojny węgierskie]]
 
[[Kategoria:Wojny węgierskie]]
 
[[Kategoria:Węgierskie bitwy]]
 
[[Kategoria:Węgierskie bitwy]]

Aktualna wersja na dzień 08:57, 16 lip 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Bitwa pod Mottą została stoczona pod koniec sierpnia 1412 r., gdy najeżdżająca armia Węgrów, Niemców i Chorwatów pod dowództwem Pippo Spano i wojewody Miklósa Marcaliego[1] zaatakowała pozycje weneckie pod Motta we Włoszech[2] i poniosła ciężką porażkę.

W 1409 r., podczas 20-letniej wojny domowej na Węgrzech między królem Zygmuntem a neapolitańskim domem andegaweńskim, przegrany rywal, Władysław Neapolitański, sprzedał swoje „prawa” Dalmacji Republice Weneckiej za skromną sumę 100 000 dukatów. Gdy Zygmunt pojawił się jako władca Węgier, wykorzystał to jako pretekst do ataku na Wenecję.

Zwycięstwo pozwoliło Wenecji potwierdzić swoje panowanie na Bałkanach Zachodnich (Dalmacja Wenecka i Albania Wenecka) przeciwko planom Zygmunta Luksemburga, króla Niemiec, Węgier i Chorwacji[3].

Preludium

Republika Wenecka podporządkowała sobie Weronę i Vicenzę po śmierci Giana Galeazzo Viscontiego i przejęła kontrolę nad Padwą, dokonując egzekucji jej hrabiego Francesco Carrary w Wenecji[4][5]. To, a także odmowa republik przez wniesienie rocznej opłaty w wysokości 7 000 dukatów do korony węgierskiej doprowadziły Zygmunta, króla Węgier do wypowiedzenia wojny Wenecji.[4] 20 kwietnia 1411 r. 12 000 węgierskich konnych i 8 000 pieszych przekroczyło rzeką Tagliamento pod dowództwem Pipo z Ozory.[6] Początkowy sukces Węgier[7] i ciężkie straty, które ponieśli Wenecjanie[8], zmusiły Republikę do negocjacji pokojowych (24 marca 1412 r.)[6], w których król Zygmunt zażądał miasta Zadar, przywrócenia Scaligierich i Carraresich na ich lenno i odszkodowanie w wysokości 600 000 dukatów.[8][9] Ta propozycja nie została zaakceptowana przez Republikę Wenecką[6], a obie strony z wielką pasją wznowiły wojnę[10].

Bitwa

Wenecjanie powiększyli swoją armię[8] do 35 000 zbrojnych i na ich czele Karola Malatesty ponownie wszedł na teren w Friuli, podbijając zamki Polcenigo i Aviano[11]. Pandolfo Malatesta, brat Karola, dołączył do sił weneckich z tysiącem lanc[2], a pod koniec sierpnia Wenecjanie zgromadzili wzdłuż rzeki Livenza[2] armię 12 000, a Karol Malatesta oblegał Mottę[8].

24 kwietnia 3000 Węgrów (wśród których również byli Niemcy, Friulianie i Czesi)[12] pod dowództwem Pippo Spano[8][9] zaatakowało obóz wenecki z trzech stron. Obóz wenecki został zaskoczony, a Węgrzy dokonali rzezi[12] i zaczęli plądrować, co mogli.[10] Tylko Karol Malatesta i inni weneccy generałowie wraz z Ruggero Cane Ranieri i jego kompanią 600 konnych powstrzymali Węgrów.[10][13] Sytuacja wojsk weneckich całkowicie zmieniła się, gdy Pietro Loredan spalił mosty, tak aby uciekające wojska weneckie nie mogły uciec[7], a tym samym zmobilizowały się one z powrotem do walki[6]. Podczas zaciętego starcia Węgrzy zostali wypędzeni[2] ze stratą ponad 1300 ludzi i zabitych przez nich generałów, kilku sztandarów i schwytanych 400 ludzi.[7][11][13]

Wenecjanie odniesli ciężko okupione zwycięstwo[7][6], gdyż stracili wielu zabitych ludzi.[13]

Następstwa

Ciężko ranny Karol Malatesta został zmuszony do oddania dowództwa nad wojskami weneckimi swojemu bratu Pandolfo[14]. Motta została zmuszony do poddania się[7] po tym, jak Pietro Loredan i Martino da Faenza zbombardowali miasto, zabijając 60 i chwytając 200 Węgrów.[13] W październiku król Zygmunt przybył osobiście z armia 40 000 ludzi[11][9], ale kontynuował wojnę z niewielkim powodzeniem[5]. Po nieudanym oblężeniu Vicenzy, które zdziesiątkowało siły węgierskie[4], 17 kwietnia 1413 r. został ostatecznie zawarty rozejm na pięć lat, połączony z wymianą więźniów.[6]

Bitwa pod Motta

— Wenecko-Luksemburska wojna 1411-1413 —
Czas 24 sierpnia 1412[15]
Miejsce Motta di Livenza, Veneto
Wynik zwycięstwo Wenecjan[15][4]
Strony konfliktu
20px Republika Wenecka
[15][10][11] 		Plik:Hungary Arms.svg Zygmunt Luksemburski
[15][4][7]
Dowódcy
23px Carlo Malatesta
Ruggero Cane Ranieri
Taddeo dal Verme
[5][14][13][8] 		23px Pippo Spano
Miklós Marczali †
Niccolò di Prata
[14][13][8][9]
Siły
12 000 żołnierzy[2]
zebrali się na Livenzie pod koniec sierpnia 		3 000 jeźdźców[13]
węgierskich, czeskich,
niemieckich i friuliańskich[10]
Straty
Heavy[14]
Karol Malatesta został ciężko ranny [4][10] 		1 300 zabitych[7][11][8]
400 pojmanych[14][13]
kilka sztandarów[6]

— {{{notes}}} —

Przypisy

  1. ↑ Engel, Pál (2001). The realm of St. Stephen: A History of Medieval Hungary/895-1526. New York.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 M. E. Mallett & J. R. Hale (1984). The Military Organisation of a Renaissance State. Cambridge.
  3. ↑ Baum, Wilhelm (1993). Kaiser Sigismund: Hus, Konstanz und Tuerkenkriege. Vienna.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Szalay, László (1869). Geschichte Ungarns: Vol II. Pest.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Rehm, Friedrich (1837). Handbuch der Geschichte des Mittelalters. Kassel.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Hazlitt, William Carew (1860). History of the Venetian Republic: Vol III. London.
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 von Studenitz, Carl W. (1833). Kriegsgeschichte. Berlin.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 8,7 Fessler, Ignácz Aurél (1869). Geschichte von Ungarn: Vol II. Leipzig.
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 Kerékgyártó, Árpád (1867). Magyarország történetének kézikönyve: Vol I-II. Pest.
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 di Manzano, Francesco (1868). Annali del Friuli: Vol VI. Udine.
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 Daru, Pierre (1840). Histoire de la république de Venise: Vol II. Brussels.
  12. ↑ 12,0 12,1 Verci, Giambattista (1791). Storia della Marca Trivigiana e Veronese. Venice.
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 13,6 13,7 Muratori, Ludovico Antonio (1733). Rerum Italicarum scriptores. Milan.
  14. ↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 Bonifacio, Giovanni (1744). Istoria di Trivigi. Venice.
  15. ↑ 15,0 15,1 15,2 15,3 Townsend, George Henry (1862). The manual of dates. London.
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Bitwa_pod_Motta&oldid=37360”