Torna: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 119: Linia 119:
  
 
[[Kategoria:Komitaty]]
 
[[Kategoria:Komitaty]]
[[Kategoria:Komitaty historyczne]]
+
[[Kategoria:Komitaty XIII wiek]]
[[Kategoria:Komitaty Świętego Stefana ???]]
+
[[Kategoria:Komitaty zlikwidowane 1881]]
 
[[Kategoria:Historia]]
 
[[Kategoria:Historia]]
 
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Historia Słowacji]]
 
[[Kategoria:Historia Słowacji]]
 
[[Kategoria:Komitáty]]
 
[[Kategoria:Komitáty]]

Wersja z 12:42, 5 lut 2021

Komitat Torna istniał jako najmniejszy okręg w Królestwie Węgier - z niewielkimi przerwami - od XIII wieku do 1881 roku. Obszar powiatu obejmuje węższą część doliny Bódvy. Nazwa pochodzi od wieży na zamku zbudowanym na stromym wzgórzu po inwazji Tatarów.

Historia

Plik:Turniansky hrad.jpg
Widok ruin zamku Torna

Pierwotnie istniał jako posiadłość leśna Tornai. Został wydzielony z komitatu Újvár w XIII wieku.

Począwszy od XVIII wieku dążenie do zniesienia odrębności komitatu o małej powierzchni i populacji, który nie mógł racjonalnie utrzymać administracji komitatu, pojawiło się kilka razy, czego oczywistą konsekwencją było połączenie z sąsiednim komitatem Abaúj. Po raz pierwszy miało to miejsce w związku z reformami administracyjnymi cesarza Józefa II (1785–1790), drugi raz podczas rządów absolutystycznych po klęsce rewolucji i wojnie o niepodległość w latach 1848–49 (1850–1860), a po raz ostatni przez parlament węgierski w 1881 r.

Przed likwidacją komitat Torna posiadał 42 wsie podzielone na dwie dzielnice. W 1881 r. siedem z nich zostało przyłączonych do komitatów: Gömör i Kis-Hont, reszta trafiła do nowego Abaúj-Torna, gdzie utworzono okręg Torna z siedzibą Torna, uzupełnioną niektórymi osadami w Abaúj.

W 1920 r. Traktat z Trianon pozostawił tylko 21 z 42 wcześniejszych osad na Węgrzech. Nadal należały do okręgu tornańskiego w komitacie Abaúj-Torna, ale jego siedzibą stała się Bódvaszilas zamiast Torna, która odpadła do Czechosłowacji. Pozostałe 21 wiosek, w tym siedem wiosek przyłączonych do Gömör w 1881 r., przekazano Czechosłowacji. Dziś należą do powiatów rožniawskiego i koszyckiego w regionie koszyckim na Słowacji.

W latach 1938–1944, na podstawie I. arbitrażu wiedeńskiego, całe terytorium byłego komitatu ponownie tymczasowo należało do Węgier, a jego pozycja administracyjna była taka sama jak przed 1920 rokiem.

Od 1950 r. część węgierska należy do komitatu Borsod-Abaúj-Zemplén, od 1984 r. do okręgu Edelényi, do dużej wsi Edelényi, a od 1994 r. do mikroregionu Edelényi.

Torna vármegye két járása 1873-ban Abaúj-Torna vármegye Tornai járása 1914-ben A mai országhatár piros színnel

Települések

Źródła

  • Katolikus lexikon
  • Magyarország és Erdély, szerk. Hunfalvy János, Európa Kiadó reprint 1986. (Darmstadt, 1864)
  • Történelmi közlemények Abaúj-Torna vármegye és Kassa múltjából. - Kassa, 1910-1918
  • Magyar nagylexikon I. (A–Anc). Főszerk. Élesztős László, Rostás Sándor. Budapest: Akadémiai. 1993. 15–16. o. ISBN 963-05-6612-5
  • Magyarország 1873. évi helységnévtára

Külső hivatkozások

Komitat Torna
(1869)
Siedziba: Torna
Powierzchnia: 618,04 ?? km²
Ludność: 23 176[2]
Narodowości: Słowacy
Węgrzy[3]
Utworzony: XIII wiek
Zlikwidowany: 1881
Torna

Przypisy

  1. 1,0 1,1 A csehszlovák hatóságok 1964-ben Méhész, Szádelő és Szádudvarnok községeket Méhészudvarnok néven összevonták, majd 1990-ben Szádelő kivált onnan.
  2. A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 12 ff.
  3. A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)