Kán III. László: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "Strony importowane z węgierskiej Wikipedii" na "Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii")
 
(Nie pokazano 30 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:Nieprzetłumaczone z angielskiego]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/K%C3%A1n_L%C3%A1szl%C3%B3
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/K%C3%A1n_L%C3%A1szl%C3%B3
−
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=K%C3%A1n_L%C3%A1szl%C3%B3&action=history
+
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=K%C3%A1n_L%C3%A1szl%C3%B3&action=history
−
|nota    = angielski
+
|nota    = węgierski
 
}}
 
}}
  
Linia 16: Linia 17:
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Borsa Loránd]]
 
|poprzednik        = [[Borsa Loránd]]
−
|gl_članak_funkcija = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]<br>(1297-1315)
+
|gl_članak_funkcija = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]<br>([[1297]]-[[1315]])
 
|współrządzący      =  
 
|współrządzący      =  
 
|następca          = [[Meggyesi Miklós]]
 
|następca          = [[Meggyesi Miklós]]
Linia 26: Linia 27:
  
 
[[Plik:Kiskirályok uralmi területei.jpg|left|thumb|300px|Kiskirályok uralmi területei Magyarországon a 14. század elején]]
 
[[Plik:Kiskirályok uralmi területei.jpg|left|thumb|300px|Kiskirályok uralmi területei Magyarországon a 14. század elején]]
−
'''Kán nembeli László''' (? – 1315. augusztus előtt) főúr, [[1297]]–[[1315]] között [[Erdélyi vajda|Erdély vajdája]], ahol a királytól független tartományúri hatalmat hozott létre.
 
  
−
[[III. András magyar király|III. András]] a szintén veszedelmes mértékű hatalomkoncentrációt kialakító [[Borsa Loránd]] leverése után tette meg vajdává, de vele sem járt jobban. A vajda, aki egyúttal [[Szolnok vármegye]] [[ispán]]ja is volt, kisajátította a bányavárosokat, magát pedig a [[székelyek]] és [[comes Saxonum|szászok]] ispánjává is megtette, és magának szedett be minden [[regálé]]t. Valóságos kiskirályként viselkedett: még a [[Nagyvárad|várad]]i [[püspök]]választásba is beleszólt, és keresztülvitte, hogy [[1307]]-ben saját jelöltjét, a [[domonkosok|dominikánus]] Benedeket válassza meg két év huzavona után a [[káptalan]].
+
'''Kán III. László''' (pol. ''Władysław III Kán'') (*&nbsp;nieznana,&nbsp;† przed sierpniem 1315), węgierski szlachcic, [[wojewoda Siedmiogrodu]] między 1297 a 1315 r., gdzie ustanowił prowincjonalną władzę niezależną od króla.
  
−
Az [[Árpád-ház]] kihalása után felesége, egy német hercegnő révén rokona, [[Ottó magyar király|Ottó]] igényét támogatta a trónra, és feleségül ajánlotta neki a lányát, akit végül inkább az erősebb szövetségesnek tűnő [[II. István Uroš szerb király]]hoz adott. Az Erdélybe házasság reményében érkező Ottót elfogatta, elismerte [[I. Károly magyar király|Károly Róbert]] királyságát, majd szabadon engedte a [[Bajorország|bajor]] herceget – a [[Szent Korona]] azonban nála maradt. Károlynak szüksége volt az ereklyére ahhoz, hogy legitim király lehessen, de a vajda a királyválasztó gyűlésen sem jelent meg, nemhogy átadta volna a koronát.
+
== Życiorys ==
  
−
Gentile [[pápa (egyházfő)|pápai]] [[pápai legátus|legátus]] tárgyalásokat kezdeményezett Kánnal, de az csak azután volt hajlandó lemondani a koronáról, hogy a legátus [[1309]]-ben [[kiközösítés#vallási kiközösítés|kiközösítette]]. A megbékélés jeleként a megkoronázott király már [[1310]]-ben ellátogatott Erdélybe, ami azonban László birtokában maradt – a vajda nem engedett királyi őrséget a váraiba, és 1315-ben a helyére kinevezett [[Pok nemzetség]]beli Miklóst is kiszorította tartományaiból.
+
[[III. András|Andrzej III]] uczynił go wojewodą po [[Borsa Loránd|Wawrzyńcu Borsie]], który również tworzył niebezpieczną koncentrację władzy na terenie swojego dominiu. Wojewoda, który był także [[ispán]]em komitatu [[Szolnok]], wywłaszczył miasta górnicze, uczynił się [[Przywódca Seklerów|przywódcą Seklerów]] i Saksonów i zebrał wszystkie swoje ''regalia''. Zachowywał się jak prawdziwy mały król, nawet ingerując w wybory [[Biskup Váradu|biskupa Váradu]] i po dwóch latach elekcji udało mu się wybrać własnego kandydata, [[Benedek II.|Benedykta Dominikanina]].
  
−
A királyi csapatok csak halála után, [[1316]]-ban lettek Erdély urai a [[déva]]i ütközet után, de Kán László fiai az 1320-as évekig lázongtak, komoly gondot okozva [[Debreceni Dózsa]] (1318 – 1321) és Szécsényi Tamás (1321 – 1333) vajdáknak.
+
Po wymarciu dynastii [[Árpád|Arpadów]], poprzez niemiecką księżniczkę poparł roszczenie swojego krewnego Ottona do tronu i zaoferował mu swoją córkę. [[Otto]]n, który przybył do Siedmiogrodu w nadziei na małżeństwo, został aresztowany przez László. László uznał królestwo Karola Roberta. Później jednak wypuścił bawarskiego księcia, zatrzymując jednak [[Święta Korona|Świętą Koronę]]. Karol potrzebował tej relikwi, by stać się prawowitym królem. Wojewoda nie pojawił się na królewskiej uroczystości, nie przekazała również korony.
  
−
== Külső hivatkozások ==
+
Legat papieski [[Gentile Portino da Montefiore]] rozpoczął negocjacje z László w kwestii zwrotu korony, ale ten odmówił oddania korony po tym, jak legat ekskomunikował go w 1309 r. Na znak pojednania koronowany król odwiedził Siedmiogród już w 1310 r., ale korona nadal pozostała w posiadaniu László — wojewoda odmówił wpuszczenia gwardii królewskiej do swoich fortec, a w 1315 r. wyparł ze swoich prowincji również [[Pok Miklós|Mikołaja Poka]], [[Wojewoda|wojewodę Siedmiogrodu]].
  
−
*Erdély története a kezdetektől 1606-ig. Szerk.: Makkai László, Mócsy András. Budapest, Akadémiai Kiadó, 1986.
+
Siły królewskie stały się władcami Siedmiogrodu dopiero po śmierci László w 1316 r., ale synowie László buntowali się do 1320 r., powodując poważne problemy dla wojewodów: [[Debreceni Dózsa|Dózsy Debreceniego]] (1318–1321) i [[Szécsényi Tamás|Tomasza I Szécsényiego]] (1321–1333).
 +
 
 +
== Link zewnętrzny ==
 +
 
 +
* Erdély története a kezdetektől 1606-ig. Szerk.: Makkai László, Mócsy András. Budapest, Akadémiai Kiadó, 1986.
  
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
−
  |urzędnik          = Kán III. László
+
  |urzędnik          = Kán III. László (węg.)<br>Władysław III Kán (pol.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
 
  |tytulatura        = Wojewoda Siedmiogrodu
 
  |tytulatura        = Wojewoda Siedmiogrodu
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
−
  |herb              =  
+
  |herb              = 1024px-Kán.svg.png
−
  |opis herbu        =  
+
  |opis herbu        = Herb klanu
 
  |faksymile        =  
 
  |faksymile        =  
 
  |opis faksymile    =  
 
  |opis faksymile    =  
 
  |dewiza            =  
 
  |dewiza            =  
 
  |1. tytuł          = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]
 
  |1. tytuł          = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]
−
  |1. od            = 1297
+
  |1. od            = [[1297]]
−
  |1. do            = 1315
+
  |1. do            = [[1315]]
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. poprzednik    = [[Borsa Loránd]]
 
  |1. poprzednik    = [[Borsa Loránd]]
Linia 66: Linia 70:
 
  |data urodzenia    = data nieznana
 
  |data urodzenia    = data nieznana
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  
−
  |data śmierci      = przed 13 maja 1315
+
  |data śmierci      = przed 13 maja [[1315]]
 
  |miejsce śmierci  =  
 
  |miejsce śmierci  =  
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |przyczyna śmierci =  
Linia 88: Linia 92:
 
{{SORTUJ:Kan, Laszlo 03}}
 
{{SORTUJ:Kan, Laszlo 03}}
  
−
[[Kategoria:Az Anjou-kor főurai]]
+
[[Kategoria:Kán]]
−
 
 
−
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 
−
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]
 
−
[[Kategoria:Rody]]
 
−
[[Kategoria:Ród Kán]]
 
 
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
 
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
−
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy oligarchowie]]
 
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Władcy ery Andegawenów]]
 
[[Kategoria:Wojewodowie Siedmiogrodu]]
 
[[Kategoria:Wojewodowie Siedmiogrodu]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]

Aktualna wersja na dzień 15:45, 4 lut 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu
(1297-1315) 		Następca:
Borsa Loránd Meggyesi Miklós
Plik:Kiskirályok uralmi területei.jpg
Kiskirályok uralmi területei Magyarországon a 14. század elején

Kán III. László (pol. Władysław III Kán) (* nieznana, † przed sierpniem 1315), węgierski szlachcic, wojewoda Siedmiogrodu między 1297 a 1315 r., gdzie ustanowił prowincjonalną władzę niezależną od króla.

Życiorys

Andrzej III uczynił go wojewodą po Wawrzyńcu Borsie, który również tworzył niebezpieczną koncentrację władzy na terenie swojego dominiu. Wojewoda, który był także ispánem komitatu Szolnok, wywłaszczył miasta górnicze, uczynił się przywódcą Seklerów i Saksonów i zebrał wszystkie swoje regalia. Zachowywał się jak prawdziwy mały król, nawet ingerując w wybory biskupa Váradu i po dwóch latach elekcji udało mu się wybrać własnego kandydata, Benedykta Dominikanina.

Po wymarciu dynastii Arpadów, poprzez niemiecką księżniczkę poparł roszczenie swojego krewnego Ottona do tronu i zaoferował mu swoją córkę. Otton, który przybył do Siedmiogrodu w nadziei na małżeństwo, został aresztowany przez László. László uznał królestwo Karola Roberta. Później jednak wypuścił bawarskiego księcia, zatrzymując jednak Świętą Koronę. Karol potrzebował tej relikwi, by stać się prawowitym królem. Wojewoda nie pojawił się na królewskiej uroczystości, nie przekazała również korony.

Legat papieski Gentile Portino da Montefiore rozpoczął negocjacje z László w kwestii zwrotu korony, ale ten odmówił oddania korony po tym, jak legat ekskomunikował go w 1309 r. Na znak pojednania koronowany król odwiedził Siedmiogród już w 1310 r., ale korona nadal pozostała w posiadaniu László — wojewoda odmówił wpuszczenia gwardii królewskiej do swoich fortec, a w 1315 r. wyparł ze swoich prowincji również Mikołaja Poka, wojewodę Siedmiogrodu.

Siły królewskie stały się władcami Siedmiogrodu dopiero po śmierci László w 1316 r., ale synowie László buntowali się do 1320 r., powodując poważne problemy dla wojewodów: Dózsy Debreceniego (1318–1321) i Tomasza I Szécsényiego (1321–1333).

Link zewnętrzny

  • Erdély története a kezdetektől 1606-ig. Szerk.: Makkai László, Mócsy András. Budapest, Akadémiai Kiadó, 1986.

Kán III. László (węg.)
Władysław III Kán (pol.)

— Wojewoda Siedmiogrodu —
Herb klanu
Herb klanu
Wojewoda Siedmiogrodu
Okres od 1297
do 1315
Poprzednik Borsa Loránd
Następca Meggyesi Miklós
Dane biograficzne
Klan Kán
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
Urodziny data nieznana
Śmierć przed 13 maja 1315
Ojciec II. László
Dzieci IV. László
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Kán_III._László&oldid=48914”