Okręg Maramureș

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[3]	[4]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[5]	[6]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku niemieckim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku niemieckim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[7]	[8]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Plik:Provinz Maramures Romania CIA2006.png Mapa okręgu Maramureș Máramaros megye (pol. okręg Marmarosz, rum. Județul Maramureș, ukr. Мараморо́щина) – okręg (rum. județ) w północnej Rumunii (w historycznym regionie Marmarosz), ze stolicą w mieście Baia Mare. Okręg ma powierzchnię 6304 km² i w 2002 r. liczył 510 110 mieszkańców, gęstość zaludnienia wynosiła 81 os./km². Demografia W 2011 r. okręg liczył 461 290 mieszkańców i gęstość zaludnienia wynosiła 73.17 os./km2. Rumuni − 82.38% (lub 380 018) Węgrzy − 7.53% (lub 34 781) Ukraińcy (w tym Huculi i inni Rusini) − 6.77% (lub 31,234) romowie − 2.73% (lub 12 638) Niemcy (Zipser Germans) − 0.27% (lub 1 243), i inni. W 1910 r. 18,4% mieszkańców komitatu stanowili Żydzi. Rok Ludność 1948 321,287 1956 Increase 367,114 1966 Increase 427,645 1977 Increase 492,860 1992 Increase 538,534 2002 Decrease 510,110 2011 Decrease 461,290 Geografia Okręg Marmarosz położony jest w północnej części Rumunii i graniczy z Ukrainą. Okręg ma łączną powierzchnię 6 304 km2, z czego 43% pokrywają góry Rodna, z najwyższym szczytem Pietrosul na wysokości 2303 metrów (7556 stóp). Wraz z pasmami górskimi Gutâi i Țibleș, góry Rodna są częścią Déli-Kárpátok (Karpat Wschodnich). Pozostała część okręgu to wzgórza, płaskowyże i doliny. Okręg przecina rzeka Tisza (Cisa) i jej główne dopływy: Iza, Vișeu i Mara. Sąsiedzi Romanian Counties AB AR AG BC BH BN BT BV BR BZ CS CL CJ CT CV DB DJ GL GR GJ HR HD IL IS IF MM MH MS NT OT PH SM SJ SB SV TR TM TL VS VL VN B na wschodzie Suceava; na zachodzie Satu Mare; na północy Ukraina − Ivano-Frankivsk Oblast i Zakarpattia Oblast. na południu okręgi: Sălaj, Cluj i Bistrița-Năsăud. Publiczna administracja A legnagyobb települések a megyében (2002): Nazwa Ranga Ludność (osoby) Węgrzy liczba (osoby) procent (%) 1. Nagybánya miasto powiatowe 137 976 14,4 2. Máramarossziget miasto powiatowe 41 246 17,7 3. Borsa miasto 27 032 0,3 4. Felsővisó miasto 16 887 3,3 5. Felsőbánya miasto 16 626 26,1 6. Magyarlápos miasto 13 360 12,9 7. Szinérváralja miasto 10 129 18,6 8. Ruszpolyána wioska 10 036 0,6 9. Majszin wioska 9 031 0,0 10. Nagysomkút miasto 7 715 3,7 11. Sülelmed miasto 7 169 12,1 Największe miejscowości Nazwa rumuńska Nazwa niemiecka Nazwa węgierska Ludność Baia Mare Neustadt lub Frauenbach Nagybánya 123.738 Sighetu Marmației Marmaroschsiget Máramarossziget 037.640 Borșa Borscha Borsa 027.611 Baia Sprie Mittelstadt Felsőbánya 015.476 Vișeu de Sus Oberwischau Felsővisó 015.037 Târgu Lăpuș Laposch Magyarlápos 011.744 Poienile de sub Munte Reußenau Ruszpolyána ukr. Русь Поляни 010.073 Moisei Mosesdorf Majszin 009.264 Seini Leuchtenburg Szinérváralja 008.987 Șomcuta Mare Großhorn Nagysomkút 007.565 Ulmeni Ulmendorf Sülelmed 007.270 Tăuții-Măgherăuș Miszmogyorós 007.136 Recea Lévárdfalva 006.000 Satulung Kővárhosszúfalu 005.837 Cavnic Kapnikbánya 00 Dragomirești Dragomérfalva 00 Săliștea de Sus Felsőszelistye 00 (Stand: 20. Oktober 2011) Zabytki Drewniane cerkwie Marmaroszu (m.in. w Șurdești) Drewniane bramy (osobny artykuł) regionu Marmarosz. Obok drewnianych cerkwi i tradycyjnych domostw, jeden z przejawów bogatej sztuki snycerskiej w karpackiej Rumunii. Typowa brama budowana jest w podziale na dwie części: dwuskrzydłowe wrota i furtkę dla pieszych. Pierwotnie podział ten opierał się na 3 kolumnach. Z czasem modne stały się bramy budowane z większym rozmachem, oparte na większej ilości kolumn, np. 6. Również ilość zdobionych pól zwiększyła się z 3 do 5 współcześnie. Symbolika i motywy w snycerce regionu Powierzchnia bramy wraz z górnym plateau, to powierzchnia o bogatej ornamentyce, sięgającej czasów przedchrześcijańskich. Znaki solarne i księżyc, pleciony sznur – symbol dobrobytu, tzw. karpacka rozeta (symbol powszechny na całym obszarze osadnictwa wołoskiego w Karpatach, również symbol słońca), winna latorośl i żołądź, romb symbolizujący pracowitą pszczołę czy drzewo życia pełnią funkcje strażników domostwa, mają też zapewnić mieszkańcom domu dobrobyt i życiowe powodzenie. W symbolice tej pojawia się też ryba – symbol czystości, kruk i orzeł – zwierzęta symboliczne i legendarne, obecne w średniowiecznych legendach rumuńskich oraz w ich symbolice narodowej. Występuje również krzyż - oczywisty symbol wiary chrześcijańskiej, ale też wierzeń pierwotnych. W Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare znajdują się też strażnicy w formie antropomorficznej: dwa słupy z ludzkimi głowami ustawiane przy wejściu do domu. Legenda głosi, że są to bliźniacy, z których jeden zginął na wojnie. Odwzorowany wraz z bratem w postaci drewnianej rzeźby stanął przed domem rodzinnym, aby go strzec. Wydaje się, że te antropomorficzne figury mogą mieć związek w archaicznym kultem przodków. Z czasem obok symboli magicznych bramy zaczęły być ozdabiane także płaskorzeźbą o tematyce historycznej lub historyczno - legendarnej (np. postać wojewody Dragosza na koniu, w towarzystwie suki Moldovy, walczącego z turem; kniaź Bogdan wyruszający na podbój Mołdawii). Drzewa w kulturze regionu Maramuresz Najczęściej spotykanym motywem snycerskim jest motyw jodły, który mógł być lokalnym totemem. Na jej, ale też innych drzew, świętość wskazują relikty etnograficzne. W czasach przedchrześcijańskich drzewo święte sadzono pośrodku wsi, uznając to miejsce za centrum świata. Pod drzewem spotykali się mieszkańcy wsi w ważnych momentach, a także na naradę, modlitwę czy praktyki magiczne. Drzewo takie było odpowiednikiem niewidzialnego drzewa kosmicznego, na którym miały opierać się niebiosa, a w którego korzeniach mieścił się świat istot podziemnych. To samo drzewo kosmiczne było też drzewem życia, a w tym charakterze stawało się drzewem narodzin, drzewkiem weselnym, a wreszcie i drzewem śmierci. Każda z tych form ma swe odzwierciedlenie w wierzeniach i obyczajach rumuńskich. I na przykład drzewo życia, to w wyobrażeniach rumuńskich głównie jabłoń, której „owoce zawierają eliksir życia i stanowią panaceum na wszystkie choroby i kalectwa. Niezależnie od tego, czy są ze złota, srebra, czy z nieznanych stopów, owoce przywracają młodość tym, co je spożywają i oświecają umysł ludzki. W poszukiwaniu tego drzewa podejmowano fantastyczne wyprawy i prowadzono legendarne walki . Z czasem drzewo zastępowane jest formami pochodnymi: kolumnami czy słupami o różnym kształcie, nadal, jednak z piękną, symboliczną snycerką. Również krzyż – symbol chrześcijaństwa w Rumunii zawiera w sobie starożytną symbolikę. Symbolika trojcy Jedną z form kolumny niebios są słynne rumuńskie trojce, czyli potrójne krzyże o jednym ramieniu poprzecznym, ozdobione symboliczną snycerką i zadaszone. Stawiane przy cmentarzach i cerkwiach, na rozstajach dróg, i granicach, pilnowały tych niezwykłych, a czasem i niebezpiecznych, z punktu widzenia wierzeń chłopskich, miejsc. Te przydrożne pomniki pełniły też funkcje zegarów słonecznych określających nie tylko rzeczywiste pory dnia i pory wschodu księżyca, ale też magiczne dobre i złe godziny. Przy nich składano przysięgi, ogłaszano testamenty i zobowiązania, wskazywały też wspólne użytki, wyznaczały własność prywatną - były więc oznakami wiejskiej jurysdykcji. Vulcanescu mówi wręcz: „ (…) skłonni jesteśmy przyjąć, że nazwa trójcy, nadana owej namiastce kolumny niebios, bardziej odpowiada pierwotnemu pojęciu potrojonej kolumny aniżeli późniejszemu zaszczepieniu trzech połączonych krzyży na jednym”. Według autora analizy, trójca jest pomnikiem ku czci świętego światła słońca w trzech hipostazach: jako promień słoneczny, błyskawica i ogień. Wracając do korzeni tego symbolu, jest więc trójca postacią totemu słońca. Współcześnie rzadziej widujemy, tak niegdyś rozpowszechnione, trójce. Jednak nadal Rumunii fundują sobie ozdobne bramy, bramy robione są też dla środowisk rumuńskiej emigracji, a nawet jako symbol kultury maramurskiej przed siedzibami administracyjnymi. Snycerze, także pod wpływem opinii etnografów, starają się zachować na nich tradycyjną symbolikę. Galeria Enter in the city.jpg Nagybánya Zentrum Sighet 2.jpg Máramarossziget Detal drewnianej bramy.png Snycerski detal bramy maramurskiej Detal drewnianej bramy 2.png Detal - brama Bramy maramurskie.jpg Bramy w regionie Marmarosz Słup drewnianej bramy.jpg Snycerski detal na bramie Brama przy drodze 186 w regionie Maramuresz - Gate at the 186 road in Maramures County.tif Brama przy drodze 186 Mara1.jpg Brama Biserica de lemn din Șurdești.JPG Drewniana cerkiew - Șurdești RO MM Surdesti 23.jpg Wnętrze drewnianej cerkwi - Șurdești Surdesti Biserica de lemn (5).jpg Drewniana cerkiew - Șurdești Surdesti Biserica de lemn (6).JPG Drewniana cerkiew - Șurdești 07.zori in Valeni.2.jpg Văleni, overlooking Valea Izei]] Baia Mare- centru istoric.jpg Historyczne centrum Baia Mare (niem Frauenbach), największa gmina i siedziba powiatu.]] Maramures2.cristibur.jpg Typowy drewniany kościół w Maramureș]] Sighetul Marmatiei - Palatul Culturii.jpg Sighetu Marmației BorsaMM (2).JPG Borșa MonumentulUniriiTgLapus.JPG Târgu Lăpuș Central Viseu de Sus.jpg Vișeu de Sus Przypisy Linki zewnętrzne Kolekcja fotografii z Marmaroszu Youtube Romania Maramures county

Máramaros megye (węg.) okręg Marmarosz (pol.) Мараморо́щина (ukr.) Județul Maramureș (rum.) — okręg — 100x130px [[Plik:{{|{{{opis flagi}}}|1|mainsnak|datavalue|value}}|100x130px|border| alt=Flaga|center]] Hrb Flaga Państwo Rumunia Siedziba Baia Mare Powierzchnia 6304 km²   • liczba ludności 510 110   • gęstość zaludnienia 81 os./km² Nr kierunkowy 62 Tablice rejestracyjne MM Strona internetowa Położenie na mapie Rumunii Herb okręgu Maramureș w czasie realnego socjalizmu Herb okręgu Maramureș w okresie międzywojennym