I. Lőrinc: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "[[Podczaszy|" na "[[stolnik|")
 
(Nie pokazano 18 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
Źródło: [https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_of_Transylvania Lawrence of Transylvania]
+
[[Kategoria:0]]
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_of_Transylvania
 +
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lawrence_of_Transylvania&action=history
 +
|nota    = angielski
 +
}}
 +
 
 +
{|
 +
|
 +
|}
  
[[Kategoria:Nieprzetłumaczone]]
+
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
  
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Rátót I. Balduin]]
 
|poprzednik        = [[Rátót I. Balduin]]
|gl_članak_funkcija = [[Stolnik królewski]]<br>(1240)
+
|gl_članak_funkcija = [[Podczaszy królewski]]<br>(1240)
 
|współrządzący      =  
 
|współrządzący      =  
|następca          = [[Rátót I. Roland]]
+
|następca          = [[Rátót I. Loránd]]
 
}}
 
}}
  
Linia 26: Linia 37:
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[István]]
 
|poprzednik        = [[István]]
|gl_članak_funkcija = [[Ban Severin]]<br>(1257-1260)
+
|gl_članak_funkcija = [[Ban Severin]]<br>(1263)
 
|współrządzący      =  
 
|współrządzący      =  
 
|następca          = [[Sándor, syn Druga]]
 
|następca          = [[Sándor, syn Druga]]
 
}}
 
}}
  
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 +
'''I. Lőrinc''' (*&nbsp;nieznana,&nbsp;† 1265÷66), węgierski szlachcic, dowódca wojskowy, [[wojewoda Siedmiogrodu]] między 1242 a 1252.<ref>Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526''. I.B. Tauris Publishers. str. 382.</ref><ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 38, 49, 59, 75, 140, 152, 220, 324.</ref>
 +
 +
Jego pochodzenie jest niepewne; Tudor Sălăgean wywiódł go z [[klanu]] Aba, jednak według [[Engel Pál|Pawła Engela]] należał do gałęzi [[Illyéd]] rodu [[Kán]]<ref name="Zsoldos" />. Z nieznaną z imienia żoną miał syna [[II. Lőrinc|Wawrzyńca II]], który służył jako [[podczaszy królewski]] (1272-1273; 1274) i [[ban Severin]] (1279; 1291).<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 415.</ref>
 +
 +
I. Lőrinc został po raz pierwszy wspomniany przez współczesne akta z pierwszego roku panowania króla Węgier (1235) [[IV. Béla|Beli IV], gdy działał jako [[ispán]] komitatu [[Fejér]]. W 1238 r. statut związany z donacją od króla [[II. András| Andrzeja II]] nazwał go „poprzednim” (''tunc temporis''), co sugerowało, że Lőrinc mógł już pełnić tę funkcję pod koniec panowania Andrzeja<ref name="Zsoldos" />. Służył jako [[ispán]] w komitacie [[Bihar]] w latach 1236–1238.<ref name="Zsoldos" /> Został mianowany [[stolnik|podczaszym królewskim]] i koniuszym dla stajennych (węg. ''lovászispán'', łac. ''comes agasonum'') w 1240 r.<ref name="Zsoldos" />
 +
 +
Po inwazji mongolskiej (1241-1242), w trakcie której zmarł wojewoda [[Pósa, syn Solyoma|Posa]], konsolidacja Siedmiogrodu była głównym zadaniem Lőrinca, który został mianowany [[wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]] przez [[IV. Béla|Belę IV]] i sprawował urząd przez 10 lat od 1242 roku.<ref name="Sălăgean">Sălăgean, Tudor (2005). ''Romanian Society in the Early Middle Ages (9th–14th&nbsp;Centuries&nbsp;AD)''. W: Pop, Ioan-Aurel & Bolovan, Ioan, ''History of Romania: Compendium''. Romanian Cultural Institute (Center for Transylvanian Studies). str. 175–176.</ref> Walczył również w armii królewskiej w wojnie z Austrią w 1246 roku i uczestniczył w [[Leitha|bitwie nad rzeką Leitha]], w której zginął [[Fryderyk Kłótliwy]]<ref name="Sălăgean" />. Oprócz swojego województwa Lőrinc działał również jako [[ispán]] komitatu [[Valkó]] od 1248 do 1252.<ref name="Zsoldos" />
 +
 +
Podczas walk o tron w latach 60. poparł młodszego króla [[V. István|Stefana]], który zbuntował się przeciwko rządom ojca i rządził Siedmiogrodem niezależnie od Beli IV, posiadając tytuł księcia Siedmiogrodu<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 415.</ref>. Lőrinc pełnił funkcję skarbnika księcia Stefana w latach 1263–1265.<ref>Fine, John V. A. (1994). ''The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest''. The University of Michigan Press. str. 174.</ref> Został mianowany [[Ban Severin|banem Severin]] w 1263 roku, gdy Stefan również korzystał z praw królewskich<ref>Madgearu, Alexandru (2017). ''The Asanids: The Political and Military History of the Second Bulgarian Empire, 1185–1280''. BRILL. str. 248.</ref>.
 +
 +
==Przypisy==
 +
{{izvori}}
 +
 +
==Źródła==
 +
* Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526''. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
 +
 +
* Fine, John V. A. (1994). ''The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest''. The University of Michigan Press. ISBN 0-472-08260-4.
  
 +
* Madgearu, Alexandru (2017). ''The Asanids: The Political and Military History of the Second Bulgarian Empire, 1185–1280''. BRILL. ISBN 978-9-004-32501-2.
  
 +
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  
'''Ban Severin''' ??
+
* Sălăgean, Tudor (2005). ''Romanian Society in the Early Middle Ages (9th–14th&nbsp;Centuries&nbsp;AD)''. W: Pop, Ioan-Aurel & Bolovan, Ioan, ''History of Romania: Compendium''. Romanian Cultural Institute (Center for Transylvanian Studies). ISBN 978-973-7784-12-4.
  
 +
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.
  
{| align=right style="margin: 0 0 0 0; text-align: center; border:1px solid #aaaaaa; font-size: 85%; width: auto;" class=box
 
|-
 
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
  |urzędnik          = I. Lőrinc
+
  |urzędnik          = I. Lőrinc (węg.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
  |tytulatura        = Wojewoda Siedmiogrodu<br>Koniuszy
+
  |tytulatura        = [[Podczaszy królewski]]<br>[[Wojewoda Siedmiogrodu]]<br>[[Koniuszy królewski]]<br>[[Ban Severin]]
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
Linia 51: Linia 84:
 
  |opis faksymile    =  
 
  |opis faksymile    =  
 
  |dewiza            =  
 
  |dewiza            =  
  |1. tytuł          = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]
+
 
  |1. od            = 1242
+
  |1. tytuł          = [[Podczaszy królewski]]
  |1. do            = 1252
+
  |1. od            = 1240
 +
  |1. do            = 1240
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. powołanie      =  
  |1. poprzednik    = [[Pósa, syn Solyoma|Pósa]]
+
  |1. poprzednik    = [[Rátót I. Balduin]]
  |1. następca      = [[Ákos Ernye]]
+
  |1. następca      = [[Rátót I. Loránd]]
  
  |2. tytuł          = [[Koniuszy królewski]]
+
  |2. tytuł          = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]
  |2. od            = 1257
+
  |2. od            = 1242
  |2. do            = 1260
+
  |2. do            = 1252
 
  |2. powołanie      =  
 
  |2. powołanie      =  
  |2. poprzednik    = [[Majs]]
+
  |2. poprzednik    = [[Pósa, syn Solyoma|Pósa]]
  |2. następca      = [[Héder Herrand]]
+
|2. następca      = [[Ákos Ernye]]
 +
 
 +
|3. tytuł          = [[Koniuszy królewski]]
 +
|3. od            = 1257
 +
|3. do            = 1260
 +
|3. powołanie      =
 +
|3. poprzednik    = [[Majs]]
 +
  |3. następca      = [[Héder Herrand]]
 +
 
 +
|4. tytuł          = [[Ban Severin]]
 +
|4. od            = 1263
 +
|4. do            = 1263
 +
|4. powołanie      =
 +
|4. poprzednik    = [[István]]
 +
|4. następca      = [[Sándor, syn Druga]]
  
 
  |klan              =  
 
  |klan              =  
  |ród              =  
+
  |ród              = nieznany
 
  |rodzina          =  
 
  |rodzina          =  
 
  |pochodzenie      = węgierskie
 
  |pochodzenie      = węgierskie
Linia 78: Linia 126:
 
  |ojciec            = Kemény
 
  |ojciec            = Kemény
 
  |matka            = nieznana
 
  |matka            = nieznana
  |rodzeństwo        = [[II. Lőrinc]] ??
+
  |rodzeństwo        = [[II. Lőrinc]] '''??'''
 
  |1. związek        =  
 
  |1. związek        =  
 
  |1. związek z      =  
 
  |1. związek z      =  
Linia 92: Linia 140:
 
|}
 
|}
  
'''Lawrence''' ({{lang-hu|Lőrinc}}; died 1265 or 1266) was a Hungarian distinguished nobleman and military leader, who served as [[voivode of Transylvania]] between 1242 and 1252.<ref name='Engel_382'>Engel 2001, p. 382.</ref><ref name='Zsoldos_38'>Zsoldos 2011, p. 38.</ref>
+
{{SORTUJ:Lorinc 01}}
 
 
His origin is uncertain; Tudor Sălăgean assigned him to the [[Aba (genus)|kindred Aba]], however, according to Pál Engel, he belonged to the Illyéd branch of the [[Kán|''gens'' Kán]].<ref name='Zsoldos_324'>Zsoldos 2011, p. 324.</ref> He had a son from his unidentified wife, [[Lawrence of Severin|Lawrence II]], who served as [[master of the cupbearers]] (1272–1273; 1274) and [[Banate of Severin|ban of Severin]] (1279; 1291).<ref name='Markó_415'>Markó 2006, p. 415.</ref>
 
 
 
Lawrence was first mentioned by contemporary records in the first regnal year (1235) of [[Béla IV of Hungary]], when he functioned as [[ispán]] (''comes'') of [[Fejér County (former)|Fejér County]]. In 1238, a charter in a connection with donation from [[Andrew II of Hungary]], referred to him as "former" (''tunc temporis'') ispán, which implies Lawrence maybe already held that office during the end of Andrew's reign.<ref name='Zsoldos_152'>Zsoldos 2011, p. 152.</ref> He served as ispán of [[Bihar County]] between 1236 and 1238.<ref name='Zsoldos_140'>Zsoldos 2011, p. 140.</ref> He was appointed master of the cupbearers and ispán for the stablemen ({{lang-hu|lovászispán}}; {{lang-la|comes agasonum}}) in 1240.<ref name='Zsoldos_59'>Zsoldos 2011, p. 59.</ref>
 
 
 
After the [[Mongol invasion of Europe|Mongol invasion]] (1241–1242), where voivode [[Pousa, son of Sólyom]] died, the consolidation of the province of [[Transylvania]] was the main task of Lawrence, who was appointed voivode by Béla IV and held the office for 10 years from 1242.<ref>Sălăgean 2005, pp.&nbsp;175–176.</ref> He also fought in the royal army in a war against [[Duchy of Austria|Austria]] in 1246 and participated in the [[battle of the Leitha River]], where [[Frederick II, Duke of Austria|Frederick the Quarrelsome]] killed.<ref>Sălăgean 2005, p. 176.</ref> Besides his voivodeship, Lawrence also functioned as ispán of Valkó County from 1248 to 1252.<ref name='Zsoldos_220'>Zsoldos 2011, p. 220.</ref>
 
 
 
During the throne fights in the 1260s, he supported junior king [[Stephen V of Hungary|Stephen]], who rebelled against his father's rule and governed Transylvania independently from Béla IV, holding the title of [[duke of Transylvania]].<ref name='Markó_415'/> Consequently, Lawrence served as [[master of the treasury]] for Stephen between 1263 and 1265.<ref name='Zsoldos_75'>Zsoldos 2011, p. 75.</ref> He was appointed ban of Severin ({{lang-hu|Szörény}}) in 1263, where Stephen also exercised the royal rights.<ref name='Zsoldos_49'>Zsoldos 2011, p. 49.</ref>
 
 
 
==Sources==
 
* Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526''. I.B. Tauris Publishers. {{ISBN|1-86064-061-3}}.
 
* {{hu icon}} Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' ("The High Officers of the Hungarian State from Saint Stephen to the Present Days&nbsp;– A Biographical Encyclopedia") (2nd edition); Helikon Kiadó Kft., Budapest; {{ISBN|963-547-085-1}}.
 
* Sălăgean, Tudor (2005). "Romanian Society in the Early Middle Ages (9th–14th&nbsp;Centuries&nbsp;AD)". In: Pop, Ioan-Aurel & Bolovan, Ioan, ''History of Romania: Compendium''. Romanian Cultural Institute (Center for Transylvanian Studies). {{ISBN|978-973-7784-12-4}}.
 
* {{hu icon}} Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' ("Secular Archontology of Hungary, 1000–1301"). História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. {{ISBN|978-963-9627-38-3}}
 
 
 
==Przypisy==
 
 
 
{{SORTUJ:Lőrinc 01}}
 
  
 +
[[Kategoria:Ród nieznany]]
 +
[[Kategoria:Banowie Severin]]
 
[[Kategoria:Koniuszy królewscy]]
 
[[Kategoria:Koniuszy królewscy]]
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
+
[[Kategoria:Podczaszy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Wojewodowie Siedmiogrodu]]
 
[[Kategoria:Wojewodowie Siedmiogrodu]]
[[Kategoria:Zmarli w 1260]]
+
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]

Aktualna wersja na dzień 00:15, 28 lut 2021

I. Lőrinc (* nieznana, † 1265÷66), węgierski szlachcic, dowódca wojskowy, wojewoda Siedmiogrodu między 1242 a 1252.[1][2]

Jego pochodzenie jest niepewne; Tudor Sălăgean wywiódł go z klanu Aba, jednak według Pawła Engela należał do gałęzi Illyéd rodu Kán[2]. Z nieznaną z imienia żoną miał syna Wawrzyńca II, który służył jako podczaszy królewski (1272-1273; 1274) i ban Severin (1279; 1291).[3]

I. Lőrinc został po raz pierwszy wspomniany przez współczesne akta z pierwszego roku panowania króla Węgier (1235) [[IV. Béla|Beli IV], gdy działał jako ispán komitatu Fejér. W 1238 r. statut związany z donacją od króla Andrzeja II nazwał go „poprzednim” (tunc temporis), co sugerowało, że Lőrinc mógł już pełnić tę funkcję pod koniec panowania Andrzeja[2]. Służył jako ispán w komitacie Bihar w latach 1236–1238.[2] Został mianowany podczaszym królewskim i koniuszym dla stajennych (węg. lovászispán, łac. comes agasonum) w 1240 r.[2]

Po inwazji mongolskiej (1241-1242), w trakcie której zmarł wojewoda Posa, konsolidacja Siedmiogrodu była głównym zadaniem Lőrinca, który został mianowany wojewodą Siedmiogrodu przez Belę IV i sprawował urząd przez 10 lat od 1242 roku.[4] Walczył również w armii królewskiej w wojnie z Austrią w 1246 roku i uczestniczył w bitwie nad rzeką Leitha, w której zginął Fryderyk Kłótliwy[4]. Oprócz swojego województwa Lőrinc działał również jako ispán komitatu Valkó od 1248 do 1252.[2]

Podczas walk o tron w latach 60. poparł młodszego króla Stefana, który zbuntował się przeciwko rządom ojca i rządził Siedmiogrodem niezależnie od Beli IV, posiadając tytuł księcia Siedmiogrodu[3]. Lőrinc pełnił funkcję skarbnika księcia Stefana w latach 1263–1265.[5] Został mianowany banem Severin w 1263 roku, gdy Stefan również korzystał z praw królewskich[6].

Przypisy

  1. Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526. I.B. Tauris Publishers. str. 382.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 38, 49, 59, 75, 140, 152, 220, 324.
  3. 3,0 3,1 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 415.
  4. 4,0 4,1 Sălăgean, Tudor (2005). Romanian Society in the Early Middle Ages (9th–14th Centuries AD). W: Pop, Ioan-Aurel & Bolovan, Ioan, History of Romania: Compendium. Romanian Cultural Institute (Center for Transylvanian Studies). str. 175–176.
  5. Fine, John V. A. (1994). The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. The University of Michigan Press. str. 174.
  6. Madgearu, Alexandru (2017). The Asanids: The Political and Military History of the Second Bulgarian Empire, 1185–1280. BRILL. str. 248.

Źródła

  • Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
  • Fine, John V. A. (1994). The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. The University of Michigan Press. ISBN 0-472-08260-4.
  • Madgearu, Alexandru (2017). The Asanids: The Political and Military History of the Second Bulgarian Empire, 1185–1280. BRILL. ISBN 978-9-004-32501-2.
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  • Sălăgean, Tudor (2005). Romanian Society in the Early Middle Ages (9th–14th Centuries AD). W: Pop, Ioan-Aurel & Bolovan, Ioan, History of Romania: Compendium. Romanian Cultural Institute (Center for Transylvanian Studies). ISBN 978-973-7784-12-4.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

I. Lőrinc (węg.)

Podczaszy królewski
Wojewoda Siedmiogrodu
Koniuszy królewski
Ban Severin
Podczaszy królewski
Okres 1240
Poprzednik Rátót I. Balduin
Następca Rátót I. Loránd
Wojewoda Siedmiogrodu
Okres od 1242
do 1252
Poprzednik Pósa
Następca Ákos Ernye
Koniuszy królewski
Okres od 1257
do 1260
Poprzednik Majs
Następca Héder Herrand
Ban Severin
Okres 1263
Poprzednik István
Następca Sándor, syn Druga
Dane biograficzne
Ród nieznany
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
Urodziny data nieznana
Śmierć 1265 lub 1266
Ojciec Kemény
Matka nieznana
Rodzeństwo II. Lőrinc ??