Kacsics I. Simon: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 49: Linia 49:
 
==Kariera==
 
==Kariera==
  
Simon został mianowany [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] w 1212 roku, zachowując godność u boku swojego brata.<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 417, 454-455.</ref> Karta królewska z 1228 r. potwierdziła, że Simon wraz z [[Péter, syn Töre|Piotrem]] odegrali decydującą rolę w zabójstwie królowej [[Gertruda|Gertrudy z Meranii]] we wrześniu 1213 r. Jego brat [[Kacsics Mihály|Michał]] i [[palaty]]n [[Bár-Kalán Bánk|Bank Bar-Kalan]] prawdopodobnie również brali udział w przygotowaniach zabójstwa. Po powrocie króla [[II. András|Andrzeja II]] z [[Haliczyna|Haliczyny]] tylko Piotr został stracony przez ścięcie, klan [[Kacsics]] mógł jednak zachować swoje posiadłości i wpływy, z uwagi na okoliczności polityczne i brak '''wewnętrznego''' poparcia króla.<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 417, 454-455.</ref>
+
Simon został mianowany [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] w 1212 roku, zachowując godność u boku swojego brata.<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 417, 454-455.</ref> Dokument królewski z 1228 r. potwierdził, że Simon wraz z [[Péter, syn Töre|Piotrem]] (synem Töre) odegrali decydującą rolę w zabójstwie królowej [[Gertruda|Gertrudy z Meranii]] we wrześniu 1213 r. Jego brat [[Kacsics Mihály|Michał]] i [[palaty]]n [[Bár-Kalán Bánk|Bank Bar-Kalan]] prawdopodobnie również brali udział w przygotowaniach zabójstwa. Po powrocie króla [[II. András|Andrzeja II]] z [[Haliczyna|Haliczyny]] tylko Piotr został stracony przez ścięcie, klan [[Kacsics]] mógł jednak zachować swoje posiadłości i wpływy, z uwagi na okoliczności polityczne i brak poparcia króla.<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 417, 454-455.</ref>
  
Ponieważ Simon posiadał majątki w Siedmiogrodzie, historycy Majnarić i [[Körmendi Tamás]] zastanawiali się<ref name="Majnarić" /><ref name="Körmendi" /> czy Simon Kacsics był identyczny z tym Szymonem, który służył jako [[ispán]] z komitatu [[Szabolcs]]<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 37, 54, 200, 203.</ref> i '''[[Stolnik|stolnik]] (magister dapiferorum)'''. w 1214.<ref name="Zsoldos" /> Po tym Simon został wymieniony jako [[wojewoda Siedmiogrodu]] w 1215 roku.<ref name="Zsoldos" /><ref name="Markó" /> Później pełnił [[ispán]]a [[Szatmár]] w 1221 roku.<ref name="Zsoldos" />
+
Ponieważ Simon posiadał majątki w Siedmiogrodzie, historycy Majnarić i [[Körmendi Tamás|Tamás Körmendi]] zastanawiali się<ref name="Majnarić" /><ref name="Körmendi" /> czy Simon Kacsics był identyczny z tym Szymonem, który służył jako [[ispán]] komitatu [[Szabolcs]]<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 37, 54, 200, 203.</ref> i stolnik (''magister dapiferorum''). w 1214.<ref name="Zsoldos" /> Po tym Simon został wymieniony jako [[wojewoda Siedmiogrodu]] w 1215 roku.<ref name="Zsoldos" /><ref name="Markó" /> Później pełnił [[ispán]]a komitatu [[Szatmár]] w 1221 roku.<ref name="Zsoldos" />
  
[[IV. Béla|Bela]], który od dawna sprzeciwiał się „bezużytecznym i zbędnym wieczystym donacjom” ojca, został ustanowiony księciem Siedmiogordu w 1226 r. Zaczął odzyskiwać donacje ziemskie króla [[II. András|Andrzeja]] w całym kraju w 1228 r. Zmusił ojca do konfiskaty majątków szlacheckich, którzy spiskowali przeciwko jego matce półtorej dekady wcześniej. W związku z tym Simon stracił swoje ziemie i wioski w Siedmiogrodzie, w tym [[Kemény]] (dziś w [[Brâncovenești]], Rumunia), przyznane przez [[Tomaj Dénes|Denisowi Tomajowi]] i jego klanowi (przodkom '''rodziny''' [[Bánffy de Losonc]]). W swojej '''karcie''' [[II. András|Andrzej]] wspomniał o aktywnym udziale Simona w zabójstwie jego małżonki.<ref name="Körmendi" /> Konfiskata ziemi w 1228 r. może być przejawem późniejszego odwetu w związku z rosnącą rolą w polityce krajowej książąt [[Béla|Beli]] i [[Koloman]]a od wczesnych lat 20. XIII wieku, jak argumentował historyk [[Gyula Pál|Pál Gyula]].<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 417, 454-455.</ref>
+
[[IV. Béla|Bela]], który od dawna sprzeciwiał się „''bezużytecznym i zbędnym wieczystym donacjom''” ojca, został ustanowiony [[Książę Siedmiogrodu|księciem Siedmiogrodu]] w 1226 r. zaczął odzyskiwać donacje ziemskie króla [[II. András|Andrzeja II]] w całym kraju w 1228 r. Zmusił ojca do konfiskaty majątków szlacheckich, którzy spiskowali przeciwko jego matce półtorej dekady wcześniej. W związku z tym Simon stracił swoje ziemie i wioski w Siedmiogrodzie, w tym [[Kemény]] (dziś w [[Brâncovenești]], Rumunia), przyznane [[Tomaj Dénes|Denisowi Tomajowi]] i jego klanowi (przodkom rodziny [[Losonczy-Bánffy]]). W swoim dokumencie Andrzej II wspomniał o aktywnym udziale Simona w zabójstwie jego małżonki.<ref name="Körmendi" /> Konfiskata ziemi w 1228 r. może być przejawem późniejszego odwetu w związku z rosnącą rolą w polityce krajowej książąt: Beli i [[Koloman]]a od wczesnych lat 20. XIII wieku, jak argumentował historyk [[Gyula Pál|Pál Gyula]].<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 417, 454-455.</ref>
  
Historyk [[Körmendi Tamás]] argumentował, że nierealistyczne jest, że [[II. András|Andrzej II]] wyznaczył Simona na godność '''baronialną''' po morderstwie, nawet jego nieliczne możliwości ukarania sprawców, jak twierdził Pauler. W związku z tym Simon nie został uznany za zabójcę [[Gertruda|Gertrudy]] zaraz po morderstwie. Gdy wspomniano o Simonie jako zbrojnym uczestniku aktu, to przypuszczalnie stał się ofiarą intryg władzy i został oskarżony o spisek wyłącznie z powodów politycznych. Mimo że Simon nie pełnił żadnych funkcji po 1221 r., prawdopodobnie pozostawał wpływowy ze względu na swoje rozległe posiadłości w Széplak, który obejmował [[Szászrégen]] (dziś Reghin, Rumunia) do granicy halickiej, co mogło doprowadzić do politycznego starcia.<ref name="Körmendi" />
+
Historyk [[Körmendi Tamás|Tamás Körmendi]] argumentował, że nierealistycznym jest stwierdzenie, że Andrzej II wyznaczył Simona na godność ''baronialną'' po morderstwie, nawet jego nieliczne możliwości ukarania sprawców, jak twierdził Pauler. W związku z tym Simon nie został uznany za zabójcę [[Gertruda|Gertrudy]] zaraz po morderstwie. Gdy wspomniano o Simonie jako zbrojnym uczestniku aktu, to przypuszczalnie stał się ofiarą intryg władzy i został oskarżony o spisek wyłącznie z powodów politycznych. Mimo że Simon nie pełnił żadnych funkcji po 1221 r., prawdopodobnie pozostawał wpływowy ze względu na swoje rozległe posiadłości w Széplak, który obejmował [[Szászrégen]] (dziś Reghin, Rumunia) do granicy halickiej, co mogło doprowadzić do politycznego starcia.<ref name="Körmendi" />
  
 
==Przypisy==
 
==Przypisy==

Wersja z 19:05, 25 lip 2020

Kacsics I. Simon (chor. Šimun Kačić)[1] (* nieznana, † po 1228), węgierski szlachcic chorwackiego pochodzenia z klanu Kacsics (Kačić). Jeden z głównych inicjatorów zamachu na królową Gertrudę we wrześniu 1213 roku.

Pochodzenie

Jego jedynym znanym bratem był Michał, wojewoda Siedmiogrodu (1209-1212) i ban Slawonii w 1212. Gdy Michał i Simon pojawili się nagle we współczesnych węgierskich źródłach bez genealogicznych przodków, w tym chorwackiej historii Ivan Majnarić uznał, że mogą potomkami Omiša Kačića, jednego z chorwackich „dwunastu szlachetnych plemion” opisanych w Pacta Conventa i Supetarskim kartularzu.[1] Bracia zostali wspomniani po raz pierwszy na początku XIII wieku, posiadali wsie w komitacie Nógrád, na przykład Salgó i Hollókő.[1] Majnarić argumentował, że bracia Kacsics mogli należeć do zwolenników księcia Andrzeja podczas jego buntu przeciwko starszemu bratu, a następnie królowi Emerykowi. Po koronacji Andrzeja II w 1205 r. bracia prawdopodobnie zostali obdarowani posiadłościami na Węgrzech, zakładając nową gałąź w ramach klanu, który teraz stał się częścią węgierskiej szlachty. Relacje między Węgrami a Omišem Kačićem zostały zidentyfikowane przede wszystkim we wzmiance o Simonie w dokumencie z 1178 r., z ojcem Nikolą i bratem Jakovem oraz z braćmi Borislavem, Bogdanem i innymi członkami rodziny w dokumencie z 1190 r.[1]

Wcześniejsze prace historyczne uważały, że jego teściem był potężny baron Bar-Kalán Bánk, który służył jako palatyn od 1212 do 1213.[2] Jednak zięć Bánka, niejaki Szymon, wspomniany w królewskim dokumencie Stefana V z 1270 r. i który prawdopodobnie brał także udział w zabójstwie królowej Gertrudy, zmarł bez potomków.[3] Simon i jego nieznana z imienia żona żona mieli dwóch synów, Jana I i Szymona II oraz córkę, która została zakonnicą.[2] Historyk János Karácsonyi uznał, że szlachecka rodzina Salgói (lub Salgay) pochodzi od Szymona II, ale Pál Engel przeanalizował dane i połączył rodzinę z innym członkiem rodu Kacsics o tym samym imieniu. W rzeczywistości gałąź Szymona pozostała marginalna i wygasła wkrótce po 1299 r.[4]

Kariera

Simon został mianowany banem Slawonii w 1212 roku, zachowując godność u boku swojego brata.[2] Dokument królewski z 1228 r. potwierdził, że Simon wraz z Piotrem (synem Töre) odegrali decydującą rolę w zabójstwie królowej Gertrudy z Meranii we wrześniu 1213 r. Jego brat Michał i palatyn Bank Bar-Kalan prawdopodobnie również brali udział w przygotowaniach zabójstwa. Po powrocie króla Andrzeja II z Haliczyny tylko Piotr został stracony przez ścięcie, klan Kacsics mógł jednak zachować swoje posiadłości i wpływy, z uwagi na okoliczności polityczne i brak poparcia króla.[2]

Ponieważ Simon posiadał majątki w Siedmiogrodzie, historycy Majnarić i Tamás Körmendi zastanawiali się[1][3] czy Simon Kacsics był identyczny z tym Szymonem, który służył jako ispán komitatu Szabolcs[5] i stolnik (magister dapiferorum). w 1214.[5] Po tym Simon został wymieniony jako wojewoda Siedmiogrodu w 1215 roku.[5][2] Później pełnił ispána komitatu Szatmár w 1221 roku.[5]

Bela, który od dawna sprzeciwiał się „bezużytecznym i zbędnym wieczystym donacjom” ojca, został ustanowiony księciem Siedmiogrodu w 1226 r. zaczął odzyskiwać donacje ziemskie króla Andrzeja II w całym kraju w 1228 r. Zmusił ojca do konfiskaty majątków szlacheckich, którzy spiskowali przeciwko jego matce półtorej dekady wcześniej. W związku z tym Simon stracił swoje ziemie i wioski w Siedmiogrodzie, w tym Kemény (dziś w Brâncovenești, Rumunia), przyznane Denisowi Tomajowi i jego klanowi (przodkom rodziny Losonczy-Bánffy). W swoim dokumencie Andrzej II wspomniał o aktywnym udziale Simona w zabójstwie jego małżonki.[3] Konfiskata ziemi w 1228 r. może być przejawem późniejszego odwetu w związku z rosnącą rolą w polityce krajowej książąt: Beli i Kolomana od wczesnych lat 20. XIII wieku, jak argumentował historyk Pál Gyula.[2]

Historyk Tamás Körmendi argumentował, że nierealistycznym jest stwierdzenie, że Andrzej II wyznaczył Simona na godność baronialną po morderstwie, nawet jego nieliczne możliwości ukarania sprawców, jak twierdził Pauler. W związku z tym Simon nie został uznany za zabójcę Gertrudy zaraz po morderstwie. Gdy wspomniano o Simonie jako zbrojnym uczestniku aktu, to przypuszczalnie stał się ofiarą intryg władzy i został oskarżony o spisek wyłącznie z powodów politycznych. Mimo że Simon nie pełnił żadnych funkcji po 1221 r., prawdopodobnie pozostawał wpływowy ze względu na swoje rozległe posiadłości w Széplak, który obejmował Szászrégen (dziś Reghin, Rumunia) do granicy halickiej, co mogło doprowadzić do politycznego starcia.[3]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Majnarić, Ivan (2009), Prilog diskusiji o genealoškoj svezi omiških i ugarskih Kačića [Wkład w dyskusję na temat powiązań genealogicznych między Kačićiami (Kacsics) na Węgrzech a Kačićiami z Omiš], Papers and Proceedings of the Department of Historical Research of the Institute of Historical and Social Research of the Croatian Academy of Sciences and Arts (po chorwacku), 26: str. 50–51, 56–57.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 417, 454-455.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Körmendi, Tamás (2014). A Gertrúd királyné elleni merénylet körülményei [Okoliczności zabójstwa królowej Gertrudy]". In Majorossy, Judit (red.). Egy történelmi gyilkosság margójára. Merániai Gertrúd emlékezete, 1213–2013. Ferenczy Museum, Szentendre. str. 109-111.
  4. Engel: Genealógia (Genus Kacsics 1.)
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 37, 54, 200, 203.

Źródła

  • Körmendi, Tamás (2014). A Gertrúd királyné elleni merénylet körülményei [Okoliczności zabójstwa królowej Gertrudy]". In Majorossy, Judit (red.). Egy történelmi gyilkosság margójára. Merániai Gertrúd emlékezete, 1213–2013. Ferenczy Museum, Szentendre. str. 95–124. ISBN 978-963-9590-77-9.
  • Majnarić, Ivan (2009), Prilog diskusiji o genealoškoj svezi omiških i ugarskih Kačića [Wkład w dyskusję na temat powiązań genealogicznych między Kačićiami (Kacsics) na Węgrzech a Kačićiami z Omiš], Papers and Proceedings of the Department of Historical Research of the Institute of Historical and Social Research of the Croatian Academy of Sciences and Arts (po chorwacku), 26: str. 49–58, ISSN 1330-7134.
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Kacsics I. Simon (węg.)
Šimun Kačić (chor.)

Ban jednolitej Chorwacji
Podczaszy królewski
Wojewoda Siedmiogrodu
Ban jednolitej Chorwacji
Okres 1212
Poprzednik Bertold
Następca Hont-Pázmány Márton
Podczaszy królewski
Okres 1212
Poprzednik brak informacji
Następca Csák I. Demeter
Wojewoda Siedmiogrodu
Okres 1215
Poprzednik Kán I. Gyula
Następca Bogátradvány Ipoch
Dane biograficzne
Klan Kačići
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć po 1228
Ojciec István
Matka nieznana
Rodzeństwo Mihály
Żona nieznana
Dzieci I. János
II. Simon