Liburnia: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 7 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:2]]
+
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 14: Linia 14:
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
 
== Średniowieczna Liburnia ==
 
  
 
[[File:Map of the Western Balkans around 814 AD.png|thumb|left|800px|Księstwo „Dalmacji i Liburni” jako jednego z adriatyckich „Sklaviniae” ok. 800]]
 
[[File:Map of the Western Balkans around 814 AD.png|thumb|left|800px|Księstwo „Dalmacji i Liburni” jako jednego z adriatyckich „Sklaviniae” ok. 800]]
  
Po upadku Cesarstwa Rzymskiego i prawdopodobnie już od 490 r. Liburnia w Dalmacji przeszła pod panowanie [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ostrogoci Ostrogotów], które trwało sześć dekad. Region Savia został administracyjnie dodany do gotyckiej prowincji Dalmacji; stolicą obu prowincji była Salona (Solin), siedziba władcy „''comes Dalmatiarum et Saviae''”<ref>A. Uglešić, ''Nakit istočnih Gota na području rimske provincije Dalmacije, Hrvati Goti'', Marjan tisak, Split, 2003, pages 17-18, 99-100</ref>
+
Po upadku Cesarstwa Rzymskiego i prawdopodobnie już od 490 r. Liburnia w Dalmacji przeszła pod panowanie [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ostrogoci Ostrogotów], które trwało sześć dekad. Region Savia został administracyjnie dodany do gotyckiej prowincji Dalmacji; stolicą obu prowincji była Salona (Solin), siedziba władcy „''comes Dalmatiarum et Saviae''”<ref>A. Uglešić, ''Nakit istočnih Gota na području rimske provincije Dalmacije, Hrvati Goti'', Marjan tisak, Split, 2003, str. 17-18, 99-100</ref>
  
Gotowie stracili większość Dalmacji i części Liburnii na południowym wschodzie wokół Skradina w 536 r., w wojnie z bizantyjskim cesarzem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Justynian_I_Wielki Justynianem Wielkim], który rozpoczął odbudowę terytoriów byłego Cesarstwa Zachodniego (patrz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Wojna_Bizancjum_z_Ostrogotami Wojna Gotycka]), podczas gdy część Liburni w Ravni Kotari z Zadarem poddała się Bizantyjczykom w 552 r. [2] Jednak północna Liburnia i reszta klasycznej Liburni pozostały w rękach gotyckich do 555 r.; po bizantyjskim podboju Savii (540 r.) i Istrii (543 r.) została zorganizowana w specjalnej jednostce administracyjno-terytorialnej państwa gotyckiego, znanej jako „Liburnia Tarsatica”, prowincji wojskowej podlegającej bezpośrednio ''comes Gotharum'' osiedlonemu w Akwilei<ref>N. Klaić, ''Povijest Hrvata u srednjem vijeku'', page 16</ref>.
+
Gotowie stracili większość Dalmacji i części Liburnii na południowym wschodzie wokół Skradina w 536 r., w wojnie z bizantyjskim cesarzem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Justynian_I_Wielki Justynianem Wielkim], który rozpoczął odbudowę terytoriów byłego Cesarstwa Zachodniego (patrz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Wojna_Bizancjum_z_Ostrogotami Wojna Gotycka]), podczas gdy część Liburni w Ravni Kotari z Zadarem poddała się Bizantyjczykom w 552 r. [2] Jednak północna Liburnia i reszta klasycznej Liburni pozostały w rękach gotyckich do 555 r.; po bizantyjskim podboju Savii (540 r.) i Istrii (543 r.) została zorganizowana w specjalnej jednostce administracyjno-terytorialnej państwa gotyckiego, znanej jako „Liburnia Tarsatica”, prowincji wojskowej podlegającej bezpośrednio ''comes Gotharum'' osiedlonemu w Akwilei<ref>N. Klaić, ''Povijest Hrvata u srednjem vijeku'', str. 16</ref>.
  
Ten region „morsko-wojskowy”, chroniony przez ciężką flotę, stał się '''barierą dla kroku''' armii bizantyjskiej do Liki i Gorskiego Kotaru, utrzymując bezpieczną drogę kontynentalną przez Tarsaticę do Akwilei i północnych Włoch. Według anonimowego [https://en.wikipedia.org/wiki/Ravenna_Cosmography kosmografa z Rawenny] (VI lub VII wiek) Liburnia Tarsatica '''rozważała''' wszystkie przybrzeżne miasta od Albony (Labin) do Elony (Aenona, Nin) klasycznych osad Liburnia i Japodian w głębi lądu (Lika).<ref>M. Suić, ''Liburnia Tarsaticencis, Adriatica prehistorica et antique'', Zbornik G. Novak, Filozofski fakultet u Zagrebu, Zagreb, 1970, pages 706-716</ref><ref>J. Medini, ''Provincia Liburnia'', Diadora, vol. 9, Zadar, 1980, pages 395, 414</ref>
+
Ten region „morsko-wojskowy”, chroniony przez ciężką flotę, stał się barierą na drodze armii bizantyjskiej do Liki i Gorskiego Kotaru, utrzymując bezpieczną drogę kontynentalną przez Tarsaticę do [[Akwilea|Akwilei]] i północnych Włoch. Według anonimowego [https://en.wikipedia.org/wiki/Ravenna_Cosmography kosmografa z Rawenny] (VI lub VII wiek) ''Liburnia Tarsatica'' uwzgledniała wszystkie przybrzeżne miasta od Albony (Labin) do Elony (Aenona, Nin) klasycznych osad Liburnia i Japodian w głębi lądu (Lika).<ref>M. Suić, ''Liburnia Tarsaticencis, Adriatica prehistorica et antique'', Zbornik G. Novak, Filozofski fakultet u Zagrebu, Zagreb, 1970, str. 706-716</ref><ref>J. Medini, ''Provincia Liburnia'', Diadora, vol. 9, Zadar, 1980, str. 395, 414</ref>
  
<small><small><small><small>This "military-naval" region, protected by heavy fleet, became a barrier to the Byzantine army step to [[Lika]] and [[Gorski Kotar]], keeping safe continental road route over ''Tarsatica'' to [[Aquileia]] and northern Italy. According to anonymous [[Ravenna Cosmography|Cosmographer of Ravenna]] (6th or 7th century), ''Liburnia Tarsatica'' considered all coastal cities from ''Albona'' ([[Labin]]) to ''Elona'' (''Aenona'', [[Nin, Croatia|Nin]]) of Classical Liburnia and [[Iapodes|Iapodian]] settlements in the inland ([[Lika]]). </small></small></small></small>
+
Od 550 i 551 r. Słowianie (''Sclabenoi'') zaczęli się przedzierać do Ilirii i Dalmacji, jak odnotował [https://pl.wikipedia.org/wiki/Prokopiusz_z_Cezarei Prokopiusz z Cezarei]; niektórzy sądzili, że był to początek kolonizacji słowiańskiej, która trwała przez kilka następnych stuleci. Początkowe jądro etniczne pod chorwacką nazwą pochodzi z liburniańskiego lądu, skąd wkrótce rozprzestrzeniło się na całą Liburnię, a stamtąd na inne regiony byłej prowincji Illyricum. W epoce przedromańskiej Liburnianie byli zorganizowani w 14 gminach (tetradekapolis), Chorwaci prawdopodobnie korzystali z istniejącej struktury gminy iliryjskiej i mieli 14 żupanii, starych chorwackich form polityczno-jurysdykcyjnych (gmin), jak donosi [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konstantyn_VII_Porfirogeneta Konstantyn VII Porfirogeneta], podczas gdy wiele z dwunastu plemion starochorwackich osiedlono w Liburni. W następnych stuleciach język chorwacki nakładał się na język dalmatyński używany w Liburni i Dalmacji<ref>I. Mužić, ''Hrvatska povijest IX stoljeća'', Naklada Bošković, Split, 2007, str. 117, 145</ref>, a już pod koniec IX wieku na wyspach wodnych w Zadarze ponad 70% toponimów stanowiły formy słowiańskie<ref>Nada Klaić, Ivo Petricioli, ''Prošlost Zadra – knjiga II, Zadar u srednjem vijeku do 1409''., Filozofski fakultet Zadar, 1976, str. 59</ref>.
  
Od 550 i 551 r. Słowianie (''Sclabenoi'') zaczęli się przedzierać do Ilirii i Dalmacji, jak odnotował [https://pl.wikipedia.org/wiki/Prokopiusz_z_Cezarei Prokopiusz z Cezarei]; niektórzy sądzili, że był to początek kolonizacji słowiańskiej, która trwała przez kilka następnych stuleci. Początkowe jądro etniczne pod chorwacką nazwą pochodzi z liburniańskiego lądu, skąd wkrótce rozprzestrzeniło się na całą Liburnię, a stamtąd na inne regiony byłej prowincji Illyricum. W epoce przedromańskiej Liburnianie byli zorganizowani w 14 gminach (tetradekapolis), Chorwaci prawdopodobnie korzystali z istniejącej struktury gminy iliryjskiej i mieli 14 żupanii, starych chorwackich form polityczno-jurysdykcyjnych (gmin), jak donosi [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konstantyn_VII_Porfirogeneta Konstantyn VII Porfirogeneta], podczas gdy wiele z dwunastu plemion starochorwackich osiedlono w Liburni. W następnych stuleciach język chorwacki nakładał się na język dalmatyński używany w Liburni i Dalmacji<ref>I. Mužić, ''Hrvatska povijest IX stoljeća'', Naklada Bošković, Split, 2007, page 117, 145</ref>, a już pod koniec IX wieku na wyspach wodnych w Zadarze ponad 70% toponimów stanowiły formy słowiańskie<ref>Nada Klaić, Ivo Petricioli, ''Prošlost Zadra – knjiga II, Zadar u srednjem vijeku do 1409''., Filozofski fakultet Zadar, 1976, page 59</ref>.
+
Od VI do IX wieku nazwy Liburnia i Dalmacja były stale używane w osobnych źródłach, co niekoniecznie oznacza, że ​​Liburnia była odrębną jednostką polityczną, ale z pewnością była używana jak w przypadku zasięgu klasycznego Liburnia. Pod koniec VIII wieku [https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_Wielki Karol Wielki] podbił [[Panonia|Panonię]] i [[Dacja|Dację]], następnie Istrę, Liburnię i Dalmację, ale główne wybrzeża Liburni i Dalmacji pozostały jednak pod kontrolą bizantyjską, zorganizowane w archontię Dalmacji z Jaderą (Zadar) o statusie prowincjonalnej metropolii. Większość Liburni znajdowała się pod bezpośrednim panowaniem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%84stwo_frankijskie Franków] (król, książę friulski) i oddzielona od chorwackiego [[Księstwo Dalmacji|Księstwa Dalmacji]] do 820 r. Według niektórych przypuszczeń, chorwacki książę [https://pl.wikipedia.org/wiki/Borna_(ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_chorwacki) Born]a był frankońskim wasalem wysłanym z Liburni do Dalmacji, aby zorganizować go w jako państwo wasalne Imperium Franków; w 820 r. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_I_Pobo%C5%BCny Ludwik Pobożny] nagrodził go za zasługi i oddanie, przekazując także Liburnię jego jurysdykcji. Borna cieszył się tytułem „''dux Dalmatiae atque Liburniae''”<ref>I. Mužić, Hrvatska povijest IX stoljeća, Naklada Bošković, Split, 2007, str. 82-83</ref>.
  
Od VI do IX wieku nazwy Liburnia i Dalmacja były stale używane w osobnych źródłach, co niekoniecznie oznacza, że ​​Liburnia była odrębną jednostką polityczną, ale z pewnością była używana jak w przypadku zasięgu klasycznego Liburnia. Pod koniec VIII wieku Karol Wielki podbił Panonię i Dację, następnie Istrę, Liburnię i Dalmację, ale główne wybrzeża Liburni i Dalmacji pozostały jednak pod kontrolą bizantyjską, zorganizowane w archipelm Dalmacji z Jaderą (Zadar) w statusie prowincjonalna metropolia. Większość Liburni znajdowała się pod bezpośrednim panowaniem Franków (król, książę friulski) i oddzielona od chorwackiego Księstwa Dalmacji do 820 r. Według niektórych przypuszczeń, chorwacki książę Borna był frankońskim wasalem wysłanym z Liburni do Dalmacji, aby zorganizować go w państwo wasalne do Imperium Franków; w 820 r. Ludwik Pobożny nagrodził go za zasługi i oddanie, przekazując także Liburnię swojej jurysdykcji. Borna cieszyła się tytułem „dux Dalmatiae atque Liburniae” [8].
+
Po Bornie chorwaccy władcy zamienili „Liburnia” na „Chorwacja” w swoich tytułach i nieprzerwanie po panowaniu [[https://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Dr%C5%BEislav Stefana Držislava] (969-997) byli królami „Dalmacji i Chorwacji”;<ref>I. Guberina, ''Državna politika'', I., str. 158</ref> stąd nazwa geograficzna Liburnia zniknęła z oficjalnego użytku i był dalej używany tylko na terenie historycznym.
 
 
<small><small><small><small>From the 6th to 9th century, names Liburnia and Dalmatia were continually used for separate specifics in the sources, not necessarily meaning that Liburnia was a separate political unit, but it was certainly used as for Classical Liburnia territorial range. At the end of the 8th century [[Charlemagne]] conquered [[Pannonia]] and [[Dacia]], then Istria, Liburnia and Dalmatia, but the main littoral Liburnian and Dalmatian cites, however, remained under Byzantine control, organized to a Dalmatian archonty with ''Jadera'' (Zadar) in status of a provincial metropolis. The most of Liburnia was under direct [[Franks|Frankish]] rule (king, [[Friuli]]an duke) and separated from Croatian [[Kingdom of Croatia (medieval)|Principality of Dalmatia]] until 820 AD. By some suppositions, Croatian prince [[Borna of Croatia|Borna]] was a Frankish vassal sent from Liburnia to Dalmatia to organize it into a vassal state to the [[Francia|Frankish Empire]]; in 820 AD, [[Louis the Pious]] rewarded him for his merits and devotion, by giving also Liburnia to his jurisdiction. Borna enjoyed a title of "''dux Dalmatiae atque Liburniae''".<ref>I. Mužić, Hrvatska povijest IX stoljeća, Naklada Bošković, Split, 2007, pages 82, 83</ref>  </small></small></small></small>
 
 
 
Po Bornie chorwaccy władcy zamienili „Liburnia” na „Chorwacja” w swoich tytułach i nieprzerwanie po panowaniu Držislava (969-997) byli królami „Dalmacji i Chorwacji”; [9] stąd nazwa geograficzna Liburnia zniknęła z oficjalnego użytku i był dalej używany tylko na terenie historycznym.
 
 
 
<small><small><small><small>After Borna, Croatian rulers replaced "Liburnia" with "Croatia" in their titles and continually after reign of [[Stephen Držislav of Croatia|Držislav]] (969-997) they were the kings of "Dalmatia and Croatia";<ref>I. Guberina, ''Državna politika'', I., page 158</ref> thus geographical name Liburnia has disappeared from official use and has been further used only for a historical land. </small></small></small></small>
 
  
 
== Zobacz także ==
 
== Zobacz także ==
Linia 46: Linia 38:
 
* [[Ancient Rome]]
 
* [[Ancient Rome]]
  
===Bibliografia===
+
== Bibliografia ==
 
*Batovic, Šime. ''Die Eisenzeit aus dem Gebiet des illyrischen Stammes der Liburnen.'' Archaeologia Jugoslavica 6, 55, 1965.
 
*Batovic, Šime. ''Die Eisenzeit aus dem Gebiet des illyrischen Stammes der Liburnen.'' Archaeologia Jugoslavica 6, 55, 1965.
 
* [[Friedrich Lübker]], ''Realllexikon des klassichen Altertums'', volume ii (eighth edition, Leipzig, 1914); article, "Liburni"
 
* [[Friedrich Lübker]], ''Realllexikon des klassichen Altertums'', volume ii (eighth edition, Leipzig, 1914); article, "Liburni"
 
*Sciavo, F. Lo. ''Il gruppo liburnico-japodico.'' Atti della Accademia nazionale dei Lincei, Classe di Scienze morali, storiche e filologiche, 14, 363, 1970.
 
*Sciavo, F. Lo. ''Il gruppo liburnico-japodico.'' Atti della Accademia nazionale dei Lincei, Classe di Scienze morali, storiche e filologiche, 14, 363, 1970.
 
*Yoshamya, Mitjel & Yoshamya, Zyelimer. ''Gan-Veyan: Neo-Liburnic glossary, grammar, culture, genom.'' Old-Croatian Archidioms, Monograph I, p.&nbsp;1 - 1224, Scientific society for Ethnogenesis studies, Zagreb 2005.
 
*Yoshamya, Mitjel & Yoshamya, Zyelimer. ''Gan-Veyan: Neo-Liburnic glossary, grammar, culture, genom.'' Old-Croatian Archidioms, Monograph I, p.&nbsp;1 - 1224, Scientific society for Ethnogenesis studies, Zagreb 2005.
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
  
 
[[Kategoria:Historia Chorwacji]]
 
[[Kategoria:Historia Chorwacji]]
 
[[Kategoria:Historia Dalmacji]]
 
[[Kategoria:Historia Dalmacji]]

Aktualna wersja na dzień 13:41, 27 lip 2020

Plik:Map of the Western Balkans around 814 AD.png
Księstwo „Dalmacji i Liburni” jako jednego z adriatyckich „Sklaviniae” ok. 800

Po upadku Cesarstwa Rzymskiego i prawdopodobnie już od 490 r. Liburnia w Dalmacji przeszła pod panowanie Ostrogotów, które trwało sześć dekad. Region Savia został administracyjnie dodany do gotyckiej prowincji Dalmacji; stolicą obu prowincji była Salona (Solin), siedziba władcy „comes Dalmatiarum et Saviae[1]

Gotowie stracili większość Dalmacji i części Liburnii na południowym wschodzie wokół Skradina w 536 r., w wojnie z bizantyjskim cesarzem Justynianem Wielkim, który rozpoczął odbudowę terytoriów byłego Cesarstwa Zachodniego (patrz Wojna Gotycka), podczas gdy część Liburni w Ravni Kotari z Zadarem poddała się Bizantyjczykom w 552 r. [2] Jednak północna Liburnia i reszta klasycznej Liburni pozostały w rękach gotyckich do 555 r.; po bizantyjskim podboju Savii (540 r.) i Istrii (543 r.) została zorganizowana w specjalnej jednostce administracyjno-terytorialnej państwa gotyckiego, znanej jako „Liburnia Tarsatica”, prowincji wojskowej podlegającej bezpośrednio comes Gotharum osiedlonemu w Akwilei[2].

Ten region „morsko-wojskowy”, chroniony przez ciężką flotę, stał się barierą na drodze armii bizantyjskiej do Liki i Gorskiego Kotaru, utrzymując bezpieczną drogę kontynentalną przez Tarsaticę do Akwilei i północnych Włoch. Według anonimowego kosmografa z Rawenny (VI lub VII wiek) Liburnia Tarsatica uwzgledniała wszystkie przybrzeżne miasta od Albony (Labin) do Elony (Aenona, Nin) klasycznych osad Liburnia i Japodian w głębi lądu (Lika).[3][4]

Od 550 i 551 r. Słowianie (Sclabenoi) zaczęli się przedzierać do Ilirii i Dalmacji, jak odnotował Prokopiusz z Cezarei; niektórzy sądzili, że był to początek kolonizacji słowiańskiej, która trwała przez kilka następnych stuleci. Początkowe jądro etniczne pod chorwacką nazwą pochodzi z liburniańskiego lądu, skąd wkrótce rozprzestrzeniło się na całą Liburnię, a stamtąd na inne regiony byłej prowincji Illyricum. W epoce przedromańskiej Liburnianie byli zorganizowani w 14 gminach (tetradekapolis), Chorwaci prawdopodobnie korzystali z istniejącej struktury gminy iliryjskiej i mieli 14 żupanii, starych chorwackich form polityczno-jurysdykcyjnych (gmin), jak donosi Konstantyn VII Porfirogeneta, podczas gdy wiele z dwunastu plemion starochorwackich osiedlono w Liburni. W następnych stuleciach język chorwacki nakładał się na język dalmatyński używany w Liburni i Dalmacji[5], a już pod koniec IX wieku na wyspach wodnych w Zadarze ponad 70% toponimów stanowiły formy słowiańskie[6].

Od VI do IX wieku nazwy Liburnia i Dalmacja były stale używane w osobnych źródłach, co niekoniecznie oznacza, że ​​Liburnia była odrębną jednostką polityczną, ale z pewnością była używana jak w przypadku zasięgu klasycznego Liburnia. Pod koniec VIII wieku Karol Wielki podbił Panonię i Dację, następnie Istrę, Liburnię i Dalmację, ale główne wybrzeża Liburni i Dalmacji pozostały jednak pod kontrolą bizantyjską, zorganizowane w archontię Dalmacji z Jaderą (Zadar) o statusie prowincjonalnej metropolii. Większość Liburni znajdowała się pod bezpośrednim panowaniem Franków (król, książę friulski) i oddzielona od chorwackiego Księstwa Dalmacji do 820 r. Według niektórych przypuszczeń, chorwacki książę Borna był frankońskim wasalem wysłanym z Liburni do Dalmacji, aby zorganizować go w jako państwo wasalne Imperium Franków; w 820 r. Ludwik Pobożny nagrodził go za zasługi i oddanie, przekazując także Liburnię jego jurysdykcji. Borna cieszył się tytułem „dux Dalmatiae atque Liburniae[7].

Po Bornie chorwaccy władcy zamienili „Liburnia” na „Chorwacja” w swoich tytułach i nieprzerwanie po panowaniu [Stefana Držislava (969-997) byli królami „Dalmacji i Chorwacji”;[8] stąd nazwa geograficzna Liburnia zniknęła z oficjalnego użytku i był dalej używany tylko na terenie historycznym.

Zobacz także

Bibliografia

  • Batovic, Šime. Die Eisenzeit aus dem Gebiet des illyrischen Stammes der Liburnen. Archaeologia Jugoslavica 6, 55, 1965.
  • Friedrich Lübker, Realllexikon des klassichen Altertums, volume ii (eighth edition, Leipzig, 1914); article, "Liburni"
  • Sciavo, F. Lo. Il gruppo liburnico-japodico. Atti della Accademia nazionale dei Lincei, Classe di Scienze morali, storiche e filologiche, 14, 363, 1970.
  • Yoshamya, Mitjel & Yoshamya, Zyelimer. Gan-Veyan: Neo-Liburnic glossary, grammar, culture, genom. Old-Croatian Archidioms, Monograph I, p. 1 - 1224, Scientific society for Ethnogenesis studies, Zagreb 2005.

Przypisy

  1. A. Uglešić, Nakit istočnih Gota na području rimske provincije Dalmacije, Hrvati Goti, Marjan tisak, Split, 2003, str. 17-18, 99-100
  2. N. Klaić, Povijest Hrvata u srednjem vijeku, str. 16
  3. M. Suić, Liburnia Tarsaticencis, Adriatica prehistorica et antique, Zbornik G. Novak, Filozofski fakultet u Zagrebu, Zagreb, 1970, str. 706-716
  4. J. Medini, Provincia Liburnia, Diadora, vol. 9, Zadar, 1980, str. 395, 414
  5. I. Mužić, Hrvatska povijest IX stoljeća, Naklada Bošković, Split, 2007, str. 117, 145
  6. Nada Klaić, Ivo Petricioli, Prošlost Zadra – knjiga II, Zadar u srednjem vijeku do 1409., Filozofski fakultet Zadar, 1976, str. 59
  7. I. Mužić, Hrvatska povijest IX stoljeća, Naklada Bošković, Split, 2007, str. 82-83
  8. I. Guberina, Državna politika, I., str. 158