Nyitra: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1w]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Nyitra_v%C3%A1rmegye
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Nyitra_v%C3%A1rmegye
 
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Nyitra_v%C3%A1rmegye&action=history
 
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Nyitra_v%C3%A1rmegye&action=history
 
|nota    = węgierski
 
|nota    = węgierski
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Uwaga polska|
 +
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Komitat_Nyitra
 +
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Komitat_Nyitra&action=history
 +
|nota    = polski
 
}}
 
}}
 
{|
 
{|
Linia 19: Linia 29:
 
[[Plik:Slovakia_Nitra.jpg|thumb|Dawny komitat Nyitra nałożony na mapę współczesnej Słowacji]]
 
[[Plik:Slovakia_Nitra.jpg|thumb|Dawny komitat Nyitra nałożony na mapę współczesnej Słowacji]]
  
−
Powiat Nitra (po słowacku Nitrianska župa lub Nitrianska stolica, po niemiecku Komitat Neutra, po łacinie Comitatus Nytriensis, Nitriensis) był jednostką administracyjną w północnej części Królestwa Węgier. Obecnie jest częścią Słowacji.
+
'''Nyitra vármegye''' (słow. ''Nitrianska župa'' lub ''Nitrianska stolica'', niem. ''Komitat Neutra'', łac. ''Comitatus Nytriensis'', ''Nitriensis'') był jednostką administracyjną w północnej części [[Królestwo|Królestwa Węgier]]. Obecnie jest częścią Słowacji.
 +
 
 +
== Geografia ==
 +
 
 +
Północna część powiatu jest górzysta, a południowa płaska. Na północy zajmowały ją grupy Małych Karpat, na południu równiny [[Pozsonyi-medence]]. Powiat graniczy od północnego zachodu z Morawami, a ważnymi rzekami powiatu są Nitra, Miava i Wag. Na południowym wschodzie dotknęła go również Zsitva.
 +
 
 +
== Lokalizacja ==
 +
 
 +
Graniczył z komitatami: od północy z [[Trencsén]], od wschodu z okręgami [[Turóc]] i [[Bars]], od południa z [[Komárom]], a od zachodu z Morawami i [[Pozsony]].
 +
 
 +
== Historia ==
  
−
'''Nyitra vármegye''' ([[szlovák nyelv|szlovákul]] ''Nitrianska župa'' vagy ''Nitrianska stolica'', [[német nyelv|németül]] ''Komitat Neutra'', [[latin nyelv|latinul]] ''Comitatus Nytriensis'', ''Nitriensis'') közigazgatási egység volt a [[Magyar Királyság]] [[Felvidék|északi részében]]. Jelenleg [[Szlovákia]] része.
+
Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech, powstał prawdopodobnie już w X w. W okresie między 1663 a 1685 r. południowa część komitatu była okupowana przez [[Imperium|Imperium Osmańskie]] i wchodziła w skład  ejaletu [[Nowe Zamki|Uyvar]]. Siedzibą władz komitatu był zamek w Nitrze, od którego komitat wziął swą nazwę<ref>Juraj Žudel: ''Stolice na Slovensku''. Bratislava: Obzor, 1984, str. 80÷90}}</ref>.
  
−
== Geografia ==
+
W okresie przed I wojną światową komitat dzielił się na dwanaście powiatów i trzy miasta.
 +
 
 +
Po [[Trianon|traktacie w Trianon]] komitat znalazł się w granicach Czechosłowacji.
 +
W wyniku [[pierwszy arbitraż wiedeński|pierwszego arbitrażu wiedeńskiego]] w 1938 r. południowe skrawki komitatu powróciły do Węgier i zostały połączona z pozostałą częścią komitatu [[Pozsony]] w nowy komitat [[Nyitra és Pozsony]] ze stolicą w [[Nowe Zamki|Érsekújvár]]. Po drugiej wojnie światowej przywrócono granicę z 1938 r.
 +
 
 +
Obecnie teren komitatu jest podzielony pomiędzy kraj nitrzański, kraj trnawski i kraj trenczyński na Słowacji
  
−
Północna część powiatu jest górzysta, a południowa płaska. Na północy zajmowały ją grupy Małych Karpat, na południu równiny Kotliny Bratysławskiej. Powiat graniczy od północnego zachodu z Morawami, a ważnymi rzekami powiatu są Nitra, Miava i Wag. Na południowym wschodzie dotknęła go również Zsitva. Graniczy od północy z powiatami trenczyńskimi, od wschodu z okręgami Turóc i Bars, od południa z powiatami Komárom, a od zachodu z Morawami i Bratysławą.
+
{| class="wikitable"
 +
!colspan=2|Powiaty (''járás'')
 +
|-
 +
! Powiat!! Siedziba władz
 +
|-
 +
|Érsekújvár||[[Šurany|Nagysurány]]
 +
|-
 +
|Galgóc||[[Hlohovec|Galgóc]]
 +
|-
 +
|Miava||[[Myjava|Miava]]
 +
|-
 +
|Nagytapolcsány||[[Topolczany|Nagytapolcsány]]
 +
|-
 +
|Nyitra||[[Nitra (miasto)|Nyitra]]
 +
|-
 +
|Nyitrazsámbokrét||[[Žabokreky nad Nitrou|Nyitrazsámbokrét]]
 +
|-
 +
|Pöstyén||[[Pieszczany|Pöstyén]]
 +
|-
 +
|Privigye||[[Prievidza|Privigye]]
 +
|-
 +
|Szakolca||[[Holíč|Holics]]
 +
|-
 +
|Szenice||[[Senica|Szenice]]
 +
|-
 +
|Vágsellye||[[Trnovec nad Váhom|Tornóc]]
 +
|-
 +
|Vágújhely||[[Nowe Miasto nad Wagiem|Vágújhely]]
 +
|-
 +
!colspan=2|Miasta komitackie (''rendezett tanácsú város'')
 +
|-
 +
|colspan=2|[[Nowe Zamki|Érsekújvár]]
 +
|-
 +
|colspan=2|[[Nitra (miasto)|Nyitra]]
 +
|-
 +
|colspan=2|[[Skalica (Słowacja)|Szakolca]]
 +
|}
  
−
A [[vármegye]] területének északi része hegyes, déli része síkság. Északon a [[Kis-Kárpátok]] csoportjai, délen a [[Pozsonyi-medence]] síksága foglalta területét. A vármegyét északnyugaton a [[Morva (folyó)|Morva]] határolta, emellett a [[Nyitra (folyó)|Nyitra]], [[Miava]] és a [[Vág (folyó)|Vág]] is fontos folyója a vármegyének. Délkeleti részén a [[Zsitva]] is érintette. Északon [[Trencsén vármegye]], keleten [[Turóc vármegye|Turóc]] és [[Bars vármegye|Bars]] vármegyék, délről [[Komárom vármegye]], nyugatról pedig [[Morvaország]] és [[Pozsony vármegye]] határolta.
+
== Bibliografia ==
 +
* [http://lexikon.katolikus.hu/N/Nyitra%20v%C3%A1rmegye.html Węgierska Encyklopedia Katolicka] (po wegiersku).
  
 
|
 
|

Wersja z 08:45, 5 lut 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Plik:Nyitra county map.jpg
Mapa terenu komitatu Nyitra (1887)
Plik:Slovakia Nitra.jpg
Dawny komitat Nyitra nałożony na mapę współczesnej Słowacji

Nyitra vármegye (słow. Nitrianska župa lub Nitrianska stolica, niem. Komitat Neutra, łac. Comitatus Nytriensis, Nitriensis) był jednostką administracyjną w północnej części Królestwa Węgier. Obecnie jest częścią Słowacji.

Geografia

Północna część powiatu jest górzysta, a południowa płaska. Na północy zajmowały ją grupy Małych Karpat, na południu równiny Pozsonyi-medence. Powiat graniczy od północnego zachodu z Morawami, a ważnymi rzekami powiatu są Nitra, Miava i Wag. Na południowym wschodzie dotknęła go również Zsitva.

Lokalizacja

Graniczył z komitatami: od północy z Trencsén, od wschodu z okręgami Turóc i Bars, od południa z Komárom, a od zachodu z Morawami i Pozsony.

Historia

Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech, powstał prawdopodobnie już w X w. W okresie między 1663 a 1685 r. południowa część komitatu była okupowana przez Imperium Osmańskie i wchodziła w skład ejaletu Uyvar. Siedzibą władz komitatu był zamek w Nitrze, od którego komitat wziął swą nazwę[1].

W okresie przed I wojną światową komitat dzielił się na dwanaście powiatów i trzy miasta.

Po traktacie w Trianon komitat znalazł się w granicach Czechosłowacji. W wyniku pierwszego arbitrażu wiedeńskiego w 1938 r. południowe skrawki komitatu powróciły do Węgier i zostały połączona z pozostałą częścią komitatu Pozsony w nowy komitat Nyitra és Pozsony ze stolicą w Érsekújvár. Po drugiej wojnie światowej przywrócono granicę z 1938 r.

Obecnie teren komitatu jest podzielony pomiędzy kraj nitrzański, kraj trnawski i kraj trenczyński na Słowacji

Powiaty (járás)
Powiat Siedziba władz
Érsekújvár Nagysurány
Galgóc Galgóc
Miava Miava
Nagytapolcsány Nagytapolcsány
Nyitra Nyitra
Nyitrazsámbokrét Nyitrazsámbokrét
Pöstyén Pöstyén
Privigye Privigye
Szakolca Holics
Szenice Szenice
Vágsellye Tornóc
Vágújhely Vágújhely
Miasta komitackie (rendezett tanácsú város)
Érsekújvár
Nyitra
Szakolca

Bibliografia
Komitat Nyitra

Comitatus Nitriensis (łac.)
Komitat Neutra (niem.)
Nitrianska župa (słow.)
(1910)

Herb von Nyitra Comitatus Nitriensis (łac.) Komitat Neutra (niem.) Nitrianska župa (słow.)
Siedziba: Nyitra
Powierzchnia: 5 551 km²
Ludność: 457 500[2]
Narodowości: 71 % Słowacy, 22 % Węgrzy, 6 % Niemcy, 1 % inni[2][3]
Utworzony: xi wiek
Zlikwidowany: 1920
Nyitra

Przypisy

  1. ↑ Juraj Žudel: Stolice na Slovensku. Bratislava: Obzor, 1984, str. 80÷90}}
  2. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 12 ff.
  3. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Nyitra&oldid=48996”