Újlaki V. Miklós: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z chorwackiej" na "przetłumaczone z chorwackiej")
 
(Nie pokazano 6 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1h]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z chorwackiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hr.wikipedia.org/wiki/Nikola_Ilo%C4%8Dki
 
|strona  = https://hr.wikipedia.org/wiki/Nikola_Ilo%C4%8Dki
Linia 52: Linia 53:
 
|poprzednik        = [[Szilágyi Mihály]]
 
|poprzednik        = [[Szilágyi Mihály]]
 
|gl_članak_funkcija = [[Ban Maczwy]]<br />(1458-1473)
 
|gl_članak_funkcija = [[Ban Maczwy]]<br />(1458-1473)
−
|współrządzący      = [[Hédervári Imre]]<br>[[Szilágyi Mihály]]<br>[[Szokoli Péter]] <small>(1466-1467)</small><br>[[Maróti Mátyus]] <small>(od 1469)</small>
+
|współrządzący      = [[Hédervári II. Imre]]<br>[[Szilágyi Mihály]]<br>[[Szokoli Péter]] <small>(1466-1467)</small><br>[[Maróti Mátyus]] <small>(od 1469)</small>
−
|następca          = [[Hédervári Imre]] ??
+
|następca          = [[Hédervári II. Imre]] ??
 
}}
 
}}
  
Linia 75: Linia 76:
 
[[Plik:Nikola_Iločki.jpg|thumb|left|Nadgrobni spomenik Nikole Iločkoga u franjevačkoj crkvi u Iloku]]  
 
[[Plik:Nikola_Iločki.jpg|thumb|left|Nadgrobni spomenik Nikole Iločkoga u franjevačkoj crkvi u Iloku]]  
  
−
'''Újlaki V. Miklós'''  (pol. ''Mikołaj V Újlaki'', chor. ''Nikola Iločki'') (*1410, † 1477), chorwacki szlachcic. [[Ban całej Slawonii]] (''totius Sclavoniae'') i [[ban Dalmacji i Chorwacji]] (1457-1463), [[wojewoda Siedmiogrodu]] i [[król Bośni]] (1471–1477), książę Teočaka i [[Ban Maczwy]]. Członek '''rodziny''' [[Iločki]]/[[Újlaki]].
+
'''Újlaki V. Miklós'''  (pol. ''Mikołaj V Újlaki'', chor. ''Nikola Iločki'') (* 1410, † 1477), chorwacki szlachcic. [[Ban całej Slawonii]] (''totius Sclavoniae'') i [[ban Dalmacji i Chorwacji]] (1457-1463), [[wojewoda Siedmiogrodu]] i [[król Bośni]] (1471–1477), książę Teočaka i [[Ban Maczwy]]. Członek rodziny [[Iločki]]/[[Újlaki]].
−
 
 
−
<small><small>'''Nikola Iločki''' ([[mađarski jezik|mađ.]] ''Újlaki Miklós'') ([[1410.]] - [[1477.]]), [[Hrvatska u personalnoj uniji s Ugarskom|hrvatsko]]-mađarski velikaš, ban "cijele Slavonije" (''totius Sclavoniae'') od [[1457]]. do [[1463]]. i kralj Bosne [[1471]]. - [[1477]]., doživotni knez [[Teočak]]a i [[mačvanska banovina|ban Mačve]]. Iz hrvatske je plemenitaške obitelji [[Iločki]]h.  </small></small>
 
  
 
==Życiorys==
 
==Życiorys==
  
−
Syn [[Újlaki László|Władysława]], [[Ban Maczwy|bana Maczwy]] i Anny Stiboriczi, córki [[Stiborici Stibor|Ścibora Ściborowica]], [[wojewoda Siedmiogrodu|wojewody Siedmiogrodu]]. Jego ojciec zmarł, gdy był małym dzieckiem. Miklós miał czterech braci: Jana, [[Újlaki István|Stefana]] (Istvána), Piotra i Pawła.
+
Syn [[Újlaki László|Władysława]], [[Ban Maczwy|bana Maczwy]] i Anny Stiboriczi, córki [[Stiborici Stibor|Ścibora Ściborowica]], [[Wojewoda|wojewody Siedmiogrodu]]. Jego ojciec zmarł, gdy był małym dzieckiem. Miklós miał czterech braci: Jana, [[Újlaki István|Stefana]] (Istvána), Piotra i Pawła.
−
 
 
−
<small><small>Sin je [[Ladislav Iločki|Ladislava Iločkog]], [[mačvanska banovina|mačvanskog bana]] i [[Ana Stiboriczi|Ane Stiboriczi]], kćeri [[Stibor Stiboriczki|Stibora]], sedmogradskog vojvode. Otac mu je umro još dok je bio malo dijete. Nikola je imao četvoricu braće: Ivana, [[Stjepan Iločki|Stjepana]], Petra i Pavla. </small></small>
 
−
 
 
−
Gdy w 1439 roku zmarł król [[Albert II|Albert]], Miklós poparł królową-wdowę [[Elżbieta Luksemburska|Elżbietę Luksemburską]], która walczyła o koronę św. Stefana dla syna [[V. László|Władysława Pogrobowca]]. W nagrodę królowa pasowała go na rycerz. Wkrótce jednak stanął po stronie [[I. Ulászló|Władysława Jagiellończyka]] (u Polaków Władysława III) i zawarł sojusz z [[Hunyadi János|janem Hunyadim]]. Gdy Jagiellończyk został królem Węgier, Miklós i Jan zostali [[wojewoda|współwojewodami Siedmiogrodu]]. [1]
 
  
−
<small><small>Kad je kralj [[Albert II. Habsburgovac|Albert]] umro 1439., Nikola je poduprio njegovu udovicu [[Elizabeta Luksemburška|Elizabetu Luksemburšku]] kad se borila da bi osigurala [[kruna sv. Stjepana|krunu sv. Stjepana]] za svog sina [[Ladislav V. Posmrtni|Ladislava V. Posmrtnog]]. Za nagradu ga je proglasila vitezom. Uskoro je stao na stranu [[Vladislav I.|Vladislava I. Jagelovića]] (kod Poljaka Vladislav III.) te ušao u savez s [[Janko Hunjadi|Jankom Hunjadijem]]. Kad je postao kraljem Ugarske, Vladislav je Nikoli i Hunjadiju dao velike ovlasti, postavivši ih položaj [[vojvoda sedmogradski|sedmogradskog vojvode]] obnašati zajedno.<ref name="Engel">{{cite book
+
Gdy w 1439 roku zmarł król [[Albert II|Albert]], Miklós poparł królową-wdowę [[Elżbieta Luksemburska|Elżbietę Luksemburską]], która walczyła o koronę św. Stefana dla syna [[V. László|Władysława Pogrobowca]]. W nagrodę królowa pasowała go na rycerz. Wkrótce jednak stanął po stronie [[I. Ulászló|Władysława Jagiellończyka]] (w Polsc Władysława III Warneńczyka) i zawarł sojusz z [[Hunyadi János|Janem Hunyadym]]. Gdy Jagiellończyk został królem Węgier, Miklós i Jan zostali [[wojewoda|współwojewodami Siedmiogrodu]].<ref>Engel, Pál; Pálosfalvi, Tamás (2005.). ''The realm of St. Stephen: a history of medieval Hungary, 895-1526'', I.B. Tauris. [dostęp:2011-04-13]. ISBN 1-85043-977-X</ref>
−
|last=Engel, Pál; Pálosfalvi, Tamás
 
−
|first=
 
−
|title=The realm of St. Stephen: a history of medieval Hungary, 895-1526
 
−
|publisher=I.B.Tauris
 
−
|location=
 
−
|year=2005.
 
−
|isbn=1-85043-977-X
 
−
|accessdate=13. travnja 2011.}}</ref> </small></small>
 
  
−
Miklós był najznamieniszym władcą miasta [[Ilok]], bogatym, potężnym i wpływowym szlachcicem chorwacko-węgierskim i pretendentem do korony królewskiej, [[Ban Dalmacji i Chorwacji|banem Dalmacji i Chorwacji]], [[Ban całej Slawonii|Slawonii]] i [[Ban Maczwy|banem Maczwy]], przeorem Vrany, [[wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]] [2], [[palatyn]]em i [[Król Bośni|królem Bośni]] (od 1471 do śmierci). Tytuł bośniackiego króla, którego tak pragnął, został nadany mu w 1471 r. przez [[I. Mátyás|Macieja Korwina]]. Zmarł jako bośniacki „król na uchodźstwie” w Chorwacji w 1477 r. przed wyzwoleniem Bośni spod panowania osmańskiego i bez następców; '''„anty-królestwo Bośni”, po którym ginie idea królestwa bośniackiego.
+
Miklós był najznamieniszym władcą miasta [[Ilok]], bogatym, potężnym i wpływowym szlachcicem chorwacko-węgierskim i pretendentem do korony królewskiej, [[Ban Dalmacji i Chorwacji|banem: Dalmacji i Chorwacji]], [[Ban całej Slawonii|Slawonii]] i [[Ban Maczwy| Maczwy]], przeorem [[Vrana|Vrany]], [[wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]]<ref>[http://www.ofm.hr/ilok/svetiste.htm Hrvatska franjevačka provincija sv. Ćirila i Metoda] Župa sv. Ivana Kapistrana - Svetište </ref>, [[palatyn]]em i [[Król Bośni|królem Bośni]] (od 1471 do śmierci). Tytuł bośniackiego króla, którego tak pragnął, został nadany mu w 1471 r. przez [[I. Mátyás|Macieja Korwina]]. Zmarł jako bośniacki „król na uchodźstwie” w Chorwacji w 1477 r. przed wyzwoleniem Bośni spod panowania osmańskiego i bez następców; „anty-królestwo Bośni”, po którym ginie idea królestwa bośniackiego.
−
'''
 
−
<small><small>Nikola Iločki bio je najpoznatiji gospodar grada [[Ilok]]a, bogati, moćni i utjecajni [[Hrvatsko-Ugarska|hrvatsko-ugarski]] velikaš i pretendent na kraljevsku krunu, ban [[Hrvatska|Hrvatske]], [[Slavonija|Slavonije]] i [[Mačva|Mačve]], [[vranski priorat|prior vranski]], vojvoda [[Transilvanija|sedmogradski]]<ref>[http://www.ofm.hr/ilok/svetiste.htm Hrvatska franjevačka provincija sv. Ćirila i Metoda] Župa sv. Ivana Kapistrana - Svetište </ref>, [[palatin]] ugarski, te kralj [[Bosna|Bosne]] od [[1471.]] do svoje smrti.
 
−
Naslov bosanskog kralja za kojim je žudio dobio je 1471. od Matije Korvina. Uz banovine Hrvatsku i Slavoniju, kao i ključ svih gradova vranskog priorata; umro je kao bosanski 'kralj u izgnanstvu' u Hrvatskoj 1477. godine prije oslobođenja Bosne od osmanske vladavine i bez nasljednika; "protukralj Bosne" nakon kojega umire i ideja o Bosanskom Kraljevstvu. </small></small>
 
  
−
== 1 ==
+
Za jego panowania miasto Ilok przeżył swój „złoty wiek”, a centrum miasta zostało ufortyfikowane murami, które są do dziś w dużej mierze zachowane. Miklós przebudował i zmodernizował klasztor franciszkanów i kościół św. Piotra z XIV wieku, który później został poświęcony św. Janowi Kapistranowi. Miał sławę wielkiego bohatera i zasłynął w służbie czterech królów: [[Habsburg Albert|Albrechta] (Alberta) z Austrii, [[I. Ulászló|Władysława I. Jagiellończyka]], [[V. László|Władysława V Pogrobowca]] i [[I. Mátyás|Maciej Korwina]].
  
−
Za jego panowania Ilok przeżył swój „złoty wiek”, a centrum miasta zostało ufortyfikowane murami, które są do dziś w dużej mierze zachowane. Miklós przebudował i zmodernizował klasztor franciszkanów i kościół św. Piotra z XIV wieku, który później został poświęcony św. Janowi Kapistranowi. Miał sławę wielkiego bohatera i zasłynął w służbie czterech królów: [[Habsburg Albert|Albrechta] (Alberta) z Austrii, [[I. Ulászló|Władysława I. Jagiellończyka]], [[V. László|Władysława Pogrobowca]] i [[I. Mátyás|Maciej Korwina]].
+
Jego spadkobiercą został syn [[Újlaki III. Lőrinc|Lőrinc III]] (1459-1524), ostatni z rodu.
  
−
<small><small>Za njegove vladavine Ilok je proživljavao svoje „zlatno doba“, a gradska je jezgra utvrđena [[Iločke zidine|zidinama]] koje su velikim dijelom očuvane i danas. Nikola je također obnovio i nadogradio franjevački [[samostan]] i crkvu sv. Petra iz [[14. stoljeće|14. stoljeća]], koja je kasnije posvećena sv. [[Ivan Kapistran|Ivanu Kapistranu]]. Imao je ugled velikog junaka i proslavio se u službi četiri kralja: [[Albert II. Habsburgovac|Albrechta (Alberta) Austrijskog]], [[Vladislav I.|Vladislava I. Varnenčika Jagelovića]], [[Ladislav V. Posmrtni|Ladislava "posmrtnog" (posthumusa)]] i [[Matijaš Korvin|Matijaša Korvina]]. </small></small>       
+
Jednym z pradziadków Nikoli był [[Kont Miklós|Mikołaj Kont]], właściciel Orahovicy i twórca potęgi rodu [[Iločki]]ch, [[wojewoda Siedmiogrodu]] i [[stolnik królewski]]<ref name="Szabo">[http://hrcak.srce.hr/file/76601 Vjesnik Arheološkog muzeja u Zagrebu, sv.13 br.1 ožujak 1914.] Gjuro Szabo: Orahovičke gradine</ref>.
  
−
Jego spadkobiercą został syn [[Újlaki III. Lőrinc|Lovro]] (1459-1524), ostatni z rodu.
+
== Srebrny grosz Miklósa ==
  
−
<small><small>Naslijedio ga je sin [[Lovro Iločki|Lovro]] (1459. - 1524.), posljednji izdanak obitelji. </small></small>
+
Podobnie jak każdy inny wielki król, tak też Miklós bił swoją monetę, właśnie w Iloku, w średniowiecznym mieście. Pieniądze są cenne i interesujące, ponieważ pojawiają się na nich niektóre z najstarszych śladów i elementów dzisiejszego chorwackiego herbu - czerwone i białe pola.
−
 
 
−
Jednym z pradziadków Nikoli był [[Kont Miklós|Mikołaj Kont]], właściciel Orahovicy i twórca potęgi rodu Iločkich, wojewoda Siedmiogrodu i [[stolnik królewski]] [3].
 
−
 
 
−
<small><small>Jedan od pradjedova Nikole Iločkog bio je [[Nikola Kont Orahovički (Iločki)|Nikola Kont]], vlasnik [[Orahovica|orahovičkog]] vlastelinstva i praotac velikaške loze [[Iločki]]h, koji je obnašao visoku dužnost palatina na kraljevskom dvoru.<ref name="Szabo">[http://hrcak.srce.hr/file/76601 Vjesnik Arheološkog muzeja u Zagrebu, sv.13 br.1 ožujak 1914.] Gjuro Szabo: Orahovičke gradine</ref> </small></small>
 
−
 
 
−
== Srebrny grosz Nicole ==
 
−
 
 
−
Podobnie jak każdy inny wielki król, tak też Miklós bił swoj≤ą monetę, właśnie w Iloku, w średniowiecznym mieście. Pieniądze są cenne i interesujące, ponieważ pojawiają się na nich niektóre z najstarszych śladów i elementów dzisiejszego chorwackiego herbu - czerwone i białe pola.
 
−
 
 
−
<small><small>Kao i svaki drugi velikaš i kralj, tako je i Nikola Iločki kovao svoj vlastiti [[novac]], i to upravo u Iloku, u sklopu [[srednji vijek|srednjovjekovnog]] grada. Novac je vrijedan i zanimljiv i po tome što se na njemu pojavljuju neki od najstarijih tragova i elemenata današnjeg [[hrvatski grb|hrvatskog grba]] – crveno-bijelih polja. </small></small>
 
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
Linia 127: Linia 101:
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
−
  |urzędnik          = Újlaki V. Miklós<br>Nikola V. Iločki  
+
  |urzędnik          = Újlaki V. Miklós (węg.)<br>Nikola V. Iločki (chor.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
 
  |tytulatura        = Ban Maczwy<br>Wojewoda Siedmiogrodu<br>Przywódca Seklerów<br>Ban całej Slawonii<br>Ban Dalmacji i Chorwacji
 
  |tytulatura        = Ban Maczwy<br>Wojewoda Siedmiogrodu<br>Przywódca Seklerów<br>Ban całej Slawonii<br>Ban Dalmacji i Chorwacji
Linia 143: Linia 117:
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. poprzednik    = <small>1. </small>[[Garai Dezső]]<br><small>1. </small>[[Garai László]]<br><small>2. </small>[[Szilágyi Mihály]]
 
  |1. poprzednik    = <small>1. </small>[[Garai Dezső]]<br><small>1. </small>[[Garai László]]<br><small>2. </small>[[Szilágyi Mihály]]
−
  |1. następca      = <small>1. </small>[[Maróti László]]<br><small>2. </small>[[Hédervári Imre]]
+
  |1. następca      = <small>1. </small>[[Maróti László]]<br><small>2. </small>[[Hédervári II. Imre]]
  
 
  |2. tytuł          = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]
 
  |2. tytuł          = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]
Linia 153: Linia 127:
  
 
  |3. tytuł          = [[Przywódca Seklerów]]
 
  |3. tytuł          = [[Przywódca Seklerów]]
−
  |3. od            = 1441
+
  |3. od            = [[1441]]
−
  |3. do            = 1446
+
  |3. do            = [[1446]]
 
  |3. powołanie      =  
 
  |3. powołanie      =  
 
  |3. poprzednik    = [[Bebek II. Imre]]
 
  |3. poprzednik    = [[Bebek II. Imre]]
Linia 160: Linia 134:
  
 
  |4. tytuł          = [[Ban całej Slawonii]]
 
  |4. tytuł          = [[Ban całej Slawonii]]
−
  |4. od            = 1457
+
  |4. od            = [[1457]]
−
  |4. do            = 1463
+
  |4. do            = [[1463]]
 
  |4. powołanie      =  
 
  |4. powołanie      =  
 
  |4. poprzednik    = [[Ivan Marcali]]
 
  |4. poprzednik    = [[Ivan Marcali]]
Linia 167: Linia 141:
  
 
  |5. tytuł          = [[Ban Dalmacji i Chorwacji]]
 
  |5. tytuł          = [[Ban Dalmacji i Chorwacji]]
−
  |5. od            = 1471
+
  |5. od            = [[1471]]
−
  |5. do            = 1477
+
  |5. do            = [[1477]]
 
  |5. powołanie      =  
 
  |5. powołanie      =  
 
  |5. poprzednik    = [[Hunyadi László]] <small>(do 1453)</small>
 
  |5. poprzednik    = [[Hunyadi László]] <small>(do 1453)</small>
Linia 174: Linia 148:
  
 
  |6. tytuł          = [[Ban Bośni]] "król"
 
  |6. tytuł          = [[Ban Bośni]] "król"
−
  |6. od            = 1471
+
  |6. od            = [[1471]]
−
  |6. do            = 1477
+
  |6. do            = [[1477]]
 
  |6. powołanie      =  
 
  |6. powołanie      =  
 
  |6. poprzednik    =  
 
  |6. poprzednik    =  
Linia 184: Linia 158:
 
  |rodzina          =  
 
  |rodzina          =  
 
  |pochodzenie      = chorwackie
 
  |pochodzenie      = chorwackie
−
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
+
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]
−
  |data urodzenia    = 1410
+
  |data urodzenia    = [[1410]]
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  
−
  |data śmierci      = 1477
+
  |data śmierci      = [[1477]]
 
  |miejsce śmierci  =  
 
  |miejsce śmierci  =  
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |przyczyna śmierci =  
Linia 211: Linia 185:
 
{{SORTUJ:Ujlaki, Miklos 05}}
 
{{SORTUJ:Ujlaki, Miklos 05}}
  
 +
[[Kategoria:Iločki]]
 +
[[Kategoria:Újlaki]]
 
[[Kategoria:Banowie Bośni]]
 
[[Kategoria:Banowie Bośni]]
 
[[Kategoria:Banowie Dalmacji i Chorwacji]]
 
[[Kategoria:Banowie Dalmacji i Chorwacji]]
Linia 216: Linia 192:
 
[[Kategoria:Banowie Slawonii]]
 
[[Kategoria:Banowie Slawonii]]
 
[[Kategoria:Chorwaccy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Chorwaccy szlachcice]]
−
[[Kategoria:Rody]]
 
−
[[Kategoria:Ród Iločki]]
 
−
[[Kategoria:Ród Újlaki]]
 
 
[[Kategoria:Seklerscy przywódcy]]
 
[[Kategoria:Seklerscy przywódcy]]
−
[[Kategoria:Urodzeni w 1410]]
 
−
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
 
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
Linia 227: Linia 198:
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Wojewodowie Siedmiogrodu]]
 
[[Kategoria:Wojewodowie Siedmiogrodu]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w 1410]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1477]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1477]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]]
−
 
−
[[Kategoria:Tłumaczone]]
 

Aktualna wersja na dzień 14:08, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Ban Maczwy
(1438-1458)
Współrządzący:
Garai László (do 1441 		Następca:
Garai László
Garai Dezső		 Maróti László
Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu
(1441–1458 )
Współrządzący:
Hunyadi János 		Następca:
1. Kusalyi Jakcs Mihály
2. Kusalyi Jakcs László		 Bebek III. Imre
Poprzednik: Przywódca Seklerów
(1441-1446)
Współrządzący:
1. Losonci II. Dezső (tylko w 1441)
2. Bánfi István (tylko w 1441)
3. Hunyadi János 		Następca:
Bebek II. Imre Csáki Ferenc
Poprzednik: Ban całej Slawonii
(1457-1463)
Współrządzący:
Jan Vitovec 		Następca:
Ivan Marcali Pavao Špirančić
Poprzednik: Ban Dalmacji i Chorwacji
(1457-1463)
Współrządzący:
1. Sperancsics Pál (1459-1463)
2. Szobi Péter (1459-1463) 		Następca:
Hunyadi László (do 1453) Stjepan III. Frankapan
Poprzednik: Ban Maczwy
(1458-1473)
Współrządzący:
Hédervári II. Imre
Szilágyi Mihály
Szokoli Péter (1466-1467)
Maróti Mátyus (od 1469) 		Następca:
Szilágyi Mihály Hédervári II. Imre ??
Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu
(1462-1465)
Współrządzący:
Dengelegi Pongrác János 		Następca:
Kanizsai II. Miklós 1. Szentgyörgyi Zsigmond
2. Szentgyörgyi János
3. Ellerbach Bertold
Poprzednik: Ban Bośni
(1471-1477) 		Następca:
xxx yyy
Plik:Nikola Iločki.jpg
Nadgrobni spomenik Nikole Iločkoga u franjevačkoj crkvi u Iloku

Újlaki V. Miklós (pol. Mikołaj V Újlaki, chor. Nikola Iločki) (* 1410, † 1477), chorwacki szlachcic. Ban całej Slawonii (totius Sclavoniae) i ban Dalmacji i Chorwacji (1457-1463), wojewoda Siedmiogrodu i król Bośni (1471–1477), książę Teočaka i Ban Maczwy. Członek rodziny Iločki/Újlaki.

Życiorys

Syn Władysława, bana Maczwy i Anny Stiboriczi, córki Ścibora Ściborowica, wojewody Siedmiogrodu. Jego ojciec zmarł, gdy był małym dzieckiem. Miklós miał czterech braci: Jana, Stefana (Istvána), Piotra i Pawła.

Gdy w 1439 roku zmarł król Albert, Miklós poparł królową-wdowę Elżbietę Luksemburską, która walczyła o koronę św. Stefana dla syna Władysława Pogrobowca. W nagrodę królowa pasowała go na rycerz. Wkrótce jednak stanął po stronie Władysława Jagiellończyka (w Polsc Władysława III Warneńczyka) i zawarł sojusz z Janem Hunyadym. Gdy Jagiellończyk został królem Węgier, Miklós i Jan zostali współwojewodami Siedmiogrodu.[1]

Miklós był najznamieniszym władcą miasta Ilok, bogatym, potężnym i wpływowym szlachcicem chorwacko-węgierskim i pretendentem do korony królewskiej, banem: Dalmacji i Chorwacji, Slawonii i Maczwy, przeorem Vrany, wojewodą Siedmiogrodu[2], palatynem i królem Bośni (od 1471 do śmierci). Tytuł bośniackiego króla, którego tak pragnął, został nadany mu w 1471 r. przez Macieja Korwina. Zmarł jako bośniacki „król na uchodźstwie” w Chorwacji w 1477 r. przed wyzwoleniem Bośni spod panowania osmańskiego i bez następców; „anty-królestwo Bośni”, po którym ginie idea królestwa bośniackiego.

Za jego panowania miasto Ilok przeżył swój „złoty wiek”, a centrum miasta zostało ufortyfikowane murami, które są do dziś w dużej mierze zachowane. Miklós przebudował i zmodernizował klasztor franciszkanów i kościół św. Piotra z XIV wieku, który później został poświęcony św. Janowi Kapistranowi. Miał sławę wielkiego bohatera i zasłynął w służbie czterech królów: [[Habsburg Albert|Albrechta] (Alberta) z Austrii, Władysława I. Jagiellończyka, Władysława V Pogrobowca i Maciej Korwina.

Jego spadkobiercą został syn Lőrinc III (1459-1524), ostatni z rodu.

Jednym z pradziadków Nikoli był Mikołaj Kont, właściciel Orahovicy i twórca potęgi rodu Iločkich, wojewoda Siedmiogrodu i stolnik królewski[3].

Srebrny grosz Miklósa

Podobnie jak każdy inny wielki król, tak też Miklós bił swoją monetę, właśnie w Iloku, w średniowiecznym mieście. Pieniądze są cenne i interesujące, ponieważ pojawiają się na nich niektóre z najstarszych śladów i elementów dzisiejszego chorwackiego herbu - czerwone i białe pola.

Przypisy

  1. ↑ Engel, Pál; Pálosfalvi, Tamás (2005.). The realm of St. Stephen: a history of medieval Hungary, 895-1526, I.B. Tauris. [dostęp:2011-04-13]. ISBN 1-85043-977-X
  2. ↑ Hrvatska franjevačka provincija sv. Ćirila i Metoda Župa sv. Ivana Kapistrana - Svetište
  3. ↑ Vjesnik Arheološkog muzeja u Zagrebu, sv.13 br.1 ožujak 1914. Gjuro Szabo: Orahovičke gradine

Újlaki V. Miklós (węg.)
Nikola V. Iločki (chor.)

— Ban Maczwy
Wojewoda Siedmiogrodu
Przywódca Seklerów
Ban całej Slawonii
Ban Dalmacji i Chorwacji		 —
Ban Maczwy
Okres od (1) 1438, (2) 1458
do (1) 1458, (2) 1473
Poprzednik 1. Garai Dezső
1. Garai László
2. Szilágyi Mihály
Następca 1. Maróti László
2. Hédervári II. Imre
Wojewoda Siedmiogrodu
Okres od (1) 1441, (2) 1462
do (1) 1458, (2) 1465
Poprzednik 1. Kusalyi Jakcs Mihály
1. Kusalyi Jakcs László
2. Kanizsai Miklós
Następca 1. Bebek III. Imre
2. Szentgyörgyi Zsigmond
2. Szentgyörgyi János
2. Ellerbach Bertold
Przywódca Seklerów
Okres od 1441
do 1446
Poprzednik Bebek II. Imre
Następca Csáki Ferenc
Ban całej Slawonii
Okres od 1457
do 1463
Poprzednik Ivan Marcali
Następca Pavao Špirančić
Ban Dalmacji i Chorwacji
Okres od 1471
do 1477
Poprzednik Hunyadi László (do 1453)
Następca Stjepan III. Frankapan
Ban Bośni "król"
Okres od 1471
do 1477
Dane biograficzne
Ród Újlaki
Pochodzenie chorwackie
Państwo Królestwo Węgier
Urodziny 1410
Śmierć 1477
Ojciec László
Matka nieznana
Rodzeństwo István
Żona Szécsi Dorottya
Dzieci Lovro (Lőrinc)
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Újlaki_V._Miklós&oldid=51759”