Kanizsai Orsolya: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 2 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 20: Linia 20:
 
[[File:Kanizsai László címere II. Lajos armálisában.jpg|thumb|left|180px|Herb [[Kanizsai]]. Obraz Władysława Kanizsai w zbroi.]]
 
[[File:Kanizsai László címere II. Lajos armálisában.jpg|thumb|left|180px|Herb [[Kanizsai]]. Obraz Władysława Kanizsai w zbroi.]]
  
'''Kanizsai Orsolya''' (* ok.1521, † 2 marca/2 maja 1571 w Sárvár), węgierska szlachcianka, żona [[palatyn]]a [[Nádasdy Tamás|Tomasza III Nádasdyego]], siostrzenica [[Kanizsai Dorottya]]. opiekunki miejsca pochówku ofiar [[Mohacz|bitwy pod Mohaczem], żony [[Perényi Imre|Emeryka Perényiego]].
+
'''Kanizsai Orsolya''' (* ok.1521, † 2 marca/2 maja 1571 w Sárvár), węgierska szlachcianka, żona [[palatyn]]a [[Nádasdy Tamás|Tomasza III Nádasdyego]], siostrzenica [[Kanizsai Dorottya]], opiekunki miejsca pochówku ofiar [[Mohacz|bitwy pod Mohaczem], żony [[Perényi Imre|Emeryka Perényiego]].
  
 
==Życiorys==
 
==Życiorys==
Linia 27: Linia 27:
  
 
Jej ojciec Władysław, był niezwykle bogatym człowiekiem; miał kilka zamków i posiadłości, w tym: Sárvár, Egervár, Kanizsa, Csókakő, Léka, Eisenstadt, German Cross, Kapuvár, Csepreg i wiele innych posiadłości na [[Zadunaje|Zadunaju]]. Ród [[Kanizsai]] mieszkał na zamku [[Sárvá]]. To w nim urodziła się i wychowała Orsolya. Władysław był synem lojalnego gubernatora [[Vas]]a i gorliwym członkiem kościoła rzymskiego. W 1521 r. pielgrzymował do Loretto, a wraz z żoną [[Drágffy Anną|Anną]] i dwojgiem żyjących dzieci został świeckim członkiem zakonu benedyktynów. Również jej matka była kobietą religijną, która miała nadwornego kapłana i odziedziczyła własność pustelnika ormiańskiego. Władysław zmarł wkrótce po narodzinach Orsolyi. W tym czasie wdowa Anna wyszła za mąż za [[Frangepan Kristóf|Krzysztofa Frangepana]], ale w 1528 r. sporządziła testament w Sárvár. Niestety w wieku siedmiu lat Orsolya została całkowicie osierocona. Z całej rodziny pozostał tylko jej brat [[Kanizsai Ferenc|Franciszek]], który żył jeszcze tylko kilka lat, gdyż zmarł w 1532 r.<ref>''[https://library.hungaricana.hu/hu/view/EvangelikusPayrSandorMuvei_022_Kanizsai_1908/?pg=7&layout=s&query=kanizsai Payr Sándor: Kanizsai Orsolya főrangú magyar nő a XVI. századból. Élet- és jellemrajz. Budapest 1908. (Egyházunk nagyjai VIII.)]''</ref>
 
Jej ojciec Władysław, był niezwykle bogatym człowiekiem; miał kilka zamków i posiadłości, w tym: Sárvár, Egervár, Kanizsa, Csókakő, Léka, Eisenstadt, German Cross, Kapuvár, Csepreg i wiele innych posiadłości na [[Zadunaje|Zadunaju]]. Ród [[Kanizsai]] mieszkał na zamku [[Sárvá]]. To w nim urodziła się i wychowała Orsolya. Władysław był synem lojalnego gubernatora [[Vas]]a i gorliwym członkiem kościoła rzymskiego. W 1521 r. pielgrzymował do Loretto, a wraz z żoną [[Drágffy Anną|Anną]] i dwojgiem żyjących dzieci został świeckim członkiem zakonu benedyktynów. Również jej matka była kobietą religijną, która miała nadwornego kapłana i odziedziczyła własność pustelnika ormiańskiego. Władysław zmarł wkrótce po narodzinach Orsolyi. W tym czasie wdowa Anna wyszła za mąż za [[Frangepan Kristóf|Krzysztofa Frangepana]], ale w 1528 r. sporządziła testament w Sárvár. Niestety w wieku siedmiu lat Orsolya została całkowicie osierocona. Z całej rodziny pozostał tylko jej brat [[Kanizsai Ferenc|Franciszek]], który żył jeszcze tylko kilka lat, gdyż zmarł w 1532 r.<ref>''[https://library.hungaricana.hu/hu/view/EvangelikusPayrSandorMuvei_022_Kanizsai_1908/?pg=7&layout=s&query=kanizsai Payr Sándor: Kanizsai Orsolya főrangú magyar nő a XVI. századból. Élet- és jellemrajz. Budapest 1908. (Egyházunk nagyjai VIII.)]''</ref>
 
  
 
Matka powierzyła wychowanie i opiekę nad dwojgiem małych osieroconych dzieci [[Hashágyi Dénes|Denisowi Hashágyi]] z Háshágy i [[Wathay Ferenc|Franciszkowi Wathay]] z Kapuvár oraz nadwornemu księdzu [[Gruba Tamás|Tomaszowi Grubie]]. Denis Hashágyi był byłym głównym podkomendnym Władysława Kanizsaia i ojcem chrzestnym Orsolyi. W 1524 roku na prośbę Władysława Kanizsai król Węgier [[II. Ulászló|Władysłąw II Jagiellończyk]] podarował Kehidę Denisowi Háshágyi [https://hu.wikipedia.org/wiki/Kehidakust%C3%A1ny Kehidakustány].<ref>''[https://library.hungaricana.hu/hu/view/MolDigiLib_VSK_Gecsenyi_Lajos_tiszteletere/?query=kanizsai%20orsolya%20h%C3%A1sh%C3%A1gyi&pg=69&layout=s A történettudomány szolgálatában. Tanulmányok a 70 éves Gecsényi Lajos tiszteletére (Budapest-Győr, 2012)TanulmányokII.Bilkei Irén: Mohács előtt… Zala megye Jagelló-kori történetének vázlata]''</ref><ref>''[https://library.hungaricana.hu/hu/view/MEGY_ZALA_GZ_Sk_1996_Megye_Ezer_Eve/?query=kanizsai%20orsolya%20h%C3%A1sh%C3%A1gyi&pg=98&layout=s Zala Megye Ezer Éve. Tanulmánykötet a magyar államalapítás milleniumának tiszteletére (Zalaegerszeg, 1996)A török háborúk kora (1540-es évek–1690)Németh József: A reformáció]''</ref>
 
Matka powierzyła wychowanie i opiekę nad dwojgiem małych osieroconych dzieci [[Hashágyi Dénes|Denisowi Hashágyi]] z Háshágy i [[Wathay Ferenc|Franciszkowi Wathay]] z Kapuvár oraz nadwornemu księdzu [[Gruba Tamás|Tomaszowi Grubie]]. Denis Hashágyi był byłym głównym podkomendnym Władysława Kanizsaia i ojcem chrzestnym Orsolyi. W 1524 roku na prośbę Władysława Kanizsai król Węgier [[II. Ulászló|Władysłąw II Jagiellończyk]] podarował Kehidę Denisowi Háshágyi [https://hu.wikipedia.org/wiki/Kehidakust%C3%A1ny Kehidakustány].<ref>''[https://library.hungaricana.hu/hu/view/MolDigiLib_VSK_Gecsenyi_Lajos_tiszteletere/?query=kanizsai%20orsolya%20h%C3%A1sh%C3%A1gyi&pg=69&layout=s A történettudomány szolgálatában. Tanulmányok a 70 éves Gecsényi Lajos tiszteletére (Budapest-Győr, 2012)TanulmányokII.Bilkei Irén: Mohács előtt… Zala megye Jagelló-kori történetének vázlata]''</ref><ref>''[https://library.hungaricana.hu/hu/view/MEGY_ZALA_GZ_Sk_1996_Megye_Ezer_Eve/?query=kanizsai%20orsolya%20h%C3%A1sh%C3%A1gyi&pg=98&layout=s Zala Megye Ezer Éve. Tanulmánykötet a magyar államalapítás milleniumának tiszteletére (Zalaegerszeg, 1996)A török háborúk kora (1540-es évek–1690)Németh József: A reformáció]''</ref>
Linia 33: Linia 32:
 
Odkąd zmarł jego ojciec i bracia, [[Szapolyai János|Jan Zápolya]] opiekował się bardzo młodą Orsolya w 1532 r. To wówczas Tamás Nádasdy zaręczył się; jak wiadomo, rodzina Nádasdy była znana z rodzinie Orsolyi w poprzednich dziesięcioleciach, a jej starodawne posiadłości znajdowały się wokół tytułowego Nádasd, a także w regionie Sárvár i południowej części komitatu [[Vas]].<ref>''[https://library.hungaricana.hu/hu/view/MEGY_VESZ_Vesztortar1990_1/?query=kanizsai%20orsolya%20famili%C3%A1risa&pg=72&layout=s Veszprémi Történelmi Tár 1990. I. Hadtörténelem V. Molnár László: Kanizsa vára a Nádasdyak korában]''</ref>  Tomasz, który należał do zamożnej i prestiżowej klasy szlacheckiej, kilkakrotnie sprawował urząd zastępcy gubernatora w komitatach [[Zala]] i [[Vas]], a jego ojcem był [[Nádasdy I. Ferenc|Franciszek I]] był partnerem zamkowym rodu Kanizsai. Z powodu wojennych warunków politycznych ślub Tomasza i Orsolyai musiał odbyć się daleko w Hódmezővásárhely, niedaleko króla Jana na początku [[1535]] roku. Po ślubie, któremu patronował Franciszek, ze względu na swoje posiadłości pod Wiedniem i przyprowadził swoją młodą żonę do domu w Sárvár, odwiecznego gniazda rodu Kanizsai. Orsolya ożeniła się w wieku 14 lat z Tomaszem Nádasdym, późniejszym palatynem, jako spadkobierca ogromnej fortuny. Podczas nieobecności męża w Sárvár zarządzała majątkami, czemu jednak nie przeszkadzały jej częste choroby. Była jedną z najbardziej wykształconych kobiet w tamtych czasach i prowadziła obszerną korespondencję ze znajomymi rodu lub rodzinami z komitatu [[Zala]]. Sąd Tomasza Nádasdyego w Sárvár był bez wątpienia jednym z najważniejszych ośrodków intelektualistów uciekających spod tureckich rządów na [[Zadunaje|Zadunaju]]. Jego rodzina studiowała w Sárvár i stamtąd została przekierowana do miejsca służby, ale regularnie wracała kilka razy w roku itp. np. reformatorzy, tacy jak [https://hu.wikipedia.org/wiki/Ab%C3%A1di_Benedek Benedykt Abádi], [https://hu.wikipedia.org/wiki/Bornemisza_P%C3%A9ter Piotr Bornemisza], [[Sylvester Mihály|Michał Sylvester]] i [https://hu.wikipedia.org/wiki/Sylvester_J%C3%A1nos Jan [Sylvester], [https://hu.wikipedia.org/wiki/Beythe_Istv%C3%A1n Stefan Beythe], [https://hu.wikipedia.org/wiki/M%C3%A9liusz_Juh%C3%A1sz_P%C3%A9ter Piot Juhász Méliusz] lub [[Macarius Bódog József]].<ref>''[https://library.hungaricana.hu/hu/view/MEGY_ZALA_GZ_Zm_07/?query=predik%C3%A1tor&pg=20&layout=s Őze Sándor: Adatok a reformáció elterjedéséhez Nádasdy Tamás kanizsai uradalmában]''</ref>
 
Odkąd zmarł jego ojciec i bracia, [[Szapolyai János|Jan Zápolya]] opiekował się bardzo młodą Orsolya w 1532 r. To wówczas Tamás Nádasdy zaręczył się; jak wiadomo, rodzina Nádasdy była znana z rodzinie Orsolyi w poprzednich dziesięcioleciach, a jej starodawne posiadłości znajdowały się wokół tytułowego Nádasd, a także w regionie Sárvár i południowej części komitatu [[Vas]].<ref>''[https://library.hungaricana.hu/hu/view/MEGY_VESZ_Vesztortar1990_1/?query=kanizsai%20orsolya%20famili%C3%A1risa&pg=72&layout=s Veszprémi Történelmi Tár 1990. I. Hadtörténelem V. Molnár László: Kanizsa vára a Nádasdyak korában]''</ref>  Tomasz, który należał do zamożnej i prestiżowej klasy szlacheckiej, kilkakrotnie sprawował urząd zastępcy gubernatora w komitatach [[Zala]] i [[Vas]], a jego ojcem był [[Nádasdy I. Ferenc|Franciszek I]] był partnerem zamkowym rodu Kanizsai. Z powodu wojennych warunków politycznych ślub Tomasza i Orsolyai musiał odbyć się daleko w Hódmezővásárhely, niedaleko króla Jana na początku [[1535]] roku. Po ślubie, któremu patronował Franciszek, ze względu na swoje posiadłości pod Wiedniem i przyprowadził swoją młodą żonę do domu w Sárvár, odwiecznego gniazda rodu Kanizsai. Orsolya ożeniła się w wieku 14 lat z Tomaszem Nádasdym, późniejszym palatynem, jako spadkobierca ogromnej fortuny. Podczas nieobecności męża w Sárvár zarządzała majątkami, czemu jednak nie przeszkadzały jej częste choroby. Była jedną z najbardziej wykształconych kobiet w tamtych czasach i prowadziła obszerną korespondencję ze znajomymi rodu lub rodzinami z komitatu [[Zala]]. Sąd Tomasza Nádasdyego w Sárvár był bez wątpienia jednym z najważniejszych ośrodków intelektualistów uciekających spod tureckich rządów na [[Zadunaje|Zadunaju]]. Jego rodzina studiowała w Sárvár i stamtąd została przekierowana do miejsca służby, ale regularnie wracała kilka razy w roku itp. np. reformatorzy, tacy jak [https://hu.wikipedia.org/wiki/Ab%C3%A1di_Benedek Benedykt Abádi], [https://hu.wikipedia.org/wiki/Bornemisza_P%C3%A9ter Piotr Bornemisza], [[Sylvester Mihály|Michał Sylvester]] i [https://hu.wikipedia.org/wiki/Sylvester_J%C3%A1nos Jan [Sylvester], [https://hu.wikipedia.org/wiki/Beythe_Istv%C3%A1n Stefan Beythe], [https://hu.wikipedia.org/wiki/M%C3%A9liusz_Juh%C3%A1sz_P%C3%A9ter Piot Juhász Méliusz] lub [[Macarius Bódog József]].<ref>''[https://library.hungaricana.hu/hu/view/MEGY_ZALA_GZ_Zm_07/?query=predik%C3%A1tor&pg=20&layout=s Őze Sándor: Adatok a reformáció elterjedéséhez Nádasdy Tamás kanizsai uradalmában]''</ref>
  
Orsolya Była znaną '''ogrodniczką''', bardzo religijną kobietą, która często pomagała głodnym i biednym. Utrzymywała przyjazne relacja ze swoją szwagierką [[Nádasdy Anna|Anną Nádasdy]], która była żoną [https://hu.wikipedia.org/wiki/Majl%C3%A1th_Istv%C3%A1n Stefana Majlátha] (1502–1550), która mieszkała w Szeged; gdy Stefan zmarł w niewoli tureckiej w 1550 r., jego syn [[Majláth Gábor|Gábor]] został zabrany przez Nádasdych i wychowany w Sárvár. To samo stało się, gdy brat Tomasza, [[Nádasdy Márton|Márton]] zmarł pozostawiając pięcioro sierot.
+
Orsolya miała opinię znanego ogrodnika, była bardzo religijną kobietą, która często pomagała głodnym i biednym. Utrzymywała przyjazne relacja ze swoją szwagierką [[Nádasdy Anna|Anną Nádasdy]], która była żoną [https://hu.wikipedia.org/wiki/Majl%C3%A1th_Istv%C3%A1n Stefana Majlátha] (1502–1550), która mieszkała w Szeged; gdy Stefan zmarł w niewoli tureckiej w 1550 r., jego syn [[Majláth Gábor|Gábor]] został zabrany przez Nádasdych i wychowany w Sárvár. To samo stało się, gdy brat Tomasza, [[Nádasdy Márton|Márton]] zmarł pozostawiając pięcioro sierot.
  
 
Po ich ślubie, po około dwudziestu latach bezpłodności, ku wielkiemu zdziwieni w roku 1555 urodził się ich jedyny syn, [[Nádasdy II. Ferenc|Franciszek II]], znany jako „Czarne Żebro”; z okazji narodzin dziecka otrzymali rodzice kilka pozdrowień od bliskich przyjaciół i krewnych rodziny: wdowy po Stefanie Majláthcie Annie, [[Zrínyi Miklós|Mikołaja Zrínyiskiego]], [https://hu.wikipedia.org/wiki/T%C3%B6r%C3%B6k_Ferenc_(f%C5%91%C3%BAr) Franciszka Töröka] ż żoną Barbarą Országh.
 
Po ich ślubie, po około dwudziestu latach bezpłodności, ku wielkiemu zdziwieni w roku 1555 urodził się ich jedyny syn, [[Nádasdy II. Ferenc|Franciszek II]], znany jako „Czarne Żebro”; z okazji narodzin dziecka otrzymali rodzice kilka pozdrowień od bliskich przyjaciół i krewnych rodziny: wdowy po Stefanie Majláthcie Annie, [[Zrínyi Miklós|Mikołaja Zrínyiskiego]], [https://hu.wikipedia.org/wiki/T%C3%B6r%C3%B6k_Ferenc_(f%C5%91%C3%BAr) Franciszka Töröka] ż żoną Barbarą Országh.
Linia 52: Linia 51:
 
  |urzędnik          = Kanizsai Orsolya
 
  |urzędnik          = Kanizsai Orsolya
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
  |tytulatura        =  
+
  |tytulatura        =   
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |herb              = Kanizsai László címere II. Lajos armálisában.jpg
 
  |herb              = Kanizsai László címere II. Lajos armálisában.jpg
  |opis herbu        = A [[Kanizsai család]] címere. Kanizsai László armálisában szereplő festmény.
+
  |opis herbu        = Herb rodziny Kanizsa.<br>Obraz w ramieniu Władysława Kanizsai.
 
  |faksymile        =  
 
  |faksymile        =  
 
  |opis faksymile    =  
 
  |opis faksymile    =  
 
  |dewiza            =  
 
  |dewiza            =  
  
  |1. tytuł          =  
+
  |1. tytuł          =   
 
  |1. od            =  
 
  |1. od            =  
 
  |1. do            =  
 
  |1. do            =  
Linia 80: Linia 79:
 
  |pochodzenie      = węgierskie
 
  |pochodzenie      = węgierskie
 
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
 
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
  |data urodzenia    = [[1521]]
+
  |data urodzenia    = 1521
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  
  |data śmierci      = [[1571]]
+
  |data śmierci      = 2.03÷2.05 1571
  |miejsce śmierci  = [[Sárvár]] ??
+
  |miejsce śmierci  = [[Sárvár]]
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |miejsce spoczynku =  
 
  |miejsce spoczynku =  
 
  |ojciec            = [[Kanizsai László|László]]
 
  |ojciec            = [[Kanizsai László|László]]
  |matka            = Drágfi de Béltek Anna
+
  |matka            = [[Drágfi]] Anna ''de Béltek'' 
  |rodzeństwo        = Farkas, Katalin, Magdolna, Ferenc ('''ostatni z rodu''')
+
  |rodzeństwo        = Farkas<br>Katalin<br>Magdolna<br>Ferenc ('''ostatni z rodu''')
 
  |1. związek        = mąż
 
  |1. związek        = mąż
  |1. związek z      = Nádasdy de Nádasd et Fogarasföld Tamás
+
  |1. związek z      = [[Nádasdy Tamás]]
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek do    =  
 
  |1. związek do    =  
  |1. dzieci        =  
+
  |1. dzieci        = [[Nádasdy II. Ferenc|Franciszek II]]
 
  |dokonania        =  
 
  |dokonania        =  
 
  |odznaczenia      =  
 
  |odznaczenia      =  
Linia 105: Linia 104:
  
 
[[Kategoria:Kanizsai]]
 
[[Kategoria:Kanizsai]]
[[Kategoria:Rody]]
 
[[Kategoria:Ród Kanizsai]]
 
 
[[Kategoria:Urodzeni w 1521]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w 1521]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XVI wieku]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XVI wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1571]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1571]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]]

Aktualna wersja na dzień 13:14, 12 sty 2021

Plik:Kanizsai László címere II. Lajos armálisában.jpg
Herb Kanizsai. Obraz Władysława Kanizsai w zbroi.

Kanizsai Orsolya (* ok.1521, † 2 marca/2 maja 1571 w Sárvár), węgierska szlachcianka, żona palatyna Tomasza III Nádasdyego, siostrzenica Kanizsai Dorottya, opiekunki miejsca pochówku ofiar [[Mohacz|bitwy pod Mohaczem], żony Emeryka Perényiego.

Życiorys

Orsolya pochodziła ze szlacheckiej rodziny Kanizsai ze starodawnego klanu Osl. Jej ojcem był Władysław (1497–1525), főispán komitatu Vas, zas jej matką Anna Drágffy (fl. 1522–1528) z rodu Drágffy. Jej dziadkami ze strony ojca byli Jerzy (fl. 1469-1509), ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii oraz Klara Rozgonyi (fl. 1474-1515) z rodu Rozgonyi. Jej dziadkiem ze strony matki był Bertalan Drágffy z Bélteki, [wojewoda Siedmiogrodu]]. Siostra Orsolyi, Magdalena, była żoną Krzysztofa Batthyányego († 1570) z Németújvár.[1]

Jej ojciec Władysław, był niezwykle bogatym człowiekiem; miał kilka zamków i posiadłości, w tym: Sárvár, Egervár, Kanizsa, Csókakő, Léka, Eisenstadt, German Cross, Kapuvár, Csepreg i wiele innych posiadłości na Zadunaju. Ród Kanizsai mieszkał na zamku Sárvá. To w nim urodziła się i wychowała Orsolya. Władysław był synem lojalnego gubernatora Vasa i gorliwym członkiem kościoła rzymskiego. W 1521 r. pielgrzymował do Loretto, a wraz z żoną Anną i dwojgiem żyjących dzieci został świeckim członkiem zakonu benedyktynów. Również jej matka była kobietą religijną, która miała nadwornego kapłana i odziedziczyła własność pustelnika ormiańskiego. Władysław zmarł wkrótce po narodzinach Orsolyi. W tym czasie wdowa Anna wyszła za mąż za Krzysztofa Frangepana, ale w 1528 r. sporządziła testament w Sárvár. Niestety w wieku siedmiu lat Orsolya została całkowicie osierocona. Z całej rodziny pozostał tylko jej brat Franciszek, który żył jeszcze tylko kilka lat, gdyż zmarł w 1532 r.[2]

Matka powierzyła wychowanie i opiekę nad dwojgiem małych osieroconych dzieci Denisowi Hashágyi z Háshágy i Franciszkowi Wathay z Kapuvár oraz nadwornemu księdzu Tomaszowi Grubie. Denis Hashágyi był byłym głównym podkomendnym Władysława Kanizsaia i ojcem chrzestnym Orsolyi. W 1524 roku na prośbę Władysława Kanizsai król Węgier Władysłąw II Jagiellończyk podarował Kehidę Denisowi Háshágyi Kehidakustány.[3][4]

Odkąd zmarł jego ojciec i bracia, Jan Zápolya opiekował się bardzo młodą Orsolya w 1532 r. To wówczas Tamás Nádasdy zaręczył się; jak wiadomo, rodzina Nádasdy była znana z rodzinie Orsolyi w poprzednich dziesięcioleciach, a jej starodawne posiadłości znajdowały się wokół tytułowego Nádasd, a także w regionie Sárvár i południowej części komitatu Vas.[5] Tomasz, który należał do zamożnej i prestiżowej klasy szlacheckiej, kilkakrotnie sprawował urząd zastępcy gubernatora w komitatach Zala i Vas, a jego ojcem był Franciszek I był partnerem zamkowym rodu Kanizsai. Z powodu wojennych warunków politycznych ślub Tomasza i Orsolyai musiał odbyć się daleko w Hódmezővásárhely, niedaleko króla Jana na początku 1535 roku. Po ślubie, któremu patronował Franciszek, ze względu na swoje posiadłości pod Wiedniem i przyprowadził swoją młodą żonę do domu w Sárvár, odwiecznego gniazda rodu Kanizsai. Orsolya ożeniła się w wieku 14 lat z Tomaszem Nádasdym, późniejszym palatynem, jako spadkobierca ogromnej fortuny. Podczas nieobecności męża w Sárvár zarządzała majątkami, czemu jednak nie przeszkadzały jej częste choroby. Była jedną z najbardziej wykształconych kobiet w tamtych czasach i prowadziła obszerną korespondencję ze znajomymi rodu lub rodzinami z komitatu Zala. Sąd Tomasza Nádasdyego w Sárvár był bez wątpienia jednym z najważniejszych ośrodków intelektualistów uciekających spod tureckich rządów na Zadunaju. Jego rodzina studiowała w Sárvár i stamtąd została przekierowana do miejsca służby, ale regularnie wracała kilka razy w roku itp. np. reformatorzy, tacy jak Benedykt Abádi, Piotr Bornemisza, Michał Sylvester i Jan [Sylvester, Stefan Beythe, Piot Juhász Méliusz lub Macarius Bódog József.[6]

Orsolya miała opinię znanego ogrodnika, była bardzo religijną kobietą, która często pomagała głodnym i biednym. Utrzymywała przyjazne relacja ze swoją szwagierką Anną Nádasdy, która była żoną Stefana Majlátha (1502–1550), która mieszkała w Szeged; gdy Stefan zmarł w niewoli tureckiej w 1550 r., jego syn Gábor został zabrany przez Nádasdych i wychowany w Sárvár. To samo stało się, gdy brat Tomasza, Márton zmarł pozostawiając pięcioro sierot.

Po ich ślubie, po około dwudziestu latach bezpłodności, ku wielkiemu zdziwieni w roku 1555 urodził się ich jedyny syn, Franciszek II, znany jako „Czarne Żebro”; z okazji narodzin dziecka otrzymali rodzice kilka pozdrowień od bliskich przyjaciół i krewnych rodziny: wdowy po Stefanie Majláthcie Annie, Mikołaja Zrínyiskiego, Franciszka Töröka ż żoną Barbarą Országh.

2 czerwca 1562 r. zmarł Tomasz Nádasdy; jego żona, Orsolya, wdowa po „wielkim palatynie”, zmarła po nim prawie 10 lat później. Zmarła w Sárvár, a wraz z nim wymarł ród Kanizsai. Dzień jej śmierci nie jest znany, ale wiadomo, że było to między 2 marca a 2 maja 1571 roku. Spoczywa w kościele parafialnym św. Mikołaja w Grobie Nadasdy w Lékán.

Źródła

  • Magyar életrajzi lexikon

Przypisy

Bibliografia

  • Vida Tivadar (szerkesztő): Szerelmes Orsikám… A Nádasdyak és Szegedi Kőrös Gáspár levelezése, Szépirodalmi Könyvkiadó (Budapest), 1988, ISBN 963-15-3736-6

Kanizsai Orsolya

  
Herb rodziny Kanizsa. Obraz w ramieniu Władysława Kanizsai.
Herb rodziny Kanizsa.
Obraz w ramieniu Władysława Kanizsai.
  
Dane biograficzne
Ród Kanizsai
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny 1521
Śmierć 2.03÷2.05 1571
Miejsce Sárvár
Ojciec László
Matka Drágfi Anna de Béltek
Rodzeństwo Farkas
Katalin
Magdolna
Ferenc (ostatni z rodu)
Mąż Nádasdy Tamás
Dzieci Franciszek II