Várdai Pál: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 4 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:2w]]
+
[[Kategoria:1]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 64: Linia 64:
 
|}
 
|}
  
'''Várdai Pál''' (* [[1483]] w [[Kisvárda]], † 12 października [[1549]] w [[Pozsony]]), węgierski duchowny, arcybiskup Ostrzyhomia (1526-1549).
+
'''Várdai Pál''' (* [[1483]] w [[Kisvárda]], † 12 października [[1549]] w [[Pozsony]]), węgierski duchowny, [[arcybiskup Ostrzyhomia]] (1526-1549).
  
 
== Życie ==
 
== Życie ==
  
Rozpoczął karierę kościelną jako wyznawca partii Szapolyai. II. Za panowania Ludwika był prepozytem św. Zygmunta, od 1519 roku skarbnikiem królewskim, od 1521 biskupem Veszprém, a od 1523 biskupem Egeru. W parlamencie w Hatvan niższa szlachta chciała go jako kanclerza, ale król nie spełnił tego życzenia. 29 sierpnia 1526 r. Wziął udział w bitwie pod Mohaczem i szczęśliwie z niej uciekł, dokonując wielkiej pracy, wybierając Jánosa Szapolyai na króla. Po upadku László Szalkai pod Mohaczem, Szapolyai zrobił to dla arcybiskupa Esztergom. W 1527 roku król Jan uciekł do Polski, a Paweł Várdai przeniósł się do Ferdynanda I, który potwierdził go w archidiecezji ostrzyhomskiej. Od 1542 r. Był namiestnikiem królewskim. W 1539 r. - za zgodą Ferdynanda I - koronował żonę Szapolyai, Jabelló Izabella, na królową węgierską. Kiedy Turcy zajęli Ostrzyhom w 1543 roku, Várdai przeniósł siedzibę arcybiskupa do Trnawy.
+
Rozpoczął karierę kościelną jako stronnik partii [[Szapolyai]]. II. Za panowania [[II. Lajos|Ludwika II]] był prepozytem św. Zygmunta, od 1519 roku skarbnikiem królewskim, od 1521 [[Biskup Veszprém|biskupem Veszprém]], a od 1523 [[Biskup Egeru|biskupem Egeru]]. W parlamencie w Hatvan niższa szlachta chciała go jako kanclerza, ale król nie spełnił tego życzenia. 29 sierpnia 1526 r. wziął udział w [[Mohacz|bitwie pod Mohaczem]] i szczęśliwie z niej uratował się, dokonując wielkiej pracy, wybierając [[Szapolyai János|Jánosa Szapolyai]] na króla. Po śmierci [[Szalkai László]] pod Mohaczem, Szapolyai zrobił go [[Arcybiskup Ostrzyhomia|arcybiskupem Ostrzyhomia]]. W 1527 roku król Jan uciekł do Polski, a Ostrzyhomia przeszedł na stronę [[Ferdynand I|Ferdynanda I]], który potwierdził go w archidiecezji ostrzyhomskiej. Od 1542 r. był namiestnikiem królewskim. W 1539 r. za zgodą Ferdynanda I koronował żonę Szapolyai, [[Izabela Jagiellonka|Izabelę Jagiellonkę]], na królową węgierską. Gdy Turcy zajęli Ostrzyhom w 1543 roku, Várdai przeniósł siedzibę arcybiskupa do Trnawy.
 
 
<small><small><small><small>Az egyházi pályára a Szapolyai-párt híveként lépett. [[II. Lajos magyar király|II. Lajos]] uralkodásának ideje alatt Szent Zsigmond-prépost, 1519-től királyi kincstárnok, 1521-től [[veszprém]]i, 1523-tól egri püspök. A hatvani országgyűlésen az alsó nemesség őt akarta kancellárnak, de a király nem teljesítette e kívánságot. 1526. augusztus 29-én részt vett a [[mohácsi csata|mohácsi csatában]], s onnan szerencsésen megmenekülve, nagy tevékenységet fejtett ki Szapolyai Jánosnak királlyá választatása érdekében. Miután [[Szalkai László]] elesett Mohácsnál, Szapolyai megtette [[esztergom]]i érseknek. 1527-ben János király Lengyelországba menekült, Várdai Pál I. Ferdinándhoz pártolt át, aki megerősítette az esztergomi érsekségben. 1542-től királyi helytartó. [[1539]]-ben – I. Ferdinánd beleegyezésével – ő koronázta magyar királynévá Szapolyai feleségét, [[Jagelló Izabella magyar királyné|Jagelló Izabellát]]. Amikor [[1543]]-ban a törökök [[Esztergom története#A török Esztergomban (1543-1683)|elfoglalták Esztergom]]ot, Várdai az érseki székhelyet [[Nagyszombat (település)|Nagyszombat]]ba helyezte át. </small></small></small></small>
 
  
 
== Literatura ==
 
== Literatura ==
Linia 80: Linia 78:
 
|
 
|
 
{{Biskup infobox
 
{{Biskup infobox
  |imię i nazwisko            = Várdai Pál
+
  |imię i nazwisko            = Várdai Pál (węg.)
 
  |imię i nazwisko oryginalne =  
 
  |imię i nazwisko oryginalne =  
 
  |imię przybrane            =  
 
  |imię przybrane            =  
 
  |imię przybrane oryginalne  =  
 
  |imię przybrane oryginalne  =  
  |tytuł                      = [[Arcybiskup Ostrzyhomia]]
+
  |tytuł                      = Arcybiskup Ostrzyhomia
 
  |grafika                    =  
 
  |grafika                    =  
 
  |opis grafiki              =  
 
  |opis grafiki              =  
Linia 101: Linia 99:
 
  |przyczyna śmierci =
 
  |przyczyna śmierci =
 
  |miejsce spoczynku =
 
  |miejsce spoczynku =
  |1. funkcja                = [[Biskup Veszprém]]
+
  |1. funkcja                = Biskup Veszprém
 
  |1. funkcja - okres        = 1520–1524
 
  |1. funkcja - okres        = 1520–1524
  |2. funkcja                = [[Biskup Egeru]]
+
  |2. funkcja                = Biskup Egeru
 
  |2. funkcja - okres        = 1524–1526
 
  |2. funkcja - okres        = 1524–1526
  |3. funkcja                = [[Arcybiskup Ostrzyhomia]]
+
  |3. funkcja                = Arcybiskup Ostrzyhomia
 
  |3. funkcja - okres        = 1526–1549
 
  |3. funkcja - okres        = 1526–1549
 
  |wyznanie                  = [[katolicyzm]]
 
  |wyznanie                  = [[katolicyzm]]
Linia 138: Linia 136:
 
{{SORTUJ:Vardai Pal}}
 
{{SORTUJ:Vardai Pal}}
  
 +
[[Kategoria:Várdai]]
 +
[[Kategoria:Arcybiskupi]]
 
[[Kategoria:Arcybiskupi Ostrzyhomia]]
 
[[Kategoria:Arcybiskupi Ostrzyhomia]]
 +
[[Kategoria:Biskupi]]
 
[[Kategoria:Biskupi Egeru]]
 
[[Kategoria:Biskupi Egeru]]
 
[[Kategoria:Biskupi Veszprém]]
 
[[Kategoria:Biskupi Veszprém]]
[[Kategoria:Rodziny]]
 
[[Kategoria:Várdai]]
 
 
[[Kategoria:Skarbnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Skarbnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]

Aktualna wersja na dzień 10:40, 1 mar 2021

Várdai Pál (* 1483 w Kisvárda, † 12 października 1549 w Pozsony), węgierski duchowny, arcybiskup Ostrzyhomia (1526-1549).

Życie

Rozpoczął karierę kościelną jako stronnik partii Szapolyai. II. Za panowania Ludwika II był prepozytem św. Zygmunta, od 1519 roku skarbnikiem królewskim, od 1521 biskupem Veszprém, a od 1523 biskupem Egeru. W parlamencie w Hatvan niższa szlachta chciała go jako kanclerza, ale król nie spełnił tego życzenia. 29 sierpnia 1526 r. wziął udział w bitwie pod Mohaczem i szczęśliwie z niej uratował się, dokonując wielkiej pracy, wybierając Jánosa Szapolyai na króla. Po śmierci Szalkai László pod Mohaczem, Szapolyai zrobił go arcybiskupem Ostrzyhomia. W 1527 roku król Jan uciekł do Polski, a Ostrzyhomia przeszedł na stronę Ferdynanda I, który potwierdził go w archidiecezji ostrzyhomskiej. Od 1542 r. był namiestnikiem królewskim. W 1539 r. − za zgodą Ferdynanda I − koronował żonę Szapolyai, Izabelę Jagiellonkę, na królową węgierską. Gdy Turcy zajęli Ostrzyhom w 1543 roku, Várdai przeniósł siedzibę arcybiskupa do Trnawy.

Literatura

  • Laczlavik György 2014: Kettős pecsét alatt - Várday Pál esztergomi érsek, királyi helytartó (1483-1549).
  • Laczlavik György 2013: Várday Pál esztergomi érsek egyházfői tevékenységének vázlata. Archivariorum historicorumque magistra. Budapest, 479-500.
  • Laczlavik, Gy. 2012: Egy politikus főpap a 16. század első felében – Várday Pál esztergomi érsek, királyi helytartó pályafutása. ELTE, doktori disszertáció. Budapest.
Várdai Pál (węg.)
Arcybiskup Ostrzyhomia
Plik:Várdai Pál érsek.GIF
Państwo WD: {{#property:P17}}
Urodziny 1483
Miejsce Kisvárda
Śmierć 12 października 1549
Miejsce Pozsony
Biskup Veszprém
Okres sprawowania 1520–1524
Biskup Egeru
Okres sprawowania 1524–1526
Arcybiskup Ostrzyhomia
Okres sprawowania 1526–1549
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki