Bitwa pod Motta: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 13 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Motta_(1412) | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Motta_(1412) | ||
| Linia 14: | Linia 14: | ||
| | | | ||
| + | '''Bitwa pod Mottą''' została stoczona pod koniec sierpnia 1412 r., gdy najeżdżająca armia Węgrów, Niemców i Chorwatów pod dowództwem [[Pippo Spano]] i wojewody [[Marcali Miklós|Miklósa Marcaliego]]<ref>Engel, Pál (2001). ''The realm of St. Stephen: A History of Medieval Hungary/895-1526''. New York.</ref> zaatakowała pozycje weneckie pod Motta we Włoszech<ref name=MEM>M. E. Mallett & J. R. Hale (1984). ''The Military Organisation of a Renaissance State''. Cambridge.</ref> i poniosła ciężką porażkę. | ||
| + | |||
| + | W 1409 r., podczas 20-letniej wojny domowej na Węgrzech między królem [[Zygmunt]]em a neapolitańskim domem andegaweńskim, przegrany rywal, [[Władysław Neapolitański]], sprzedał swoje „prawa” Dalmacji Republice Weneckiej za skromną sumę 100 000 dukatów. Gdy Zygmunt pojawił się jako władca Węgier, wykorzystał to jako pretekst do ataku na Wenecję. | ||
| + | |||
| + | Zwycięstwo pozwoliło Wenecji potwierdzić swoje panowanie na Bałkanach Zachodnich (Dalmacja Wenecka i Albania Wenecka) przeciwko planom Zygmunta Luksemburga, króla Niemiec, Węgier i Chorwacji<ref name=WBS>Baum, Wilhelm (1993). ''Kaiser Sigismund: Hus, Konstanz und Tuerkenkriege''. Vienna.</ref>. | ||
| + | |||
| + | == Preludium == | ||
| + | |||
| + | [[Republika Wenecka]] podporządkowała sobie Weronę i Vicenzę po śmierci [https://pl.wikipedia.org/wiki/Gian_Galeazzo_Visconti Giana Galeazzo Viscontiego] i przejęła kontrolę nad Padwą, dokonując egzekucji jej hrabiego [https://en.wikipedia.org/wiki/Francesco_Novello_da_Carrara Francesco Carrary] w Wenecji<ref name=SZA>Szalay, László (1869). ''Geschichte Ungarns: Vol II. Pest''.</ref><ref name=FRD>Rehm, Friedrich (1837). ''[https://archive.org/details/bub_gb_GVQMAAAAYAAJ Handbuch der Geschichte des Mittelalters]''. Kassel.</ref>. To, a także odmowa republik przez wniesienie rocznej opłaty w wysokości 7 000 dukatów do korony węgierskiej doprowadziły Zygmunta, króla Węgier do wypowiedzenia wojny Wenecji.<ref name=SZA/> | ||
| + | 20 kwietnia 1411 r. 12 000 węgierskich konnych i 8 000 pieszych przekroczyło rzeką Tagliamento pod dowództwem Pipo z Ozory.<ref name=WCH>Hazlitt, William Carew (1860). ''History of the Venetian Republic: Vol III''. London.</ref> Początkowy sukces Węgier<ref name=CWS>von Studenitz, Carl W. (1833). ''[https://archive.org/details/bub_gb_uoJDAAAAcAAJ Kriegsgeschichte]''. Berlin.</ref> i ciężkie straty, które ponieśli Wenecjanie<ref name=IAF>Fessler, Ignácz Aurél (1869). ''[https://archive.org/details/geschichtevonun00fessgoog Geschichte von Ungarn: Vol II]''. Leipzig.</ref>, zmusiły Republikę do negocjacji pokojowych (24 marca 1412 r.)<ref name=WCH/>, w których król Zygmunt zażądał miasta Zadar, przywrócenia [https://pl.wikipedia.org/wiki/Della_Scala Scaligierich] i [https://en.wikipedia.org/wiki/Carraresi Carraresich] na ich lenno i odszkodowanie w wysokości 600 000 dukatów.<ref name=IAF/><ref name=AKH/> Ta propozycja nie została zaakceptowana przez Republikę Wenecką<ref name=WCH/>, a obie strony z wielką pasją wznowiły wojnę<ref name=FDM>di Manzano, Francesco (1868). ''Annali del Friuli: Vol VI''. Udine.</ref>. | ||
| + | |||
| + | == Bitwa == | ||
| + | |||
| + | Wenecjanie powiększyli swoją armię<ref name=IAF/> do 35 000 zbrojnych i na ich czele [https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_I_Malatesta Karola Malatesty] ponownie wszedł na teren w Friuli, podbijając zamki Polcenigo i Aviano<ref name=PFD>Daru, Pierre (1840). ''Histoire de la république de Venise: Vol II''. Brussels.</ref>. [https://en.wikipedia.org/wiki/Pandolfo_III_Malatesta Pandolfo Malatesta], brat Karola, dołączył do sił weneckich z tysiącem lanc<ref name=MEM/>, a pod koniec sierpnia Wenecjanie zgromadzili wzdłuż rzeki Livenza<ref name=MEM/> armię 12 000, a Karol Malatesta oblegał Mottę<ref name=IAF/>. | ||
| + | |||
| + | 24 kwietnia 3000 Węgrów (wśród których również byli Niemcy, Friulianie i Czesi)<ref name=GVI>Verci, Giambattista (1791). ''Storia della Marca Trivigiana e Veronese''. Venice.</ref> pod dowództwem Pippo Spano<ref name=IAF /><ref name=AKH>Kerékgyártó, Árpád (1867). ''Magyarország történetének kézikönyve: Vol I-II''. Pest.</ref> zaatakowało obóz wenecki z trzech stron. Obóz wenecki został zaskoczony, a Węgrzy dokonali rzezi<ref name=GVI/> i zaczęli plądrować, co mogli.<ref name=FDM/> Tylko Karol Malatesta i inni weneccy generałowie wraz z Ruggero Cane Ranieri i jego kompanią 600 konnych powstrzymali Węgrów.<ref name=FDM/><ref name=RIS>Muratori, Ludovico Antonio (1733). ''[https://archive.org/details/RerumItalicarumScriptores23 Rerum Italicarum scriptores]''. Milan.</ref> Sytuacja wojsk weneckich całkowicie zmieniła się, gdy Pietro Loredan spalił mosty, tak aby uciekające wojska weneckie nie mogły uciec<ref name=CWS/>, a tym samym zmobilizowały się one z powrotem do walki<ref name=WCH/>. Podczas zaciętego starcia Węgrzy zostali wypędzeni<ref name=MEM/> ze stratą ponad 1300 ludzi i zabitych przez nich generałów, kilku sztandarów i schwytanych 400 ludzi.<ref name=CWS/><ref name=PFD/><ref name=RIS/> | ||
| + | |||
| + | Wenecjanie odniesli ciężko okupione zwycięstwo<ref name=CWS/><ref name=WCH/>, gdyż stracili wielu zabitych ludzi.<ref name=RIS/> | ||
| + | |||
| + | == Następstwa == | ||
| + | |||
| + | Ciężko ranny Karol Malatesta został zmuszony do oddania dowództwa nad wojskami weneckimi swojemu bratu Pandolfo<ref name=BNF>Bonifacio, Giovanni (1744). ''[https://archive.org/details/bub_gb_gFpppID9Ym0C Istoria di Trivigi]''. Venice.</ref>. Motta została zmuszony do poddania się<ref name=CWS/> po tym, jak Pietro Loredan i Martino da Faenza zbombardowali miasto, zabijając 60 i chwytając 200 Węgrów.<ref name=RIS/> W październiku król Zygmunt przybył osobiście z armia 40 000 ludzi<ref name=PFD/><ref name=AKH/>, ale kontynuował wojnę z niewielkim powodzeniem<ref name=FRD/>. Po nieudanym oblężeniu Vicenzy, które zdziesiątkowało siły węgierskie<ref name=SZA/>, 17 kwietnia 1413 r. został ostatecznie zawarty rozejm na pięć lat, połączony z wymianą więźniów.<ref name=WCH/> | ||
| + | |||
| + | | | ||
{{Infobox military conflict | {{Infobox military conflict | ||
|conflict=Bitwa pod Motta | |conflict=Bitwa pod Motta | ||
| Linia 30: | Linia 54: | ||
|casus= | |casus= | ||
|territory= | |territory= | ||
| − | |result=zwycięstwo Wenecjan<ref name=GHT/><ref name=SZA | + | |result=zwycięstwo Wenecjan<ref name=GHT/><ref name=SZA/> |
| − | |combatant1=[[File:Coat of Arms of the Republic of Venice.svg|20px]] [[Republika Wenecka]]<BR><ref name=GHT/><ref name=FDM | + | |combatant1=[[File:Coat of Arms of the Republic of Venice.svg|20px]] [[Republika Wenecka]]<BR><ref name=GHT/><ref name=FDM/><ref name=PFD/> |
| − | |combatant2=[[File:Hungary Arms.svg|19px]] [[Zygmunt Luksemburski]]<BR><ref name=GHT/><ref name=SZA/><ref name=CWS | + | |combatant2=[[File:Hungary Arms.svg|19px]] [[Zygmunt Luksemburski]]<BR><ref name=GHT/><ref name=SZA/><ref name=CWS/> |
| − | |commander1= [[Plik:Flag_of_Most_Serene_Republic_of_Venice.svg|23px]] [[Carlo Malatesta]]<BR>Ruggero Cane Ranieri<BR>Taddeo dal Verme<BR><ref name=FRD/><ref name=BNF | + | |commander1= [[Plik:Flag_of_Most_Serene_Republic_of_Venice.svg|23px]] [[Carlo Malatesta]]<BR>Ruggero Cane Ranieri<BR>Taddeo dal Verme<BR><ref name=FRD/><ref name=BNF/><ref name=RIS/><ref name=IAF/> |
|commander2=[[Plik:Flag_of_Hungary_(15th_century,_rectangular).svg|23px]] [[Pippo Spano]]<BR>Miklós Marczali '''†'''<BR>Niccolò di Prata<BR><ref name=BNF/><ref name=RIS/><ref name=IAF/><ref name=AKH>Kerékgyártó, Árpád (1867). ''Magyarország történetének kézikönyve: Vol I-II''. Pest.</ref> | |commander2=[[Plik:Flag_of_Hungary_(15th_century,_rectangular).svg|23px]] [[Pippo Spano]]<BR>Miklós Marczali '''†'''<BR>Niccolò di Prata<BR><ref name=BNF/><ref name=RIS/><ref name=IAF/><ref name=AKH>Kerékgyártó, Árpád (1867). ''Magyarország történetének kézikönyve: Vol I-II''. Pest.</ref> | ||
| Linia 42: | Linia 66: | ||
|units2 = | |units2 = | ||
| − | |strength1= 12 | + | |strength1= 12 000 żołnierzy<ref name=MEM/><BR>''zebrali się na Livenzie pod koniec sierpnia'' |
| − | |strength2=3 | + | |strength2=3 000 jeźdźców<ref name=RIS/><BR>''węgierskich, czeskich,<BR>niemieckich i friuliańskich<ref name=FDM/> |
| − | |casualties1=Heavy<ref name=BNF/><BR>'' | + | |casualties1=Heavy<ref name=BNF/><BR>''Karol Malatesta został ciężko ranny'' <ref name=SZA/><ref name=FDM/> |
| − | |casualties2=1 | + | |casualties2=1 300 zabitych<ref name=CWS/><ref name=PFD/><ref name=IAF/><BR>400 pojmanych<ref name=BNF/><ref name=RIS/><BR>kilka sztandarów<ref name=WCH/> |
|lokalizacja = | |lokalizacja = | ||
|mapa = | |mapa = | ||
|opis mapy = | |opis mapy = | ||
}} | }} | ||
| − | + | |} | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
{{izvori}} | {{izvori}} | ||
| − | + | {{SORTUJ:Bitwa, Motta}} | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Wojny Republiki Wenecji]] | [[Kategoria:Wojny Republiki Wenecji]] | ||
[[Kategoria:Wojny węgierskie]] | [[Kategoria:Wojny węgierskie]] | ||
[[Kategoria:Węgierskie bitwy]] | [[Kategoria:Węgierskie bitwy]] | ||
Aktualna wersja na dzień 08:57, 16 lip 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Bitwa pod Mottą została stoczona pod koniec sierpnia 1412 r., gdy najeżdżająca armia Węgrów, Niemców i Chorwatów pod dowództwem Pippo Spano i wojewody Miklósa Marcaliego[1] zaatakowała pozycje weneckie pod Motta we Włoszech[2] i poniosła ciężką porażkę. W 1409 r., podczas 20-letniej wojny domowej na Węgrzech między królem Zygmuntem a neapolitańskim domem andegaweńskim, przegrany rywal, Władysław Neapolitański, sprzedał swoje „prawa” Dalmacji Republice Weneckiej za skromną sumę 100 000 dukatów. Gdy Zygmunt pojawił się jako władca Węgier, wykorzystał to jako pretekst do ataku na Wenecję. Zwycięstwo pozwoliło Wenecji potwierdzić swoje panowanie na Bałkanach Zachodnich (Dalmacja Wenecka i Albania Wenecka) przeciwko planom Zygmunta Luksemburga, króla Niemiec, Węgier i Chorwacji[3]. Spis treściPreludiumRepublika Wenecka podporządkowała sobie Weronę i Vicenzę po śmierci Giana Galeazzo Viscontiego i przejęła kontrolę nad Padwą, dokonując egzekucji jej hrabiego Francesco Carrary w Wenecji[4][5]. To, a także odmowa republik przez wniesienie rocznej opłaty w wysokości 7 000 dukatów do korony węgierskiej doprowadziły Zygmunta, króla Węgier do wypowiedzenia wojny Wenecji.[4] 20 kwietnia 1411 r. 12 000 węgierskich konnych i 8 000 pieszych przekroczyło rzeką Tagliamento pod dowództwem Pipo z Ozory.[6] Początkowy sukces Węgier[7] i ciężkie straty, które ponieśli Wenecjanie[8], zmusiły Republikę do negocjacji pokojowych (24 marca 1412 r.)[6], w których król Zygmunt zażądał miasta Zadar, przywrócenia Scaligierich i Carraresich na ich lenno i odszkodowanie w wysokości 600 000 dukatów.[8][9] Ta propozycja nie została zaakceptowana przez Republikę Wenecką[6], a obie strony z wielką pasją wznowiły wojnę[10]. BitwaWenecjanie powiększyli swoją armię[8] do 35 000 zbrojnych i na ich czele Karola Malatesty ponownie wszedł na teren w Friuli, podbijając zamki Polcenigo i Aviano[11]. Pandolfo Malatesta, brat Karola, dołączył do sił weneckich z tysiącem lanc[2], a pod koniec sierpnia Wenecjanie zgromadzili wzdłuż rzeki Livenza[2] armię 12 000, a Karol Malatesta oblegał Mottę[8]. 24 kwietnia 3000 Węgrów (wśród których również byli Niemcy, Friulianie i Czesi)[12] pod dowództwem Pippo Spano[8][9] zaatakowało obóz wenecki z trzech stron. Obóz wenecki został zaskoczony, a Węgrzy dokonali rzezi[12] i zaczęli plądrować, co mogli.[10] Tylko Karol Malatesta i inni weneccy generałowie wraz z Ruggero Cane Ranieri i jego kompanią 600 konnych powstrzymali Węgrów.[10][13] Sytuacja wojsk weneckich całkowicie zmieniła się, gdy Pietro Loredan spalił mosty, tak aby uciekające wojska weneckie nie mogły uciec[7], a tym samym zmobilizowały się one z powrotem do walki[6]. Podczas zaciętego starcia Węgrzy zostali wypędzeni[2] ze stratą ponad 1300 ludzi i zabitych przez nich generałów, kilku sztandarów i schwytanych 400 ludzi.[7][11][13] Wenecjanie odniesli ciężko okupione zwycięstwo[7][6], gdyż stracili wielu zabitych ludzi.[13] NastępstwaCiężko ranny Karol Malatesta został zmuszony do oddania dowództwa nad wojskami weneckimi swojemu bratu Pandolfo[14]. Motta została zmuszony do poddania się[7] po tym, jak Pietro Loredan i Martino da Faenza zbombardowali miasto, zabijając 60 i chwytając 200 Węgrów.[13] W październiku król Zygmunt przybył osobiście z armia 40 000 ludzi[11][9], ale kontynuował wojnę z niewielkim powodzeniem[5]. Po nieudanym oblężeniu Vicenzy, które zdziesiątkowało siły węgierskie[4], 17 kwietnia 1413 r. został ostatecznie zawarty rozejm na pięć lat, połączony z wymianą więźniów.[6] |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ Engel, Pál (2001). The realm of St. Stephen: A History of Medieval Hungary/895-1526. New York.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 M. E. Mallett & J. R. Hale (1984). The Military Organisation of a Renaissance State. Cambridge.
- ↑ Baum, Wilhelm (1993). Kaiser Sigismund: Hus, Konstanz und Tuerkenkriege. Vienna.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Szalay, László (1869). Geschichte Ungarns: Vol II. Pest.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Rehm, Friedrich (1837). Handbuch der Geschichte des Mittelalters. Kassel.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Hazlitt, William Carew (1860). History of the Venetian Republic: Vol III. London.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 von Studenitz, Carl W. (1833). Kriegsgeschichte. Berlin.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 8,7 Fessler, Ignácz Aurél (1869). Geschichte von Ungarn: Vol II. Leipzig.
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 Kerékgyártó, Árpád (1867). Magyarország történetének kézikönyve: Vol I-II. Pest.
- ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 di Manzano, Francesco (1868). Annali del Friuli: Vol VI. Udine.
- ↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 Daru, Pierre (1840). Histoire de la république de Venise: Vol II. Brussels.
- ↑ 12,0 12,1 Verci, Giambattista (1791). Storia della Marca Trivigiana e Veronese. Venice.
- ↑ 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 13,6 13,7 Muratori, Ludovico Antonio (1733). Rerum Italicarum scriptores. Milan.
- ↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 Bonifacio, Giovanni (1744). Istoria di Trivigi. Venice.
- ↑ 15,0 15,1 15,2 15,3 Townsend, George Henry (1862). The manual of dates. London.
.svg){kind=link}