Frankapani (ród)

Strona	Autorzy	Nota
[2]	[3]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[4]	[5]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Plik:Frankopan.jpg Herb "Frankopanović" według herbarza Fojnica z XVII w., uważany za kopię starszego herbu, prawdopodobnie z XVI w. Herb ten był używany przez Frankapanich od 1430 r. Frankapani / Frankopani (pol. Frankopanie, węg.Frangepán, bos. Frankopani) to nazwa starej chorwackiej rodziny szlacheckiej, pierwotnie książąt z Krk. Frankapani, wraz ze Zryńskimi, należą do najważniejszych i najbardziej znanych chorwackich rodzin szlacheckich, które od XI do XVII wieku były ściśle związane z historią, przeszłością i przeznaczeniem narodu chorwackiego i Chorwacji. Przez wieki członkowie tych szlachetnych rodów byli propagatorami i obrońcami Chorwacji przed potężnym zdobywąy osmańskim, ale także zdeterminowanymi przeciwnikami coraz bardziej niebezpiecznego absolutyzmu imperialnego Habsburgów i niemieckiego hegemonizmu, który starał się umocnić w całej monarchii habsburskiej w duchu europejskiego merkantylizmu. Przeszłość tych dwóch rodów splata się także związkami małżeńskimi, przyjaźniami i udziałem w prawie wszystkich najważniejszych wydarzeniach w Chorwacji, zwłaszcza na polach bitew w obronie Chorwacji przed agresorem osmańskim. Genealogia A1. Dujam I. († 1163), knez Krčki (Doimus I, książe Krk), (fl. 1115-) B1. Bartol (Bartul) I Krčki († 1198) C1. Vid II. Krčki (fl. 1198–1232) D1. Ivan II. Krčki († po 1241) D2. Bartol III. Krčki (fl. 1240–60) E1 ostatni w tej linii Marko III Krčki († 1384) D3. Fridrik I. Krčki (fl. 1241–60) D4. Vid III. Krčki († po 1231) E1. Fridrik II. Krčki († po 1288) (fl. 1241–60) F1. Duim Dujam II. Krčki († 1317), (fl. 1279-) , jeden najpotężniejszych chorwackich feudałów swoich czasów, właściciel Modruša G1. Fridrik III. Krčkim (fl. 1306–33) właściciel Slunja i Drežnika H1. Bartol VIII. z Krk i Senji (* 1327, † 1361), w 1336 r. pomógł ochronić przyszłego króla czeskiego Karola IV przed schwytaniem go przez piratów I1. Stjepan II. Krčki († ok.1390) (fl. 1359-), właściciel Modruša J1. Elizabeta († 1422, zamordowana w Belgradzie), 1.mąż: Fridrik II, hrabia Celje I2. Margareta († ok.1390), (fl. 1353-) I3. córka (fl. 1361–90) I4. Ivan V. Krčki (Anž) (* przed 1343, † 1393), ban Dalmacji i Chorwacji (1391–93); 1.żona: Anaz Gorycji († 1402), teść: Meinharda VI, książę hrabia Gorizia J1. Nikola IV. Frankapan (* 1360, † 1432), pierwszy „Frankapan” ban Dalmacji i Chorwacji (1426-32) K1. Ivan VI. Frankapan Cetinski († 1436), ban Dalmacji i Chorwacji (1434-1436), właściciel Cetina L1. Ivan XI Frankapan (Franjo) Cetinski († 1543), (fl. 1503–27), zakonnik-dominikanin arcybiskup Kalocsa (1528–1543) i biskup Egeru (1538–1543); ostatni w tej linii K2. Nikola V. Frankapan Ozaljski († 1456÷58), właściciel Ozalja L1. Bartol X. Frankapan Ozaljski († 1474) K3. Juraj I. Frankapan (fl. 1416–34) K4. Martin II. Frankapan Tržački († 1479), właściciel Tržacu, Vinodolu i Bakara K5. Bartol IX. Frankapan Tržački (* 1416(?), † 1458÷61), właściciel Tržacu L1. Nikola VI. Frankapan Tržački (1523) L2. Ivan VIII. (Anž) Frankapan Tržački/Brinjski (* ok.1458, † ok.1521), właściciel Brinje M1. Nikola X Frankapan Tržački († 1659), ostatni z rodu L3. Jelena (fl. 1513) L4. Barbara (fl. 1475–1504); 1.mąż: Franjo Berislavić, ban Jajce († ok.1519) L5. Doroteja (fl. 1475–79); 1.mąż: Karlo Kurjaković, teść: Ivan Karlović, ban Dalmacji i Chorwacji K6. Katarina (fl. 1416) K7. Andrija I. Frankapan († 1439) K8. Stjepan III. Frankapan Modruški (* 1416, † 1481/84), Ban Dalmacji i Chorwacji (1434-37 i 1463-64) L1. Bernardin Frankapan (* 1453, † 1529), wpływowy szlachcic, dyplomata i żołnierz (ocalały z bitwy krbavskiej) M1. Ferdinand Frankapan Ozaljski († ok.1525÷27) N1. Stjepan IV. Frankapan Ozaljski († 1577) N2. Katarina († 1561); mąż: Petar IV. Zrinski, [[] M2. Beatrica Frankapan (* 1480, † ok.1510), dziedziczka Vajadhunyad; 1.mąż: Ivaniš Korvin M3. Krsto I. Frankapan Brinjski/Ozaljski (* 1482, † 1527), ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii (1527) M4. Matija (Mateusz) I Frankapan Ozaljski († 1518) M5. Ivan X. Frankapan Ozaljski (* ok.1490, † 1543), ostatni w tej linii K9. Žikmund Frankapan (Sigismund) Otočki († 1465), właściciel Otočaca L1. Doroteja (fl. 1489), 1.mąż: Stjepan Babonić Blagajski – ostatnia w tej linii K10. Dujam IV. Frankapan Slunjski († 1487), właściciel Slunja L1. Ana († 1498) L2. Mihovil (Michael) I Frankapan Slunjski (fl. 1487–1514) M1. Juraj III. Frankapan Slunjski († 1553), sygnatariusz Karta Cetingradzkiej] (1527); 1.żona: Ana Babonić, księżniczka Blagaja N1. Franjo I Frankapan Slunjski (* 1536, † 1572), ban Chorwacji (?) (1567–1572), ostatni w tej linii L3. Doroteja K11. Ivan VII. Frankapan Krčki (* 1424(?), † 1486), jedyny właściciel Krk (1451–1480) L1. Katarina († ok.1520), ostatnia a w tej linii J2. córka H2. Dujam III. Krčki (fl. 1323–49), żupan (iupanus) Požega; 1.żona: Elizabeta Šubić, księżniczka Bribir, córka Mladena II I1. Stjepan I. Krčki, żupan Požega, sygantariuz traktatu w Zadarze (1358) I2. Elizabeta (fl. 1346–47), 1.mąż: Pavao II. Šubić Bribir E2. Bartol IV. Krčki († po 1261÷70) E3. Vid IV. K. (fl. 1241–70), właściciel Senja (od 1271) F1. Vid V Krčki († po 1331), ostatni (?) w tej linii C2. Henrik I. Krčki (fl. 1198–32) B2. Vid (Gvido) I Krčki († 1193) C1. Ivan I. Krčki (fl. 1198–1232), właściicel Modruša i Vinodola (od 1225) C2. Martin I. Krčki (fl. 1198–1232), ksiądz B3. Bartol II. Krčki, właściciel Modruša (od 1193); dwa małżeństwa Historia Plik:Stari grb Frankopana (do 1430).JPG Stary herb książąt Krk (do 1430 r.), zanim zostali Frankopanami Plik:Frankopanski kastel Krk 07.jpg Zamek Frankapan z XIV wieku Książęta Krk są jedyną rodziną na wyspach Adriatyku, która aspirowała do władzy w skali europejskiej. Uważa się, że wywodzą się z Gradeca – obecnie opuszczonego zamku w pobliżu Vrbnika, a pierwszym znanym członkiem tej rodzinnej rodziny była szlachecka rodzina Dujam I, który w 1118 r. zawara umowę z Wenecjanami, by rządzić wyspą jako wasal. Pierwszego władcę księstwa Krka zastąpili w 1163 r. jego dwaj synowie, Bartol I. i Vid I. Trzeci syn, Bartol II. „prawdopodobnie był jeszcze zbyt młody, ale dwaj starsi bracia przejęli ziemię”. Bartol i Vid to najczęstsze imię potomków Frankopanich – aż do Bartola IV i Vida V. Książęta Krk dopiero po wielu latach obecności w tym regionie poczęli nazywać się Frankapani. Niektórzy historycy biorą pod uwagę modę tamtych czasów, aby brać nazwiska z czasów rzymskich. Tak więc ród przyjął imię rzymskich patrycjuszy „FRANGAPANIBUSA”, a następnie zmieniła herb na dwa lwy (symbol Wenecji), który łamie chleb (frangere pane – łamanie chleba). W połowie XV wieku, oprócz wyspy Krk, nabyli majątki w żupanacie Gacko wraz z Otočaciem, aż do Slunja i Cetingradu, Pouni, Vrlika, Ostrovicy i Skradina. Frankapanie stracili większość tych dóbr w walce z Turkami. W XVII wieku ich majątki rozciągały się od Bosiljeva i Severina na Kupi do Novi Vinodolski. Ród Frankapanich wydał także dziesiątki wybitnych postaci: banów, pisarzy i żołnierzy. Do bardziej znanych należą książę Bernardin Ozaljski, uczestnik bitwy na Krbavskim Polju w 1493 r. i obrońca Chorwacji. Szczególnie znany był z antyosmańskiej przemowy, którą wygłosił jako starzec przed niemieckimi posłami w Norymberdze w 1522 r. Drugim był jego syn Krsto I. Brinjski (1482-1527), znany bojownik przeciwko Turkom, Wenecjanom i Habsburgom, chorwacki ban, „strażnik i obrońca królestwa”, przedstawiony za zasługi chorwackie przez słynnego pisarza Milutina Cihlara Nehajeva w powieści „Vuci” oraz generał Primorje i Karlovac, kapitan Ogulina Vuk Krsto Tržački (ok.1589-1652), jego córka księżna Katarina ud. Zrinski (1625−1673) oraz poeta, tłumacz i kapitan Senj Fran Krsto Frankapan (1643–1671), który w pełni przyłączył się do swojego szwagra Petara Zrinskiego w walce z absolutyzmem wiedeńskim. Książęta Frankapan umożliwiali franciszkanom przybycie na wysepkę Košljun na Krku. Ivan VII. i Martin Frankopan otrzymali zgodę papieża Mikołaja V zezwolenie (bulla − obecnie w klasztorze) na przejęcie przez franciszkanów "MOSTIRU" − Košljun w 1447 roku. Z pomocą 1000 dukatów Ivana Frankapana klasztor w Kosljun został odbudowany. Ivan Frankapan – poeta, zaszczepił miłość do wyspy i jego córki Katariny Frankapan. Chociaż wyszła za mąż w Wenecji i na wygnaniu, dobrowolnie zostawia pozostałe 1000 dukatów (wówczas duża suma) do klasztoru w Kosljun – pod warunkiem, że zostanie pochowana „na ziemi ojca”. Przy wejściu do kościoła zachował się jego grób z oryginalnym nagrobkiem. Katarina została przeniesiona do Kosljun dziewięć lat po jej śmierci w 1529 roku. W 1671 r. „Judicium delegatum” – specjalnie powołany sąd, skazał Franco Crossa Frankapan na śmierć za to, że nie zdradził Petra Zrinskiego i wzywał do powstania. Ban Petar Zrinski został skazany za chęć zostania władcą. Książę Fran Krsto Frankapan pisze zbiór wierszy Gartlic w więzieniu w Novo Mesto w Wiedniu, a Zrinski pisze do swojej żony Katariny Frankapan – siostry Fran Krsto Frankapan: Plik:Zrinski petar pismo.jpg List Petara Zrinskiego do jego żony Katariny „Moje drogie serce! Nie smuć się celem tego listu ani nie narzekaj na mnie. Koniec jutrzejszego zakończenia Boga, o dziesiątej, podetnie mi głowę i przeszyje serce twego brata. Dzisiaj od siebie nawzajem serdecznie prosiliśmy. jedną wieczystą walutę od ciebie, uśrednię cię, jeśli cokolwiek ci zawiodłem, ale uraziłeś coś (co dobrze znam) i wybacz mi! do Boga Wszechmogącego, który ukorzył mnie na tym świecie, aby zlitował się nade mną, a ja modliłem się do Niego i prosiłem (do którego mam przyjść jutro), abyśmy mogli spotkać się przed Jego świętym tronem na pustyni wieczności. Wiem, jak do was napisać, ani dla mojego syna, ani dla zakończenia naszego ubóstwa, wszystko pozostawiłem woli Bożej. (...) ” A Fran Krsto Frankapan pisze list pożegnalny do swojej żony: „Umiłowany i ukochany Juliuszu! Moja droga! Ponieważ wolą niebios i Bożym nakazem jest przemieszczenie się z tego świata do innego, aby zadośćuczynić za przestępstwa popełnione przeciwko Cesarskiej Mości Miłosiernego Pana, chciałem cię przytulić z serca i powiedzieć ci ostatni Boże, proszę cię, moja umiłowana Julio, wybacz mi miłosierdzie Boże dla chrześcijańskiej dobroci, czy musiałbyś cierpieć zniewagę i udrękę z powodu mojej niedbalstwa. odkąd się pobraliśmy. (...) ” Suplement do genealogii Plik:Crkva Gospe Trsatske 1.jpg Grób Nikoli VI. Frankapana Tržačkiego (* ok.1458, † 1523), wnuka Nikoli IV, w kościele Matki Bożej Trsatskiej w Rijece. Napis łaciński głosi: Tu spoczywa pan Nikola Frankapan, książę Krk-Senj-Modruš Dokładnie sto lat po Vjekoslava Klaića udało mu się znaleźć kolejnego Frankopana. Wysiłki badawcze Klaića, podobnie jak innych naukowców i ekspertów, były tak poważne, że nie napotkano już żadnego znanego Frankopana, a tylko jeden Frankopan został znaleziony w ubiegłym XX wieku. Sukces jest tym bardziej znaczący, gdy weźmie się pod uwagę, że ten Frankopan został znaleziony w Skandynawii w Szwecji. Tak powstał kolejny wkład w genealogię Frankopan. Ivan VI, najstarszy syn bana Dalmacji i Chorwacji Nikoli IV, pierwszy z przymiotnikiem Frankapan, zaprzyjaźnił się z Erykiem VII Pomorskim, królem Danii i władcą skandynawskiej Unii Kalmarskiej i w latach 20. i 30. XX wieku mieszkał w Szwecji jako gubernator Eryka. Po śmierci ojca Jan podporządkował się swojemu bratu Stjepanowi II, a po sukcesach szwedzkich powstań przeciwko Duńczykom wrócił do ojczyzny. W Szwecji przeżył syn Matija; na razie nie wiadomo, kim była jego matka. Mianowicie, do tej pory znana jest żona Iwana Katarina, córka magnata Ivaniša Nelipića z południowej Chorwacji, z którą Ivan miał syna Jurja I, założyciela gałęzi Cetina Frankopan. Na razie nie wiadomo, kim byli pozostali Frankopanie; chodzi o Labin na Istrii. Interesujące jest to, że są napisane w studni w obu znanych chorwackich formach: Francopano i Francapagna. Na razie obaj są znani. Pierwszy jest w 1505 roku przez Ioanesa Francopano. Ale drugie zjawisko jest szczególnie interesujące ze względu na imię, ponieważ ta osoba nazywa się Dona Cathiza Francapagna. Pod względem nazwisk i żeńskiego imienia są oczywiście pochodzenia chorwackiego. Jednak niekoniecznie muszą to być Frankopanie – być może ci istryjscy Frankopani pochodzili pierwotnie z Frankopanów lub z niektórych posiadłości Frankopanów i dlatego zostali tak nazwani. Zobacz także Ród Frankopan List of rulers of Croatia Šubić family tree Zrinski family tree Linki zewnętrzne Marek, Miroslav: Frankopan family list – Czech-Hungarian version of the names. Genealogy.EU The members of the family in the book „Episcopi Veglienses“ („Bishops of Krk“) written by Daniele Farlati /in Latin/ Frankopans, princes of Krk 1115-1480 (Author: Damir Tulić, Ph.D., Faculty of Philosophy, University of Rijeka /in Croatian/) Stjepan III Frankopan, Ban (Viceroy) of Croatia and a confidant of king Sigismund of Luxemburg – text from the Institute „Ruđer Bošković“ in Zagreb (Author: Petar Strčić, academician) Nikola IX Frankopan Tržački, Ban (Viceroy) of Croatia 1617-1622 – text from the Croatian Lexicographic institute „Miroslav Krleža“ in Zagreb Brothers Vuk and Nikola Frankopan took part in the 1615-1617 Uskok War /in Italian/ Vinodol as well as Novi Vinodolski were property of the Princes of Krk (later renamed Frankopan) since 1225 – text from the Historical Miscellany of the Croatian Historical Society, Zagreb, 1964 Edition (Author: Prof. Vladimir Košćak) /in Croatian/ Putovima Frankopana: frankopanska baština u Primorsko-goranskoj županiji, ur.: Ines Srdoč-Konestra i Saša Potočnjak, Rijeka, 2018., ISBN 978-953-7975-76-0 Rudolfo Franjin Magjer, Zrinski i Frankopani Karta frankapanskih kaštela i posjeda Frankopan, Slovenska-biografija.si (po slawońsku) Galeria 150px Dujam II. Krčki (*? – †1317) 150px Žikmund Frankopan, sin Nikole IV., (*? – †1486?) 150px Krsto Frankopan (*1482 – †1527) 150px Fran Krsto Frankopan (*1643 – †1671) Linki Nikola Šubić Zrinski Nikola Zrinski i brat Petar Zrinski Katarina Zrinski Drzewo genealogiczne książąt Frankopanów Przypisy

Frankopan Frangepán Herb {{{dynastia}}} Kraj Królestwo Chorwacji Republika Wenecka — Hrabia Krk, Modruš, Senj i Tržac, Ban Chorwacji — Pierwszy Dujam I. Krčki Ostatni Fran Krsto Początek 1118 Koniec Rok złożenia z funkcji   1671 Pochodzenie chorwackie Gniazda rodowe KrK, Modruš, Cetin, Ozalja, Trsat