Monoszló III. Miklós

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Monoszló III. Miklós (pol. Mikołaj III Monoszló) (* nieznana, † prawdopodobnie 1272), węgierski szlachcic, sędzia królewski między 1270 a 1272, za panowania Stefana V.

Kariera

Miklós urodził się w rodzie Monoszló jako syn Andrzeja. Po raz pierwszy pojawił się we współczesnych mu źródłach w 1256 roku, gdy wraz ze swoim bratem Kenezem sprzedał swoją posiadłość na południu, swoi dalekim krewnym.[1] Zgodnie z przywilejem królewskim z 11 maja 1271 r. Mikołaj był ispánem komitatu z 1262 r.[2], gdy dołączył do księcia Stefana, który zbuntował się przeciwko ojcu Beli IV i przyjął w tym roku tytuł młodszego króla. W rezultacie król skonfiskował jego posiadłości nad rzeką Drawą[1] Mikołaj aktywnie uczestniczył w zwycięskiej kampanii Stefana podczas wojny domowej w latach 1264–1265. Wystąpił przed Belą IV na dworze królewskim w 1269 r., aby negocjować w sprawach majątku slawońskiego ze swoim krewnym, Grzegorzem Monoszló, który był sędzią Kumanów, następnie należącego do dworu księcia Stefana.[1]

Gdy książę Stefan wstąpił na tron ​​jako Stefan V po śmierci ojca w 1270 r., Miklós został mianowany sędzią królewskim, jako jeden z tych panów – na przykład Piotr i Mateusz II Csák oraz krewny Miklósa, Egyed II Monoszló - którzy wstąpił do służby rządowej w latach antykrólewskiej opozycja i brali udział w wojnie przeciwko Béli. Poza tym Miklós działał również jako ispán komitatu Somogy od 1270 do 1272.[2] Za rolę w konflikcie z lat 60. Miklós otrzymał Forró i Ináncs nad rzeką Hernád, oprócz Heves i okolicznych wiosek. Stefan V podarował także swojemu lojalnemu rycerzowi królewski dyplom zamku Jolsva i Murány (dziś odpowiednio Jelšava i Muráň na Słowacji)[1]. Gdy zbuntowany oligarcha Joachim Gutkeled zwrócił się przeciwko Stefanowi V i porwał młodego księcia Władysława latem 1272 r., w ostatnich dniach król zreorganizował strukturę rządową. Między innymi Miklósa zastąpił jako sędzia królewski Denisa Péca, a Ákosa Ernye jako ispán komitatu Somogy. Miklós został Koniuszym królewskim, zastępując Alberta Ákosa.[2] W tym czasie pełnił funkcję ispána komitatu Szeben.[2] Jednak Miklós prawdopodobnie sprawował oba biura przez mniej niż miesiąc, ponieważ Stefan wkrótce poważnie zachorował i zmarł 6 sierpnia.

Późne lata

Mikołaj posiadał nieruchomość Forró maksymalnie do stycznia 1273 r., gdy poprzedni posiadacz, niejaki Aladar, syn Chete, lojalny zwolennik Elżbiety Kumanki, odzyskał ziemię od następcy Stefana, nieletniego Władysława IV (w czasie regencji Elżbiety, która trwała do 1277).[1] Aby wyjaśnić tę zmianę własności, Attila Zsoldos rozważa śmierć Miklósa bez legalnych spadkobierców i z jakiegoś powodu akt konfiskaty. Jednak dwóch jego synów, Lörinc i Egyed III, wspomniano o dyplomie z 1288 r.[1]

Po śmierci Stefana V, krewny Miklósa, Egyed II Monoszló, oblegał pałac Elżbiety w Székesfehérvár, by zapobiec koronacji nieletniego Władysława, ale jej sojusznicy, zwolennicy Joachima Gutkeleda, rozgromili go pod koniec sierpnia 1272 r. Egyed wraz z bratem Grzegorzem uciekli do Pozsony (dziś Bratysława, Słowacja); zdobyli miasto i przekazali je czeskiemu Ottokarowi II[3]. Zgoldos argumentuje, że Miklós Monoszó wziął udział w buncie brata przeciwko władzy królewskiej, w wyniku czego jego ziemie zostały skonfiskowane[1]. Później Monoszlówie wrócili na Węgry i zawarli pokój z Elżbietą, odbierając skonfiskowane ziemie. Nie ma podobnych informacji o majątkach Miklósa. Zsoldos uważa, że Miklós został zabity podczas ataku Székesfehérvár lub zmarł podczas wygnania braci w Pradze. Jednak jego skonfiskowane ziemie nie zostały odziedziczone przez jego synów[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Zsoldos, Attila (2009). Miklós országbíró [Sędzia królewski Mikołaj]. W: Neumann, Tibor; Rácz, György (red.). Honoris causa. Tanulmányok Engel Pál tiszteletére (Analecta mediaevalia III). PPKE Történettudományi Intézete. str. 520, 536, 543-546, 548
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 ZZsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 57, 193, 204, 207.
  3. Érszegi, Géza; Solymosi, László (1981). Az Árpádok királysága, 1000–1301 [Monarchia Arpadów, 1000–1301]. W: Solymosi, László (ed.). Magyarország történeti kronológiája, I: a kezdetektől 1526-ig [Chronologia historyczna Węgier, Tom I: Od początku do 1526 r]. Akadémiai Kiadó. str. 166.

Źródła

  • Érszegi, Géza; Solymosi, László (1981). Az Árpádok királysága, 1000–1301 [Monarchia Arpadów, 1000–1301]. W: Solymosi, László (ed.). Magyarország történeti kronológiája, I: a kezdetektől 1526-ig [Chronologia historyczna Węgier, Tom I: Od początku do 1526 r]. Akadémiai Kiadó. str. 79–187. ISBN 963-05-2661-1.
  • Zsoldos, Attila (2009). Miklós országbíró [Sędzia królewski Mikołaj]. W: Neumann, Tibor; Rácz, György (red.). Honoris causa. Tanulmányok Engel Pál tiszteletére (Analecta mediaevalia III). PPKE Történettudományi Intézete. str. 519–549. ISBN 978-963-9627-25-3.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Monoszló III. Miklós (weg.)
Mikołaj III Monoszló (pol.)

Sędzia królewski
Koniuszy królewski
Sędzia królewski
Okres od 1270
do 1272
Poprzednik Ákos Ernye
Następca Péc Dénes
Koniuszy królewski
Okres 1270
Poprzednik Ákos Albert
Następca Csák III. Ugrin
Dane biograficzne
Ród Monoszló
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć 1272
Ojciec András
Matka nieznana
Rodzeństwo Kenéz
Żona nieznana
Dzieci Lörinc
III. Egyed