Pacta Conventa

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Pacta Conventa (po łacinie „uzgodnione porozumienia”) była domniemaną umową zawartą między królem Węgrem a szlachtą chorwacką w 1102 r. lub później, określającą status Chorwacji w unii z Węgrami. Najwcześniejszy rękopis dokumentu pochodzi z XIV wieku. Dokument zatytułowany Pacta Conventa lub Qualiter (pierwsze słowo w dokumencie) został znaleziony w bibliotece Trogiru. Do XIX wieku uważano, że datuje się na 1102. Jednak większość historyków uważa dziś, że nie jest to autentyczny dokument z 1102 roku, a prawdopodobnie fałszerstwo z XIV wieku, lecz że treść Pacta Conventa nadal odpowiada polityce sytuacja w tym czasie w Chorwacji. Dokument jest przechowywany w Węgierskim Muzeum Narodowym w Budapeszcie. Tło Po tym, jak Petar Svačić, ostatni chorwacki król chorwackiego pochodzenia, został zabity na polu bitwy w 1097 roku, Chorwaci odmówili poddania się. Aby zakończyć wojnę, zawarto porozumienie, prawdopodobnie w 1102 r. Chorwacka szlachta rzekomo zawarła Pacta Conventa z królem Kolomanem przed jego koronacją na chorwackiego króla w Biogradzie. Węgierski król zaoferował „porozumienie, jakie im się podoba” dwunastu chorwackim rodom szlacheckim. Oto one alfabetycznie: Čudomirić, Gusić, Kačić, Kukar, Jamomet, Lasničić, Lapčan i Karinjan, Mogorović, Poletčić, Snačić, Šubić i Tugomirić. Warunki Umowa ustaliła, że szlachta chorwacka, która podpisała dokument z królem Kolomanem, zachowa swój dobytek i właściwości bez ingerencji. Udzielił także wspomnianym rodzinom zwolnienia podatkowego lub hołdu królowi. Każde z dwunastu szlacheckich rodów chorwackich było zobowiązane odpowiedzieć na wezwanie króla, gdyby ktoś zaatakował jego granice i wysłał co najmniej dziesięciu uzbrojonych jeźdźców na wojnę aż do rzeki Drawy (północna granica Chorwacji z Węgrami) na własny koszt. Poza tym pozostałe koszty bedzie pokrywał król węgierski. Ważność samego dokumentu Ważność dokumentu jest wątpliwa Podczas gdy niektórzy twierdzą, że najwcześniejszy tekst dotyczący rzekomej umowy pochodzi z drugiej połowy XIV wieku, inni nazywają to późnym średniowieczem fałszerstwem, a nie źródłem z XII wieku. Podczas gdy różne elementy tekstu wydają się niektórym anachroniczne, inni historycy twierdzą, że mogą to być przeróbki tekstu z faktycznej umowy. Od XIX wieku wielu historyków twierdziło, że Pacta Conventa nie była autentycznym dokumentem. W 1915 r., a następnie także w 1925 r. Milan Šufflay wspominał o dokumencie w niektórych swoich dziełach, najpierw ogłaszając, że jest to absolutnie fałszerstwo, a później twierdził, że był to XIV-wieczny „dodatek” do rękopisu Tomasza Archidiakona. Węgierski historyk János Karácsonyi uważał, że to fałszerstwo z XIV wieku, słoweński historyk Ljudmil Hauptmann datował ten dokument na XIII wiek, chorwaccy historycy Miho Barada i Marko Kostrenčić uważali, że powstał on w 1102 roku, a później chorwacki historyk Nada Klaić uważał, że to fałszerstwo prawdopodobnie wykonane w XIV wieku. Chorwacki historyk Stjepan Antoljak z kolei powiedział, że Pacta jest niekompletnym źródłem historycznym, ale nie fałszerstwem, zaś Nada Klaić rozwinęła swój „brak opinii” na temat 1102 w artykule z 1959 r., kwestionującym wcześniejsze prace chorwackiego pisarza Olega Mandića na ten temat. Spór i niepewność co do Pacta Conventa odpowiada ogólnej niepewności i sporowi o relacje między królestwami chorwackim i węgierskim w X i XI wieku, czy to za chorwackim historykiem Ferdo Šišićiem i jego zwolennikami, twierdzacymi, że Tomislav z Chorwacji rządził większością obszaru zamieszkałego przez Chorwatów, w tym Slawonią, czy za węgierskimi historykami Gyulą Kristó, Bálintem Hómanem i Jánosem Karácsonyim uważającym, że obszar między Drawą a Sawą nie należał wówczas ani do Chorwacji, ani do Węgier, czy też opini że ​​Nady Klaić która twierdziła, że ​​nie jest wykluczone i to, gdyż nazwa ogólna „Slawonia” (dosł. Ziemia Słowian) może to sugerować. Chociaż ważność dokumentu jest kwestionowana, to zapewne istniała przynajmniej niepisana umowa, która regulowała stosunki między Węgrami a Chorwacją w przybliżeniu w ten sam sposób, ponieważ od 1102 do 1918 r. królowie Węgier byli również królami Chorwacji, reprezentowanymi przez gubernatora (bana), ale Chorwacja zachowała własny parlament (Sabor) i znaczną autonomię. Źródłem inspiracji dla tekstu dokumentu musiały być wydarzenia polityczne i społeczne, które miały miejsce w ciągu 300 lat po 1102, gdy oba królestwa zjednoczyły się pod panowaniem króla Węgier, albo przez wybór szlachty chorwackiej, albo przez siły węgierskie. Chorwacka szlachta zachowała swoje prawa i przywileje, w tym ograniczenie służby wojskowej, które byli winni królowi, lecz jedynie w granicach Chorwacji. Interpretacje umowy Według badań przeprowadzonych przez Bibliotekę Kongresu na temat byłej Jugosławii król Koloman zmiażdżył opozycję po śmierci króla Węgier Władysława I i wygrał koronę Dalmacji i Chorwacji w 1102 r. Ukoronowanie Kolomana stworzyło połączenie między koronami chorwacką i węgierską, które trwało do ​​końca I wojny światowej Chorwaci utrzymywali przez stulecia, że ​​Chorwacja pozostała suwerennym państwem pomimo dobrowolnego związku obu koron. Wielu węgierskich historyków zgadza się również z poglądem, że Chorwacja i Węgry przystąpiły do ​​unii personalnej w 1102 i że niezależnie od autentyczności Pacta Conventa, ich treść odpowiada rzeczywistości społeczno-politycznej w Chorwacji. Jednak niektórzy historycy węgierscy i serbscy twierdzą, że Węgry bezpośrednio anektowały Chorwację w 1102 r. Według Fredericka Bernarda Singletona Chorwaci zawsze twierdzili, że nigdy nie byli legalnie częścią Węgier. W oczach Chorwatów Chorwacja była odrębnym państwem, które przypadkiem dzieliło władcę z Węgrami. Stopień autonomii chorwackiej zmieniał się od czasu do czasu, a także zmieniały się jej granice. Według Daniela Powera Chorwacja stała się częścią Węgier na przełomie XI i XII wieku. Według badań krajowych dotyczących Węgier Chorwacja nigdy nie została zasymilowana z Węgrami; stała się raczej królestwem stowarzyszonym zarządzanym przez bana lub gubernatora cywilnego. W obu przypadkach kultura węgierska przenikała Chorwację, granica chorwacko-węgierska często się zmieniała, a okresowo Węgry traktowały Chorwację jako państwo wasalne. W 1105 r. Koloman przyznał przywileje miastom morskim w zamian za ich poddanie. Przywileje te obejmowały wybór własnych biskupów i przeorów, co dopiero później potwierdzał król, zakaz osiedlania się Węgrów w miastach. Tak więc miasta nie złożyły hołdu, podczas gdy przedstawiciele królewscy nadzorowali pobór ceł bez ingerowania w lokalną politykę. Podczas gdy chorwacka historyk Nada Klaić uważa, że ​​w 1102 r. doszło do pewnego rodzaju kapitulacji, dając Chorwatom łagodne warunki, słoweńscy historycy Matjaž Klemenčič i Mitja Žagar uważają, że Pacta Conventa tak naprawdę nigdy nie istniały, lecz historia o tym była ważna, aby wzmocnić pozycję prawną Chorwacji później w monarchii habsburskiej na podstawie tego porozumienia. Klemenčič i Žagar uważają, że chociaż Chorwacja przestała istnieć jako niepodległe państwo, chorwacka szlachta zachowała stosunkowo silną pozycję. Klaić uważa, że ​​rękopis z Trogiru, najwcześniejszy tekst domniemanego paktu, nie jest tekstem tego poddania się, ale opisuje ówczesne stosunki króla i szlachty, a następnie prześledził obecną XIV-wieczną rzeczywistość do pierwotnego porozumienia. Późniejsze odniesienia Po śmierci króla Ludwika II w bitwie pod Mohaczem w 1526 r. chorwacki parlament spotkał się w Cetin i wybrał austriackiego arcyksięcia Ferdynanda na króla Chorwacji. Według chorwackiej narracji historycznej parlament chorwacki skorzystał z okazji, by w 1526 r. potwierdzić swoją niezależność od Węgier, wybierając Ferdynanda słowami: „…przystąpiliśmy do Świętej Korony Węgier z własnej woli tak jak teraz, reguła waszego majestatu” Chorwaccy historycy argumentują również, że walka o wstąpienie na tron ​​Habsburgów w tym czasie stanowi dowód na polityczną autonomię Chorwacji. W chorwackiej interpretacji prawnej unii osobistej Ludwik II nie pozostawił żadnych spadkobierców, a legalny kontynuator związku (król) już nie istniał, więc prawo do wyboru króla ponownie należało do chorwackiej szlachty. W przeciwieństwie do węgierskich historyków Austriacy nigdy nie twierdzili, że podbili Chorwację siłą i wydaje się, że nie ma powodu, by wątpić w twierdzenia Chorwacji o wydarzeniach z 1526 r. Wstęp do węgiersko-chorwackiego kompromisu z 1868 r. (Nagodba) rozpoczyna się następująco: „Ponieważ Chorwacja i Slawonia są podobni de jure i de facto przez wieki należały do ​​Korony św. Stefana ...” Chociaż Nagodba zapewniła pewną autonomię polityczną Chorwacji-Slawonii, pod względem politycznym i gospodarczym były podporządkowane Budapesztowi. Przypisy Referencje Fine, John (2006). When Ethnicity Did Not Matter in the Balkans: A Study of Identity in Pre-nationalist Croatia, Dalmatia, and Slavonia in the Medieval and Early-modern Periods. University of Michigan Press. ISBN 978-0-472-11414-6. Curta, Florin; Paul Stephenson (2006). Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-81539-0. Bellamy, Alex J. (2003). The Formation of Croatian National Identity: A Centuries-old Dream. Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-6502-6. Biondich, Mark (2000). Stjepan Radić, the Croat Peasant Party, and the Politics of Mass Mobilization, 1904-1928. University of Toronto Press. s. 9. ISBN 978-0-8020-8294-7. Curtis, Glenn E. (1992). "A Country Study: Yugoslavia (Former) - The Croats and Their Territories". Library of Congress. Retrieved 2009-03-16. Singleton, Frederick Bernard (1985). A short history of the Yugoslav peoples. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-27485-2. Fine, John (1991). The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century. University of Michigan Press. ISBN 978-0-472-08149-3. Power, Daniel (2006). The Central Middle Ages: Europe 950-1320. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-925312-8.