Rátót IV. Leusták: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 16 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:Redak]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Leustach_IV_R%C3%A1t%C3%B3t
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Leustach_IV_R%C3%A1t%C3%B3t
Linia 15: Linia 16:
  
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
|poprzednik        = [[John Drugeth]]
+
|poprzednik        = [[Drugeth János]]
 
|gl_članak_funkcija = [[Ispán Somogy]]<br />(1333-1340)
 
|gl_članak_funkcija = [[Ispán Somogy]]<br />(1333-1340)
|następca          = [[Bartholomew Frankopan]]
+
|następca          = [[Frankapan Bartholom]]
 
}}
 
}}
  
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
|poprzednik        = [[John Drugeth]]
+
|poprzednik        = [[Drugeth János]]
 
|gl_članak_funkcija = [[Ispán Tolna]]<br />(1333-1340)
 
|gl_članak_funkcija = [[Ispán Tolna]]<br />(1333-1340)
|następca          = [[Stephen Kotromanić]]
+
|następca          = [[Kotromanić István]]
 
}}
 
}}
  
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
|poprzednik        = [[Roland Rátót]]
+
|poprzednik        = [[Rátót III. Loránd ]]
 
|gl_članak_funkcija = [[Ispán Sopron i Vas]]<br />(1336-1340)
 
|gl_članak_funkcija = [[Ispán Sopron i Vas]]<br />(1336-1340)
|następca          = [[Stephen Lackfi]]
+
|następca          = [[Lackfi I. István]]
 
}}
 
}}
  
Linia 36: Linia 37:
 
|}
 
|}
  
Leustach (IV) od pokrewnego Rátóta (; zmarł 1340) był węgierskim szlachcicem w XIV wieku, służył jako hiszpański w hrabstwach Somogy i Tolna od 1333 roku, a hrabstwa Sopron i Vas od 1336 do śmierci, za panowania Karola Ja z Węgier.
+
'''Rátót IV. Leusták''' (pol. ''Eustachy IV Rátót'') (*&nbsp;nieznana, † 1340), węgierski szlachcic, [[ispán]] w komitatach: [[Somogy]] i [[Tolna]] od 1333 roku, a w komitatach: [[Sopron]] i [[Vas]] od 1336 do śmierci, za panowania króla Węgier [[I. Károly|Karola I]].
 
 
<small><small>'''Leustach (IV) from the kindred Rátót''' ({{lang-hu|Rátót nembeli (IV.) Leusták}}; died 1340) was a Hungarian nobleman in the 14th century, who served as ''[[ispán]]'' of [[Somogy County (former)|Somogy]] and [[Tolna County (former)|Tolna]] counties from 1333, and [[Sopron County|Sopron]] and [[Vas County (former)|Vas]] counties from 1336 till his death, during the reign of [[Charles I of Hungary]]. </small></small>
 
  
 
== Rodzina i kariera ==
 
== Rodzina i kariera ==
  
[[File:Burg Schwarzenbach NÖ no-ecke.jpg|thumb|left|The ruins of Schwarzenbach Castle in Austria. Leustach Rátót served as its castellan in 1337, when the fort temporarily became part of Hungary for decades]]
+
[[File:Burg Schwarzenbach NÖ no-ecke.jpg|thumb|left|Ruiny zamku Schwarzenbach w Austrii. Eustachy IV Rátót służył w tym zamku w 1337, gdy ten fort przejściowo przez dekady należał do Królestwa Węgier]]
  
Leustach IV urodził się w wpływowym i prestiżowym rodzie (klanie) Rátót, syn Rolanda II, który służył jako Palatyn na Węgrzech na przełomie XIII i XIV wieku. Miał trzech braci. Najstarszy, Desideriusz II, był przodkiem szlacheckiej rodziny Jolsvai (wcześniej Gedei), która wyginęła w 1427 r. Jego drugi brat, Roland III, wyprzedził go jako ispán dwóch hrabstw w zachodnich Węgrzech. Trzeci brat, Szczepan III, został wymieniony tylko raz w 1321 r. [1]
+
Leusták urodził się we wpływowym i prestiżowym rodzie [[Rátót]], jako syn [[Rátót II. Loránd|Rolanda II]], który służył jako [[palatyn]]. Miał trzech braci. Najstarszy, [[Rátót II. Dezső|Desideriusz II]], był przodkiem szlacheckiej rodziny [[Jolsvai]] (wcześniej [[Gedei]]), która wymarła w 1427 r. Jego drugi brat, [[Rátót II. Loránd|Roland III]], poprzedzał go jako [[ispán]] dwóch komitatów w zachodnich Węgrzech. Trzeci brat, [[Rátót IV. István|Stefan III]], został wymieniony tylko raz w 1321 r.<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Rátót 7. gałąź Jolsvai)</ref>
  
<small><small>Leustach IV was born into the influential and prestigious [[Rátót (genus)|''gens'' (clan) Rátót]], as the son of [[Roland II Rátót|Roland II]], who served as [[Palatine of Hungary]] at the turn of the 13th and 14th centuries. He had three brothers. The eldest one, Desiderius II was the ancestor of the [[Jolsvai family|Jolsvai]] (previously Gedei) noble family, which became extinct in 1427. His another brother [[Roland III Rátót|Roland III]] preceded him as ''ispán'' of two counties in Western Hungary. The third brother, Stephen III was mentioned only once in 1321.<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Rátót 7. Jolsvai branch)</ref> </small></small>
+
Bracia po raz pierwszy pojawiają się we współczesnych im aktach w 1321 roku. Mimo że ich ojciec był ważnym stronnikiem króla Karola I aż do swej śmierci w 1307 roku, jego synowie Roland III i Leusták IV nie awansowali do grona baronów<ref>Kristó, Gyula (1999). "I. Károly király főúri elitje (1301–1309) [Arystokratyczne elity króla Karola I, 1301–1309]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''133''' (1): s. 47.</ref>. Po tym, jak [[Drugeth I. János|Jan I Drugeth]] opuścił Węgry i udał się do Neapolu w 1333 r., Leusták został [[ispán]]em komitatów: [[Somogy]] i [[Tolna]] od tego roku.<ref name="Engel">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' [Świecka archontologia Węgier, 1301-1457, Volume I] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. str. 175-176, 179, 205, 226, 407. ISBN 963-8312-44-0.</ref> Jest prawdopodobne, że pełnił oba urzędy bez przerwy aż do swojej śmierci, choć jego daleki krewny [[Paksi Olivér|Oliwier Paksi]], również pochodzący z rodu Rátót, został również nazwany przez niektóre ówczesne dokumenty latem 1336 roku jako [[ispán]] komitatu [[Somogy]]<ref name="Engel" />.
  
Bracia po raz pierwszy pojawiają się we współczesnych aktach w 1321 roku. Mimo że ich ojciec był ważnym powiernikiem Karola aż do jego śmierci w 1307 roku, jego synowie Roland III i Leustach IV nie awansowali do grona baronów [2]. Po tym, jak John Paul Drugeth opuścił Węgry do Neapolu w 1333 r., Leustach został hiszpańskim hrabstwem Somogy i Tolna w tym roku. [3] Jest prawdopodobne, że pełnił oba urzędy bez przerwy aż do swojej śmierci, choć jego daleki krewny Oliver Paks, również pochodzący z klanu Rátót, został również nazwany przez niektóre współczesne dokumenty latem 1336 roku jako część hrabstwa Somogy [4].
+
Po śmierci brata Rolanda III w drugiej połowie 1336 r. Leusták został wyznaczony na [[ispán]]a komitatów: [[Sopron]] i [[Vas]] (których dwie godności były połączone od 1330 r.)<ref name="Engel" />. Gdy Karol I ostatecznie pokonał [[Kőszegi]]ch i zawarł sojusz z książętami Austrii, a następnie 11 września 1337 r. podpisał traktat pokojowy z [[Albert II|Albertem II]] i [[Otto der Fröhliche|Otto]] z Austrii. Traktat zabronił zarówno książętom, jak i Karolowi udzielania schronienia zbuntowanym poddanym drugiej stony. Zgodnie z traktatem zamek Schwarzenbach podlegał jurysdykcji węgierskiej. Leusták został nazwany jego kasztelanem w dokumencie wydanym 4 października 1337 r.<ref name="Engel" />
 
 
<small><small>The brothers first appear in contemporary records in 1321. Despite their father was an important confidant of Charles until his death in 1307, his sons Roland III and Leustach IV did not elevate into the group of barons.{{sfn|Kristó|1999|p=47}} After Palatine [[John I Drugeth|John Drugeth]] left Hungary for [[Kingdom of Naples|Naples]] in 1333, Leustach was made ''ispán'' of Somogy and Tolna counties in that year.{{sfn|Engel|1996|pp=176, 206}} It is plausible that he held both offices without interrupt until his death, albeit his distant relative [[Oliver Paksi]], also originated from the Rátót clan, was also styled as ''ispán'' of Somogy County by some contemporary documents in the summer of 1336.{{sfn|Engel|1996|p=175}} </small></small>
 
 
 
Po śmierci swojego brata Rolanda III w drugiej połowie 1336 r. Leustach został wyznaczony na hrabstwo Sopron i Vas (których dwie godności były połączone od 1330 r.) [5]. Kiedy Karol I ostatecznie pokonał Kőszeg, który zawarł sojusz z książętami Austrii, podpisali traktat pokojowy z Albertem i Otto z Austrii, który został podpisany 11 września 1337 r., Zakazał zarówno córkom, jak i Karolowi udzielenia schronienia drugiej stronie zbuntowani poddani. Zgodnie z traktatem zamek Schwarzenbach również podlegał jurysdykcji węgierskiej. Leustach został nazwany kasztelanem Schwarzenbacha w dokumencie wydanym 4 października 1337 r. [6]
 
 
 
<small><small>Following the death of his brother Roland III in the second half of 1336, Leustach was appointed ''ispán'' of Sopron and Vas counties (which two dignities were combined since 1330) too.{{sfn|Engel|1996|pp=179, 226}} When Charles I finally defeated the [[Kőszegi family|Kőszegis]], who made an alliance with the Dukes of Austria, he signed peace treaty with [[Albert II, Duke of Austria|Albert]] and [[Otto, Duke of Austria|Otto of Austria]], which was signed on 11 September 1337, forbade both the dukes and Charles to give shelter to the other party's rebellious subjects. In accordance with the treaty, the castle of [[Schwarzenbach, Lower Austria|Schwarzenbach]] came under Hungarian jurisdiction too. Leustach was styled as castellan of Schwarzenbach in a document issued on 4 October 1337.{{sfn|Engel|1996|p=407}} </small></small>
 
  
 
==Przypisy==
 
==Przypisy==
Linia 61: Linia 54:
 
== Źródła ==
 
== Źródła ==
  
* Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' [Świecka Archontologia Węgier, 1301-1457 / Secular Archontology of Hungary, 1301–1457, Volume I] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
+
* Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' [Świecka archontologia Węgier, 1301-1457, Volume I] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  
 
* Kristó, Gyula (1999). "I. Károly király főúri elitje (1301–1309) [Arystokratyczne elity króla Karola I, 1301–1309]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''133''' (1): 41–62.
 
* Kristó, Gyula (1999). "I. Károly király főúri elitje (1301–1309) [Arystokratyczne elity króla Karola I, 1301–1309]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''133''' (1): 41–62.
Linia 67: Linia 60:
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
  |urzędnik          = Rátót IV. Leusták
+
  |urzędnik          = Rátót IV. Leusták (węg.)<br>Eustachy IV Rátót (pol.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
 
  |tytulatura        = [[Ispán Somogy]]<br>[[Ispán Tolna]]<br>[[Ispán Sopron i Vas]]
 
  |tytulatura        = [[Ispán Somogy]]<br>[[Ispán Tolna]]<br>[[Ispán Sopron i Vas]]
Linia 78: Linia 71:
 
  |dewiza            =  
 
  |dewiza            =  
  
  |1. tytuł          =  
+
  |1. tytuł          = [[Ispán Somogy]]
  |1. od            =  
+
  |1. od            = 1333
  |1. do            =  
+
  |1. do            = 1340
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. powołanie      =  
  |1. poprzednik    =  
+
  |1. poprzednik    = [[Drugeth János]]
  |1. następca      =  
+
  |1. następca      = [[Frankapan Bartholom]] '''??'''
  
  |2. tytuł          =  
+
  |2. tytuł          = [[Ispán Tolna]]
  |2. od            =  
+
  |2. od            = 1333
  |2. do            =  
+
  |2. do            = 1340
 
  |2. powołanie      =  
 
  |2. powołanie      =  
  |2. poprzednik    =  
+
  |2. poprzednik    = [[Drugeth János]]
  |2. następca      =  
+
  |2. następca      = [[Kotromanić István]]
 +
 
 +
|3. tytuł          = [[Ispán Sopron i Vas]]
 +
|3. od            = 1336
 +
|3. do            = 1240
 +
|3. powołanie      =
 +
|3. poprzednik    = [[Rátót III. Loránd]]
 +
|3. następca      = [[Lackfi I. István]]
  
 
  |klan              =  
 
  |klan              =  
Linia 96: Linia 96:
 
  |rodzina          =  
 
  |rodzina          =  
 
  |pochodzenie      = węgierskie
 
  |pochodzenie      = węgierskie
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
+
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]
 
  |data urodzenia    = data nieznana
 
  |data urodzenia    = data nieznana
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  
Linia 121: Linia 121:
 
{{SORTUJ:Ratot, Leusták 04}}
 
{{SORTUJ:Ratot, Leusták 04}}
  
 +
[[Kategoria:Rátót]]
 +
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
[[Kategoria:Ród Rátót]]
 
[[Kategoria:Rody]]
 
 
[[Kategoria:Zmarli w 1340]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1340]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]

Aktualna wersja na dzień 14:03, 7 mar 2021

Rátót IV. Leusták (pol. Eustachy IV Rátót) (* nieznana, † 1340), węgierski szlachcic, ispán w komitatach: Somogy i Tolna od 1333 roku, a w komitatach: Sopron i Vas od 1336 do śmierci, za panowania króla Węgier Karola I.

Rodzina i kariera

Plik:Burg Schwarzenbach NÖ no-ecke.jpg
Ruiny zamku Schwarzenbach w Austrii. Eustachy IV Rátót służył w tym zamku w 1337, gdy ten fort przejściowo przez dekady należał do Królestwa Węgier

Leusták urodził się we wpływowym i prestiżowym rodzie Rátót, jako syn Rolanda II, który służył jako palatyn. Miał trzech braci. Najstarszy, Desideriusz II, był przodkiem szlacheckiej rodziny Jolsvai (wcześniej Gedei), która wymarła w 1427 r. Jego drugi brat, Roland III, poprzedzał go jako ispán dwóch komitatów w zachodnich Węgrzech. Trzeci brat, Stefan III, został wymieniony tylko raz w 1321 r.[1]

Bracia po raz pierwszy pojawiają się we współczesnych im aktach w 1321 roku. Mimo że ich ojciec był ważnym stronnikiem króla Karola I aż do swej śmierci w 1307 roku, jego synowie Roland III i Leusták IV nie awansowali do grona baronów[2]. Po tym, jak Jan I Drugeth opuścił Węgry i udał się do Neapolu w 1333 r., Leusták został ispánem komitatów: Somogy i Tolna od tego roku.[3] Jest prawdopodobne, że pełnił oba urzędy bez przerwy aż do swojej śmierci, choć jego daleki krewny Oliwier Paksi, również pochodzący z rodu Rátót, został również nazwany przez niektóre ówczesne dokumenty latem 1336 roku jako ispán komitatu Somogy[3].

Po śmierci brata Rolanda III w drugiej połowie 1336 r. Leusták został wyznaczony na ispána komitatów: Sopron i Vas (których dwie godności były połączone od 1330 r.)[3]. Gdy Karol I ostatecznie pokonał Kőszegich i zawarł sojusz z książętami Austrii, a następnie 11 września 1337 r. podpisał traktat pokojowy z Albertem II i Otto z Austrii. Traktat zabronił zarówno książętom, jak i Karolowi udzielania schronienia zbuntowanym poddanym drugiej stony. Zgodnie z traktatem zamek Schwarzenbach podlegał jurysdykcji węgierskiej. Leusták został nazwany jego kasztelanem w dokumencie wydanym 4 października 1337 r.[3]

Przypisy

  1. Engel: Genealógia (Genus Rátót 7. gałąź Jolsvai)
  2. Kristó, Gyula (1999). "I. Károly király főúri elitje (1301–1309) [Arystokratyczne elity króla Karola I, 1301–1309]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): s. 47.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I [Świecka archontologia Węgier, 1301-1457, Volume I] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. str. 175-176, 179, 205, 226, 407. ISBN 963-8312-44-0.

Źródła

  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I [Świecka archontologia Węgier, 1301-1457, Volume I] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  • Kristó, Gyula (1999). "I. Károly király főúri elitje (1301–1309) [Arystokratyczne elity króla Karola I, 1301–1309]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): 41–62.

Rátót IV. Leusták (węg.)
Eustachy IV Rátót (pol.)

Ispán Somogy
Ispán Tolna
Ispán Sopron i Vas
Ispán Somogy
Okres od 1333
do 1340
Poprzednik Drugeth János
Następca Frankapan Bartholom ??
Ispán Tolna
Okres od 1333
do 1340
Poprzednik Drugeth János
Następca Kotromanić István
Ispán Sopron i Vas
Okres od 1336
do 1240
Poprzednik Rátót III. Loránd
Następca Lackfi I. István
Dane biograficzne
Ród Rátót
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
Urodziny data nieznana
Śmierć 1340
Ojciec II. Loránd
Matka nieznana
Rodzeństwo II. Dezső, III. Loránd, III. Istvan