Győr I. Pat: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 13 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Pat_Gy%C5%91r | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Pat_Gy%C5%91r | ||
| Linia 24: | Linia 24: | ||
|} | |} | ||
| − | '''Győr I. Pat''' (* nieznana, † po 1221), węgierski szlachcic, [[palatyn]] od 1209 do 1212 roku za | + | '''Győr I. Pat''' (* nieznana, † po 1221), węgierski szlachcic, [[palatyn]] od 1209 do 1212 roku za panowania króla Węgier [[II. András|Andrzeja II]]. |
== Rodzina == | == Rodzina == | ||
| Linia 30: | Linia 30: | ||
Pat (także Pot lub Poth) urodził się w gałęzi [[Óvári]] rodu [[Győr]] (niemieckiego pochodzenia), jako jeden z pięciu synów [[Győr I. István |Stefana I]]<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [Wielcy mężowie stanu na Węgrzech od króla Świętego Szczepana do naszych dni:Encyklopedia biograficzna] (po węgiersku). Helikon Kiadó. ISBN 963-208-970-7.</ref>. Jego braćmi byli: Saul (kanclerz, [[biskup Csanád]], w końcu [[arcybiskup Kalocsa]]; Maurus, [[ban Primorje]] (przodek rodzin szlacheckich [[Gyulai]] i [[Geszti]]; Aleksander, [[ispán]] komitatu [[Moson]], który uczestniczył w wojnach króla [[Imre|Emeryka]] na Bałkanach; i wreszcie [[Győr I. Csépán|Csépán]], potężny baron i [[palatyn]].<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Genus Győr 1., Óvár branch)</ref> | Pat (także Pot lub Poth) urodził się w gałęzi [[Óvári]] rodu [[Győr]] (niemieckiego pochodzenia), jako jeden z pięciu synów [[Győr I. István |Stefana I]]<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [Wielcy mężowie stanu na Węgrzech od króla Świętego Szczepana do naszych dni:Encyklopedia biograficzna] (po węgiersku). Helikon Kiadó. ISBN 963-208-970-7.</ref>. Jego braćmi byli: Saul (kanclerz, [[biskup Csanád]], w końcu [[arcybiskup Kalocsa]]; Maurus, [[ban Primorje]] (przodek rodzin szlacheckich [[Gyulai]] i [[Geszti]]; Aleksander, [[ispán]] komitatu [[Moson]], który uczestniczył w wojnach króla [[Imre|Emeryka]] na Bałkanach; i wreszcie [[Győr I. Csépán|Csépán]], potężny baron i [[palatyn]].<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Genus Győr 1., Óvár branch)</ref> | ||
| − | + | Pat miał dwoje dzieci z nieznaną z imienia żoną; o jego synu imienniku wspominają współczesne akta z okresu od 1221 do 1233 r. Miał dwie nieznane z imienia córki, które stały się żonami baronów, odpowiednio, [[Geregye Pál|Pawła Geregye]] i [[Csák István|Stefana Csáka]]. Pat Starszy miał także córkę Elżbietę, która wyszła za [[Bár-Kalán Pósa|Pousę Bár-Kalán]].<ref name="engel" /> | |
| − | |||
| − | Pat miał dwoje dzieci z | ||
| − | |||
| − | |||
== Kariera == | == Kariera == | ||
| − | Pat jest wspomniany po raz pierwszy we współczesnych mu aktach w 1199 roku, gdy służył jako [[ispán]] komitatu [[Moson]]. Według nieautentycznych | + | Pat jest wspomniany po raz pierwszy we współczesnych mu aktach w 1199 roku, gdy służył jako [[ispán]] komitatu [[Moson]]. Według nieautentycznych dokumentów nadal zachował tę godność w latach 1201 i 1202, gdy zastąpił go rodzeństwo Maurus.<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011a). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Świecka Archontologia Węgier, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. str. 17, 162, 168-169, 183, 211. ISBN 978-963-9627-38-3.</ref> Zarówno Pat, jak i Csépán byli uważani za lojalnych stronników króla Emeryka, którego całe rządy charakteryzowały się walkami z jego zbuntowanym młodszym bratem, księciem [[II. András|Andrzejem]].<ref name="Szabó">Szabó, Pál (2009). "Merénylet a merénylet árnyékában? Megjegyzések Csépán nádor halálához (1209) [Zabójstwo w cieniu zabójstwa? Uwagi na temat śmierci palatyna Csépána (1209)]". W: Kovács, Csongor; Székely, Ilona; Székely, Tünde (eds.). ''X. RODOSz Konferencia-kötet: társadalomtudományok'' (po węgiersku). Romániai Magyar Doktorandusok és Fiatal Kutatók Szövetsége. str. 380–391.</ref> W międzyczasie po 1199 r. bracia Győr założyli klasztor benedyktynów w swojej siedzibie Lébény, w komitacie [[Győr]]. Tam też zbudowali romański kościół poświęcony apostołowi Jakubowi Większemu.<ref name="Markó" /> |
| − | |||
| − | |||
[[File:Pottenburg castle ruin, Wolfsthal, Lower Austria.JPG|thumb|left|Ruiny zamku Pottenburg w [[Dolna Austria|Dolnej Austria]]]] | [[File:Pottenburg castle ruin, Wolfsthal, Lower Austria.JPG|thumb|left|Ruiny zamku Pottenburg w [[Dolna Austria|Dolnej Austria]]]] | ||
| − | Pat pojawia się następnie w dokumentach w 1203 r., gdy działa jako [[ispán]] komitatu [[Temes]]<ref name="Zsoldos" />. Wraz ze swoim bratem Csépánem i innymi pro-królewskimi | + | Pat pojawia się następnie w dokumentach w 1203 r., gdy działa jako [[ispán]] komitatu [[Temes]]<ref name="Zsoldos" />. Wraz ze swoim bratem Csépánem i innymi pro-królewskimi panami Pat był w stanie zachować swoje wpływy polityczne po koronacji Andrzeja II w 1205 r., ponieważ Andrzej potrzebował ich pomocy.<ref name="Tóth">C. Tóth, Norbert (2001). "A Győr-nemzetség az Árpád-korban [''Ród Győr w erze Arpadów'']". In Neumann, Tibor (ed.). ''Analecta Mediaevalia I. Tanumányok a középkorról'' (po węgiersku). Argumentum Kiadó. str. 53–72. ISBN 963-446-174-3.</ref> Do 1206 roku Pat znów służył jako [[ispán]] w komitacie [[Moson]]. Został zastąpiony przez swojego brata Aleksandra w następnym roku<ref name="Zsoldos" />. Pat wzniósł się do pozycji [[ispán]]a komitatu [[Pozsony]] (ważna godność królewska), piastując urząd między 1207 a 1208 rokiem.<ref name="Zsoldos" /> Podczas swojej służby zbudował Pottenburg („zamek Pata”), dziś w ruinach w [[Hundsheimer Berge]] (Dolna Austria) przy ''Bramie'' [[Devín]] W 1207 Pat został po raz trzeci mianowany [[ispán]]em komitatu [[Moson]].<ref name="Zsoldos" /> |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Gdy Andrzej II wprowadził nową politykę donacji królewskich, którą nazwał „nowymi instytucjami”, jednym z jej głównych beneficjentów był ród [[Győr]]. Na przykład Pat otrzymał od króla wioskę Hof (Chof) w komitacie [[Moson]] w 1208 roku za „wierność” i „niestrudzoną siłę wiary”.<ref name="Szabó" /> Gdy Andrzej II potwierdzał darowizny rodu Győr na rzecz opactwa Lébény bracia Saul, Maurus i Aleksander już nie żyli.<ref name="Tóth" /> | |
| − | + | Dokument z 1216 r. głosi, że gdy w 1209 r.<ref name="Zsoldos" /> [[Tomaj Tiba|Tiba Tomaj]] zamordował palatyna Csépána Győra, to Pat jako nowy palatyn, wezwał podejrzanego sprawcę „przed oblicze króla”, lecz Tiba uciekł z [[Królestwo|Królestwa Węgier]]. Po postępowaniu sąd uznał zarzuty za uzasadnione, a Andrzej II i jego sędziowie skazali Tibę na śmierć zaocznie. Pat otrzymał wkrótce skonfiskowane ziemie Tiba w komitacie [[Zala]], w tym Lesencetomaj. Niebawem Pat sprzedał majątek [[Atyusz III. Atyusz|Atyuszowi III Atyuszowi]], który odsprzedał go krewnemu Tibie Piotrowi w 1216 r.<ref name="Szabó" /> | |
| − | + | Pat zachował funkcję [[ispán]]a komitatu [[Moson]], gdy został mianowany palatynem w 1209 r.<ref name="Zsoldos" /><ref name="Szőcs">Szőcs, Tibor (2014). ''A nádori intézmény korai története, 1000–134'' [Wczesna historia instytucji palatyna: 1000–1342] (po węgiersku). Magyar Tudományos Akadémia Támogatott Kutatások Irodája. ISBN 978-963-508-697-9.</ref> Pełniąc tę funkcję, Pat przebywał nieustannie na dworze królewskim. W 1211 roku Andrzej II zlecił mu i kanclerzowi [[Tamás|Tomaszowi]] (arcybiskup Ostrzyhomia|arcybiskupowi Ostrzyhomia) spisanie przywilejów poddanych opactwa Tihany przed ostatecznym potwierdzeniem.<ref name="Szőcs" /> Kiedy grupa bojarów, zaniepokojonych despotycznymi aktami [https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82odzimierz_III_Igorewicz Włodzimierza Igorewicza], poprosiła Andrzeja o przywrócenie [[Daniel I Romanowicz|Daniela Romanowicza]] na władcę halickiego w 1210 lub 1211 r., król polecił Patowi poprowadzić królewską armię na [[Halicz]].<ref name="Szőcs" /> Pod jego dowództwem wojska węgierskie pokonały Władimira i przywróciły Daniela Romanowicza. Za swoje sukcesy wojskowe otrzymał mokradła Kopács (obecnie Kopačevo, Chorwacja) i okoliczne trzy stawy rybne w powiecie Baranya. Król podarował też swoje palatynowi ziemie królewskie w komitatach [[Győr]] i [[Moson]].<ref name="Tóth" /> | |
| − | + | W 1212 r. jako palatyna zastąpił go [[Bár-Kalán Bánk|Bánk Bár-Kalán]]. Następnie Pat uwolnił swojego sługę Joachima i jego rodzinę w klasztorze Lébény i udał się na pielgrzymkę do Rzymu.<ref name="Tóth" /> W 1213 r. został mianowany [[ispán]]em komitatu [[Keve]].<ref name="Zsoldos" /> Pat ponownie służył jako [[ispán]] komitatu [[Moson]] po raz czwarty od 1214 do 1215 r.<ref name="Zsoldos" /> Ponieważ Pat nigdy potem nie zajmował stanowiska w sądzie, historyk [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] uważa, że był czołową postacią grupy wpływowych szlachciców, którzy planowali zdetronizować Andrzeja i koronować jego najstarszego syna, ośmioletniego [[IV. Béla|Belę]], ale nie zdołali go zdetronizować i mogli tylko zmusić Andrzeja do zgody na koronację Beli w 1214 r. Ponieważ członkowie następnego pokolenia rodu nigdy nie zyskali takiego wpływu, jak ich ojcowie, dlatego Zsoldos twierdzi, że Pat, ostatni żywy syn Stefana I, w końcu został zhańbiony za swój udział w próbie zamachu stanu w 1214 roku. Zsoldos podkreśla, że zięć Pata, [[Bár-Kalán Pósa|Pósa Bár-Kalán]], pełnił funkcję [[sędzia|sędziego królewskiego]] w 1222 r., gdy jego grupa baronialna wspierająca Emeryka zmusiła Andrzeja II do wydania [[Złota Bulla|Złotej Bulli]] w 1222 r.<ref>Zsoldos, Attila (2011b). "II. András Aranybullája [''Złota Bulla Andrzeja II'']". ''Történelmi Szemle'' (po węgiersku). LIII (1): str. 1–38. ISSN 0040-9634.</ref> Pat został wymieniony jako ''pristaldus'' (królewski komisarz lub „komornik”) ) podczas procesu w 1217 r. Zmarł po 1221 r.<ref name="Tóth" /> | |
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| Linia 103: | Linia 87: | ||
|klan = | |klan = | ||
| − | |ród = [[Győr]] | + | |ród = [[Győr (ród)|Győr]] |
|rodzina = | |rodzina = | ||
|pochodzenie = węgierskie | |pochodzenie = węgierskie | ||
Aktualna wersja na dzień 11:41, 5 lut 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Győr I. Pat (* nieznana, † po 1221), węgierski szlachcic, palatyn od 1209 do 1212 roku za panowania króla Węgier Andrzeja II. Spis treściRodzinaPat (także Pot lub Poth) urodził się w gałęzi Óvári rodu Győr (niemieckiego pochodzenia), jako jeden z pięciu synów Stefana I[1]. Jego braćmi byli: Saul (kanclerz, biskup Csanád, w końcu arcybiskup Kalocsa; Maurus, ban Primorje (przodek rodzin szlacheckich Gyulai i Geszti; Aleksander, ispán komitatu Moson, który uczestniczył w wojnach króla Emeryka na Bałkanach; i wreszcie Csépán, potężny baron i palatyn.[2] Pat miał dwoje dzieci z nieznaną z imienia żoną; o jego synu imienniku wspominają współczesne akta z okresu od 1221 do 1233 r. Miał dwie nieznane z imienia córki, które stały się żonami baronów, odpowiednio, Pawła Geregye i Stefana Csáka. Pat Starszy miał także córkę Elżbietę, która wyszła za Pousę Bár-Kalán.[2] KarieraPat jest wspomniany po raz pierwszy we współczesnych mu aktach w 1199 roku, gdy służył jako ispán komitatu Moson. Według nieautentycznych dokumentów nadal zachował tę godność w latach 1201 i 1202, gdy zastąpił go rodzeństwo Maurus.[3] Zarówno Pat, jak i Csépán byli uważani za lojalnych stronników króla Emeryka, którego całe rządy charakteryzowały się walkami z jego zbuntowanym młodszym bratem, księciem Andrzejem.[4] W międzyczasie po 1199 r. bracia Győr założyli klasztor benedyktynów w swojej siedzibie Lébény, w komitacie Győr. Tam też zbudowali romański kościół poświęcony apostołowi Jakubowi Większemu.[1] Plik:Pottenburg castle ruin, Wolfsthal, Lower Austria.JPG Ruiny zamku Pottenburg w Dolnej Austria Pat pojawia się następnie w dokumentach w 1203 r., gdy działa jako ispán komitatu Temes[3]. Wraz ze swoim bratem Csépánem i innymi pro-królewskimi panami Pat był w stanie zachować swoje wpływy polityczne po koronacji Andrzeja II w 1205 r., ponieważ Andrzej potrzebował ich pomocy.[5] Do 1206 roku Pat znów służył jako ispán w komitacie Moson. Został zastąpiony przez swojego brata Aleksandra w następnym roku[3]. Pat wzniósł się do pozycji ispána komitatu Pozsony (ważna godność królewska), piastując urząd między 1207 a 1208 rokiem.[3] Podczas swojej służby zbudował Pottenburg („zamek Pata”), dziś w ruinach w Hundsheimer Berge (Dolna Austria) przy Bramie Devín W 1207 Pat został po raz trzeci mianowany ispánem komitatu Moson.[3] Gdy Andrzej II wprowadził nową politykę donacji królewskich, którą nazwał „nowymi instytucjami”, jednym z jej głównych beneficjentów był ród Győr. Na przykład Pat otrzymał od króla wioskę Hof (Chof) w komitacie Moson w 1208 roku za „wierność” i „niestrudzoną siłę wiary”.[4] Gdy Andrzej II potwierdzał darowizny rodu Győr na rzecz opactwa Lébény bracia Saul, Maurus i Aleksander już nie żyli.[5] Dokument z 1216 r. głosi, że gdy w 1209 r.[3] Tiba Tomaj zamordował palatyna Csépána Győra, to Pat jako nowy palatyn, wezwał podejrzanego sprawcę „przed oblicze króla”, lecz Tiba uciekł z Królestwa Węgier. Po postępowaniu sąd uznał zarzuty za uzasadnione, a Andrzej II i jego sędziowie skazali Tibę na śmierć zaocznie. Pat otrzymał wkrótce skonfiskowane ziemie Tiba w komitacie Zala, w tym Lesencetomaj. Niebawem Pat sprzedał majątek Atyuszowi III Atyuszowi, który odsprzedał go krewnemu Tibie Piotrowi w 1216 r.[4] Pat zachował funkcję ispána komitatu Moson, gdy został mianowany palatynem w 1209 r.[3][6] Pełniąc tę funkcję, Pat przebywał nieustannie na dworze królewskim. W 1211 roku Andrzej II zlecił mu i kanclerzowi Tomaszowi (arcybiskup Ostrzyhomia|arcybiskupowi Ostrzyhomia) spisanie przywilejów poddanych opactwa Tihany przed ostatecznym potwierdzeniem.[6] Kiedy grupa bojarów, zaniepokojonych despotycznymi aktami Włodzimierza Igorewicza, poprosiła Andrzeja o przywrócenie Daniela Romanowicza na władcę halickiego w 1210 lub 1211 r., król polecił Patowi poprowadzić królewską armię na Halicz.[6] Pod jego dowództwem wojska węgierskie pokonały Władimira i przywróciły Daniela Romanowicza. Za swoje sukcesy wojskowe otrzymał mokradła Kopács (obecnie Kopačevo, Chorwacja) i okoliczne trzy stawy rybne w powiecie Baranya. Król podarował też swoje palatynowi ziemie królewskie w komitatach Győr i Moson.[5] W 1212 r. jako palatyna zastąpił go Bánk Bár-Kalán. Następnie Pat uwolnił swojego sługę Joachima i jego rodzinę w klasztorze Lébény i udał się na pielgrzymkę do Rzymu.[5] W 1213 r. został mianowany ispánem komitatu Keve.[3] Pat ponownie służył jako ispán komitatu Moson po raz czwarty od 1214 do 1215 r.[3] Ponieważ Pat nigdy potem nie zajmował stanowiska w sądzie, historyk Attila Zsoldos uważa, że był czołową postacią grupy wpływowych szlachciców, którzy planowali zdetronizować Andrzeja i koronować jego najstarszego syna, ośmioletniego Belę, ale nie zdołali go zdetronizować i mogli tylko zmusić Andrzeja do zgody na koronację Beli w 1214 r. Ponieważ członkowie następnego pokolenia rodu nigdy nie zyskali takiego wpływu, jak ich ojcowie, dlatego Zsoldos twierdzi, że Pat, ostatni żywy syn Stefana I, w końcu został zhańbiony za swój udział w próbie zamachu stanu w 1214 roku. Zsoldos podkreśla, że zięć Pata, Pósa Bár-Kalán, pełnił funkcję sędziego królewskiego w 1222 r., gdy jego grupa baronialna wspierająca Emeryka zmusiła Andrzeja II do wydania Złotej Bulli w 1222 r.[7] Pat został wymieniony jako pristaldus (królewski komisarz lub „komornik”) ) podczas procesu w 1217 r. Zmarł po 1221 r.[5] Przypisy
Źródła
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
