Frankapani (ród): Różnice pomiędzy wersjami
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej") |
|||
| (Nie pokazano 7 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0r]] |
[[Kategoria:Strony skompilowane]] | [[Kategoria:Strony skompilowane]] | ||
| − | [[Kategoria:Strony | + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] |
| − | [[Kategoria:Strony | + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z chorwackiej Wikipedii]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Frankopan_family | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Frankopan_family | ||
| Linia 22: | Linia 22: | ||
| | | | ||
| − | [[Plik:Frankopan.jpg|250px|thumb | + | [[Plik:Frankopan.jpg|250px|thumb|Herb "Frankopanović" według herbarza Fojnica z XVII w., uważany za kopię starszego herbu, prawdopodobnie z XVI w. Herb ten był używany przez Frankapanich od 1430 r.]] |
'''Frankapani''' / '''''Frankopani''''' (pol. ''Frankopanie'', węg.''Frangepán'', bos. ''Frankopani'') to nazwa starej chorwackiej rodziny szlacheckiej, pierwotnie książąt z Krk. | '''Frankapani''' / '''''Frankopani''''' (pol. ''Frankopanie'', węg.''Frangepán'', bos. ''Frankopani'') to nazwa starej chorwackiej rodziny szlacheckiej, pierwotnie książąt z Krk. | ||
| Linia 106: | Linia 106: | ||
Książęta Krk dopiero po wielu latach obecności w tym regionie poczęli nazywać się Frankapani. Niektórzy historycy biorą pod uwagę modę tamtych czasów, aby brać nazwiska z czasów rzymskich. Tak więc ród przyjął imię rzymskich patrycjuszy „FRANGAPANIBUSA”, a następnie zmieniła herb na dwa lwy (symbol Wenecji), który łamie chleb (frangere pane – łamanie chleba). | Książęta Krk dopiero po wielu latach obecności w tym regionie poczęli nazywać się Frankapani. Niektórzy historycy biorą pod uwagę modę tamtych czasów, aby brać nazwiska z czasów rzymskich. Tak więc ród przyjął imię rzymskich patrycjuszy „FRANGAPANIBUSA”, a następnie zmieniła herb na dwa lwy (symbol Wenecji), który łamie chleb (frangere pane – łamanie chleba). | ||
| − | W połowie XV wieku, oprócz wyspy Krk, nabyli majątki w żupanacie [[Gacka|Gacko]] wraz z Otočaciem, aż do Slunja i Cetingradu, Pouni, Vrlika, Ostrovicy i Skradina. Frankapanie stracili większość tych dóbr w walce z Turkami. W XVII wieku ich majątki rozciągały się od Bosiljeva i Severina na Kupi do Novi Vinodolski. Ród Frankapanich wydał także dziesiątki wybitnych postaci: banów, pisarzy i żołnierzy. Do bardziej znanych należą książę [[Bernardin Frankapan|Bernardin Ozaljski]], uczestnik [[Korbávmezei csata|bitwy na Krbavskim Polju]] w 1493 r. i obrońca Chorwacji. Szczególnie znany był z antyosmańskiej przemowy, którą wygłosił jako starzec przed niemieckimi | + | W połowie XV wieku, oprócz wyspy Krk, nabyli majątki w żupanacie [[Gacka|Gacko]] wraz z Otočaciem, aż do Slunja i Cetingradu, Pouni, Vrlika, Ostrovicy i Skradina. Frankapanie stracili większość tych dóbr w walce z Turkami. W XVII wieku ich majątki rozciągały się od Bosiljeva i Severina na Kupi do Novi Vinodolski. Ród Frankapanich wydał także dziesiątki wybitnych postaci: banów, pisarzy i żołnierzy. Do bardziej znanych należą książę [[Bernardin Frankapan|Bernardin Ozaljski]], uczestnik [[Korbávmezei csata|bitwy na Krbavskim Polju]] w 1493 r. i obrońca Chorwacji. Szczególnie znany był z antyosmańskiej przemowy, którą wygłosił jako starzec przed niemieckimi posłami w Norymberdze w 1522 r. Drugim był jego syn [https://hr.wikipedia.org/wiki/Krsto_I._Frankapan_Brinjski Krsto I. Brinjski] (1482-1527), znany bojownik przeciwko Turkom, Wenecjanom i Habsburgom, chorwacki ban, „strażnik i obrońca królestwa”, przedstawiony za zasługi chorwackie przez słynnego pisarza Milutina Cihlara Nehajeva w powieści „Vuci” oraz generał [[Primorje]] i Karlovac, kapitan Ogulina [https://hr.wikipedia.org/wiki/Vuk_II._Krsto_Frankapan Vuk Krsto Tržački] (ok.1589-1652), jego córka księżna Katarina ud. Zrinski (1625−1673) oraz poeta, tłumacz i kapitan Senj [https://pl.wikipedia.org/wiki/Fran_Krsto_Frankopan Fran Krsto Frankapan] (1643–1671), który w pełni przyłączył się do swojego szwagra [https://hr.wikipedia.org/wiki/Petar_Zrinski Petara Zrinskiego] w walce z absolutyzmem wiedeńskim. |
Książęta Frankapan umożliwiali franciszkanom przybycie na wysepkę Košljun na Krku. Ivan VII. i [[Martin Frankopan]] otrzymali zgodę papieża [[Mikołaj V|Mikołaja V]] zezwolenie (bulla − obecnie w klasztorze) na przejęcie przez franciszkanów "MOSTIRU" − Košljun w 1447 roku. Z pomocą 1000 dukatów Ivana Frankapana klasztor w Kosljun został odbudowany. | Książęta Frankapan umożliwiali franciszkanom przybycie na wysepkę Košljun na Krku. Ivan VII. i [[Martin Frankopan]] otrzymali zgodę papieża [[Mikołaj V|Mikołaja V]] zezwolenie (bulla − obecnie w klasztorze) na przejęcie przez franciszkanów "MOSTIRU" − Košljun w 1447 roku. Z pomocą 1000 dukatów Ivana Frankapana klasztor w Kosljun został odbudowany. | ||
| Linia 116: | Linia 116: | ||
Książę Fran Krsto Frankapan pisze zbiór wierszy Gartlic w więzieniu w Novo Mesto w Wiedniu, a Zrinski pisze do swojej żony Katariny Frankapan – siostry Fran Krsto Frankapan: | Książę Fran Krsto Frankapan pisze zbiór wierszy Gartlic w więzieniu w Novo Mesto w Wiedniu, a Zrinski pisze do swojej żony Katariny Frankapan – siostry Fran Krsto Frankapan: | ||
| − | [[Plik:Zrinski_petar_pismo.jpg|thumb|List Petara Zrinskiego do jego żony Katariny]] | + | [[Plik:Zrinski_petar_pismo.jpg|thumb|left|List Petara Zrinskiego do jego żony Katariny]] |
<blockquote><cite><small> | <blockquote><cite><small> | ||
| Linia 130: | Linia 130: | ||
== Suplement do genealogii == | == Suplement do genealogii == | ||
| − | [[Plik:Crkva Gospe Trsatske 1.jpg|thumb|220px | + | [[Plik:Crkva Gospe Trsatske 1.jpg|thumb|220px|Grób Nikoli VI. Frankapana Tržačkiego (* ok.1458, † 1523), wnuka [[Nikola IV. Frankapan|Nikoli IV]], w kościele Matki Bożej Trsatskiej w Rijece. Napis łaciński głosi: ''Tu spoczywa pan Nikola Frankapan, książę Krk-Senj-Modruš'']] |
Dokładnie sto lat po [[Vjekoslav Klaić|Vjekoslava Klaića]] udało mu się znaleźć kolejnego Frankopana. Wysiłki badawcze Klaića, podobnie jak innych naukowców i ekspertów, były tak poważne, że nie napotkano już żadnego znanego Frankopana, a tylko jeden Frankopan został znaleziony w ubiegłym XX wieku. Sukces jest tym bardziej znaczący, gdy weźmie się pod uwagę, że ten Frankopan został znaleziony w Skandynawii w Szwecji. Tak powstał kolejny wkład w genealogię Frankopan. | Dokładnie sto lat po [[Vjekoslav Klaić|Vjekoslava Klaića]] udało mu się znaleźć kolejnego Frankopana. Wysiłki badawcze Klaića, podobnie jak innych naukowców i ekspertów, były tak poważne, że nie napotkano już żadnego znanego Frankopana, a tylko jeden Frankopan został znaleziony w ubiegłym XX wieku. Sukces jest tym bardziej znaczący, gdy weźmie się pod uwagę, że ten Frankopan został znaleziony w Skandynawii w Szwecji. Tak powstał kolejny wkład w genealogię Frankopan. | ||
| Linia 197: | Linia 197: | ||
{{SORTUJ:Frankapan}} | {{SORTUJ:Frankapan}} | ||
| + | [[Kategoria:Ród]] | ||
[[Kategoria:Frankapan]] | [[Kategoria:Frankapan]] | ||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Chorwackie historyczne rody]] | [[Kategoria:Chorwackie historyczne rody]] | ||
[[Kategoria:Chorwaccy magnaci]] | [[Kategoria:Chorwaccy magnaci]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy możnowładcy]] | [[Kategoria:Węgierscy możnowładcy]] | ||
Aktualna wersja na dzień 15:50, 7 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [2] | [3] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [4] | [5] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Plik:Frankopan.jpg Herb "Frankopanović" według herbarza Fojnica z XVII w., uważany za kopię starszego herbu, prawdopodobnie z XVI w. Herb ten był używany przez Frankapanich od 1430 r. Frankapani / Frankopani (pol. Frankopanie, węg.Frangepán, bos. Frankopani) to nazwa starej chorwackiej rodziny szlacheckiej, pierwotnie książąt z Krk. Frankapani, wraz ze Zryńskimi, należą do najważniejszych i najbardziej znanych chorwackich rodzin szlacheckich, które od XI do XVII wieku były ściśle związane z historią, przeszłością i przeznaczeniem narodu chorwackiego i Chorwacji. Przez wieki członkowie tych szlachetnych rodów byli propagatorami i obrońcami Chorwacji przed potężnym zdobywąy osmańskim, ale także zdeterminowanymi przeciwnikami coraz bardziej niebezpiecznego absolutyzmu imperialnego Habsburgów i niemieckiego hegemonizmu, który starał się umocnić w całej monarchii habsburskiej w duchu europejskiego merkantylizmu. Przeszłość tych dwóch rodów splata się także związkami małżeńskimi, przyjaźniami i udziałem w prawie wszystkich najważniejszych wydarzeniach w Chorwacji, zwłaszcza na polach bitew w obronie Chorwacji przed agresorem osmańskim. Spis treściGenealogia
HistoriaPlik:Stari grb Frankopana (do 1430).JPG Stary herb książąt Krk (do 1430 r.), zanim zostali Frankopanami Plik:Frankopanski kastel Krk 07.jpg Zamek Frankapan z XIV wieku Książęta Krk są jedyną rodziną na wyspach Adriatyku, która aspirowała do władzy w skali europejskiej. Uważa się, że wywodzą się z Gradeca – obecnie opuszczonego zamku w pobliżu Vrbnika, a pierwszym znanym członkiem tej rodzinnej rodziny była szlachecka rodzina Dujam I, który w 1118 r. zawara umowę z Wenecjanami, by rządzić wyspą jako wasal. Pierwszego władcę księstwa Krka zastąpili w 1163 r. jego dwaj synowie, Bartol I. i Vid I. Trzeci syn, Bartol II. „prawdopodobnie był jeszcze zbyt młody, ale dwaj starsi bracia przejęli ziemię”. Bartol i Vid to najczęstsze imię potomków Frankopanich – aż do Bartola IV i Vida V. Książęta Krk dopiero po wielu latach obecności w tym regionie poczęli nazywać się Frankapani. Niektórzy historycy biorą pod uwagę modę tamtych czasów, aby brać nazwiska z czasów rzymskich. Tak więc ród przyjął imię rzymskich patrycjuszy „FRANGAPANIBUSA”, a następnie zmieniła herb na dwa lwy (symbol Wenecji), który łamie chleb (frangere pane – łamanie chleba). W połowie XV wieku, oprócz wyspy Krk, nabyli majątki w żupanacie Gacko wraz z Otočaciem, aż do Slunja i Cetingradu, Pouni, Vrlika, Ostrovicy i Skradina. Frankapanie stracili większość tych dóbr w walce z Turkami. W XVII wieku ich majątki rozciągały się od Bosiljeva i Severina na Kupi do Novi Vinodolski. Ród Frankapanich wydał także dziesiątki wybitnych postaci: banów, pisarzy i żołnierzy. Do bardziej znanych należą książę Bernardin Ozaljski, uczestnik bitwy na Krbavskim Polju w 1493 r. i obrońca Chorwacji. Szczególnie znany był z antyosmańskiej przemowy, którą wygłosił jako starzec przed niemieckimi posłami w Norymberdze w 1522 r. Drugim był jego syn Krsto I. Brinjski (1482-1527), znany bojownik przeciwko Turkom, Wenecjanom i Habsburgom, chorwacki ban, „strażnik i obrońca królestwa”, przedstawiony za zasługi chorwackie przez słynnego pisarza Milutina Cihlara Nehajeva w powieści „Vuci” oraz generał Primorje i Karlovac, kapitan Ogulina Vuk Krsto Tržački (ok.1589-1652), jego córka księżna Katarina ud. Zrinski (1625−1673) oraz poeta, tłumacz i kapitan Senj Fran Krsto Frankapan (1643–1671), który w pełni przyłączył się do swojego szwagra Petara Zrinskiego w walce z absolutyzmem wiedeńskim. Książęta Frankapan umożliwiali franciszkanom przybycie na wysepkę Košljun na Krku. Ivan VII. i Martin Frankopan otrzymali zgodę papieża Mikołaja V zezwolenie (bulla − obecnie w klasztorze) na przejęcie przez franciszkanów "MOSTIRU" − Košljun w 1447 roku. Z pomocą 1000 dukatów Ivana Frankapana klasztor w Kosljun został odbudowany. Ivan Frankapan – poeta, zaszczepił miłość do wyspy i jego córki Katariny Frankapan. Chociaż wyszła za mąż w Wenecji i na wygnaniu, dobrowolnie zostawia pozostałe 1000 dukatów (wówczas duża suma) do klasztoru w Kosljun – pod warunkiem, że zostanie pochowana „na ziemi ojca”. Przy wejściu do kościoła zachował się jego grób z oryginalnym nagrobkiem. Katarina została przeniesiona do Kosljun dziewięć lat po jej śmierci w 1529 roku. W 1671 r. „Judicium delegatum” – specjalnie powołany sąd, skazał Franco Crossa Frankapan na śmierć za to, że nie zdradził Petra Zrinskiego i wzywał do powstania. Ban Petar Zrinski został skazany za chęć zostania władcą. Książę Fran Krsto Frankapan pisze zbiór wierszy Gartlic w więzieniu w Novo Mesto w Wiedniu, a Zrinski pisze do swojej żony Katariny Frankapan – siostry Fran Krsto Frankapan: Plik:Zrinski petar pismo.jpg List Petara Zrinskiego do jego żony Katariny
A Fran Krsto Frankapan pisze list pożegnalny do swojej żony:
Suplement do genealogiiPlik:Crkva Gospe Trsatske 1.jpg Grób Nikoli VI. Frankapana Tržačkiego (* ok.1458, † 1523), wnuka Nikoli IV, w kościele Matki Bożej Trsatskiej w Rijece. Napis łaciński głosi: Tu spoczywa pan Nikola Frankapan, książę Krk-Senj-Modruš Dokładnie sto lat po Vjekoslava Klaića udało mu się znaleźć kolejnego Frankopana. Wysiłki badawcze Klaića, podobnie jak innych naukowców i ekspertów, były tak poważne, że nie napotkano już żadnego znanego Frankopana, a tylko jeden Frankopan został znaleziony w ubiegłym XX wieku. Sukces jest tym bardziej znaczący, gdy weźmie się pod uwagę, że ten Frankopan został znaleziony w Skandynawii w Szwecji. Tak powstał kolejny wkład w genealogię Frankopan. Ivan VI, najstarszy syn bana Dalmacji i Chorwacji Nikoli IV, pierwszy z przymiotnikiem Frankapan, zaprzyjaźnił się z Erykiem VII Pomorskim, królem Danii i władcą skandynawskiej Unii Kalmarskiej i w latach 20. i 30. XX wieku mieszkał w Szwecji jako gubernator Eryka. Po śmierci ojca Jan podporządkował się swojemu bratu Stjepanowi II, a po sukcesach szwedzkich powstań przeciwko Duńczykom wrócił do ojczyzny. W Szwecji przeżył syn Matija; na razie nie wiadomo, kim była jego matka. Mianowicie, do tej pory znana jest żona Iwana Katarina, córka magnata Ivaniša Nelipića z południowej Chorwacji, z którą Ivan miał syna Jurja I, założyciela gałęzi Cetina Frankopan. Na razie nie wiadomo, kim byli pozostali Frankopanie; chodzi o Labin na Istrii. Interesujące jest to, że są napisane w studni w obu znanych chorwackich formach: Francopano i Francapagna. Na razie obaj są znani. Pierwszy jest w 1505 roku przez Ioanesa Francopano. Ale drugie zjawisko jest szczególnie interesujące ze względu na imię, ponieważ ta osoba nazywa się Dona Cathiza Francapagna. Pod względem nazwisk i żeńskiego imienia są oczywiście pochodzenia chorwackiego. Jednak niekoniecznie muszą to być Frankopanie – być może ci istryjscy Frankopani pochodzili pierwotnie z Frankopanów lub z niektórych posiadłości Frankopanów i dlatego zostali tak nazwani.[2] Zobacz takżeLinki zewnętrzne
Galeria
Linki
Przypisy
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||
.JPG){kind=link}
.JPG){kind=link}
.JPG){kind=link}
