Bornemissza János: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 9 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1w]]
+
[[Kategoria:0]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Bornemissza_J%C3%A1nos_(f%C5%91isp%C3%A1n)
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Bornemissza_J%C3%A1nos_(f%C5%91isp%C3%A1n)
Linia 12: Linia 12:
 
{|
 
{|
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 +
|
  
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
Linia 20: Linia 21:
 
}}
 
}}
  
 +
{|
 +
|
 +
|}
  
 +
'''Bornemissza János''' (* nieznana, † październik [[1527]] w Pozsony), ''[[ispán]]'' Pozsony, [[skarbnik królewski]] (1500-04), urzędnik.
  
−
'''Bornemissza János''' (megh. [[Pozsony]], [[1527]]. október k.) [[Pozsony vármegye|pozsonyi]] főispán, kincstartó, jegyző.
+
Pochodził z [[Tolna|Tolny]], prawdopodobnie pochodził z chłopstwa. Ponieważ król [[Maciej]] wyróżnił wielu z ludzi tego pochodzenia, był on w stanie nauczyć się czytać i pisać. Od 1481 r. był przez cztery lata urzędnikiem Orbána Nagylucsei, za pośrednictwem którego służył skarbowi. Od 1487 do 1493 był skarbnikiem, od 1492 do 1496 był z rodziną królewską, od 1500 do 1504 był skarbnikiem, a następnie przez dwadzieścia lat był mistrzem zamkowym w Budzie.
−
 
 
−
[[Tolna vármegye|Tolnáról]] származott, a feltételezések szerint [[jobbágy]]i sorból nőtte ki magát. Mivel [[I. Mátyás magyar király|Mátyás király]] sokakat emelt ki ebből a sorból, ezért írni, olvasni tanulhatott. [[1481]]-től négy évig [[Nagylucsei Orbán]] jegyzője volt, akinek révén a kincstár szolgálatába állt. [[1487]]-től [[1493]]-ig alkincstartó, [[1492]]-től [[1496]]-ig királyi familiáris, [[1500]]-tól [[1504]]-ig kincstartó, majd húsz éven keresztül [[Buda (történelmi település)|budai]] várnagy volt.
 
  
−
Noha parasztoktól származott, [[1514]]-ben harcolt [[Dózsa György]] ellen, ő verte le [[Száleresi Ambrus]]t.
+
Choć pochodził z chłopów i walczył z [[Dózsa György|Jerzym Dózsą]] w 1514 roku, to pokonał [[Száleresi Ambrus|Ambrusa Száleresiego]].
  
−
[[Girolamo Balbi]]t és [[Piso Jakab]]ot váltva [[II. Ulászló magyar király|II. Ulászló]] halála előtt kevéssel [[II. Lajos magyar király|II. Lajos]] nevelőjévé nevezték ki. Mellette a nevelést [[Brandenburgi György]] látta el. Bornemissza törekedett megfelelően oktatni és felnevelni a fiatal királyt, de rászakadtak az ország gondjai, a gátlástalan Brandenburgi György őrgróf pedig teljesen rossz irányba terelte Lajost. [[Bakócz Tamás]]sal, [[I. János magyar király|Szapolyai Jánossal]] és [[Perényi Imre (nádor)|Perényi Imrével]] ellentéte támadt, akik [[1518]]-ban el akarták távolítani.
+
Krótko przed śmiercią król [[II. Ulászló|Władysław II]] zastąpił powołał [[Girolamo Balbi|Girolamo Balbita]]i [[Piso Jakab|Piso Jakaba]] na wychowawców [[II. Lajos|Ludwika II]], który dotychczas był uczony przez [[Georg der Fromme|Jerzego Brandenburga]]. Bornemisza starał się odpowiednio kształcić i wychowywać młodego króla, ale kłopoty kraju się pogłębiały, a pozbawiony skrupułów hrabia Jerzy Brandenburg kierował Lajosa w zupełnie złym kierunku. Sprzeciwiali się mu [[Bakócz Tamás|Tamás Bakócz]], [[I. János magyar király|János Szapolyai]] i [[Perényi III. Imre|Imre Perényi]], którzy chcieli go usunąć już w 1518 roku.
  
−
A [[mohácsi csata|mohácsi vész]] idején viselte a pozsonyi főispánságot. A csata után nem múlt el a Szapolyaival való ellentéte és ezért [[Habsburg Mária magyar királyné (1505–1558)|Mária királynéval]] Pozsonyba ment, és [[I. Ferdinánd magyar király|I. Ferdinánd]] mellé állt. A főherceg kiemelten fontosnak tartotta a megnyerését.
+
W czasie katastrofy pod [[Mohacz]]em miał kwaterę główną w Pozsony. Po bitwie jego sprzeciw wobec Szapolyai nie minął i dlatego udał się do Pozsony z królową [[Maria von Österreich|Marią]] i stanął u boku [[Ferdynand I|Ferdynanda I]]. Arcyksiążę uważał swoje zwycięstwo za najważniejsze.
  
−
Linki zewnętrzne
+
== Linki zewnętrzne ==
 
* ''[https://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00523/02120.htm Magyar életrajzi lexikon 1000-1990]''.
 
* ''[https://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00523/02120.htm Magyar életrajzi lexikon 1000-1990]''.
 
* Szilágyi Sándor: ''[https://mek.oszk.hu/00800/00893/html/https://mek.oszk.hu/00800/00893/html/ A Magyar Nemzet Története]''.
 
* Szilágyi Sándor: ''[https://mek.oszk.hu/00800/00893/html/https://mek.oszk.hu/00800/00893/html/ A Magyar Nemzet Története]''.
 
* Markó László: ''A Magyar Állam Főméltóságai Szent Istvántól napjainkig'', Magyar Könyvklub, Budapest 1999. ISBN 963-547-085-1
 
* Markó László: ''A Magyar Állam Főméltóságai Szent Istvántól napjainkig'', Magyar Könyvklub, Budapest 1999. ISBN 963-547-085-1
  
 +
|
 +
{{Biogram infobox
 +
|imię i nazwisko      = Bornemissza János
 +
|imię i nazwisko org  =
 +
|grafika              =
 +
|opis grafiki        =
 +
|podpis              =
 +
|data urodzenia      = nieznana
 +
|miejsce urodzenia    = niezana
 +
|data śmierci        = 1527
 +
|miejsce śmierci      = Pozsony
 +
|zawód                = skarbnik, urzędnik
 +
|faksymile            =
 +
|opis faksymile      =
 +
|odznaczenia          =
 +
|commons              =
 +
|www                  =
 +
}}
 +
|}
  
−
[[Kategória:1527-ben elhunyt személyek]]
+
{{SORTUJ:Bornemissza, Janos}}
  
 
[[Kategoria:Rodziny]]
 
[[Kategoria:Rodziny]]
Linia 48: Linia 70:
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
−
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
+
[[Kategoria:Urodzony w XV wieku]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w 1527]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]]

Aktualna wersja na dzień 09:43, 3 sty 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Skarbnik królewski
(1500 – 1504) 		Następca:
Wemeri Zsigmond Telegdi István

Bornemissza János (* nieznana, † październik 1527 w Pozsony), ispán Pozsony, skarbnik królewski (1500-04), urzędnik.

Pochodził z Tolny, prawdopodobnie pochodził z chłopstwa. Ponieważ król Maciej wyróżnił wielu z ludzi tego pochodzenia, był on w stanie nauczyć się czytać i pisać. Od 1481 r. był przez cztery lata urzędnikiem Orbána Nagylucsei, za pośrednictwem którego służył skarbowi. Od 1487 do 1493 był skarbnikiem, od 1492 do 1496 był z rodziną królewską, od 1500 do 1504 był skarbnikiem, a następnie przez dwadzieścia lat był mistrzem zamkowym w Budzie.

Choć pochodził z chłopów i walczył z Jerzym Dózsą w 1514 roku, to pokonał Ambrusa Száleresiego.

Krótko przed śmiercią król Władysław II zastąpił powołał Girolamo Balbitai Piso Jakaba na wychowawców Ludwika II, który dotychczas był uczony przez Jerzego Brandenburga. Bornemisza starał się odpowiednio kształcić i wychowywać młodego króla, ale kłopoty kraju się pogłębiały, a pozbawiony skrupułów hrabia Jerzy Brandenburg kierował Lajosa w zupełnie złym kierunku. Sprzeciwiali się mu Tamás Bakócz, János Szapolyai i Imre Perényi, którzy chcieli go usunąć już w 1518 roku.

W czasie katastrofy pod Mohaczem miał kwaterę główną w Pozsony. Po bitwie jego sprzeciw wobec Szapolyai nie minął i dlatego udał się do Pozsony z królową Marią i stanął u boku Ferdynanda I. Arcyksiążę uważał swoje zwycięstwo za najważniejsze.

Linki zewnętrzne

Bornemissza János

Urodziny nieznana
Miejsce niezana
Śmierć 1527
Miejsce śmierci Pozsony
Zawód, zajęcie skarbnik, urzędnik
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Bornemissza_János&oldid=46837”