Monoszló III. Miklós: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej") |
|||
| (Nie pokazano 18 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Nicholas_Monoszl%C3%B3 | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Nicholas_Monoszl%C3%B3 | ||
| Linia 32: | Linia 33: | ||
|} | |} | ||
| − | ''' | + | '''Monoszló III. Miklós''' (pol. ''Mikołaj III Monoszló'') (* nieznana, † prawdopodobnie 1272), węgierski szlachcic, [[sędzia królewski]] między 1270 a 1272, za panowania [[V. István|Stefana V]]. |
| − | == | + | ==Kariera== |
| − | + | Miklós urodził się w rodzie Monoszló jako syn Andrzeja. Po raz pierwszy pojawił się we współczesnych mu źródłach w 1256 roku, gdy wraz ze swoim bratem Kenezem sprzedał swoją posiadłość na południu, swoi dalekim krewnym.<ref name="Zsoldos2009">Zsoldos, Attila (2009). ''Miklós országbíró'' [''Sędzia królewski Mikołaj'']. W: Neumann, Tibor; Rácz, György (red.). ''Honoris causa. Tanulmányok Engel Pál tiszteletére'' (Analecta mediaevalia III). PPKE Történettudományi Intézete. str. 520, 536, 543-546, 548</ref> Zgodnie z przywilejem królewskim z 11 maja 1271 r. Mikołaj był [[ispán]]em komitatu z 1262 r.<ref name="Zsoldos2011">ZZsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 57, 193, 204, 207.</ref>, gdy dołączył do księcia [[V. István|Stefana]], który zbuntował się przeciwko ojcu [[IV. Béla|Beli IV]] i przyjął w tym roku tytuł młodszego króla. W rezultacie król skonfiskował jego posiadłości nad rzeką Drawą<ref name="Zsoldos2009" /> Mikołaj aktywnie uczestniczył w zwycięskiej kampanii Stefana podczas wojny domowej w latach 1264–1265. Wystąpił przed Belą IV na dworze królewskim w 1269 r., aby negocjować w sprawach majątku slawońskiego ze swoim krewnym, [[Monoszló III. Gergely|Grzegorzem Monoszló]], który był sędzią Kumanów, następnie należącego do dworu księcia Stefana.<ref name="Zsoldos2009" /> | |
| − | + | Gdy książę Stefan wstąpił na tron jako Stefan V po śmierci ojca w 1270 r., Miklós został mianowany [[sędzia|sędzią królewskim]], jako jeden z tych panów – na przykład [[Csák I. Péter|Piotr]] i [[Csák II. Máté|Mateusz II Csák]] oraz krewny Miklósa, Egyed II Monoszló - którzy wstąpił do służby rządowej w latach antykrólewskiej opozycja i brali udział w wojnie przeciwko Béli. Poza tym Miklós działał również jako [[ispán]] komitatu [[Somogy]] od 1270 do 1272.<ref name="Zsoldos2011" /> Za rolę w konflikcie z lat 60. Miklós otrzymał [[Forró]] i [[Ináncs]] nad rzeką Hernád, oprócz [[Heves]] i okolicznych wiosek. Stefan V podarował także swojemu lojalnemu rycerzowi królewski dyplom zamku [[Jolsva]] i [[Murány]] (dziś odpowiednio [[Jelšava]] i [[Muráň]] na Słowacji)<ref name="Zsoldos2009" />. Gdy zbuntowany oligarcha [[Gutkeled Joakim|Joachim Gutkeled]] zwrócił się przeciwko Stefanowi V i porwał młodego księcia [[IV. László|Władysława]] latem 1272 r., w ostatnich dniach król zreorganizował strukturę rządową. Między innymi Miklósa zastąpił jako [[sędzia królewski]] [[Péc Dénes|Denisa Péca]], a [[Ernye Ákos|Ákosa Ernye]] jako [[ispán]] komitatu [[Somogy]]. Miklós został [[koniuszy|Koniuszym królewskim]], zastępując [[Ákos Albert|Alberta Ákosa]].<ref name="Zsoldos2011" /> W tym czasie pełnił funkcję [[ispán]]a komitatu [[Szeben]].<ref name="Zsoldos2011" /> Jednak Miklós prawdopodobnie sprawował oba biura przez mniej niż miesiąc, ponieważ Stefan wkrótce poważnie zachorował i zmarł 6 sierpnia. | |
| − | == | + | ==Późne lata== |
| − | |||
| − | + | Mikołaj posiadał nieruchomość Forró maksymalnie do stycznia 1273 r., gdy poprzedni posiadacz, niejaki Aladar, syn Chete, lojalny zwolennik [[Kun Erzsébet|Elżbiety Kumanki]], odzyskał ziemię od następcy Stefana, nieletniego [[IV. László|Władysława IV]] (w czasie regencji Elżbiety, która trwała do 1277).<ref name="Zsoldos2009" /> Aby wyjaśnić tę zmianę własności, [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] rozważa śmierć Miklósa bez legalnych spadkobierców i z jakiegoś powodu akt konfiskaty. Jednak dwóch jego synów, Lörinc i Egyed III, wspomniano o dyplomie z 1288 r.<ref name="Zsoldos2009" /> | |
| + | |||
| + | Po śmierci Stefana V, krewny Miklósa, Egyed II Monoszló, oblegał pałac Elżbiety w Székesfehérvár, by zapobiec koronacji nieletniego Władysława, ale jej sojusznicy, zwolennicy Joachima Gutkeleda, rozgromili go pod koniec sierpnia 1272 r. Egyed wraz z bratem Grzegorzem uciekli do Pozsony (dziś Bratysława, Słowacja); zdobyli miasto i przekazali je czeskiemu [[Ottokar II|Ottokarowi II]]<ref>Érszegi, Géza; Solymosi, László (1981). ''Az Árpádok királysága, 1000–1301'' [''Monarchia Arpadów, 1000–1301'']. W: Solymosi, László (ed.). ''Magyarország történeti kronológiája, I: a kezdetektől 1526-ig'' [''Chronologia historyczna Węgier, Tom I: Od początku do 1526 r'']. Akadémiai Kiadó. str. 166.</ref>. Zgoldos argumentuje, że Miklós Monoszó wziął udział w buncie brata przeciwko władzy królewskiej, w wyniku czego jego ziemie zostały skonfiskowane<ref name="Zsoldos2009" />. Później Monoszlówie wrócili na Węgry i zawarli pokój z Elżbietą, odbierając skonfiskowane ziemie. Nie ma podobnych informacji o majątkach Miklósa. Zsoldos uważa, że Miklós został zabity podczas ataku Székesfehérvár lub zmarł podczas wygnania braci w Pradze. Jednak jego skonfiskowane ziemie nie zostały odziedziczone przez jego synów<ref name="Zsoldos2009" />. | ||
==Przypisy== | ==Przypisy== | ||
| Linia 49: | Linia 51: | ||
==Źródła== | ==Źródła== | ||
| − | *Érszegi, Géza; Solymosi, László (1981). | + | *Érszegi, Géza; Solymosi, László (1981). ''Az Árpádok királysága, 1000–1301'' [''Monarchia Arpadów, 1000–1301'']. W: Solymosi, László (ed.). ''Magyarország történeti kronológiája, I: a kezdetektől 1526-ig'' [''Chronologia historyczna Węgier, Tom I: Od początku do 1526 r'']. Akadémiai Kiadó. str. 79–187. ISBN 963-05-2661-1. |
| − | *Zsoldos, Attila (2009). | + | |
| − | *Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [ | + | *Zsoldos, Attila (2009). ''Miklós országbíró'' [''Sędzia królewski Mikołaj'']. W: Neumann, Tibor; Rácz, György (red.). ''Honoris causa. Tanulmányok Engel Pál tiszteletére'' (Analecta mediaevalia III). PPKE Történettudományi Intézete. str. 519–549. ISBN 978-963-9627-25-3. |
| + | |||
| + | * Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3. | ||
| | | | ||
{{Urzędnik infobox | {{Urzędnik infobox | ||
| − | |urzędnik = Monoszló III. Miklós | + | |urzędnik = Monoszló III. Miklós (weg.)<br>Mikołaj III Monoszló (pol.) |
|imiona = | |imiona = | ||
| − | |tytulatura = Sędzia królewski<br>Koniuszy królewski | + | |tytulatura = [[Sędzia królewski]]<br>[[Koniuszy królewski]] |
|grafika = | |grafika = | ||
|opis grafiki = | |opis grafiki = | ||
| Linia 80: | Linia 84: | ||
|klan = | |klan = | ||
| − | |ród = | + | |ród = [[Monoszló]] |
| − | |rodzina = | + | |rodzina = |
|pochodzenie = węgierskie | |pochodzenie = węgierskie | ||
|państwo = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]] | |państwo = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]] | ||
| Linia 109: | Linia 113: | ||
{{SORTUJ:Monoszlo, Miklós 03}} | {{SORTUJ:Monoszlo, Miklós 03}} | ||
| − | |||
[[Kategoria:Rody]] | [[Kategoria:Rody]] | ||
[[Kategoria:Ród Monoszló]] | [[Kategoria:Ród Monoszló]] | ||
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]] | [[Kategoria:Sędziowie królewscy]] | ||
| − | |||
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | [[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | [[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | ||
| + | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | ||
| + | [[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1272]] | [[Kategoria:Zmarli w 1272]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]] | [[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]] | ||
Aktualna wersja na dzień 14:34, 7 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Monoszló III. Miklós (pol. Mikołaj III Monoszló) (* nieznana, † prawdopodobnie 1272), węgierski szlachcic, sędzia królewski między 1270 a 1272, za panowania Stefana V. Spis treściKarieraMiklós urodził się w rodzie Monoszló jako syn Andrzeja. Po raz pierwszy pojawił się we współczesnych mu źródłach w 1256 roku, gdy wraz ze swoim bratem Kenezem sprzedał swoją posiadłość na południu, swoi dalekim krewnym.[1] Zgodnie z przywilejem królewskim z 11 maja 1271 r. Mikołaj był ispánem komitatu z 1262 r.[2], gdy dołączył do księcia Stefana, który zbuntował się przeciwko ojcu Beli IV i przyjął w tym roku tytuł młodszego króla. W rezultacie król skonfiskował jego posiadłości nad rzeką Drawą[1] Mikołaj aktywnie uczestniczył w zwycięskiej kampanii Stefana podczas wojny domowej w latach 1264–1265. Wystąpił przed Belą IV na dworze królewskim w 1269 r., aby negocjować w sprawach majątku slawońskiego ze swoim krewnym, Grzegorzem Monoszló, który był sędzią Kumanów, następnie należącego do dworu księcia Stefana.[1] Gdy książę Stefan wstąpił na tron jako Stefan V po śmierci ojca w 1270 r., Miklós został mianowany sędzią królewskim, jako jeden z tych panów – na przykład Piotr i Mateusz II Csák oraz krewny Miklósa, Egyed II Monoszló - którzy wstąpił do służby rządowej w latach antykrólewskiej opozycja i brali udział w wojnie przeciwko Béli. Poza tym Miklós działał również jako ispán komitatu Somogy od 1270 do 1272.[2] Za rolę w konflikcie z lat 60. Miklós otrzymał Forró i Ináncs nad rzeką Hernád, oprócz Heves i okolicznych wiosek. Stefan V podarował także swojemu lojalnemu rycerzowi królewski dyplom zamku Jolsva i Murány (dziś odpowiednio Jelšava i Muráň na Słowacji)[1]. Gdy zbuntowany oligarcha Joachim Gutkeled zwrócił się przeciwko Stefanowi V i porwał młodego księcia Władysława latem 1272 r., w ostatnich dniach król zreorganizował strukturę rządową. Między innymi Miklósa zastąpił jako sędzia królewski Denisa Péca, a Ákosa Ernye jako ispán komitatu Somogy. Miklós został Koniuszym królewskim, zastępując Alberta Ákosa.[2] W tym czasie pełnił funkcję ispána komitatu Szeben.[2] Jednak Miklós prawdopodobnie sprawował oba biura przez mniej niż miesiąc, ponieważ Stefan wkrótce poważnie zachorował i zmarł 6 sierpnia. Późne lataMikołaj posiadał nieruchomość Forró maksymalnie do stycznia 1273 r., gdy poprzedni posiadacz, niejaki Aladar, syn Chete, lojalny zwolennik Elżbiety Kumanki, odzyskał ziemię od następcy Stefana, nieletniego Władysława IV (w czasie regencji Elżbiety, która trwała do 1277).[1] Aby wyjaśnić tę zmianę własności, Attila Zsoldos rozważa śmierć Miklósa bez legalnych spadkobierców i z jakiegoś powodu akt konfiskaty. Jednak dwóch jego synów, Lörinc i Egyed III, wspomniano o dyplomie z 1288 r.[1] Po śmierci Stefana V, krewny Miklósa, Egyed II Monoszló, oblegał pałac Elżbiety w Székesfehérvár, by zapobiec koronacji nieletniego Władysława, ale jej sojusznicy, zwolennicy Joachima Gutkeleda, rozgromili go pod koniec sierpnia 1272 r. Egyed wraz z bratem Grzegorzem uciekli do Pozsony (dziś Bratysława, Słowacja); zdobyli miasto i przekazali je czeskiemu Ottokarowi II[3]. Zgoldos argumentuje, że Miklós Monoszó wziął udział w buncie brata przeciwko władzy królewskiej, w wyniku czego jego ziemie zostały skonfiskowane[1]. Później Monoszlówie wrócili na Węgry i zawarli pokój z Elżbietą, odbierając skonfiskowane ziemie. Nie ma podobnych informacji o majątkach Miklósa. Zsoldos uważa, że Miklós został zabity podczas ataku Székesfehérvár lub zmarł podczas wygnania braci w Pradze. Jednak jego skonfiskowane ziemie nie zostały odziedziczone przez jego synów[1]. Przypisy
Źródła
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
