Nikola IV. Frankapan: Różnice pomiędzy wersjami
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z chorwackiej" na "przetłumaczone z chorwackiej") |
|||
| (Nie pokazano 30 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| + | [[Kategoria:Strony skompilowane]] | ||
| + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z chorwackiej Wikipedii]] | ||
| + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://hr.wikipedia.org/wiki/Nikola_IV._Frankapan | |strona = https://hr.wikipedia.org/wiki/Nikola_IV._Frankapan | ||
| Linia 20: | Linia 23: | ||
{{Redoslijed| | {{Redoslijed| | ||
|poprzednik = [[Nagymihályi Albert]] | |poprzednik = [[Nagymihályi Albert]] | ||
| − | |gl_članak_funkcija = [[Ban Dalmacji i Chorwacji]]<br />(1426-1432) | + | |gl_članak_funkcija = [[Ban Dalmacji i Chorwacji]]<br />([[1426]]-[[1432]]) |
|współrządzący = | |współrządzący = | ||
| − | |następca = <small>1. </small>[[Frangepán VI. János]] <small>(od 1434)</small><br><small>2. </small>[[Frangepán III. István]] <small>(od 1434)</small> | + | |następca = <small>1. </small>[[Frangepán VI. János]] <small>(od [[1434]])</small><br><small>2. </small>[[Frangepán III. István]] <small>(od [[1434]])</small> |
}} | }} | ||
| Linia 29: | Linia 32: | ||
|} | |} | ||
| − | ''' | + | '''Nikola IV. Frankapan''' (pol. ''Mikołaj IV Frangepan'', węg. ''Frangepán IV. Miklós'') (* nieznana, † [[1432]]<ref name="HOL">[http://hol.lzmk.hr/clanak.aspx?id=11654 Hrvatski obiteljski leksikon]Nikola IV. Frankapan</ref>), szlachcic chorwacki, największy posiadacz ziemski w swojej rodzinie, syn [[Ivan V. Krčki |Jana V]]. Będąc stronnikiem króla [[Zygmunt Luksemburski|Zygmunta Luksemburskiego]], prowadził równocześnie politykę przyjazną [[Wenecja|Wenecji]]. Często wspomagał króla węgierskiego w kłopotach, za które w podzięce otrzymał trzy zamki slawońskie i chorwackie. Przez pewien czas był właścicielem zamków banów chorwackich. [[Ban Dalmacji i Chorwacji]] ([[1426]]–[[1432]]). |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Biografia == | == Biografia == | ||
| − | Po śmierci ojca w 1393 r. odziedziczył majątki rodzinne, którymi zarządzał wraz ze swoją matką Anną. | + | Po śmierci ojca w 1393 r. odziedziczył majątki rodzinne, którymi zarządzał wraz ze swoją matką Anną.<ref name="HBL">Hrvatski biografski leksikon, str. 418.</ref> Był księciem wyspy [[Krk]] i miasta [[Modruš]], a król [[Zygmunt]] potwierdził go jako księcia Rabu. Mikołaj powiększył swoje posiadłości, kupując miasto Ribnik koło Ozalja od Mikca Prodavića za 9 000 dukatów, a w 1397 r. król przekazał mu miasto Ozalj za 17 000 dukatów.<ref name="HBL" /> |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Podczas niepokojów dynastycznych w Chorwacji i na Węgrzech Nikola chwilowo wsparł [[Władysław Neapolitański|Władysława Neapolitańskiego]], ale w 1403 r. znów był przy Zygmuncie. W 1404 r. mieszkańcy Rab wybrali go dożywotnim księciem, od króla [[Zygmunt]]a otrzymał na własność miasta Ozalj i Klokoč. | |
| − | + | [[Plik:Jadranski knjizevni susreti Crikvenica 14062013 Frankapan roberta f.jpg|thumb|left|Dokument założycielski [[Crikvenica|crikveničkog samostana]] Mikołaj IV Frangepan w 1412 roku. Oryginał dokumentu napisany jest w języku chorwackim i głagolicy]] | |
| − | + | Zawarł sojusz z księciem [[Ivaniš Nelipčić|Iwaniszem Nelipčićem]] przeciwko Władysławowi, co zostało potwierdzone w 1411 roku przez zaręczyny syna Nikoli, [[Ivan VI. Frankapan|Jana VI]] z córką Iwanisza, Katarzyną.<ref name="HBL" /> W tym samym roku Nikola odbył pielgrzymkę do Ziemi Świętej. W 1412 roku odbudował kościół Najświętszej Maryi Panny w Crikvenicy. W pobliżu kościoła zbudował klasztor i darował go paulinom. Darowizna z dnia 14 sierpnia 1412 r., na mocy której Nikola w Modrušu podarował klasztor paulinom, to najstarsze pisane źródło wymieniające nazwę Crikvenica. Budynek klasztoru połączył otaczające je rozproszone wioski rybackie w jedną całość, dlatego Nikola uważany jest za założyciela współczesnej Crikvenicy.<ref>[http://www.jadran-crikvenica.hr/povijest-i-kultura.aspx Povijest i kultura]</ref> | |
| − | + | Podczas wojen chorwacko-węgierskich i weneckich (1411–1413) wspierał króla Zygmunta, który w 1412 r. potwierdził jego własność Krk. Podczas nowej wojny chorwacko-węgierskiej i weneckiej (1418–1420) jego majątki zostały zdewastowane i wkrótce popadł w konflikt się z hrabiami [[Cilli]], którzy zajęli część wysp: Krk, Trsat, Bakar i Bribir, '''w imieniu siostrzenic posagowych Elżbiety'''<ref>Kćer Stjepana Frankopana. [http://www.geneall.net/W/per_page.php?id=223096 Geneall]. Vidi [[:hu:s:Frangepán Erzsébet|pjesmu]] mađarskog pjesnika [[Sándor Kisfaludy|Sándora Kisfaludyja]]</ref>. Konflikt został rozwiązany na dworze budziańskim w 1424 r., a sporne dobra pozostały w rękach rodziny [[Frankapan]]<ref>Hrvatski biografski leksikon, str. 419.</ref>. | |
| − | + | W 1426 roku Nikola został [[Ban Dalmacji i Chorwacji|banem Dalmacji i Chorwacji]]. Król Zygmunt przyrzekł mu miasta Bihać z dystryktem: Sokol, Ripač, Čoku, Rmanj, Knin, Lab, Vrlika, Ostrovica i Skradin oraz [[żupa|żupanię]] Luka, całą Poljica i królewskie [[Vlasi]] w Chorwacji za 28 000 dukatów<ref name="HKF">[http://hrcak.srce.hr/file/91085 Hrvatski knezovi Frankopani prema kat. Crkvi]</ref>, a w 1431 r. potwierdził własność tych majątków za 14 000 dukatów<ref>Hrvatski biografski leksikon, str. 419.</ref>. Król praktycznie dał mu prawie wszystko, co miał, a jedyne, czego mu nie dał, to dziedzictwo [[Nelipčić]]a i [[Kurjaković]]a.<ref name="HOL"/> | |
| − | + | W 1428 r. Nikola przyjął nazwisko Frankapan, a w 1430 r., gdy odwiedził Rzym, papież [[Marcin V]] potwierdził mu, że ma pokrewieństwo ze starożytną rzymską patrycjuszowską rodziną Frangipans, która odnosiła się do przodków Anciana<ref>Hrvatski biografski leksikon, str. 419.</ref>. i potwierdził zmianę herbu rodzinnego w celu podkreślenia rzekomego pokrewieństwa z tą rzymską rodziną<ref name="HOL"/>. Nacisk na pokrewieństwo z rzymskimi patrycjuszami był modą tamtych czasów. | |
| − | + | Nikola w ciągu swojego życia zjednoczył wszystkie dobra rodzinne i doprowadził potęgę [[Frankopan]]ów do świetności. Po jego śmierci jego rozgałęzione potomstwo podzieliło rodzinne posiadłości na osiem linii i od tego czasu rozpoczął się powolny upadek ich pozycji. | |
== Życie prywatne == | == Życie prywatne == | ||
| − | + | Nikola żenił się trzykrotnie; jego żonami były | |
| + | * Dorota Garai (1405), siostra [[palatyn]]a [[Garai II. Miklós|Mikołaja II Garaia]]<ref name="HKF">[http://hrcak.srce.hr/file/91085 Hrvatski knezovi Frankopani prema kat. Crkvi]</ref>, | ||
| + | * Marta Újlaki (córka [[Újlaki Imre|Emeryka Újlaki]], [[Ban Maczwy|bana Maczwy]] i kuzynka przyszłego potężnego [[Ban całej Slawonii|bana Slawonii]] i bośniackiego króla [[Újlaki V. Miklós|Mikołaja V Újlaki]] oraz | ||
| + | * Blanka Sforza. | ||
| − | + | Miał w sumie jedenaścioro dzieci, których potomkowie utworzyli kilka znaczących gałęzi rodziny (''Cetinski'', ''Ozaljski'', ''Tržački'' i ''Slunjski'').<ref>[http://genealogy.euweb.cz/balkan/frangep2.html Genealogy] Frankopani</ref> | |
| − | * [[Ivan VI. Frankapan|Ivan VI.]] ( | + | * [[Ivan VI. Frankapan|Ivan VI.]] (* ok.1405, † 1436) |
| − | * Nikola V. († 1456 | + | * Nikola V. (* nieznana, † 1456) |
| − | * Stjepan III. (II.) Modruški ( | + | * Stjepan III. (II.) Modruški (* XIV÷XV wiek, † 1484) |
| − | * Juraj ( | + | * Juraj (1416) |
| − | * Bartol IX. († | + | * Bartol IX. (* nieznana, † ok.1458) |
| − | * Žigmund († 1465 | + | * Žigmund * nieznana, († 1465) |
| − | * [[Martin IV. Frankapan|Martin IV.]] ( | + | * [[Martin IV. Frankapan|Martin IV.]] (* ok.1415, † 1479) |
| − | * Katarina ( | + | * Katarina (1416) |
| − | * Dujam IV. (1416 | + | * Dujam IV. (* 1416, † 1487) |
| − | * Andrija I. (1434 | + | * Andrija I. (* 1434, † 1439) |
| − | * [[Ivan VII. Frankapan|Ivan VII. Krčki]] ( | + | * [[Ivan VII. Frankapan|Ivan VII. Krčki]] (* ok.1424, † ok.1486) |
==Przypisy== | ==Przypisy== | ||
| Linia 92: | Linia 78: | ||
| | | | ||
{{Urzędnik infobox | {{Urzędnik infobox | ||
| − | |urzędnik = Nikola IV. Frankapan<br>Frangepán IV. Miklós | + | |urzędnik = Nikola IV. Frankapan (chor.)<br>Frangepán IV. Miklós (węg.) |
|imiona = | |imiona = | ||
| − | |tytulatura = Ban Dalmacji i Chorwacji | + | |tytulatura = [[Ban Dalmacji i Chorwacji]] |
|grafika = Crkva_Gospe_Trsatske_1.jpg | |grafika = Crkva_Gospe_Trsatske_1.jpg | ||
|opis grafiki = Płyta nagrobna w kościele pw. Naszej Pani w Trsat (Crkva Gospe Trsatske) | |opis grafiki = Płyta nagrobna w kościele pw. Naszej Pani w Trsat (Crkva Gospe Trsatske) | ||
| Linia 104: | Linia 90: | ||
|1. tytuł = [[Ban Dalmacji i Chorwacji]] | |1. tytuł = [[Ban Dalmacji i Chorwacji]] | ||
| − | |1. od = 1426 | + | |1. od = [[1426]] |
| − | |1. do = 1432 | + | |1. do = [[1432]] |
|1. powołanie = | |1. powołanie = | ||
|1. poprzednik = [[Nagymihályi Albert]] | |1. poprzednik = [[Nagymihályi Albert]] | ||
| Linia 131: | Linia 117: | ||
|data urodzenia = ok.1360 | |data urodzenia = ok.1360 | ||
|miejsce urodzenia = | |miejsce urodzenia = | ||
| − | |data śmierci = 26 czerwca 1432 | + | |data śmierci = 26 czerwca [[1432]] |
|miejsce śmierci = | |miejsce śmierci = | ||
|przyczyna śmierci = | |przyczyna śmierci = | ||
| Linia 139: | Linia 125: | ||
|rodzeństwo = | |rodzeństwo = | ||
| − | |1. związek = | + | |1. związek = Żona <small><small>(1)</small> |
| − | + | |1. związek z = Garai Dorottya<br>Doroteja Gorjanski</small> | |
|1. związek od = | |1. związek od = | ||
|1. związek do = | |1. związek do = | ||
| − | |1. dzieci = [[Ivan VI | + | |1. dzieci = [[Ivan VI. Frankapan|Ivan VI.]], [[Stjepan III. Frankapan|Stjepan III.]], [[Nikola V. Frankapan|Nikola V.]], Juraj I., Martin II., Bartol IX., Katarina, Andrija I., Sigismund, Dujam IV., Ivan VII. |
| − | |2. związek = | + | |2. związek = Żona <small><small>(2)</small> |
| − | + | |2. związek z = Újlaki Márta / Marta Iločka</small> | |
|2. związek od = | |2. związek od = | ||
|2. związek do = | |2. związek do = | ||
|2. dzieci = | |2. dzieci = | ||
| − | |3. związek = | + | |3. związek = Żona <small><small>(3)</small> |
| − | + | |3. związek z = Bianca Sforza</small> | |
|3. związek od = | |3. związek od = | ||
|3. związek do = | |3. związek do = | ||
| Linia 167: | Linia 153: | ||
{{SORTUJ:Frankapan, Nikola 04}} | {{SORTUJ:Frankapan, Nikola 04}} | ||
| + | [[Kategoria:Frankapan]] | ||
[[Kategoria:Banowie Dalmacji i Chorwacji]] | [[Kategoria:Banowie Dalmacji i Chorwacji]] | ||
[[Kategoria:Chorwaccy szlachcice]] | [[Kategoria:Chorwaccy szlachcice]] | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | [[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | [[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | ||
| + | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | ||
| + | [[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1432]] | [[Kategoria:Zmarli w 1432]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]] | [[Kategoria:Zmarli w XV wieku]] | ||
| − | |||
Aktualna wersja na dzień 15:33, 7 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Nikola IV. Frankapan (pol. Mikołaj IV Frangepan, węg. Frangepán IV. Miklós) (* nieznana, † 1432[1]), szlachcic chorwacki, największy posiadacz ziemski w swojej rodzinie, syn Jana V. Będąc stronnikiem króla Zygmunta Luksemburskiego, prowadził równocześnie politykę przyjazną Wenecji. Często wspomagał króla węgierskiego w kłopotach, za które w podzięce otrzymał trzy zamki slawońskie i chorwackie. Przez pewien czas był właścicielem zamków banów chorwackich. Ban Dalmacji i Chorwacji (1426–1432). BiografiaPo śmierci ojca w 1393 r. odziedziczył majątki rodzinne, którymi zarządzał wraz ze swoją matką Anną.[2] Był księciem wyspy Krk i miasta Modruš, a król Zygmunt potwierdził go jako księcia Rabu. Mikołaj powiększył swoje posiadłości, kupując miasto Ribnik koło Ozalja od Mikca Prodavića za 9 000 dukatów, a w 1397 r. król przekazał mu miasto Ozalj za 17 000 dukatów.[2] Podczas niepokojów dynastycznych w Chorwacji i na Węgrzech Nikola chwilowo wsparł Władysława Neapolitańskiego, ale w 1403 r. znów był przy Zygmuncie. W 1404 r. mieszkańcy Rab wybrali go dożywotnim księciem, od króla Zygmunta otrzymał na własność miasta Ozalj i Klokoč. Plik:Jadranski knjizevni susreti Crikvenica 14062013 Frankapan roberta f.jpg Dokument założycielski crikveničkog samostana Mikołaj IV Frangepan w 1412 roku. Oryginał dokumentu napisany jest w języku chorwackim i głagolicy Zawarł sojusz z księciem Iwaniszem Nelipčićem przeciwko Władysławowi, co zostało potwierdzone w 1411 roku przez zaręczyny syna Nikoli, Jana VI z córką Iwanisza, Katarzyną.[2] W tym samym roku Nikola odbył pielgrzymkę do Ziemi Świętej. W 1412 roku odbudował kościół Najświętszej Maryi Panny w Crikvenicy. W pobliżu kościoła zbudował klasztor i darował go paulinom. Darowizna z dnia 14 sierpnia 1412 r., na mocy której Nikola w Modrušu podarował klasztor paulinom, to najstarsze pisane źródło wymieniające nazwę Crikvenica. Budynek klasztoru połączył otaczające je rozproszone wioski rybackie w jedną całość, dlatego Nikola uważany jest za założyciela współczesnej Crikvenicy.[3] Podczas wojen chorwacko-węgierskich i weneckich (1411–1413) wspierał króla Zygmunta, który w 1412 r. potwierdził jego własność Krk. Podczas nowej wojny chorwacko-węgierskiej i weneckiej (1418–1420) jego majątki zostały zdewastowane i wkrótce popadł w konflikt się z hrabiami Cilli, którzy zajęli część wysp: Krk, Trsat, Bakar i Bribir, w imieniu siostrzenic posagowych Elżbiety[4]. Konflikt został rozwiązany na dworze budziańskim w 1424 r., a sporne dobra pozostały w rękach rodziny Frankapan[5]. W 1426 roku Nikola został banem Dalmacji i Chorwacji. Król Zygmunt przyrzekł mu miasta Bihać z dystryktem: Sokol, Ripač, Čoku, Rmanj, Knin, Lab, Vrlika, Ostrovica i Skradin oraz żupanię Luka, całą Poljica i królewskie Vlasi w Chorwacji za 28 000 dukatów[6], a w 1431 r. potwierdził własność tych majątków za 14 000 dukatów[7]. Król praktycznie dał mu prawie wszystko, co miał, a jedyne, czego mu nie dał, to dziedzictwo Nelipčića i Kurjakovića.[1] W 1428 r. Nikola przyjął nazwisko Frankapan, a w 1430 r., gdy odwiedził Rzym, papież Marcin V potwierdził mu, że ma pokrewieństwo ze starożytną rzymską patrycjuszowską rodziną Frangipans, która odnosiła się do przodków Anciana[8]. i potwierdził zmianę herbu rodzinnego w celu podkreślenia rzekomego pokrewieństwa z tą rzymską rodziną[1]. Nacisk na pokrewieństwo z rzymskimi patrycjuszami był modą tamtych czasów. Nikola w ciągu swojego życia zjednoczył wszystkie dobra rodzinne i doprowadził potęgę Frankopanów do świetności. Po jego śmierci jego rozgałęzione potomstwo podzieliło rodzinne posiadłości na osiem linii i od tego czasu rozpoczął się powolny upadek ich pozycji. Życie prywatneNikola żenił się trzykrotnie; jego żonami były
Miał w sumie jedenaścioro dzieci, których potomkowie utworzyli kilka znaczących gałęzi rodziny (Cetinski, Ozaljski, Tržački i Slunjski).[9]
Przypisy
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- 0
- Strony skompilowane
- Strony przetłumaczone z chorwackiej Wikipedii
- Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii
- Strony z odwołaniami do nieistniejących plików
- Infoboksy – błędne dane – Urzędnik infobox – związek
- Frankapan
- Banowie Dalmacji i Chorwacji
- Chorwaccy szlachcice
- Urzędnicy Królestwa Węgier
- Węgierscy dygnitarze historyczni
- Węgierscy urzędnicy królewscy
- Nieznana data urodzenia
- Urodzeni w XIV wieku
- Zmarli w 1432
- Zmarli w XV wieku