Bitwa pod Leitzersdorf: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 5 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1przyp]]
+
[[Kategoria:1wt]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 15: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
 +
(pol. ''Bitwa pod Leitzersdorfem'', niem. ''Schlacht bei Leitzersdorf'') była bitwą pomiędzy [[Cesarstwo|Świętym Cesarstwem Rzymskim]] a [[Królestwo Węgier|Królestwem Węgier]] w 1484 roku. Napędzana wcześniejszymi konfliktami [[Maciej|Macieja Korwina]] i Świętego Cesarza Rzymskiego [[Fryderyk III|Fryderyka III]] oznaczała koniec przygotowań antyosmańskich i rozpoczęcie świętej wojny. Była to jedyna bitwa na otwartym polu w wojnie węgiersko-austriackiej, a klęska oznaczała − w dłuższej perspektywie - utratę arcyksięstwa austriackiego na rzecz Świętego Cesarstwa Rzymskiego.<ref name="Csendes">Csendes, László (2004). [http://www.napkut.hu/naput_2004/2004_02/051.htm#lj284 "Hunyadi Mátyás nyugati politikája és hadjáratai"] [Zachodnia polityka i kampanie Macieja Hunyadiego]. ''Játszmák az országért'' [''Rozgrywki dla ojczyzny''] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Napkút Kiadó. Zarchiwizowano z oryginału 21 lipca 2011. [dostęp: 2011-06-30].</ref>
 +
 +
== Tło ==
 +
 +
Od czasu udanego [[Oblężenie Hainburga|oblężenia Hainburga]] w październiku 1482 roku królowa [[Beatrycze]] z Neapolu pracowała nad przywróceniem pokoju. W 1482 r. wielokrotnie namawiała proboszcza z Pozsony, Georga Schönberga, Johanna Hesslera, dziekana z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Friesach_(Karyntia) Friesach] i Gerharda Peuscherena, ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Locum locum tenens] z [https://en.wikipedia.org/wiki/Fresach Fresach], aby wielokrotnie rozpoczęli mediacje z arcybiskupem Wiednia [https://en.wikipedia.org/wiki/Johann_Beckenschlager Johannem Beckensloerem] i doradcą cesarza. Zamiarem królowej było to, że Beckensloer mógł udawać pośrednika pokoju, a nie proimperialnego urzędnika. Zaplanowała sobie szansę zdobycia sławy, sprzedając zaginiony obszar Salzburga na mocy tego rzekomego traktatu. Mimo że powrót tych fortów był wcześniej postulowany przez samego cesarza, nigdy nie został on zrealizowany i Maciej utrzymywał je do śmierci. W następnym roku wojna została wznowiona, ponieważ, mimo negocjacji, strony nigdy nie doszły do ​​porozumienia. W styczniu 1483 r. [https://pl.wikipedia.org/wiki/K%C5%91szeg Kőszeg] został zdobyty, a w kwietniu padł również [https://en.wikipedia.org/wiki/Klosterneuburg Klosterneuburg], a Węgrzy poprzez ciągłe grabieże próbowali osłabić siłę wroga. Maciej, aby skoncentrować całą siłę przeciwko cesarzowi, w styczniu 1483 roku wysłał agentów nawet do Porty, aby rozpocząć negocjacje w sprawie zawieszenia broni, które zakończyło się pozytywnym wynikiem. Natychmiast zgłosił to elektorm cesarskim. Maciej oświadczył, że nie chce już dłużej bronić chrześcijaństwa, chyba że przyłączą się do niego inne kraje.<ref name="Csendes"/><ref name="Yonge">Charlotte Mary Yonge; Christabel Rose Coleridge; Arthur Innes (1874). ''[https://archive.org/details/monthlypacket38unkngoog The Monthly packet]''. London, United Kingdom: J. and C. Mozley.</ref>
 +
 +
== Pretekst ==
 +
 +
[[File:Wulfestorff.jpg|right|thumb|150px|Hanns von Wulfestorff]]
 +
 +
Węgrzy zaatakowali Dolną Austrię z trzech kierunków. [[Dávidházi István|Stefan Dávidházi]] maszerował do Bruck an der Leitha i oblegał go. 24 lutego miasto poddało się, a 12 marca zdobyty został również zamek.<ref name="Bánlaky">József Bánlaky (1929). "b) Az 1483–1489. évi hadjárat Frigyes császár és egyes birodalmi rendek ellen. Mátyás erőlködései Corvin János trónigényeinek biztosítása érdekében. A király halála." [B. The campaign of 1483–1489 against Frederick and some imperial estates. Struggle of Matthias to secure the throne for John Corvin. The death of the King.]. ''[https://web.archive.org/web/20110705125917/http://www.mek.sk/09400/09477/html/0011/878.html A magyar nemzet hadtörténelme]'' [''Wojskowa historia narodu węgierskiego''] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. Zarchiwizowane z [http://www.mek.sk/09400/09477/html/0011/878.html oryginału] 5 lipca 2011. [dostęp: 2011-06-27].</ref> Druga kolumna z kapitanem [[Dobeš Černohorský z Boskovic|Tobiaszem von Boskowitzem]] dotarła do Krems i Stein i czekała na pobliskiej wyspie rzecznej. Trzecia armia dowodzona przez [[Geréb III. Péter|Piotra Geréba]] najechała na [[Księstwo Styrii]] i [[Karyntia|Karyntię]], aby zablokować połączenis ił cesarskich. W międzyczasie w kwietniu Maciej zajął [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kahlenberg Kahlenberg], a Dávidházy otoczył [https://en.wikipedia.org/wiki/Korneuburg Korneuburg]. Cesarz zdecydował się odciążyć miasto i<ref name="Csendes" /> zdołał przemycić flotę 12 statków z zaopatrzeniem do miasta, a także wysłał na miejsce starcia armię z pomocą. Kapitan fortu Burghard Kienberger postanowił stawić opór do chwili przybycia armii wzmacniającej. Poinformowany o postępach Austriaków, Dávidházi zdecydował się na uderzenie wyprzedzające w pobliżu [https://en.wikipedia.org/wiki/Stockerau Stockerau].<ref name="Bánlaky" />
 +
 +
== Bitwa ==
 +
 +
We wczesnym etapie bitwy kawaleria cesarska uzyskała przewagę i [[Czarna Armia]] wycofała się. Wojska cesarskie zajęły opuszczony obóz węgierski, który natychmiast złupili. Widząc szansę na przegrupowanie, Dávidházy zaplanował kontratak na grabiących rozproszonych żołnierzy cesarskich. Flanka węgierskiej ciężkiej kawalerii zaatakowała skrzydło wojsk cesarskich, które wytrzymało około godziny, lecz póxniej przegrało i uciekło z pola bitwy. Po ponowieniu oblężenia Korneuburga Dávidházi został trafiony kulą i wkrótce potem zmarł. Maciej przejął dowodzenie nad żołnierzami i przeprowadził natarcie.<ref name="Bánlaky"/>
 +
 +
== Następstwa ==
 +
 +
Miasto Korneuburg skapitulowało 1 grudnia po tym, jak do Macieja dołączyło 12 000 żołnierzy korpusu śląskiego.<ref name="Bánlaky" /> Wycofująca się armia cesarska nie miała innego wyjścia, jak unieruchomić się i rozdzielić, by wzmocnić pozostałe fortece i spowolnić postęp Macieja. Nie byli już w stanie przejąć inicjatywy. Reszta Dolnej Austrii została zaanektowana w następnym roku, a Fryderyk musiał zawrzeć pokój z Maciejem, pozwalając mu zachować swoje podboje. Jednak konflikt zaostrzył na razie ich rywalizację.<ref name="Stanley">Sandler, Stanley (2002). "Hungarian war with the Holy Roman Empire (1477–1485):". ''[https://books.google.com/?id=L_xxOM85bD8C&pg=PA389&lpg=PA389#v=onepage&q&f=false Ground warfare: an international encyclopedia, volume 1]''. Santa Barbara, California, United States: ABC-CLIO. str. 388. ISBN 1-57607-344-0.</ref> Podczas gdy większość jego armii stacjonowała w północno-zachodnim regionie Węgier, Maciej nie był w stanie powstrzymać Osmanów przed wdarciem się do Besarabii, a nawet Węgier w tym samym roku.<ref name="Setton">Kenneth M. Setton (1978). ''[https://books.google.com/?id=0Sz2VYI0l1IC#v=onepage&q=1484%20Kilia%20Akkerman&f=false The papacy and the Levant, 1204–1571, volume 1]''. Philadelphia, PA: American Philosophical Society. str. 399–400. ISBN 0-87169-127-2. [dostęp: 2011-07-01].</ref>
 +
 +
== Linki zewnętrzne ==
 +
*[http://www.sagen.at/fotos/showphoto.php/photo/7525/size/big/si/Schlacht Memorial of the battle]
 +
 +
|
 
{{infobox military conflict
 
{{infobox military conflict
−
| conflict          = Bitwa pod Leitzersdorf (pol.)
+
| conflict          = Bitwa pod Leitzersdorf (pol.)<br>Schlacht bei Leitzersdorf (niem.)
 
|epoka = średniowiecze
 
|epoka = średniowiecze
 
| partof            = [[Węgiersko–austriacka wojna (1477–1488)]]
 
| partof            = [[Węgiersko–austriacka wojna (1477–1488)]]
 
| image            =  
 
| image            =  
 
| caption          =  
 
| caption          =  
−
| date              = 16 czerwca 1484<ref name="Bánlaky" />(?)<br>11 maja 1484<ref name="AUT-HUN" />(?)<br>listopad 1484(?)<ref name="Stanley" />
+
| date              = 16 czerwca 1484<ref name="Bánlaky" />(?)<br>11 maja 1484<ref name="AUT-HUN">Alexander Ganse. [http://www.zum.de/whkmla/military/15cen/austhun14791491.html "Austro-Hungarian War, 1479–1491"]. World History at KMLA. Hoengseong, South Korea: [https://en.wikipedia.org/wiki/Korean_Minjok_Leadership_Academy Korean Minjok Leadership Academy]. [dostep: 2011-06-30].</ref>(?)<br>listopad 1484(?)<ref name="Stanley" />
−
| place            = [[Leitzersdorf]], [[Lower Austria]]
+
| place            = [[Leitzersdorf]], [[Dolna Austria]]
 
|territory =  
 
|territory =  
 
|casus =  
 
|casus =  
−
| result            = Zwycięstwo Węgier<ref name="AUT-HUN"></ref>
+
| result            = Zwycięstwo Węgier<ref name="AUT-HUN"/>
 
| status            =  
 
| status            =  
 
| combatant1        = [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22px]] [[Królestwo Węgier]]
 
| combatant1        = [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22px]] [[Królestwo Węgier]]
−
| combatant2        = {{Coat of arms|Święte Cesarstwo Rzymskie}}
+
| combatant2        = [[File:Generic Arms of the Holy Roman Emperor (after 1433).svg|22px]] [[Cesarstwo|Święte Cesarstwo Rzymskie]]
 
| combatant3        =  
 
| combatant3        =  
−
| commander1        = Dávidházy István<br>Tobias von Boskowitz and Černahora<ref name="Veresegyhazi" />
+
| commander1        = [[Dávidházy István]]<br>[[Dobeš Černohorský z Boskovic]]<ref name="Veresegyhazi">Veresegyházi, Béla (2004). ''[https://www.scribd.com/doc/55175362/Veresegyhazi-Bela-Magyar-csatahelyek-kisenciklopediaja Magyar csatahelyek kisenciklopédiája]'' [''Kieszonkowa encyklopedia węgierskich pól bitewnych''] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Anno Kiadó. ISBN 963-375-031-8.</ref>
−
| commander2        = Hanns von Wulfestorff<ref name="Veresegyhazi" /><br>Heinrich Prueschink<ref name="Chmel" /><br>Caspar von Rogendorf<ref name="Chmel"></ref>
+
| commander2        = Hanns von Wulfestorff<ref name="Veresegyhazi" /><br>Heinrich Prueschink<ref name="Chmel">Chmel, Joseph (1838). ''[https://books.google.com/?id=cj8AAAAAcAAJ&pg=PA716&lpg=PA716&dq#v=onepage&q&f=false Regesta chronologico-diplomatica Friderici III., Romanorum Impertatoris (Regis IV.)"]'' [''Chronologiczne rejestry dyplomatyczne, Fryderk III, Święte Cesarstwo Rzymskie (Król Fryderyk IV):''] (po niemiecku). Wien, Austria: Peter Rohrman. str. 714.</ref><br>Caspar von Rogendorf<ref name="Chmel"></ref>
 
| commander3        =  
 
| commander3        =  
 
| units1            = [[Czarna Armia]]
 
| units1            = [[Czarna Armia]]
Linia 37: Linia 61:
 
| units3            =  
 
| units3            =  
 
| strength1        = 7.000<ref name="Bánlaky"></ref>
 
| strength1        = 7.000<ref name="Bánlaky"></ref>
−
| strength2        = 8 000÷10 000 (<small>Oszacowanie Veresegyházi</small>)<ref name="Veresegyhazi"/><br>6.000 (<small>Bánlaky estimate</small>)<ref name="Bánlaky" /><br>8.000 foot soldiers, 4.000 heavy cavalry (<small>Egry estimate</small>)<ref name="Egry"></ref>
+
| strength2        = 8 000÷10 000 ludzi<br>    (<small>szac. Veresegyháziego</small>)<ref name="Veresegyhazi"/><br>6 000 ludzi<br>    (<small>szacowanie Bánlakyego</small>)<ref name="Bánlaky" /><br>8 000 piechoty<br>4 000 ciężkiej kawalerii<br>    (<small>szacowanie Egryego</small>)<ref name="Egry">Egry, Ákos Gábor (1 czerwca 2008). ''[http://aregmultajelenben.shp.hu/hpc/web.php?a=aregmultajelenben&o=a_fekete_sereg_eloadas_6Tj A Fekete Sereg előadás]'' [''Wykład o Czarnej Armii''] (po węgiersku). Balatonszárszó, Hungary: Régmúlt a Jelenben Hagyományőrző Közhasznú Egyesület. [dostęp: 2011-07-08].</ref>
 
| strength3        =  
 
| strength3        =  
 
| casualties1      = nieznane
 
| casualties1      = nieznane
−
| casualties2      = 1 000<ref name="Bánlaky" />
+
| casualties2      = 1 000 ludzi<ref name="Bánlaky" />
 
| casualties3      =  
 
| casualties3      =  
 
|lokalizacja =  
 
|lokalizacja =  
Linia 48: Linia 72:
 
| campaignbox      = {{Campaignbox Austro-Hungarian War}}
 
| campaignbox      = {{Campaignbox Austro-Hungarian War}}
 
}}
 
}}
−
 
+
|}
−
Bitwa pod Leitzersdorfem była bitwą pomiędzy Świętym Cesarstwem Rzymskim a Królestwem Węgier w 1484 roku. Napędzana wcześniejszymi konfliktami Macieja Korwina i Świętego Cesarza Rzymskiego Fryderyka III oznaczała koniec przygotowań antytomańskich i rozpoczęcie świętej wojny. . Była to jedyna bitwa na otwartym polu wojny austro-węgierskiej, a klęska oznaczała - w dłuższej perspektywie - utratę arcyksięstwa austriackiego na rzecz Świętego Cesarstwa Rzymskiego [6].
 
−
 
 
−
The '''Battle of Leitzersdorf''' was a battle between the [[Holy Roman Empire]] and the [[Kingdom of Hungary]] in 1484. Fuelled by the earlier conflicts of [[Matthias Corvinus]] and [[Frederick III, Holy Roman Emperor]] it marked the end of anti-Ottoman preparations and initiations of a holy war. It was the only open field battle of the Austro-Hungarian War, and the defeat meant – in long terms – the loss of the [[Archduchy of Austria]] for the Holy Roman Empire.<ref name="Csendes" />
 
−
 
 
−
== Tło ==
 
−
 
 
−
Od czasu udanego oblężenia Hainburga w październiku 1482 roku królowa Beatrycze z Neapolu pracowała nad przywróceniem pokoju. W 1482 r. Wielokrotnie namawiała rektora Bratysławy, Georga Schönberga, Johanna Hesslera, dziekana Friesach i Gerharda Peuscherena, locum tenens z Fresach, aby wielokrotnie rozpoczęli mediacje z arcybiskupem Wiednia Johannem Beckensloerem i doradcą cesarza. Zamiarem królowej było to, że Beckensloer mógł udawać pośrednika pokoju, a nie proimperialnego urzędnika. Zaoferowała sobie szansę zdobycia sławy, sprzedając zaginiony obszar Salzburga na mocy tego rzekomego traktatu. Mimo że powrót tych fortów był wcześniej zażądany przez samego cesarza, nigdy nie został on zrealizowany i Maciej utrzymywał je na śmierć. W następnym roku wojna została wznowiona, ponieważ mimo negocjacji strony nigdy nie doszły do ​​porozumienia. W styczniu 1483 r. Kőszeg został zdobyty, aw kwietniu padł również Klosterneuburg, a Węgrzy poprzez ciągłe grabieże próbowali osłabić siłę wroga. Matthias, aby skoncentrować całą siłę przeciwko cesarzowi, więc w styczniu 1483 roku wysłał agentów nawet do Porty, aby rozpocząć negocjacje w sprawie zawieszenia broni, które zakończyło się pozytywnym wynikiem. Natychmiast zgłosił to świętym rzymskim księstwom wyborczym. Matthias oświadczył, że nie chce już dłużej bronić chrześcijaństwa, chyba że przyłączą się do niego inne kraje. [6] [7]
 
−
 
−
Since the successful siege of [[Hainburg an der Donau|Hainburg]] in October 1482 Queen [[Beatrice of Naples]] worked on the restoration of peace. In 1482 she envoyed the [[provost (religion)|Provost]] of Bratislava, Georg Schönberg, Johann Hessler, [[Dean (religion)|Dean]] of [[Friesach]] and Gerhard Peuscheren, [[locum tenens]] of [[Fresach]], repeatedly to start mediation with [[Johann Beckensloer]] [[Archbishop of Vienna]] and counselor of the Emperor. The Queen's intention with this was that Beckensloer could pose as a peace broker rather than a pro-imperial official. She offered the chance to earn himself fame by trading back the lost [[Salzburg]] area via this supposed treaty. Even though the return of these forts were demanded previously by the Emperor himself it was never realized and Matthias held them to his death.
 
−
The following year, the war resumed because despite the negotiations, the parties never came to an agreement. In January 1483 the [[Kőszeg]] was captured and in April [[Klosterneuburg]] fell as well, and by constant plundering the Hungarians tried to weaken the enemy's strength. Matthias in order to concentrate the full force against the Emperor so in January 1483 he has sent agents even to the [[Ottoman Porte|Porte]] to begin negotiations on a ceasefire, which had a positive outcome. He immediately reported it to the Holy Roman electoral principalities. Matthias declared he was not willing to defend the Christianity anymore unless other countries joined him.<ref name="Csendes"></ref><ref name="Yonge"></ref>
 
−
 
 
−
==Premise==
 
−
 
 
−
[[File:Wulfestorff.jpg|right|thumb|150px|Hanns von Wulfestorff]]
 
−
 
 
−
Węgrzy zaatakowali Dolną Austrię z trzech kierunków. István Dávidházy maszerował do Bruck an der Leitha i oblegał go. 24 lutego miasto poddało się, a 12 marca zdobyty został również zamek. [1] Druga fala z kapitanem Tobiasem von Boskowitzem i Černahorą dotarła do Krems i Stein i czekała na pobliskiej wyspie rzecznej. Trzecia armia dowodzona przez Pétera Geréba najechała na Księstwo Styrii i Karyntię, aby zablokować zjednoczenie świętych sił rzymskich. W międzyczasie Matthias zajął Kahlenberg w kwietniu, a Dávidházy otoczył Korneuburga. Cesarz zdecydował się odciążyć miasto i [6] zdołał przemycić flotę 12 statków z zaopatrzeniem do miasta, a także wysłał na miejsce zbrodni armię pomocy. Kapitan fortu Burghard Kienberger postanowił stawić opór do przybycia armii wzmacniającej. Poinformowany o postępach Austriaków, Dávidházi zdecydował się na uderzenie wyprzedzające w pobliżu Stockerau. [1]
 
−
 
 
−
The Hungarians attacked Lower Austria from three directions. István Dávidházy marched to [[Bruck an der Leitha]] and besieged it. On 24 February the city surrendered and on 12 March the castle was captured as well.<ref name="Bánlaky" /> The second wave with captain Tobias von Boskowitz and Černahora reached Krems and Stein and waited in a nearby river island. The third army led by Péter Geréb invaded the [[Duchy of Styria]] and the [[Duchy of Carinthia]] to block the [[Imperial Army (Holy Roman Empire)|Holy Roman forces]] from uniting. Meanwhile, Matthias occupied [[Kahlenberg]] in April and Dávidházy went on to encircle [[Korneuburg]]. The Emperor decided to relieve the city and<ref name="Csendes" /> managed to smuggle a fleet of 12 ships of supplies into the city and also sent a relief army to the scene. Fort captain Burghard Kienberger decided to resist until the arrival of the reinforcement army. Being informed of the advancing Austrians, Dávidházi opted for a pre-emptive strike in the vicinity of [[Stockerau]].<ref name="Bánlaky" />
 
−
 
 
−
== Bitwa ==
 
−
 
 
−
We wczesnym etapie bitwy kawaleria cesarska uzyskała przewagę i wycofała się Czarnej Armii. Święte wojska rzymskie zajęły opuszczony obóz węgierski, który natychmiast złupili. Widząc szansę na przegrupowanie, Dávidházy zaplanował kontratak na grabieżących rozproszonych imperialistów. Flanka węgierskiej ciężkiej kawalerii zaatakowała skrzydło Świętego Rzymu, które wytrzymywało około godziny, ale upadło i uciekło z pola bitwy. Po powrocie Dávidházi do oblężenia Korneuburga został trafiony kulą i wkrótce potem zmarł. Matthias przejął dowodzenie nad żołnierzami i przeprowadził przejęcie. [1]
 
−
 
 
−
In the early course of the battle, the Imperial cavalry gained the advantage and made the [[Black Army of Hungary|Black Army]] retreat. The Holy Roman troops occupied the abandoned Hungarian camp, which they sacked immediately. Seeing a chance to regroup, Dávidházy planned a counter-attack on the looting, scattered Imperials. The Hungarian heavy cavalry flank attacked the Holy Roman wing that withstood for about an hour, but collapsed and fled from the battleground. After Dávidházi returned to the siege at [[Korneuburg]] he was hit by a bullet and died shortly after. Matthias took charge of the troops and implemented the takeover.<ref name="Bánlaky"/>
 
−
 
 
−
== Następstwa ==
 
−
 
 
−
Miasto Korneuburg skapitulowało 1 grudnia po tym, jak do Macieja dołączyło 12 000 żołnierzy korpusu śląskiego [1]. Wycofująca się Święta Armia Rzymska nie miała innego wyjścia, jak unieruchomić się i rozdzielić, by wzmocnić pozostałe fortece i spowolnić postęp Macieja. Nie byli już w stanie przejąć inicjatywy. Reszta Dolnej Austrii została zaanektowana w następnym roku, a Fryderyk musiał zawrzeć pokój z Matthiasem, pozwalając mu zachować swoje podboje. Jednak konflikt zaostrzył na razie ich związek. [3] Podczas gdy większość jego armii stacjonowała w północno-zachodnim regionie Węgier, Matthias nie był w stanie powstrzymać Osmanów przed włamaniem się do Besarabii, a nawet Węgier w tym samym roku. [8]
 
−
 
 
−
The city of Korneuburg surrendered on 1 December after Matthias was joined by 12,000 men of the Silesian corps.<ref name="Bánlaky" /> The withdrawing Holy Roman Army had no other choice than to immobilize itself and split to strengthen the remaining fortresses and slow down the advance of Matthias. They were no longer in the position to take the initiative. The rest of Lower Austria was annexed the following year and Frederick had to make peace with Matthias allowing him to keep his conquests. However the conflict aggravated their relationship for the time being.<ref name="Stanley"></ref> While most of his armies were stationed in the North-West region of Hungary Matthias was unable to prevent the Ottomans from breaking into [[Bessarabia]] and even [[Hungary]] the same year.<ref name="Setton"></ref>
 
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
 
{{izvori}}
 
{{izvori}}
−
 
−
== Linki zewnętrzne ==
 
−
*[http://www.sagen.at/fotos/showphoto.php/photo/7525/size/big/si/Schlacht Memorial of the battle]
 
  
 
{{SORTUJ:Bitwa, Leitzersdorf}}
 
{{SORTUJ:Bitwa, Leitzersdorf}}

Aktualna wersja na dzień 12:30, 24 sty 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

(pol. Bitwa pod Leitzersdorfem, niem. Schlacht bei Leitzersdorf) była bitwą pomiędzy Świętym Cesarstwem Rzymskim a Królestwem Węgier w 1484 roku. Napędzana wcześniejszymi konfliktami Macieja Korwina i Świętego Cesarza Rzymskiego Fryderyka III oznaczała koniec przygotowań antyosmańskich i rozpoczęcie świętej wojny. Była to jedyna bitwa na otwartym polu w wojnie węgiersko-austriackiej, a klęska oznaczała − w dłuższej perspektywie - utratę arcyksięstwa austriackiego na rzecz Świętego Cesarstwa Rzymskiego.[1]

Tło

Od czasu udanego oblężenia Hainburga w październiku 1482 roku królowa Beatrycze z Neapolu pracowała nad przywróceniem pokoju. W 1482 r. wielokrotnie namawiała proboszcza z Pozsony, Georga Schönberga, Johanna Hesslera, dziekana z Friesach i Gerharda Peuscherena, locum tenens z Fresach, aby wielokrotnie rozpoczęli mediacje z arcybiskupem Wiednia Johannem Beckensloerem i doradcą cesarza. Zamiarem królowej było to, że Beckensloer mógł udawać pośrednika pokoju, a nie proimperialnego urzędnika. Zaplanowała sobie szansę zdobycia sławy, sprzedając zaginiony obszar Salzburga na mocy tego rzekomego traktatu. Mimo że powrót tych fortów był wcześniej postulowany przez samego cesarza, nigdy nie został on zrealizowany i Maciej utrzymywał je do śmierci. W następnym roku wojna została wznowiona, ponieważ, mimo negocjacji, strony nigdy nie doszły do ​​porozumienia. W styczniu 1483 r. Kőszeg został zdobyty, a w kwietniu padł również Klosterneuburg, a Węgrzy poprzez ciągłe grabieże próbowali osłabić siłę wroga. Maciej, aby skoncentrować całą siłę przeciwko cesarzowi, w styczniu 1483 roku wysłał agentów nawet do Porty, aby rozpocząć negocjacje w sprawie zawieszenia broni, które zakończyło się pozytywnym wynikiem. Natychmiast zgłosił to elektorm cesarskim. Maciej oświadczył, że nie chce już dłużej bronić chrześcijaństwa, chyba że przyłączą się do niego inne kraje.[1][2]

Pretekst

Plik:Wulfestorff.jpg
Hanns von Wulfestorff

Węgrzy zaatakowali Dolną Austrię z trzech kierunków. Stefan Dávidházi maszerował do Bruck an der Leitha i oblegał go. 24 lutego miasto poddało się, a 12 marca zdobyty został również zamek.[3] Druga kolumna z kapitanem Tobiaszem von Boskowitzem dotarła do Krems i Stein i czekała na pobliskiej wyspie rzecznej. Trzecia armia dowodzona przez Piotra Geréba najechała na Księstwo Styrii i Karyntię, aby zablokować połączenis ił cesarskich. W międzyczasie w kwietniu Maciej zajął Kahlenberg, a Dávidházy otoczył Korneuburg. Cesarz zdecydował się odciążyć miasto i[1] zdołał przemycić flotę 12 statków z zaopatrzeniem do miasta, a także wysłał na miejsce starcia armię z pomocą. Kapitan fortu Burghard Kienberger postanowił stawić opór do chwili przybycia armii wzmacniającej. Poinformowany o postępach Austriaków, Dávidházi zdecydował się na uderzenie wyprzedzające w pobliżu Stockerau.[3]

Bitwa

We wczesnym etapie bitwy kawaleria cesarska uzyskała przewagę i Czarna Armia wycofała się. Wojska cesarskie zajęły opuszczony obóz węgierski, który natychmiast złupili. Widząc szansę na przegrupowanie, Dávidházy zaplanował kontratak na grabiących rozproszonych żołnierzy cesarskich. Flanka węgierskiej ciężkiej kawalerii zaatakowała skrzydło wojsk cesarskich, które wytrzymało około godziny, lecz póxniej przegrało i uciekło z pola bitwy. Po ponowieniu oblężenia Korneuburga Dávidházi został trafiony kulą i wkrótce potem zmarł. Maciej przejął dowodzenie nad żołnierzami i przeprowadził natarcie.[3]

Następstwa

Miasto Korneuburg skapitulowało 1 grudnia po tym, jak do Macieja dołączyło 12 000 żołnierzy korpusu śląskiego.[3] Wycofująca się armia cesarska nie miała innego wyjścia, jak unieruchomić się i rozdzielić, by wzmocnić pozostałe fortece i spowolnić postęp Macieja. Nie byli już w stanie przejąć inicjatywy. Reszta Dolnej Austrii została zaanektowana w następnym roku, a Fryderyk musiał zawrzeć pokój z Maciejem, pozwalając mu zachować swoje podboje. Jednak konflikt zaostrzył na razie ich rywalizację.[4] Podczas gdy większość jego armii stacjonowała w północno-zachodnim regionie Węgier, Maciej nie był w stanie powstrzymać Osmanów przed wdarciem się do Besarabii, a nawet Węgier w tym samym roku.[5]

Linki zewnętrzne

Bitwa pod Leitzersdorf (pol.)
Schlacht bei Leitzersdorf (niem.)

— Węgiersko–austriacka wojna (1477–1488) —
Czas 16 czerwca 1484[3](?)
11 maja 1484[6](?)
listopad 1484(?)[4]
Miejsce Leitzersdorf, Dolna Austria
Wynik Zwycięstwo Węgier[6]
Strony konfliktu
22px Królestwo Węgier 22px Święte Cesarstwo Rzymskie
Dowódcy
Dávidházy István
Dobeš Černohorský z Boskovic[7] 		Hanns von Wulfestorff[7]
Heinrich Prueschink[8]
Caspar von Rogendorf[8]
Zaangażowane jednostki
Czarna Armia Armia Cesarska
Siły
7.000[3] 8 000÷10 000 ludzi
(szac. Veresegyháziego)[7]
6 000 ludzi
(szacowanie Bánlakyego)[3]
8 000 piechoty
4 000 ciężkiej kawalerii
(szacowanie Egryego)[9]
Straty
nieznane 1 000 ludzi[3]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Csendes, László (2004). "Hunyadi Mátyás nyugati politikája és hadjáratai" [Zachodnia polityka i kampanie Macieja Hunyadiego]. Játszmák az országért [Rozgrywki dla ojczyzny] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Napkút Kiadó. Zarchiwizowano z oryginału 21 lipca 2011. [dostęp: 2011-06-30].
  2. ↑ Charlotte Mary Yonge; Christabel Rose Coleridge; Arthur Innes (1874). The Monthly packet. London, United Kingdom: J. and C. Mozley.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 József Bánlaky (1929). "b) Az 1483–1489. évi hadjárat Frigyes császár és egyes birodalmi rendek ellen. Mátyás erőlködései Corvin János trónigényeinek biztosítása érdekében. A király halála." [B. The campaign of 1483–1489 against Frederick and some imperial estates. Struggle of Matthias to secure the throne for John Corvin. The death of the King.]. A magyar nemzet hadtörténelme [Wojskowa historia narodu węgierskiego] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. Zarchiwizowane z oryginału 5 lipca 2011. [dostęp: 2011-06-27].
  4. ↑ 4,0 4,1 Sandler, Stanley (2002). "Hungarian war with the Holy Roman Empire (1477–1485):". Ground warfare: an international encyclopedia, volume 1. Santa Barbara, California, United States: ABC-CLIO. str. 388. ISBN 1-57607-344-0.
  5. ↑ Kenneth M. Setton (1978). The papacy and the Levant, 1204–1571, volume 1. Philadelphia, PA: American Philosophical Society. str. 399–400. ISBN 0-87169-127-2. [dostęp: 2011-07-01].
  6. ↑ 6,0 6,1 Alexander Ganse. "Austro-Hungarian War, 1479–1491". World History at KMLA. Hoengseong, South Korea: Korean Minjok Leadership Academy. [dostep: 2011-06-30].
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 Veresegyházi, Béla (2004). Magyar csatahelyek kisenciklopédiája [Kieszonkowa encyklopedia węgierskich pól bitewnych] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Anno Kiadó. ISBN 963-375-031-8.
  8. ↑ 8,0 8,1 Chmel, Joseph (1838). Regesta chronologico-diplomatica Friderici III., Romanorum Impertatoris (Regis IV.)" [Chronologiczne rejestry dyplomatyczne, Fryderk III, Święte Cesarstwo Rzymskie (Król Fryderyk IV):] (po niemiecku). Wien, Austria: Peter Rohrman. str. 714.
  9. ↑ Egry, Ákos Gábor (1 czerwca 2008). A Fekete Sereg előadás [Wykład o Czarnej Armii] (po węgiersku). Balatonszárszó, Hungary: Régmúlt a Jelenben Hagyományőrző Közhasznú Egyesület. [dostęp: 2011-07-08].
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Bitwa_pod_Leitzersdorf&oldid=47975”