Kosača (ród): Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 39 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0r]] |
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
| Linia 14: | Linia 14: | ||
|-style="vertical-align:top;" | |-style="vertical-align:top;" | ||
| | | | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
'''Kosača''', także '''''Косача''''', lm. '''Kosače'''/'''''Косаче'''''), czasami '''''Kosačić''''' ('''''Косачић''''', lm. '''Kosačići'''/'''''Косачићи'''''), gałąź rodziny [[Herceg]] rodu [[Kőszegi]], to bośniacka<ref>''State Archives of Dubrovnik, 12.04.1437. Diversa Notariae'', XXI, 132 (po łacinie), Dubrovnik, 1437, "... Nobiles et egregii viri ser Ivan Vochovich et ser Giurag Radivoy Stipchovich ambo Bosinenses et attinentes condam voivode Sandagl ex quatuor domibus attinentium eiusdem voivode..."</ref><ref>''State Archives of Dubrovnik, 20.04.1437''. Diversa Notariae, XXI, 132 (po łacinie), Dubrovnik, 1437, "... Nobiles viri Vlatchus Obradovich, Radossauus Stiepchovch, Radiç Stiepchovich, Sladoe Vochovich et Stipan Dragisich omnes Bosinenses attinentes condam voiuode Sandagl ex quatuor domibus attinentum eisdem voivode..."</ref> średniowieczna rodzina żyjąca we współczesnej części Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Czarnogóry oraz Serbii między XIV a XV wiekiem. Ziemia, którą kontrolowali, była znana jako [[Zahumle]], mniej więcej odpowiadająca współczesnemu regionowi Hercegowiny, który sam pochodzi od tytułu „Herceg”, który Stjepan Vukčić Kosača adoptował w 1448 roku. Oprócz Zachlumia rządzili częściami Dalmacji i [[Raszka|Raszki]]. Byli wasalami kilku państw, w tym [[Królestwo Bośni|Królestwa Bośni]] i [[Imperium Osmańskie]]go. | '''Kosača''', także '''''Косача''''', lm. '''Kosače'''/'''''Косаче'''''), czasami '''''Kosačić''''' ('''''Косачић''''', lm. '''Kosačići'''/'''''Косачићи'''''), gałąź rodziny [[Herceg]] rodu [[Kőszegi]], to bośniacka<ref>''State Archives of Dubrovnik, 12.04.1437. Diversa Notariae'', XXI, 132 (po łacinie), Dubrovnik, 1437, "... Nobiles et egregii viri ser Ivan Vochovich et ser Giurag Radivoy Stipchovich ambo Bosinenses et attinentes condam voivode Sandagl ex quatuor domibus attinentium eiusdem voivode..."</ref><ref>''State Archives of Dubrovnik, 20.04.1437''. Diversa Notariae, XXI, 132 (po łacinie), Dubrovnik, 1437, "... Nobiles viri Vlatchus Obradovich, Radossauus Stiepchovch, Radiç Stiepchovich, Sladoe Vochovich et Stipan Dragisich omnes Bosinenses attinentes condam voiuode Sandagl ex quatuor domibus attinentum eisdem voivode..."</ref> średniowieczna rodzina żyjąca we współczesnej części Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Czarnogóry oraz Serbii między XIV a XV wiekiem. Ziemia, którą kontrolowali, była znana jako [[Zahumle]], mniej więcej odpowiadająca współczesnemu regionowi Hercegowiny, który sam pochodzi od tytułu „Herceg”, który Stjepan Vukčić Kosača adoptował w 1448 roku. Oprócz Zachlumia rządzili częściami Dalmacji i [[Raszka|Raszki]]. Byli wasalami kilku państw, w tym [[Królestwo Bośni|Królestwa Bośni]] i [[Imperium Osmańskie]]go. | ||
| Linia 77: | Linia 31: | ||
[https://en.wikipedia.org/wiki/Vlatko_Vukovi%C4%87 Vlatko Vuković], syn Vuka, podniósł rangę rodu po wzięciu udziału w bitwach przeciwko Turkom<ref name=RAST1/>. Dowodził zwycięską armią bośniacką w [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Bile%C4%87%C4%85 bitwie pod Bilećą] (1388).<ref name=RAST1/> Podczas [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_na_Kosowym_Polu_(1389) bitwy o Kosowo (1389)] bośniacki król [[Tvrtko I]] wysłał go do dowodzenia swoimi żołnierzami. Bośniacki kontyngent pod dowództwem Vlatki został umieszczony na lewym boku armii serbskiej dowodzonej przez księcia Serbii [[Lazar I Hrebeljanović|Lazara I]]. Bitwa została po raz pierwszy opisana jako zwycięstwo, również przez samego Vlatko, jednak została uznana za nierozstrzygniętą, z długoterminowym zwycięstwem osmańskim<ref name="John Van Antwerp Fine409-411">Fine 1994, str. 409–411</ref>. | [https://en.wikipedia.org/wiki/Vlatko_Vukovi%C4%87 Vlatko Vuković], syn Vuka, podniósł rangę rodu po wzięciu udziału w bitwach przeciwko Turkom<ref name=RAST1/>. Dowodził zwycięską armią bośniacką w [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Bile%C4%87%C4%85 bitwie pod Bilećą] (1388).<ref name=RAST1/> Podczas [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_na_Kosowym_Polu_(1389) bitwy o Kosowo (1389)] bośniacki król [[Tvrtko I]] wysłał go do dowodzenia swoimi żołnierzami. Bośniacki kontyngent pod dowództwem Vlatki został umieszczony na lewym boku armii serbskiej dowodzonej przez księcia Serbii [[Lazar I Hrebeljanović|Lazara I]]. Bitwa została po raz pierwszy opisana jako zwycięstwo, również przez samego Vlatko, jednak została uznana za nierozstrzygniętą, z długoterminowym zwycięstwem osmańskim<ref name="John Van Antwerp Fine409-411">Fine 1994, str. 409–411</ref>. | ||
| − | Stjepan Vukčić Kosača w 1448 roku porzucił tytuł „Vojvoda z Bośni”, przyjmując tytuł „Herceg Hum i Wybrzeża”<ref name="John Van Antwerp Fine578"/> Ponownie zmienił go w 1449 r. Na „Herceg świętego Sawy”, wspominając serbskiego świętego prawosławnego.<ref name="John Van Antwerp Fine578"/> Tytuł ten miał znaczną wartość public relations, ponieważ relikwie Sawy były uważane za cudowne przez ludzi wszystkich wyznań chrześcijańskich. Jednak sami Kosačowie byli jedną z niewielu nieortodoksyjnych rodzin szlacheckich w Hum.<ref name="John Van Antwerp Fine578"/> Jego ziemie znane były jako ziemie Herzoga lub później w Hercegowinie.<ref name="John Van Antwerp Fine578"/><ref> Pierwszym pisemnym dokumentem, w którym wspomniano o „Hercegowinie”, jest list od księcia Isa-Beya Ishakovica Hranica z 01/02/1455 zalecający swoim podwładnym przyjaciela z kupca dubrownickiego Franco, aby zabrał go gdziekolwiek, do kraju Pavlovic, do Moravica lub do Hercegowiny | + | Stjepan Vukčić Kosača w 1448 roku porzucił tytuł „Vojvoda z Bośni”, przyjmując tytuł „Herceg Hum i Wybrzeża”<ref name="John Van Antwerp Fine578">Fine, John Van Antwerp (1994). ''The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest''. University of Michigan Press. str. 578. ISBN 978-0-472-08260-5. ISBN 0-472-08260-4.</ref> Ponownie zmienił go w 1449 r. Na „Herceg świętego Sawy”, wspominając serbskiego świętego prawosławnego.<ref name="John Van Antwerp Fine578"/> Tytuł ten miał znaczną wartość public relations, ponieważ relikwie Sawy były uważane za cudowne przez ludzi wszystkich wyznań chrześcijańskich. Jednak sami Kosačowie byli jedną z niewielu nieortodoksyjnych rodzin szlacheckich w Hum.<ref name="John Van Antwerp Fine578"/> Jego ziemie znane były jako ziemie Herzoga lub później w Hercegowinie.<ref name="John Van Antwerp Fine578"/><ref> Pierwszym pisemnym dokumentem, w którym wspomniano o „Hercegowinie”, jest list od księcia Isa-Beya Ishakovica Hranica z 01/02/1455 zalecający swoim podwładnym przyjaciela z kupca dubrownickiego Franco, aby zabrał go gdziekolwiek, do kraju Pavlovic, do Moravica lub do Hercegowiny |
Jest napisane w „Bosancica” | Jest napisane w „Bosancica” | ||
Źródło: Archiwa Państwowe w Dubrowniku, List historyczny z Isa Bey Ishakovic z 01.02.1455. </ref> | Źródło: Archiwa Państwowe w Dubrowniku, List historyczny z Isa Bey Ishakovic z 01.02.1455. </ref> | ||
| − | Król [[Stefan Tomasz Kotromanić|Stjepan Tomaš]] z Bośni poślubił [https://pl.wikipedia.org/wiki/Katarzyna_(kr%C3%B3lowa_Bo%C5%9Bni) Katarzynę Kosača], córkę Stjepana Vukčicia, podczas katolickiej ceremonii w maju 1446 r., zapewniając przynajmniej przez chwilę wsparcie najsilniejszego szlachcica w królestwie i zagorzałego zwolennika Kościoła Bośniackiego , [ | + | Król [[Stefan Tomasz Kotromanić|Stjepan Tomaš]] z Bośni poślubił [https://pl.wikipedia.org/wiki/Katarzyna_(kr%C3%B3lowa_Bo%C5%9Bni) Katarzynę Kosača], córkę Stjepana Vukčicia, podczas katolickiej ceremonii w maju 1446 r., zapewniając przynajmniej przez chwilę wsparcie najsilniejszego szlachcica w królestwie i zagorzałego zwolennika Kościoła Bośniackiego , [https://en.wikipedia.org/wiki/Stjepan_Vuk%C4%8Di%C4%87_Kosa%C4%8Da Stjepana Vukčićia].<ref name="miller-1921">Miller, William (1921). ''[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.533390 Essays on the Latin Orient]''. CUP Archive. str. 508–509. [dostęp:2011-02-26].</ref> |
== Członkowie == | == Członkowie == | ||
| − | [[File:Грб Вуковића.png|thumb|120px| | + | [[File:Грб Вуковића.png|thumb|120px|Herb „Vuković” z herbu Fojnica (XVIII wiek).]] |
| − | *[ | + | *[https://en.wikipedia.org/wiki/Vuk_Kosa%C4%8Da Vuk Kosača], dowódca wojskowy (''voivode'') |
| − | :*[[Vlatko Vuković]] (* nieznana, | + | :*[[Vlatko Vuković]] (* nieznana, † 1392) ''[[Wielki Książę Bośni]]'' |
:*[[Hrana Vuković]] | :*[[Hrana Vuković]] | ||
| − | ::*[[Sandalj Hranić]] (* | + | ::*[[Sandalj Hranić Kosača|Sandalj Hranić]] (* ok.1392, † 1435), ''Wielki Książę Bośni'' |
::*[[Vuk Hranić]], ''[[knyaz]]'' na bośniackim dworze | ::*[[Vuk Hranić]], ''[[knyaz]]'' na bośniackim dworze | ||
:::*Ivan Vuković, ''książę'' | :::*Ivan Vuković, ''książę'' | ||
::::*Adam Vuković | ::::*Adam Vuković | ||
::*[[Vukac Hranić]], ''knyaz'' na bośniackim dworze | ::*[[Vukac Hranić]], ''knyaz'' na bośniackim dworze | ||
| − | :::*[ | + | :::*[https://en.wikipedia.org/wiki/Stjepan_Vuk%C4%8Di%C4%87_Kosa%C4%8Da Stjepan Vukčić], '''Wielki Książę Bośni''' (1435–1456), później ''Książę Świętego Sawy'', (1456–1466) |
| − | ::::*[[Vladislav Hercegović]], ''Książę Świętego Sawy'' | + | ::::*[[Vladislav Hercegović]], ''Książę Świętego Sawy'' (1466–1483) |
<!-- :::::*Petar Balša | <!-- :::::*Petar Balša | ||
::::::*Matija | ::::::*Matija | ||
| Linia 132: | Linia 86: | ||
::::::*nieznana córka | ::::::*nieznana córka | ||
::::::*nieznana córka --> | ::::::*nieznana córka --> | ||
| − | ::::*[[Hersekli Ahmed Pasa|Stjepan Hercegović]], później Ahmed-paša Hercegović (tur.'' Hersekli Ahmed-Pasa'') | + | ::::*[[Hersekli Ahmed Pasa|Stjepan Hercegović]], później Ahmed-paša Hercegović (tur.'' Hersekli Ahmed-Pasa'')<br> [[osmański]] [[Wielki Wezyr]], żona: Hundi Hatun, teść: sułtan [[Bayezid II]] |
::::*Mara Hercegović | ::::*Mara Hercegović | ||
::::*[[Katarina Kosača|Katarina Kosača-Kotromanić]], ''królowa Bośni'' jako żona [[Stefan Tomasz Kotromanić|Stjepan Tomaš]], króla Bośni | ::::*[[Katarina Kosača|Katarina Kosača-Kotromanić]], ''królowa Bośni'' jako żona [[Stefan Tomasz Kotromanić|Stjepan Tomaš]], króla Bośni | ||
:::::*Sigismund (Šimun) Kotromanić, później przeszedł na islam i zmienił nazwisko na Isak-beg Kraljević (tur. ''Ishak-bey Kraloglu'') | :::::*Sigismund (Šimun) Kotromanić, później przeszedł na islam i zmienił nazwisko na Isak-beg Kraljević (tur. ''Ishak-bey Kraloglu'') | ||
| − | :::::*[[Katarina Tomašević|Katarina Kotromanić]], później przeszła na islam i zmieniła nazwisko na Tahiri-hanuma, pochowana w Skopje in | + | :::::*[[Katarina Tomašević|Katarina Kotromanić]], później przeszła na islam i zmieniła nazwisko na Tahiri-hanuma, pochowana w Skopje in „turbe” (mauzoleum) |
<!-- :::*Teodora Vukčić --> | <!-- :::*Teodora Vukčić --> | ||
| Linia 145: | Linia 99: | ||
Niektóre budynki prawosławne zbudowane przez Kosačów: | Niektóre budynki prawosławne zbudowane przez Kosačów: | ||
| − | * [ | + | * [https://sh.wikipedia.org/wiki/Manastir_Zagra%C4%91e Klasztor Zagrađe], serbski klasztor prawosławny zbudowany przez [https://en.wikipedia.org/wiki/Stjepan_Vuk%C4%8Di%C4%87_Kosa%C4%8Da Stjepana Vukčića] dla jego prawosławnej żony.<ref>[http://www.idoconline.info/digitalarchive/public/index.cfm?fuseaction=serve&ElementId=491135 Spomenik vladarske kuće Kosača]</ref><ref>[http://www.rsplaneta.com/Vijesti/Republika-Srpska-BiH/5588-O%C4%8Duvanje-ba%C5%A1tine-Hercega-Stefana-Vuk%C4%8Di%C4%87a-Kosa%C4%8De.html Očuvanje baštine Hercega Stefana Vukčića Kosače].<sup>[[trwały martwy link]]</sup></ref> |
| − | * | + | |
| − | * | + | * Kościół św. Archidiakona Stefana, zbudowany przez [[Sandalj Hranić Kosača|Sandalja Hranicia]] |
| + | |||
| + | * Serbska cerkiew św. Jerzego w Sopotnicy k. Goražde, założona przez księcia Stefana w 1454 r. Drukarnia Goražde działała w tym kościele w latach 1519-1523, produkując książki w serbskiej wersji cerkiewnosłowiańskiej. | ||
=== Katolicy === | === Katolicy === | ||
| − | Katolicy z regionu często odwiedzają grób Katariny Kosačy w rzymskim kościele [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bazylika_Matki_Bo%C5%BCej_O%C5%82tarza_Niebia%C5%84skiego Santa Maria in Aracoeli]<ref>Thynne, Roger (1924). ''[https://books.google.com/books?id=RUo3AAAAMAAJ&pg=PA154 The churches of Rome]''. K. Paul, Trench, Trubner & | + | Katolicy z regionu często odwiedzają grób Katariny Kosačy w rzymskim kościele [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bazylika_Matki_Bo%C5%BCej_O%C5%82tarza_Niebia%C5%84skiego Santa Maria in Aracoeli]<ref>Thynne, Roger (1924). ''[https://books.google.com/books?id=RUo3AAAAMAAJ&pg=PA154 The churches of Rome]''. K. Paul, Trench, Trubner & Co., ltd. str. 154. [dostęp:2011-02-26].</ref>. |
Na jej nagrobku z każdej strony znajduje się portret naturalnej wielkości oraz herb [[Kotromanić]]iów i Kosačów. Napis pierwotnie napisany [https://en.wikipedia.org/wiki/Bosnian_Cyrillic cyrylicą bośniacką] ([http://www.croatianhistory.net/gif/palat2.jpg napis, link zewnętrzny]), ale w 1590 r. Zastąpiony łacińskim, który brzmi:<ref name="miller-1921" /> | Na jej nagrobku z każdej strony znajduje się portret naturalnej wielkości oraz herb [[Kotromanić]]iów i Kosačów. Napis pierwotnie napisany [https://en.wikipedia.org/wiki/Bosnian_Cyrillic cyrylicą bośniacką] ([http://www.croatianhistory.net/gif/palat2.jpg napis, link zewnętrzny]), ale w 1590 r. Zastąpiony łacińskim, który brzmi:<ref name="miller-1921" /> | ||
| − | + | <blockquote><cite><small> | |
| − | |||
Catharinae Reginae Bosnensi <br> | Catharinae Reginae Bosnensi <br> | ||
Stephani ducis santi sabbae sorori<br> | Stephani ducis santi sabbae sorori<br> | ||
| Linia 165: | Linia 120: | ||
MCCCCLXXVIII dei XXV oteobris<br> | MCCCCLXXVIII dei XXV oteobris<br> | ||
monumentum ipsus scriptis positiv. | monumentum ipsus scriptis positiv. | ||
| + | </small></blockquote></cite> | ||
| − | Pamięć o królowej Katarzynie (Katarina Kosača), beatyfikowanej po jej śmierci, wciąż żyje w środkowej Bośni, gdzie katolicy tradycyjnie odprawiają 25 października mszą w Bobovacu „przy ołtarzu ojczyzny”. Niektóre artefakty należące do królowej i rodziny Kotromanić zostały zabrane w 1871 r. | + | Pamięć o królowej Katarzynie (Katarina Kosača), beatyfikowanej po jej śmierci, wciąż żyje w środkowej Bośni, gdzie katolicy tradycyjnie odprawiają 25 października mszą w Bobovacu „przy ołtarzu ojczyzny”. Niektóre artefakty należące do królowej i rodziny [[Kotromanić]] zostały zabrane w 1871 r. przez [https://pl.wikipedia.org/wiki/Josip_Juraj_Strossmayer Josipa Juraja Strossmayera] z klasztoru franciszkanów w Kraljevie Sutjeskiej do Chorwacji na przechowanie do „zliberalizowania Bośni”. Nigdy nie zostały zwrócone. |
| − | + | === Islam === | |
| − | |||
| − | ===Islam=== | ||
Pamięć o królowej Katarzynie (Katarina Kosača), beatyfikowanej po jej śmierci, wciąż żyje w środkowej Bośni, mauzoleum „Turbe” w Skopje, które zostało zniszczone podczas trzęsienia ziemi w Skopje w 1963 roku. Mauzoleum ku czci księżniczki Katarzyny Kotromanic, zwane w źródłach tureckich „Tahiri-hanuma”, zostało zbudowane przez Isa bł. Ishakovica. Rzadko zdarza się, że mauzoleum poświęcone jest kobiecie. Po trzęsieniu mauzoleum księżniczki nigdy nie zostało przywrócone, ale tradycja miejscowych została podtrzymana do dziś, odwiedzając i paląc świece. | Pamięć o królowej Katarzynie (Katarina Kosača), beatyfikowanej po jej śmierci, wciąż żyje w środkowej Bośni, mauzoleum „Turbe” w Skopje, które zostało zniszczone podczas trzęsienia ziemi w Skopje w 1963 roku. Mauzoleum ku czci księżniczki Katarzyny Kotromanic, zwane w źródłach tureckich „Tahiri-hanuma”, zostało zbudowane przez Isa bł. Ishakovica. Rzadko zdarza się, że mauzoleum poświęcone jest kobiecie. Po trzęsieniu mauzoleum księżniczki nigdy nie zostało przywrócone, ale tradycja miejscowych została podtrzymana do dziś, odwiedzając i paląc świece. | ||
| − | + | == Bibliografia == | |
| − | |||
| − | == | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
* Fine, John Van Antwerp (1994). ''The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest''. University of Michigan Press. ISBN 978-0-472-08260-5. ISBN 0-472-08260-4. | * Fine, John Van Antwerp (1994). ''The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest''. University of Michigan Press. ISBN 978-0-472-08260-5. ISBN 0-472-08260-4. | ||
* Fine, John Van Antwerp (1975). [https://archive.org/details/bosnianchurchnew0000fine The Bosnian Church: a new interpretation: a study of the Bosnian Church and its place in state and society from the 13th to the 15th centuries]. East European Quarterly. | * Fine, John Van Antwerp (1975). [https://archive.org/details/bosnianchurchnew0000fine The Bosnian Church: a new interpretation: a study of the Bosnian Church and its place in state and society from the 13th to the 15th centuries]. East European Quarterly. | ||
| Linia 197: | Linia 146: | ||
* Prof. Tayyib Gökbilgin, Edirne ve Paşa Livası, Istanbul 1952. str. 333-334 | * Prof. Tayyib Gökbilgin, Edirne ve Paşa Livası, Istanbul 1952. str. 333-334 | ||
* Dr. Ćiro Truhelka, Tursko-slovjenski spomenici dubrovačke arhive, Glasnik Zemaljskog muzeja BiH XXIII. 1911. Sarajevo str. 437-484 | * Dr. Ćiro Truhelka, Tursko-slovjenski spomenici dubrovačke arhive, Glasnik Zemaljskog muzeja BiH XXIII. 1911. Sarajevo str. 437-484 | ||
| + | | | ||
| + | {{Infobox noble house | ||
| + | | surname = Kosača | ||
| + | | type = <!-- Royal house, noble house, etc. --> | ||
| + | | native_name = Косача | ||
| + | | native_name_lang = bośniacki | ||
| + | | other_name = Kosačić<br>Косачић | ||
| + | | coat of arms = Kosačegrb.png | ||
| + | | caption = herb dynastii | ||
| + | | parent house = | ||
| + | | country = '''Wasal:''' | ||
| + | * [[Plik:Flag_of_the_Serbian_Empire,_reconstruction.svg|22px]] [[Królestwo Serbii|Królestwa Serbii]] (ok.1331–1359) | ||
| + | * [[Królestwo Bośni|Królestwa Bośni]] (1388–1415) | ||
| + | * [[Plik:Flag_of_the_Ottoman_Empire.svg|22px]] [[Imperium Osmańskie|Imperium Osmańskiego]]<br/>(1415–1444, 1469–1480) | ||
| + | * [[Plik:Siñal_d'Aragón.svg|22px]] [[Królestwo Aragonii|Królestwa Aragonii]]<br/>(1444–1466) | ||
| + | | estates = '''Ziemie:''' | ||
| + | * Gornje [[Podrinje]] lub Gornja Drina (obszar wokół górnego biegu rzeki Driny) | ||
| + | * [[Zahumlje|Hum]] (1388–1480)<br/>(z grubsza nowoczesna [[Hercegowina]]) | ||
| + | * Księstwo [[Saint Sava]] (1435–1480) | ||
| + | | titles = vojvoda, książę, bey<br> | ||
| + | '''specjalne tytuły:''' | ||
| + | * [[Wielki Książę Bośni]]<br> (Veliki Vojvoda Bosanski)<ref name="John Van Antwerp Fine578"/> | ||
| + | * Książę Hum i Wybrzeża<ref name="John Van Antwerp Fine578"/> | ||
| + | * Książę Saint Sava | ||
| + | * [https://pl.wikipedia.org/wiki/Wielki_wezyr Wielki wezyr] | ||
| + | * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Kapudan_Pashas Wielki pasza] | ||
| + | | styles = | ||
| + | | founded = | ||
| + | | founder = [https://en.wikipedia.org/wiki/Vuk_Kosa%C4%8Da Vuk Kosača] | ||
| + | | final ruler = [https://en.wikipedia.org/wiki/Vlatko_Hercegovi%C4%87 Vlatko Hercegović] | ||
| + | | current head = | ||
| + | | founding year = pierwsza połowa XIV wieku | ||
| + | | dissolution = 1483 | ||
| + | | deposition = | ||
| + | | ethnicity = [[bośniackie]] | ||
| + | | cadet branches = • Hercegović<br> • Hersekzade<br> • Isabegović<ref>Emecen, Ferıdun (2000), ''Ishak bey - Osmanlı uç beyi'' (po turecku), Istanbul: TDV İslâm Ansiklopedisi, str. 524, "Hıristiyan bir aileye mensup olup Bosnalı aristokrat ailelerden Kosac ve Pavlovicler’le akrabalığından söz edilir"</ref><ref>Gökbilgin, Tayyib (1952), ''Edirne Ve Pasha Livasi'' (po turecku), Edirne: İstanbul Üniversitesı Edebiyat Fakültesi Yayinlarindan No.508, p. 333, "Ishak beyın, Isa bezden başka, Mehmed Bey ve Hüsvın Bey adında ıkı oğlu daha olduğu ve babasının da Koç Bey ısmınde bırı bulunduğu, Fatıh devrıne aıt ıkı vesıkadan anlaşılmaktadır (krş. Alı Emırı tasnıfıö Fatıh, n. 23,26). Başlıkları şöyledır"</ref><ref>Emecen, Ferıdun (2000), ''Ishak bey - Osmanlı uç beyi'' (po turecku), Istanbul: TDV İslâm Ansiklopedisi, str. 524,525, ""Kosac" ile "Koç" lakabının benzerliği böyle bir irtıbatın bulunabileceği ihtımalini ortaya koyarsa da burada adı geçen şahsın uç beyi İshak’la ilgisi şüphelidir"</ref><ref>Truhelka, Dr. Ćiro (1911), ''Tursko-slovjenski spomenici dubrovačke arhive'' (po bośniacku), Sarajevo: Glasnik Zemaljskog muzeja BiH XXIII., p. 446, "Mehmedbega Isabegovića, novog sandžaka krajišnika, karakteriše dragoman Skenderbeg u spomenutom pismu ovako: „a tai sadašni sandžak Esebegovik krotak je človek, kako no za Sinanbega. Na nega da se nešto vele ne tratíte i ne spenžate, nego što mu je zákon od pregašneh vrjemeni. S nim je lasno. Takoj da znáte.“ I to malo riječi je u doba, kada bakšiš u turskoj carevini postaje glavnim državničkim načelom, najbolja pohvala državniku. Ovaj sandžak bio je sin glasovitog Isabega Isabegovića, kóji je pod imenom Mehmed-Čelebije bio gospodar Pavloviča zemlje (1466–1468)"</ref><br> • Isabegzade | ||
| + | | notes = | ||
| + | }} | ||
| + | |} | ||
| + | == Przypisy == | ||
| + | {{izvori}} | ||
{{SORTUJ:Kosaca}} | {{SORTUJ:Kosaca}} | ||
| Linia 203: | Linia 193: | ||
[[Kategoria:Kosača]] | [[Kategoria:Kosača]] | ||
[[Kategoria:Dynastia]] | [[Kategoria:Dynastia]] | ||
| + | [[Kategoria:Genealogia]] | ||
[[Kategoria:Królestwo Bośni]] | [[Kategoria:Królestwo Bośni]] | ||
Aktualna wersja na dzień 07:36, 1 wrz 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Kosača, także Косача, lm. Kosače/Косаче), czasami Kosačić (Косачић, lm. Kosačići/Косачићи), gałąź rodziny Herceg rodu Kőszegi, to bośniacka[1][2] średniowieczna rodzina żyjąca we współczesnej części Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Czarnogóry oraz Serbii między XIV a XV wiekiem. Ziemia, którą kontrolowali, była znana jako Zahumle, mniej więcej odpowiadająca współczesnemu regionowi Hercegowiny, który sam pochodzi od tytułu „Herceg”, który Stjepan Vukčić Kosača adoptował w 1448 roku. Oprócz Zachlumia rządzili częściami Dalmacji i Raszki. Byli wasalami kilku państw, w tym Królestwa Bośni i Imperium Osmańskiego. Nie ma dokumentu ani dowodów na to, że rodzina „Kosače” należała do jakiegokolwiek wyznania. Byli w kontakcie z Kościołem Bośni, Kościołem Rzymskokatolickim, Kościołem Prawosławnym i Islamem, ale nie odnotowano, że ktoś do nich do któregokolwiek należał. Poślubiali kobiety tych wyznań, szanowali ich wiarę i wspierali je, nawet budowali budynki religijne, ale nie byli osobiście wierzącymi ani nie wyznawali żadnej religii. Podczas upadku Królestwa Bośniackiego ród podzielił się na trzy odnogi: wenecką, dalmatyńską i osmańską. W tej chwili gałęzie te akceptują wyznania Kościoła rzymskokatolickiego i islamu. Spis treściHistoriaPlik:Flag of Kosača.svg Flaga rodu Kosača
Założyciel, Vuk[4], był wybitnym dowódcą wojskowym pod wodzą cara Serbii Stefana Urosza IV Duszana (1331–1359), który brał udział w podbojach południowych Bałkanów. Otrzymał ziemie wokół Górnej Driny, w prowincji Rudine.[5][6] Vlatko Vuković, syn Vuka, podniósł rangę rodu po wzięciu udziału w bitwach przeciwko Turkom[4]. Dowodził zwycięską armią bośniacką w bitwie pod Bilećą (1388).[4] Podczas bitwy o Kosowo (1389) bośniacki król Tvrtko I wysłał go do dowodzenia swoimi żołnierzami. Bośniacki kontyngent pod dowództwem Vlatki został umieszczony na lewym boku armii serbskiej dowodzonej przez księcia Serbii Lazara I. Bitwa została po raz pierwszy opisana jako zwycięstwo, również przez samego Vlatko, jednak została uznana za nierozstrzygniętą, z długoterminowym zwycięstwem osmańskim[7]. Stjepan Vukčić Kosača w 1448 roku porzucił tytuł „Vojvoda z Bośni”, przyjmując tytuł „Herceg Hum i Wybrzeża”[8] Ponownie zmienił go w 1449 r. Na „Herceg świętego Sawy”, wspominając serbskiego świętego prawosławnego.[8] Tytuł ten miał znaczną wartość public relations, ponieważ relikwie Sawy były uważane za cudowne przez ludzi wszystkich wyznań chrześcijańskich. Jednak sami Kosačowie byli jedną z niewielu nieortodoksyjnych rodzin szlacheckich w Hum.[8] Jego ziemie znane były jako ziemie Herzoga lub później w Hercegowinie.[8][9] Król Stjepan Tomaš z Bośni poślubił Katarzynę Kosača, córkę Stjepana Vukčicia, podczas katolickiej ceremonii w maju 1446 r., zapewniając przynajmniej przez chwilę wsparcie najsilniejszego szlachcica w królestwie i zagorzałego zwolennika Kościoła Bośniackiego , Stjepana Vukčićia.[10] CzłonkowiePlik:Грб Вуковића.png Herb „Vuković” z herbu Fojnica (XVIII wiek).
Dziedzictwo religijneOrtodoksiNiektóre budynki prawosławne zbudowane przez Kosačów:
KatolicyKatolicy z regionu często odwiedzają grób Katariny Kosačy w rzymskim kościele Santa Maria in Aracoeli[13]. Na jej nagrobku z każdej strony znajduje się portret naturalnej wielkości oraz herb Kotromanićiów i Kosačów. Napis pierwotnie napisany cyrylicą bośniacką (napis, link zewnętrzny), ale w 1590 r. Zastąpiony łacińskim, który brzmi:[10]
Pamięć o królowej Katarzynie (Katarina Kosača), beatyfikowanej po jej śmierci, wciąż żyje w środkowej Bośni, gdzie katolicy tradycyjnie odprawiają 25 października mszą w Bobovacu „przy ołtarzu ojczyzny”. Niektóre artefakty należące do królowej i rodziny Kotromanić zostały zabrane w 1871 r. przez Josipa Juraja Strossmayera z klasztoru franciszkanów w Kraljevie Sutjeskiej do Chorwacji na przechowanie do „zliberalizowania Bośni”. Nigdy nie zostały zwrócone. IslamPamięć o królowej Katarzynie (Katarina Kosača), beatyfikowanej po jej śmierci, wciąż żyje w środkowej Bośni, mauzoleum „Turbe” w Skopje, które zostało zniszczone podczas trzęsienia ziemi w Skopje w 1963 roku. Mauzoleum ku czci księżniczki Katarzyny Kotromanic, zwane w źródłach tureckich „Tahiri-hanuma”, zostało zbudowane przez Isa bł. Ishakovica. Rzadko zdarza się, że mauzoleum poświęcone jest kobiecie. Po trzęsieniu mauzoleum księżniczki nigdy nie zostało przywrócone, ale tradycja miejscowych została podtrzymana do dziś, odwiedzając i paląc świece. Bibliografia
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ State Archives of Dubrovnik, 12.04.1437. Diversa Notariae, XXI, 132 (po łacinie), Dubrovnik, 1437, "... Nobiles et egregii viri ser Ivan Vochovich et ser Giurag Radivoy Stipchovich ambo Bosinenses et attinentes condam voivode Sandagl ex quatuor domibus attinentium eiusdem voivode..."
- ↑ State Archives of Dubrovnik, 20.04.1437. Diversa Notariae, XXI, 132 (po łacinie), Dubrovnik, 1437, "... Nobiles viri Vlatchus Obradovich, Radossauus Stiepchovch, Radiç Stiepchovich, Sladoe Vochovich et Stipan Dragisich omnes Bosinenses attinentes condam voiuode Sandagl ex quatuor domibus attinentum eisdem voivode..."
- ↑ Šanjek, Franjo (2005). Fenomen "krstjani" u srednjovjekovnoj Bosni i Humu: sbornik radova. str. 266. ISBN 978-9958-9642-5-1.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Др. Жељко Фајфрић, Београд, 7. децембар 2000, Котроманићи: "Како су Санковићи сишли са политичке сцене тако се почела издизати породица Косача. Њихово исходиште јесте негде око Фоче где се налазило село Косач, по коме су, могуће је, добили име. Родоначелник ове породице јесте Вук Косача, али породица захваљује свој успон његовом сину Влатку Вуковићу. Он је био од самог почетка један од најповерљивијих људи краља Твртка I. Ишао је у многе преговоре као његов представник, победио Турке код Билеће 1388. године, водио босанску војску на Косову 1389. године, и још доста тога што га је уздигло у односу на остале. Напад на Санковиће била му је и последња акција будући да је већ следеће године (1392.) умро. Наследио га је Сандаљ Хранић, син његовог брата Храње Вуковића. Осим земаља и утицаја, наследио је Сандаљ од стрица Влатка и титулу војводе. У то прво време Сандаљ Хранић нема одлучујући утицај у Босни, будући да су испред њега Павле Раденовић и Хрвоје Вукчић, али његово је време долазило."
- ↑ Tomović, str. 2
- ↑ Arheološko društvo Jugoslavije 1968, str. 96
- ↑ Fine 1994, str. 409–411
- ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 Fine, John Van Antwerp (1994). The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. University of Michigan Press. str. 578. ISBN 978-0-472-08260-5. ISBN 0-472-08260-4.
- ↑ Pierwszym pisemnym dokumentem, w którym wspomniano o „Hercegowinie”, jest list od księcia Isa-Beya Ishakovica Hranica z 01/02/1455 zalecający swoim podwładnym przyjaciela z kupca dubrownickiego Franco, aby zabrał go gdziekolwiek, do kraju Pavlovic, do Moravica lub do Hercegowiny Jest napisane w „Bosancica” Źródło: Archiwa Państwowe w Dubrowniku, List historyczny z Isa Bey Ishakovic z 01.02.1455.
- ↑ 10,0 10,1 Miller, William (1921). Essays on the Latin Orient. CUP Archive. str. 508–509. [dostęp:2011-02-26].
- ↑ Spomenik vladarske kuće Kosača
- ↑ Očuvanje baštine Hercega Stefana Vukčića Kosače.trwały martwy link
- ↑ Thynne, Roger (1924). The churches of Rome. K. Paul, Trench, Trubner & Co., ltd. str. 154. [dostęp:2011-02-26].
- ↑ Emecen, Ferıdun (2000), Ishak bey - Osmanlı uç beyi (po turecku), Istanbul: TDV İslâm Ansiklopedisi, str. 524, "Hıristiyan bir aileye mensup olup Bosnalı aristokrat ailelerden Kosac ve Pavlovicler’le akrabalığından söz edilir"
- ↑ Gökbilgin, Tayyib (1952), Edirne Ve Pasha Livasi (po turecku), Edirne: İstanbul Üniversitesı Edebiyat Fakültesi Yayinlarindan No.508, p. 333, "Ishak beyın, Isa bezden başka, Mehmed Bey ve Hüsvın Bey adında ıkı oğlu daha olduğu ve babasının da Koç Bey ısmınde bırı bulunduğu, Fatıh devrıne aıt ıkı vesıkadan anlaşılmaktadır (krş. Alı Emırı tasnıfıö Fatıh, n. 23,26). Başlıkları şöyledır"
- ↑ Emecen, Ferıdun (2000), Ishak bey - Osmanlı uç beyi (po turecku), Istanbul: TDV İslâm Ansiklopedisi, str. 524,525, ""Kosac" ile "Koç" lakabının benzerliği böyle bir irtıbatın bulunabileceği ihtımalini ortaya koyarsa da burada adı geçen şahsın uç beyi İshak’la ilgisi şüphelidir"
- ↑ Truhelka, Dr. Ćiro (1911), Tursko-slovjenski spomenici dubrovačke arhive (po bośniacku), Sarajevo: Glasnik Zemaljskog muzeja BiH XXIII., p. 446, "Mehmedbega Isabegovića, novog sandžaka krajišnika, karakteriše dragoman Skenderbeg u spomenutom pismu ovako: „a tai sadašni sandžak Esebegovik krotak je človek, kako no za Sinanbega. Na nega da se nešto vele ne tratíte i ne spenžate, nego što mu je zákon od pregašneh vrjemeni. S nim je lasno. Takoj da znáte.“ I to malo riječi je u doba, kada bakšiš u turskoj carevini postaje glavnim državničkim načelom, najbolja pohvala državniku. Ovaj sandžak bio je sin glasovitog Isabega Isabegovića, kóji je pod imenom Mehmed-Čelebije bio gospodar Pavloviča zemlje (1466–1468)"
