Franjo Berislavić: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 39: | Linia 39: | ||
Franjo Berislavić i jego kuzyn Ivan byli po stronie [[Ivaniš Korvin|Ivaniša Korvina]] w konfliktach, które wybuchły po śmierci [[Matijaš Korvin|Matijaša Korvina]].<ref name="Karbić75">[http://hrcak.srce.hr/file/19646 Povijesni prilozi 31., 71.-85. (2006.)] Marija Karbić: Hrvatsko plemstvo u borbi protiv Osmanlija. Primjer obitelji Berislavića Grabarskih iz Slavonije, str. 75.</ref> | Franjo Berislavić i jego kuzyn Ivan byli po stronie [[Ivaniš Korvin|Ivaniša Korvina]] w konfliktach, które wybuchły po śmierci [[Matijaš Korvin|Matijaša Korvina]].<ref name="Karbić75">[http://hrcak.srce.hr/file/19646 Povijesni prilozi 31., 71.-85. (2006.)] Marija Karbić: Hrvatsko plemstvo u borbi protiv Osmanlija. Primjer obitelji Berislavića Grabarskih iz Slavonije, str. 75.</ref> | ||
| − | Po raz pierwszy banem Jajce został w 1494 roku.<ref name="Karbić73-74"/> Wkrótce poślubił wdowę po serbskim despocie [[Vuk Branković|Vuku Brankovicu]], Barbarę [[Frankapani (ród)|Frankapan]], która doprowadziła go do władzy | + | Po raz pierwszy [[ban Jajce|banem Jajce]] został w 1494 roku.<ref name="Karbić73-74"/> Wkrótce poślubił wdowę po serbskim despocie [[Vuk Branković|Vuku Brankovicu]], Barbarę [[Frankapani (ród)|Frankapan]], która doprowadziła go do władzy dzięki potężnym chorwackim szlachcicom [[Frankapan]]am, ale także serbskim despotom i dzięki temu doszedł do wielkich majątków: Bijele Stijene, Totuševina, Komogovina z Gradušem ...<ref name="Karbić73-74"/> Z jakiegoś powodu on i jego żona wypadli z łask króla, co było w dużej mierze spowodowane wzmocnieniem majątku i co prawdopodobnie sprawiło, że niektórzy potężni ludzie poczuli się zagrożeni. W czerwcu 1495 r. zakończono jego wspólne banowanie z [[Baltazar Baćan|Baltazarem Baćanem]], a na początku 1496 r. król [[Vladislav II.|Władysław II]] przejął majątek będący spadkiem po zmarłym mężu Barbary Frankapan [[Toma Bakač|Tomie Bakaču]], a powodem były „negocjacje i handel z Turkami”<ref name="Karbić73-74"/>. |
| − | W 1498 roku udało mu się | + | W 1498 roku udało mu się obalić oskarżenia, a to dzięki reputacji rodziny jego żony, zasługi rodziny i tak dalej. W tym czasie był Franjo bardzo ważną postacią dla Królestwa Chorwacji, ponieważ źródła historyczne wspominają o nim jako szlachcicu, który był zobowiązany dostarczyć wojsko do obrony państwa.<ref name="Karbić73-74"/> Potem nastąpił okres krótkiego wytchnienia (podczas którego ponownie został banem), ponieważ kierunek ataku osmańskiego w tamtych latach był skierowany na regiony chorwackie pod panowaniem weneckim.<ref name="Karbić73-74"/> Franjo zdawał sobie sprawę, że da to niewiele czasu, o czym świadczy jego list do księcia Splitu w 1499 r., w którym poinformował go o przygotowaniach tureckich, błagał o pomoc, ale też oferował pomoc, gdyby Turcy zaatakowali Wenecjan.<ref name="Karbić75"/> To niezwykłe, że w tamtych czasach Franjo twierdził, że Jajce był dobrze zaopatrzony w siłę żołnierską i logistykę.<ref name="Karbić75"/> |
| − | W XVI wieku zaangażował się dyplomatycznie po stronie | + | W XVI wieku Franjo zaangażował się dyplomatycznie po stronie króla.<ref name="bibirbhr"/> Pracował nad utworzeniem sojuszu wojskowego [[Wenecja|Republiki Weneckiej]], papieża i króla Władysława II.<ref name="bibirbhr"/> Próbował przekonać Wenecjan, z którymi skądinąd utrzymywał stosunki, aby nie zawierali rozejmu z Turkami. Zadziałało. Amunicję kupowano również w Wenecji. Sojusz wojskowy został zrealizowany podczas odblokowania Jajce w 1501 roku.<ref name="Karbić75">[http://hrcak.srce.hr/file/19646 Povijesni prilozi 31., 71.-85. (2006.)] Marija Karbić: Hrvatsko plemstvo u borbi protiv Osmanlija. Primjer obitelji Berislavića Grabarskih iz Slavonije, str. 75.</ref> |
| − | W 1501 r. | + | W 1501 r. ponownie został banem Jajce.<ref name="Karbić73-74"/> W 1501 r. [[Baltazar Baćan|Baltazar Batthyány]] został mianowany banem, ale zwlekał z objęciem urzędu i wkraczaniem do miasta<ref name="Karbić76">[http://hrcak.srce.hr/file/19646 Povijesni prilozi 31., 71.-85. (2006.)] Marija Karbić: Hrvatsko plemstvo u borbi protiv Osmanlija. Primjer obitelji Berislavića Grabarskih iz Slavonije, str. 76.</ref>, z drugiej strony od 1502 r. ban Franjo poprosił króla o zwolnienie go z banowania w Jajce; przypuszcza się, że było to spowodowane względami finansowymi, gdyż pensja, która miała zapewnić dostawę towarów niezbędnych do obrony banatu, nie dotarła.<ref name="Karbić75"/> A przecież Franjo nie był aktywnym uczestnikiem obrony ani nie wysyłał wojsk na pozycje.<ref name="Karbić76"/> |
| − | Ponieważ obaj unikali obrony, Turcy wykorzystali niezabezpieczoną granicę i w 1502 r. poważnie zdewastowali region Vrbas.<ref name="Karbić76"/> Z tego powodu interweniował sam król i ostrzegał, lecz to też nie pomogło, ponieważ Franjo był na niechcianej służbie również w następnym roku.<ref name="Karbić76"/> Franjo został odwołany, co również odbyło się na jego koszt (pomagał mu też [[Ivaniš Korvin]], odwdzięczając się | + | Ponieważ obaj unikali obrony, Turcy wykorzystali niezabezpieczoną granicę i w 1502 r. poważnie zdewastowali region Vrbas.<ref name="Karbić76"/> Z tego powodu interweniował sam król i ostrzegał, lecz to też nie pomogło, ponieważ Franjo był na niechcianej służbie również w następnym roku.<ref name="Karbić76"/> Franjo został odwołany, co również odbyło się na jego koszt (pomagał mu też [[Ivaniš Korvin]], odwdzięczając się mu za wsparcie, jakie Franjo udzielił w konfliktach po śmierci króla [[Maciej]]a<ref name="Karbić75"/>),<ref name="Karbić73-74"/><ref name="Karbić75"/><ref name="Karbić76"/> naznaczone również ulepszeniami infrastrukturalnymi.<ref name="Karbić76"/> . Franjo zbudował drogę, drogę łączącą Brod i Jajce. Mówi o tym głagolicki napis na tablicy przy tej drodze „''Va vrime uzmožnog kneza Ferenca Berisalića''” (''W czasach ewentualnego księcia Ferenca Berisalicia'').<ref name="Karbić76"/> |
| − | Wenecjanie jednak zawarli rozejm z Turkami pod koniec 1502 roku.<ref name="Karbić75"/> Na szczęście dla Chorwacji presja turecka osłabła w 1503 r.<ref name="Karbić75"/> 13 lipca 1503 r. król nakazał [[Stjepan od Gorbonoka|Stjepanowi z Gorbonoku]] i [[Klement Szemere|Klementowi Szemere]] przejąć obowiązki bana od Franjo<ref name="Karbić76"/>. Gdy antyturecki sojusz państw chrześcijańskich rozpadł się, 20 sierpnia 1503 r. | + | Wenecjanie jednak zawarli rozejm z Turkami pod koniec 1502 roku.<ref name="Karbić75"/> Na szczęście dla Chorwacji presja turecka osłabła w 1503 r.<ref name="Karbić75"/> 13 lipca 1503 r. król nakazał [[Stjepan od Gorbonoka|Stjepanowi z Gorbonoku]] i [[Klement Szemere|Klementowi Szemere]] przejąć obowiązki bana od Franjo<ref name="Karbić76"/>. Gdy antyturecki sojusz państw chrześcijańskich rozpadł się, 20 sierpnia 1503 r. król Władysław podpisał również zawieszenie broni z Turkami.<ref name="Karbić75"/> |
| − | W 1504 r. Franjo został panem twierdzy | + | W 1504 r. Franjo został panem twierdzy [[Pusti Lobor|Lobora]], którą przejął od [[Corvin János|Ivaniša Korvina]].<ref>Branko Nadilo: [http://casopis-gradjevinar.hr/assets/Uploads/JCE-55-2003-12-07.pdf Utvrde. Ostaci utvrda na jugozapadnim obroncima Ivanščice], Građevinar 55 (2003), str. 752.</ref> |
Od 1511 do 1513 był zastępcą bana Jajce, podczas gdy jego kuzyn [[Ivaniš Berislavić|Ivan Berislavić]] był banem.<ref name="bibirbhr"/> | Od 1511 do 1513 był zastępcą bana Jajce, podczas gdy jego kuzyn [[Ivaniš Berislavić|Ivan Berislavić]] był banem.<ref name="bibirbhr"/> | ||
| Linia 57: | Linia 57: | ||
== Rodzina == | == Rodzina == | ||
| − | Franjo miał żonę Székely Margit, która przeżyła go | + | Franjo miał żonę Székely Margit, która przeżyła go. |
Miał również dwóch synów, którzy go nie przeżyli.<ref name="Andrić"/> | Miał również dwóch synów, którzy go nie przeżyli.<ref name="Andrić"/> | ||
| Linia 77: | Linia 77: | ||
|1. tytuł = [[Ban Jajce]] | |1. tytuł = [[Ban Jajce]] | ||
| − | |1. od = 1494, 1499 | + | |1. od = <small>(1) </small>1494,<small>(2) </small> 1499 |
| − | |1. do = 1494, 1501 lub 1503 | + | |1. do = <small>(1) </small>1494,<small>(2) </small> 1501 lub 1503 |
|1. powołanie = | |1. powołanie = | ||
| − | |1. poprzednik = [[Juraj Vlatković]] [[Juraj Kanišk]] | + | |1. poprzednik = <small>1. </small>[[Juraj Vlatković]]<br><small>2. </small> [[Juraj Kanišk]] |
| − | |1. następca = [[Ladislav Kaniški]] [[Ladislav Kaniški]] | + | |1. następca = <small>1. </small>[[Ladislav Kaniški]]<br><small>2. </small> [[Ladislav Kaniški]] |
|klan = | |klan = | ||
Wersja z 14:54, 3 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Franjo Berislavić (* nieznana, † 1517)[1], chorwacki szlachcic z rodziny Berislavić, z gałęzi rodziny Berislavić Grabarski[2]. Wojskowy i dyplomata. Przez dwie kadencje służył jako ban Jajce (1494, 1499-1503).[2] Syn Ivana Berislava. [3] Podobnie jak inni Berislavici, miał bezpośredni motyw do obrony wschodnich części Chorwacji przed Turkami, gdyż jego majątki znajdowały się blisko granicy. Dlatego wkrótce stał się banem w Jajce.[2] Franjo Berislavić i jego kuzyn Ivan byli po stronie Ivaniša Korvina w konfliktach, które wybuchły po śmierci Matijaša Korvina.[4] Po raz pierwszy banem Jajce został w 1494 roku.[3] Wkrótce poślubił wdowę po serbskim despocie Vuku Brankovicu, Barbarę Frankapan, która doprowadziła go do władzy dzięki potężnym chorwackim szlachcicom Frankapanam, ale także serbskim despotom i dzięki temu doszedł do wielkich majątków: Bijele Stijene, Totuševina, Komogovina z Gradušem ...[3] Z jakiegoś powodu on i jego żona wypadli z łask króla, co było w dużej mierze spowodowane wzmocnieniem majątku i co prawdopodobnie sprawiło, że niektórzy potężni ludzie poczuli się zagrożeni. W czerwcu 1495 r. zakończono jego wspólne banowanie z Baltazarem Baćanem, a na początku 1496 r. król Władysław II przejął majątek będący spadkiem po zmarłym mężu Barbary Frankapan Tomie Bakaču, a powodem były „negocjacje i handel z Turkami”[3]. W 1498 roku udało mu się obalić oskarżenia, a to dzięki reputacji rodziny jego żony, zasługi rodziny i tak dalej. W tym czasie był Franjo bardzo ważną postacią dla Królestwa Chorwacji, ponieważ źródła historyczne wspominają o nim jako szlachcicu, który był zobowiązany dostarczyć wojsko do obrony państwa.[3] Potem nastąpił okres krótkiego wytchnienia (podczas którego ponownie został banem), ponieważ kierunek ataku osmańskiego w tamtych latach był skierowany na regiony chorwackie pod panowaniem weneckim.[3] Franjo zdawał sobie sprawę, że da to niewiele czasu, o czym świadczy jego list do księcia Splitu w 1499 r., w którym poinformował go o przygotowaniach tureckich, błagał o pomoc, ale też oferował pomoc, gdyby Turcy zaatakowali Wenecjan.[4] To niezwykłe, że w tamtych czasach Franjo twierdził, że Jajce był dobrze zaopatrzony w siłę żołnierską i logistykę.[4] W XVI wieku Franjo zaangażował się dyplomatycznie po stronie króla.[2] Pracował nad utworzeniem sojuszu wojskowego Republiki Weneckiej, papieża i króla Władysława II.[2] Próbował przekonać Wenecjan, z którymi skądinąd utrzymywał stosunki, aby nie zawierali rozejmu z Turkami. Zadziałało. Amunicję kupowano również w Wenecji. Sojusz wojskowy został zrealizowany podczas odblokowania Jajce w 1501 roku.[4] W 1501 r. ponownie został banem Jajce.[3] W 1501 r. Baltazar Batthyány został mianowany banem, ale zwlekał z objęciem urzędu i wkraczaniem do miasta[5], z drugiej strony od 1502 r. ban Franjo poprosił króla o zwolnienie go z banowania w Jajce; przypuszcza się, że było to spowodowane względami finansowymi, gdyż pensja, która miała zapewnić dostawę towarów niezbędnych do obrony banatu, nie dotarła.[4] A przecież Franjo nie był aktywnym uczestnikiem obrony ani nie wysyłał wojsk na pozycje.[5] Ponieważ obaj unikali obrony, Turcy wykorzystali niezabezpieczoną granicę i w 1502 r. poważnie zdewastowali region Vrbas.[5] Z tego powodu interweniował sam król i ostrzegał, lecz to też nie pomogło, ponieważ Franjo był na niechcianej służbie również w następnym roku.[5] Franjo został odwołany, co również odbyło się na jego koszt (pomagał mu też Ivaniš Korvin, odwdzięczając się mu za wsparcie, jakie Franjo udzielił w konfliktach po śmierci króla Macieja[4]),[3][4][5] naznaczone również ulepszeniami infrastrukturalnymi.[5] . Franjo zbudował drogę, drogę łączącą Brod i Jajce. Mówi o tym głagolicki napis na tablicy przy tej drodze „Va vrime uzmožnog kneza Ferenca Berisalića” (W czasach ewentualnego księcia Ferenca Berisalicia).[5] Wenecjanie jednak zawarli rozejm z Turkami pod koniec 1502 roku.[4] Na szczęście dla Chorwacji presja turecka osłabła w 1503 r.[4] 13 lipca 1503 r. król nakazał Stjepanowi z Gorbonoku i Klementowi Szemere przejąć obowiązki bana od Franjo[5]. Gdy antyturecki sojusz państw chrześcijańskich rozpadł się, 20 sierpnia 1503 r. król Władysław podpisał również zawieszenie broni z Turkami.[4] W 1504 r. Franjo został panem twierdzy Lobora, którą przejął od Ivaniša Korvina.[6] Od 1511 do 1513 był zastępcą bana Jajce, podczas gdy jego kuzyn Ivan Berislavić był banem.[2] RodzinaFranjo miał żonę Székely Margit, która przeżyła go. Miał również dwóch synów, którzy go nie przeżyli.[1] Przypisy
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
