Ákos I. Mojs: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 10 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1b]]
+
[[Kategoria:0]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Mojs_I_%C3%81kos
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Mojs_I_%C3%81kos
Linia 20: Linia 20:
 
}}
 
}}
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
−
|poprzednik        = [[Ludány II. Szoboszló]]
+
|poprzednik        = [[Ludány Bogomer]]
 
|gl_članak_funkcija = [[Przywódca Seklerów]]<br>(1291)
 
|gl_članak_funkcija = [[Przywódca Seklerów]]<br>(1291)
 
|współrządzący      =  
 
|współrządzący      =  
Linia 27: Linia 27:
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Kőszegi Iván]]
 
|poprzednik        = [[Kőszegi Iván]]
−
|gl_članak_funkcija = [[Skarbnik królewski]]<br>(1291) ?
+
|gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]]<br>(1291) ?
 
|współrządzący      =  
 
|współrządzący      =  
 
|następca          = [[Rátót I. Domokos]]
 
|następca          = [[Rátót I. Domokos]]
Linia 36: Linia 36:
 
|}
 
|}
  
−
'''Ákos I. Mojs''' (także ''Moys'', ''Majs'' lub ''Majos'' (* nieznana, † po 1299), węgierski baron, [[skarbnik królewski]] w 1291 r.
+
'''Ákos I. Mojs''' (także ''Moys'', ''Majs'' lub ''Majos'' (*&nbsp;nieznana, † po 1299), węgierski baron, [[mistrz skarbu]] w 1291 r.
  
 
==Rodzina==
 
==Rodzina==
  
−
Jego imię pochodzi od łacińskiego wariantu (Moyses) biblijnego imienia Mojżesza<ref name="Kordé">Kordé, Zoltán (2001). ''A székely ispáni méltóság kezdeteiről'' [''O pochodzeniu urzędu przywódcy Seklerów'']. W: Barbu, Violeta; Tüdős S., Kinga (red.). ''Historia manet. Volum omagial. Demény Lajos emlékkönyv''. Editura Kriterion. str. 203, 205.</ref>. Mojs urodził się w rodzie [[Ernye]] klanu [[Ákos]] jako syn Alberta Wielkiego, [[koniuszy królewski|koniuszego królewskiego]] (1270-1272) i [[Ban Severin|bana Severin]] (1272).<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 415.</ref> Mojs miał dwóch młodszych braci, Jana i Ákosa. Jego stryj [[Ákos Ernye|Ernye Ákos]] był [[sędzia|sędzią królewskim]], więc Mojs był także kuzynem oligarchy [[Ákos István|Stefana Ákos]].
+
Jego imię pochodzi od łacińskiego wariantu (Moyses) biblijnego imienia Mojżesza<ref name="Kordé">Kordé, Zoltán (2001). ''A székely ispáni méltóság kezdeteiről'' [''O pochodzeniu urzędu przywódcy Seklerów'']. W: Barbu, Violeta; Tüdős S., Kinga (red.). ''Historia manet. Volum omagial. Demény Lajos emlékkönyv''. Editura Kriterion. str. 203, 205.</ref>. Mojs urodził się w rodzie [[Ernye]] klanu [[Ákos]] jako syn [[Ákos Albert|Alberta Wielkiego]], [[koniuszy królewski|koniuszego królewskiego]] (1270-1272) i [[Ban Severin|bana Severin]] (1272).<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 415.</ref> Mojs miał dwóch młodszych braci, Jana i Ákosa. Jego stryj [[Ákos Ernye|Ernye Ákos]] był [[sędzia|sędzią królewskim]], więc Mojs był także kuzynem oligarchy [[Ákos István|Stefana Ákosa]].
  
−
Mojs miał co najmniej troje dzieci z jego niezidentyfikowanej żony; [[Mojs II. Ákos|II. Mojs]]a, który zawarł sojusz z oligarchą [[Borsa Jakab|Jakubem Borsą]] i synami zmarłego [[Kán III. László|Władysława Kana]] w 1315 roku i spowodował bunt przeciwko [[I. Károly|Karolowi I]]; ''magister'' Ellős, który zmarł przed 1329 r. oraz córka, która wyszła za mąż za [[Sárpataki András]]a.<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Ákos 3., Erne - gałąź)</ref>
+
Mojs miał co najmniej troje dzieci z nieznaną z imienia i pochodzenia żoną:
 +
* [[Mojs II. Ákos|II. Mojs]]a, który zawarł sojusz z oligarchą [[Borsa Jakab|Jakubem Borsą]] i synami zmarłego [[Kán III. László|Władysława Kana]] w 1315 roku i spowodował bunt przeciwko [[I. Károly|Karolowi I]];  
 +
* ''magister'' Ellősa, który zmarł przed 1329 r.  
 +
* córkę nieznaną z imienia, która wyszła za mąż za [[Sárpataki András|Andrzeja Sárpataka]].<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Ákos 3., Erne - gałąź)</ref>
  
 
==Kariera==
 
==Kariera==
  
−
Po raz pierwszy wspomniano o nim we współczesnych aktach w 1278 roku. W 1284 roku był rzecznikiem komitatu [[Ung]].<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 40, 64, 69, 209, 218, 239.</ref> Według '''nieautentycznej''' karty wydanej w 1289 r.był [[Wojewoda Siedmiogrodu|wojewodą siedmiogrodzkim]] (1287-1288).<ref>Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526''. I.B. Tauris Publishers. str. 382.</ref> Chociaż dokument ten jest zdecydowanie fałszerstwem, należy wziąć pod uwagę, że nie ma informacji o drugim '''województwie''' [[Borsa Loránd|Rolanda Borsy]] (1284-1294) w okresie od lata 1285 do 1288.<ref name="Zsoldos" /> Jeśli Mojs I faktycznie sprawował urząd, był on również w tym samym okresie [[ispán]]em komitatu [[Szolnok]]<ref name="Zsoldos" />.
+
Po raz pierwszy wspomniano o nim we współczesnych mu aktach w 1278 roku. W 1284 roku był ''[[ispán]]em'' komitatu [[Ung]].<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 40, 64, 69, 209, 218, 239.</ref> Według nieautentycznego dokumentu z 1289 r.był [[Wojewoda Siedmiogrodu|wojewodą Siedmiogrodu]] (1287-1288).<ref>Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526''. I.B. Tauris Publishers. str. 382.</ref> Chociaż dokument ten jest zdecydowanie fałszerstwem, należy wziąć pod uwagę, że nie ma informacji o drugim wojewodowaniu [[Borsa Loránd|Rolanda Borsy]] w okresie od lata 1285 do 1288.<ref name="Zsoldos" /> Jeśli Mojs I faktycznie sprawował urząd, był on również w tym samym okresie [[ispán]]em komitatu [[Szolnok]]<ref name="Zsoldos" />.
  
−
<small>He was first mentioned by contemporary records in 1278. He functioned as ''[[ispán]]'' of [[Ung County]] in 1284.{{sfn|Zsoldos|2011|p=218}} According to a non-authentic charter issued in 1289, he held the position of [[Voivode of Transylvania]] from 1287 to 1288.{{sfn|Engel|2001|p=382}} Although that diploma is definitely a forgery, should be considered that there is no information on [[Roland Borsa]]'s second voivodeship (1284–1294) for the period between the summer of 1285 and 1288.{{sfn|Zsoldos|2011|p=40}} If Mojs I actually held the office then he was also ''ispán'' of [[Szolnok County]] in the same period.{{sfn|Zsoldos|2011|p=209}} </small>
+
Na polecenie [[Lodomer]]a, [[Arcybiskup Ostrzyhomia|arcybiskupa Ostrzyhomia]] i synodu arcybiskupiego, Árbóc (krewny matki króla Węgier [[IV. László|Władysława IV]] i Mojs zostali aresztowani i uwięzieni przez [[Monoszló Péter|Piotra Monoszló]], [[Biskup Siedmiogrodu|biskupa Siedmiogrodu]] w 1288 r., ponieważ Lodomer błędnie sądził, że planowali udać się do Mongołów jako wysłannicy Władysława IV, którego stosunki z kościołem Katolickim były bardzo napięte. Zostali jednak uwolnieni wkrótce.<ref name="Markó" />
  
−
Na polecenie [[Lodomer]]a, arcybiskupa Esztergomu i synodu arcybiskupiego, Árbóc (krewny matki króla Węgier [[IV. László|Władysława IV]] i Mojsa I został aresztowany i uwięziony przez [[Monoszló Péter]], biskupa Siedmiogrodu w 1288 r., Z powodu pomyłki Lodomera myśleli, że planowali '''oni''' udać się do Mongołów jako wysłannicy Władysława IV, których stosunki były poważnie obciążone Kościołem katolickim. Zostali '''wydani''' wkrótce.<ref name="Markó" />
+
Do 1291 r. Mojs I został mianowany [[Przywódca Seklerów|przywódcą Seklerów]]<ref name="Markó" />. Wystąpił z tym tytułem (jako pierwszy znany urzędnik od 1228 r., gdy [[Ludány Bogomer|Bogomer Ludány]] sprawował urząd) 12 marca 1291 r., gdy król Węgier [[III. András|Andrzej III]] potwierdził darowizny ziemskie swojego poprzednika Władysława na rzecz Seklerów z siedziby [[Aranyos]]<ref name="Kordé" />. Jego następcą został [[Bő Péter|Piotr Bő]] na stanowisku do czerwca 1294 r.<ref name="Zsoldos" /> Mojs krótko pełnił także funkcję [[Mistrz skarbu|mistrza skarbu]] od października do grudnia 1291 r., zastępując zbuntowanego [[Kőszegi Iván|Iwana Kőszegiego]].<ref name="Zsoldos" /> Jednak Mojsa zastąpił [[Rátót I. Domokos|Dominik I Rátót]] jeszcze w tym roku. Był jednym z baronów, powierników króla Węgier Andrzeja III w 1296. r.<ref name="Markó" /> Służył jako skarbnik królowej [[Agnes von Ungarn|Agnieszki]] (żony króla Andrzeja) od 1298 do 1299.<ref name="Zsoldos" />
−
 
 
−
<small>On the instruction of [[Lodomer]], [[Archbishop of Esztergom]] and the archiepiscopal synod, Árbóc (a [[Cumans|Cuman]] maternal relative of King [[Ladislaus IV of Hungary]]) and Mojs I were arrested and held in captivity by [[Peter Monoszló]], the [[Bishop of Transylvania]] in 1288, because Lodomer mistakenly thought that they had planned to go the [[Mongol Empire|Mongols]] as the envoys of Ladislaus IV whose relationship was severely burdened with the [[Catholic Church]]. They were released soon.{{sfn|Markó|2006|p=415}} </small>
 
−
 
 
−
Do 1291 r. Mojs I został mianowany [[Przywódca Seklerów|przywódcą Seklerów]]<ref name="Markó" />. Wystąpił z godnością (jako pierwszy znany urzędnik od 1228 r., gdy [[Ludány Bogomer|Bogomer Ludány]] sprawował urząd) 12 marca 1291 r., Kiedy król węgierski [[III. András|Andrzej III]] potwierdził darowizny ziemskie swojego poprzednika Władysława na rzecz '''Szeklera z Cute Seat'''<ref name="Kordé" />. Jego następcą został [[Bő Péter]] na stanowisku do czerwca 1294 r.<ref name="Zsoldos" /> Ákos Mojs krótko pełnił funkcję [[skarbnik królewski]] od października do grudnia 1291 r., zastępując zbuntowanego [[Kőszegi Iván|Ivana Kőszegiego]].<ref name="Zsoldos" /> Mojsa zastąpił [[Rátót I. Domokos]] jeszcze w tym roku. Był jednym z '''baronów''' węgierskiego króla Andrzeja III w 1296 r.<ref name="Markó" /> Służył jako skarbnik Queen Agnes of Austria od 1298 do 1299.<ref name="Zsoldos" />
 
−
 
 
−
<small>By 1291, Mojs I was appointed [[Count of the Székelys]].{{sfn|Markó|2006|p=415}} He appeared in the dignity (as the first known office-holder since 1228, when [[Bogomer Ludány]] held the office) on 12 March 1291, when King [[Andrew III of Hungary]] confirmed his predecessor Ladislaus' land donations to the [[Székelys]] of [[Aranyos Seat]].{{sfn|Kordé|2001|p=203}} He was succeeded by [[Peter Bő]] in the position by June 1294.{{sfn|Zsoldos|2011|p=239}} Mojs Ákos briefly served as Master of the treasury from around October to December 1291, succeeding the rebellious [[Ivan Kőszegi]].{{sfn|Zsoldos|2011|p=64}} Mojs was replaced by [[Dominic II Rátót|Dominic Rátót]] still in that year. He was among the barons of [[Andrew III of Hungary]] in 1296.{{sfn|Markó|2006|p=415}} He served as Master of the treasury for Queen [[Agnes of Austria (1281–1364)|Agnes of Austria]] from 1298 to 1299.{{sfn|Zsoldos|2011|p=69}} </small>
 
  
 
==Przypisy==
 
==Przypisy==
Linia 74: Linia 71:
 
  |urzędnik          = Ákos I. Mojs (węg.)
 
  |urzędnik          = Ákos I. Mojs (węg.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
−
  |tytulatura        = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]<br>[[Przywódca Seklerów]]
+
  |tytulatura        = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]<br>[[Przywódca Seklerów]]<br>[[Mistrz skarbu]] ???
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
Linia 96: Linia 93:
 
  |2. następca      = [[Bő Péter]]
 
  |2. następca      = [[Bő Péter]]
  
−
  |3. tytuł          = Skarbnik ??
+
  |3. tytuł          = [[Mistrz skarbu]] ??
 
  |3. od            = 1291
 
  |3. od            = 1291
 
  |3. do            = 1291
 
  |3. do            = 1291
Linia 138: Linia 135:
 
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]
 
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]
 
[[Kategoria:Seklerscy przywódcy]]
 
[[Kategoria:Seklerscy przywódcy]]
−
[[Kategoria:Skarbnicy królewscy]]
+
[[Kategoria:Mistrzowie skarbu]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]

Aktualna wersja na dzień 05:45, 13 wrz 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu
(1287-1288) 		Następca:
Borsa Loránd Borsa Loránd
Poprzednik: Przywódca Seklerów
(1291) 		Następca:
Ludány Bogomer Bő Péter
Poprzednik: Mistrz skarbu
(1291) ? 		Następca:
Kőszegi Iván Rátót I. Domokos

Ákos I. Mojs (także Moys, Majs lub Majos (* nieznana, † po 1299), węgierski baron, mistrz skarbu w 1291 r.

Rodzina

Jego imię pochodzi od łacińskiego wariantu (Moyses) biblijnego imienia Mojżesza[1]. Mojs urodził się w rodzie Ernye klanu Ákos jako syn Alberta Wielkiego, koniuszego królewskiego (1270-1272) i bana Severin (1272).[2] Mojs miał dwóch młodszych braci, Jana i Ákosa. Jego stryj Ernye Ákos był sędzią królewskim, więc Mojs był także kuzynem oligarchy Stefana Ákosa.

Mojs miał co najmniej troje dzieci z nieznaną z imienia i pochodzenia żoną:

Kariera

Po raz pierwszy wspomniano o nim we współczesnych mu aktach w 1278 roku. W 1284 roku był ispánem komitatu Ung.[4] Według nieautentycznego dokumentu z 1289 r.był wojewodą Siedmiogrodu (1287-1288).[5] Chociaż dokument ten jest zdecydowanie fałszerstwem, należy wziąć pod uwagę, że nie ma informacji o drugim wojewodowaniu Rolanda Borsy w okresie od lata 1285 do 1288.[4] Jeśli Mojs I faktycznie sprawował urząd, był on również w tym samym okresie ispánem komitatu Szolnok[4].

Na polecenie Lodomera, arcybiskupa Ostrzyhomia i synodu arcybiskupiego, Árbóc (krewny matki króla Węgier Władysława IV i Mojs zostali aresztowani i uwięzieni przez Piotra Monoszló, biskupa Siedmiogrodu w 1288 r., ponieważ Lodomer błędnie sądził, że planowali udać się do Mongołów jako wysłannicy Władysława IV, którego stosunki z kościołem Katolickim były bardzo napięte. Zostali jednak uwolnieni wkrótce.[2]

Do 1291 r. Mojs I został mianowany przywódcą Seklerów[2]. Wystąpił z tym tytułem (jako pierwszy znany urzędnik od 1228 r., gdy Bogomer Ludány sprawował urząd) 12 marca 1291 r., gdy król Węgier Andrzej III potwierdził darowizny ziemskie swojego poprzednika Władysława na rzecz Seklerów z siedziby Aranyos[1]. Jego następcą został Piotr Bő na stanowisku do czerwca 1294 r.[4] Mojs krótko pełnił także funkcję mistrza skarbu od października do grudnia 1291 r., zastępując zbuntowanego Iwana Kőszegiego.[4] Jednak Mojsa zastąpił Dominik I Rátót jeszcze w tym roku. Był jednym z baronów, powierników króla Węgier Andrzeja III w 1296. r.[2] Służył jako skarbnik królowej Agnieszki (żony króla Andrzeja) od 1298 do 1299.[4]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Kordé, Zoltán (2001). A székely ispáni méltóság kezdeteiről [O pochodzeniu urzędu przywódcy Seklerów]. W: Barbu, Violeta; Tüdős S., Kinga (red.). Historia manet. Volum omagial. Demény Lajos emlékkönyv. Editura Kriterion. str. 203, 205.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 415.
  3. ↑ Engel: Genealógia (Genus Ákos 3., Erne - gałąź)
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 40, 64, 69, 209, 218, 239.
  5. ↑ Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris Publishers. str. 382.

Źródła

  • Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
  • Kordé, Zoltán (2001). A székely ispáni méltóság kezdeteiről [O pochodzeniu urzędu przywódcy Seklerów]. W: Barbu, Violeta; Tüdős S., Kinga (red.). Historia manet. Volum omagial. Demény Lajos emlékkönyv. Editura Kriterion. str. 199–207. OCLC 895131650.
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Ákos I. Mojs (węg.)

— Wojewoda Siedmiogrodu
Przywódca Seklerów
Mistrz skarbu ???		 —
Wojewoda Siedmiogrodu
Okres od 1287
do 1288
Poprzednik Borsa Loránd
Następca Borsa Loránd
Przywódca Seklerów
Okres 1287
Poprzednik Ludány II. Szoboszló
Następca Bő Péter
Mistrz skarbu ??
Okres 1291
Poprzednik Kőszegi Iván
Następca Rátót I. Domokos
Dane biograficzne
Klan Ákos
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć po 1299
Ojciec Albert
Matka nieznana
Żona nieznana
Dzieci II. Mojs
Ellős
a daughter
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Ákos_I._Mojs&oldid=43603”