Mog: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 13 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:0]]
+
'''Mog został nominowany po raz drugi na urząd palatyna w 1198 r., zastępując Ezawa (Ézsau).'''
 +
 
 +
[[Kategoria:hihi]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 44: Linia 46:
 
|}
 
|}
  
−
'''Mog''', także ''Moch'' lub ''Mok'' (* nieznana, † po 1210), węgierski wielmoża, trzykrotny [[palatyn]].
+
'''Mog''', także ''Moch'' lub ''Mok'' (*&nbsp;nieznana, † po 1210), węgierski wielmoża, trzykrotny [[palatyn]]<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' ("Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Saint Stephen do współczesności&nbsp;– Encyklopedia biograficzna") (2. wyd.) (po węgiersku); str. 240. Helikon Kiadó Kft., Budapest; ISBN 963-547-085-1.</ref>, za panowania królów Węgier: [[III. Béla|Beli III]] i [[Emeryk]]a.
−
 
 
−
<small><small>'''Mog''', also '''Moch''' or '''Mok''' (died after 1210) was a powerful Hungarian lord in the [[Kingdom of Hungary]], who served as [[Palatine of Hungary]] three times.<ref name='Markó_240'>Markó 2006, p. 240.</ref> </small></small>
 
  
 
==Rodzina==
 
==Rodzina==
  
−
Jego pochodzenie jest nieznane, podobnie jak przodkowie; historycy [[Wertner Mór|Mór Wertner]] i [[Engel Pál|Paweł Engel]] przypisali go do '''klanu''' [[Hont-Pázmány]] jako syna Jakó Hont-Pázmány z gałęzi [[Födémes]]<ref>Engel: Genealógia (Genus Hont-Pázmány 5., Födémes branch)</ref>, podczas gdy [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] argumentował, że palatyn Mog był identyczny z Mogiem z rodu [[Csanád]], którego syn Michał jest wymieniony w karcie w 1237 roku.<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 ("Secular Archontology of Hungary, 1000–1301"). str. 16, 17, 27, 126, 134, 138, 141, 173, 183, 197, 338. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest.</ref> Mog miał dziecko ze swoją nieznaną z imienia żoną.<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' ("Wyżsi oficerowie państwa węgierskiego od Saint Stephen do współczesności&nbsp;– Encyklopedia biograficzna") (2. wyd.) (po węgiersku); s. 240. Helikon Kiadó Kft., Budapest; ISBN 963-547-085-1.</ref>
+
Jego pochodzenie jest nieznane, podobnie jak przodkowie; historycy [[Wertner Mór|Mór Wertner]] i [[Engel Pál|Pál Engel]] przypisali go do klanu [[Hont-Pázmány]] jako syna Jakó Hont-Pázmányego z gałęzi [[Födémes]]<ref>Engel: Genealógia (Genus Hont-Pázmány 5., Födémes branch)</ref>, podczas gdy [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] argumentował, że palatyn Mog był identyczny z Mogiem z rodu [[Csanád]], którego syn Michał jest wymieniony w dokumencie z 1237 roku.<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 ("Świecka archontologia Węgier, 1000–1301"). str. 16-17, 27, 126, 134, 138, 141, 173, 183, 197, 338. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest.</ref> Mog miał dziecko ze swoją nieznaną z imienia żoną.<ref name="Markó"/>
−
 
 
−
<small><small>His origin and ancestry is uncertain; historians Mór Wertner and [[Pál Engel]] assigned him to the [[Hont-Pázmány]] clan as the son of Jakó Hont-Pázmány from the Födémes branch,<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Hont-Pázmány 5., Födémes branch)</ref> while Attila Zsoldos argued it is also considerable that Palatine Mog was identical with Mog from the ''gens'' Csanád whose son Michael is mentioned by a charter in 1237.<ref name='Zsoldos_338'>Zsoldos 2011, p. 338.</ref> Mog had a child from his unidentified wife.<ref name='Markó_240'/> </small></small>
 
  
 
==Kariera==
 
==Kariera==
  
−
Mog był lojalnym stronnikiem króla Węgier [[III. Béla|Beli III]]. Zobowiązał się wziąć udział w krucjacie do Ziemi Świętej, ale pozwolono mu odroczyć wypełnienie swojego ślubu<ref name="Markó" />. Służył jako [[sędzia królewski]] między 1185 a 1186.<ref name="Zsoldos" /> Został mianowany [[ispán]]em komitatu [[Nyitra]] w 1188 r.<ref name="Zsoldos" /> Na początku stał się palatynem '''nawet''' za rządów Béli III, zapewne w latach 1192–1193, jednak zgodnie z nieautentycznymi królewskimi przywilejami, był nim już w 1188 r., a także został wymieniony jako palatyn na fałszywym dyplomie wydanym w 1194 r.<ref name="Zsoldos" /> Oprócz tego wysokiego stanowiska Mog działał również jako [[ispán]] komitatu [[Bács]] między 1192 a 1193.<ref name="Zsoldos" /> W ten sposób był pierwszym znanym palatynem, który oprócz godności otrzymał także [[ispánat]]<ref name="Szőcs">Szőcs, Tibor (2014). ''A nádori intézmény korai története, 1000–1342'' ("Wczesna historia instytucji palatynatu: 1000–1342"). ''Subsidia ad historiam medii aevi Hungariae inquirendam'' Vol. 5., str. 15, 47-48. Budapest; ISBN 978-963-508-697-9</ref>.
+
Mog był lojalnym stronnikiem króla Węgier Beli III. Zobowiązał się wziąć udział w krucjacie do Ziemi Świętej, ale pozwolono mu odroczyć wypełnienie swojego ślubu<ref name="Markó" />. Służył jako [[sędzia królewski]] między 1185 a 1186.<ref name="Zsoldos" /> Został mianowany [[ispán]]em komitatu [[Nyitra]] w 1188 r.<ref name="Zsoldos" /> Na początku został [[palatyn]]em za rządów Beli III, zapewne w latach 1192–1193, jednak zgodnie z nieautentycznymi królewskimi przywilejami, był nim już w 1188 r., a także został wymieniony jako palatyn w fałszywym dyplomie wydanym w 1194 r.<ref name="Zsoldos" /> Oprócz tego wysokiego stanowiska Mog działał również jako [[ispán]] komitatu [[Bács]] między 1192 a 1193.<ref name="Zsoldos" /> W ten sposób był pierwszym znanym palatynem, który oprócz godności otrzymał także [[ispánat]]<ref name="Szőcs">Szőcs, Tibor (2014). ''A nádori intézmény korai története, 1000–1342'' ("Wczesna historia instytucji palatynatu: 1000–1342"). ''Subsidia ad historiam medii aevi Hungariae inquirendam'' Vol. 5., str. 15, 47-48. Budapest; ISBN 978-963-508-697-9</ref>.
−
 
 
−
<small><small>Mog was a loyal supporter of [[Béla III of Hungary]]. He had pledged to participate in a [[crusade]] to the [[Holy Land]], but he had been allowed to defer the fulfillment his vow.<ref name='Markó_240'/> He served as [[Judge royal]] ({{lang-la|curialis comes}}) between 1185 and 1186.<ref name='Zsoldos_27'>Zsoldos 2011, p. 27.</ref> He was appointed ''[[ispán]]'' of [[Nyitra County]] in 1188.<ref name='Zsoldos_173'>Zsoldos 2011, p. 173.</ref> He became Palatine at first even the reign of Béla III, assuredly from 1192 to 1193, however according to non-authentic royal charters he already held the office from 1188 and was also mentioned as Palatine in a false diploma issued in 1194.<ref name='Zsoldos_16'>Zsoldos 2011, p. 16.</ref> Beside that high-rank position, Mog also functioned as ''ispán'' of [[Bács County]] between 1192 and 1193.<ref name='Zsoldos_126'>Zsoldos 2011, p. 126.</ref> Thus he was the first known incumbent Palatine who also received an ispánate in addition to the dignity.<ref name='Szőcs_15'>Szőcs 2014, p. 15.</ref> </small></small>
 
−
 
 
−
Jego pierwsza kadencja jako palatyna odzwierciedlała rozwój funkcji tego stanowiska; '''łacińska fraza „''comes''” przywiązana na stałe do tytułu urzędu, termin „''palatinus''” stopniowo zmieniał się na rzeczownik w następnych dziesięcioleciach'''<ref name="Szőcs" />. Według statutu wydanego przez diecezję Veszprém w 1192 r. [[palatyn]] Mog działał jako sędzia w dwóch procesach '''ziemskich''' [[Hahót II Hahold|Haholda II]], który oskarżył pewnego Parisa o wywłaszczenie części majątku Haholda. Drugi proces odbył się między Haholdem a ''udvornici'' z komitatu [[Zala]]. W obu przypadkach Mog orzekł na korzyść Haholda. Jest to pierwsze źródło, gdy palatyn uznał, że nie ma specjalnych rozkazów od króla.<ref name="Szőcs" /> Jest zatem wysoce prawdopodobne, że podczas pierwszej kadencji Mog mógł na stałe ustanowić niezależną ławę sądów palatyńskich. Sądowa rola szczególnej obecności została przekształcona na stanowisko sędziego królewskiego, w wyniku funkcji ekonomicznych sędziego królewskiego przejętych przez [[skarbnik|skarbnika królewskiego]], których godność została ustabilizowana w tym czasie<ref name="Szőcs" />.
 
−
 
 
−
<small><small>His first term as Palatine reflected developments on the functions of the position; the [[Latin]] phrase of "''comes''" worn down permanently from the title of the office, the term "''palatinus''" gradually changed to noun in the following decades.<ref name='Szőcs_15'/> According to a charter issued by the [[Diocese of Veszprém]] in 1192, Palatine Mog functioned as a judge at two land proceedings of Hahold II from the [[Hahót (genus)|''gens'' Hahót]], who accused a certain Paris that he expropriated a portion of Hahold's estate. The second trial was between Hahold and ''udvornici'' from [[Zala County (former)|Zala County]]. In both cases Mog ruled in favor of Hahold. This is the first source when a Palatine judged not only due special orders of the King.<ref name='Szőcs_47'>Szőcs 2014, p. 47.</ref> Thus it is highly probable that an independent palatinal judicial bench was established on a permanent basis during the first term of Mog. The judicial role of special presence was transformed to the position of Judge royal, as a result the Judge royal's economic functions was taken over by the [[Master of the treasury]] which dignity was stabilized during that time.<ref name='Szőcs_48'>Szőcs 2014, p. 48.</ref> </small></small>
 
−
 
 
−
Mog został nominowany po raz drugi na urzad palatyna w 1198 r., zastępując Ezawa.<ref name="Zsoldos" /> Został ponownie [[ispán]]em komitatu [[Bács]] (który był '''przywiązany''' do urzędu godności palatyńskiej)<ref name="Zsoldos" />. Jednak w następnym roku Mog stracił swój urząd. Książę [[II. András|Andrzej]] zawiązał swój spisek przeciwko swojemu starszemu bratu [[Emeryk]]owi, królowi Węgier, z pomocą wielu innych biskupów i '''panów''', w tym  Moga. Próba zamachu stanu została jednak odkryta 10 marca 1199 r., a wojska królewskie rozgromiły armię Andrzeja, a sam książę uciekł do Austrii. Mog utracił wszystkie swoje wpływy polityczne na czas pozostałych rządów Emaryka, a w tej desperackiej sytuacji postanowił w końcu spełnić swoje ślubowanie i w ten sposób przyłączył się do [[IV wyprawa krzyżowa|czwartej krucjaty]]<ref name="Markó" />.
 
  
−
<small><small>Mog was nominated for the second time as head of the palatinal institution in 1198, replacing [[Esau, Palatine of Hungary|Esau]].<ref name='Zsoldos_16'/> He became ''ispán'' of Bács County (which presumably was the first ''[[ex officio]]'' ispánate of the Palatine dignity) again.<ref name='Zsoldos_126'/> However, in the next year Mog lost his office. [[Andrew II of Hungary|Duke Andrew]] hatched his umpteenth conspiracy against his elder brother [[Emeric, King of Hungary]] with the help of many other prelates and lords, including Palatine Mog. However the [[Coup d'état|coup attempt]] was uncovered on 10 March 1199 and royal troops routed Andrew's army while the duke fled to [[Duchy of Austria|Austria]]. Mog lost all of his political influence during the remaining rest of reign of Emeric, and in this desperate situation, he decided to fulfill his vow finally thus he joined to the [[Fourth Crusade]].<ref name='Markó_240'/> </small></small>
+
Jego pierwsza kadencja jako palatyna odzwierciedlała rozwój funkcji tego stanowiska; łacińska fraza „''comes''” przywiązana na stałe do tytułu urzędu, termin „''palatinus''” stopniowo zmieniał się na rzeczownik w następnych dziesięcioleciach<ref name="Szőcs" />. Według statutu wydanego przez diecezję Veszprém w 1192 r. palatyn Mog działał jako sędzia w dwóch procesach ziemskich [[Hahót II Hahold|Haholda II]], który oskarżył pewnego Parisa o wywłaszczenie części majątku Haholda. Drugi proces odbył się między Haholdem a ''[[udvornici]]'' z komitatu [[Zala]]. W obu przypadkach Mog orzekł na korzyść Haholda. Jest to pierwsze źródło, gdy palatyn uznał, że nie ma specjalnych rozkazów od króla.<ref name="Szőcs" /> Jest zatem wysoce prawdopodobne, że podczas pierwszej kadencji Mog mógł na stałe ustanowić niezależną ławę sądów palatyńskich. Sądowa rola ''szczególnej obecności monarchy'' została przekształcona na stanowisko sędziego królewskiego, w wyniku funkcji ekonomicznych sędziego królewskiego przejętych przez [[mistrz skarbu|skarbnika królewskiego]], których godność została ustabilizowana w tym czasie<ref name="Szőcs" />.
  
−
Powrócił na Węgry, gdy [[II. András|Andrzej II]] wstąpił na tron w 1205 r., Po nagłej śmierci jego '''bratanka''' [[III. László|Władysława III]], syna [[Emeryk]]a. Służył jako [[ispán]] komitatu [[Bodrog]] w 1205 roku.<ref>Szabados, György (1999). "Imre és András [Emeryk i Andrzej]". ''Századok''. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): 85–111. ISSN 0039-8098.</ref> Mog uczestniczył w kampanii Andrzeja na rzecz odzyskania [[Halicz]]a i ochrony królestwa dzieci-księcia [[Daniel Romanowicz|Daniela Romanowicza]]. Gdy Andrzej, teraz także „król Galicji i Lodomerii”, wrócił do domu, pozostawił garnizon węgierski w Sanoku pod dowództwem Moga.<ref name="Markó" />
+
Mog został nominowany po raz drugi na urząd palatyna w 1198 r., zastępując Ezawa ([[Ézsau]]).<ref name="Zsoldos" /> Został ponownie [[ispán]]em komitatu [[Bács]] (który był przywiązany do godności palatyńskiej)<ref name="Zsoldos" />. Jednak w następnym roku Mog stracił swój urząd. Książę [[II. András|Andrzej]] zawiązał swój spisek przeciwko swojemu starszemu bratu [[Emeryk]]owi, królowi Węgier, z pomocą wielu innych biskupów i panów, w tym  Moga. Próba zamachu stanu została jednak odkryta 10 marca 1199 r., a wojska królewskie rozgromiły armię Andrzeja, a sam książę uciekł do Austrii. Mog utracił wszystkie swoje wpływy polityczne na czas pozostałych rządów Emeryka, a w tej desperackiej sytuacji postanowił w końcu spełnić swoje ślubowanie i w ten sposób przyłączył się do [[IV wyprawa krzyżowa|czwartej krucjaty]]<ref name="Markó" />.
  
−
<small><small>He returned to Hungary when Andrew II ascended the throne in 1205, following the sudden death of his nephew [[Ladislaus III of Hungary|Ladislaus III]], Emeric's son. He served as ''ispán'' of [[Bács-Bodrog County|Bodrog County]] in 1205.<ref name='Zsoldos_141'>Zsoldos 2011, p. 141.</ref> Mog participated in Andrew's campaign to recapture [[Principality of Halych|Halych]] and protect the realm of the child-prince [[Daniel of Galicia|Daniel Romanovich]]. When Andrew, now also "King of Galicia and Lodomeria" returned to home, he left behind a Hungarian garrison in [[Sanok]] under the leadership of Mog.<ref name='Markó_240'/> </small></small>
+
Powrócił na Węgry, gdy [[II. András|Andrzej II]] wstąpił na tron w 1205 r., po nagłej śmierci bratanka, [[III. László|Władysława III]], syna [[Emeryk]]a. Mog służył jako [[ispán]] komitatu [[Bodrog]] w 1205 roku.<ref>Szabados, György (1999). "Imre és András [Emeryk i Andrzej]". ''Századok''. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): 85–111. ISSN 0039-8098.</ref> Mog uczestniczył w kampanii Andrzeja na rzecz odzyskania [[Halicz]]a i ochrony królestwa dzieci księcia [[Daniel Romanowicz|Daniela Romanowicza]]. Gdy Andrzej, teraz także „król Galicji i Lodomerii”, wrócił do domu, pozostawił garnizon węgierski w Sanoku pod dowództwem Moga.<ref name="Markó" />
  
 
W 1206 r. Mog został mianowany palatynem po raz trzeci<ref name="Zsoldos" /> i [[ispán]]em komitatu [[Sopron]]<ref name="Zsoldos" />. Oprócz tych urzędów był także  [ispán]]em komitatu [[Bihar]] od 1206 do 1207.<ref name="Zsoldos" /> Wkrótce został jednak usunięty z najbliższego kręgu króla i nie otrzymał już żadnej godności<ref name="Markó" />. Zgodnie ze statutem był [ispán]]em komitatu [[Bars]] w 1208 roku.<ref name="Zsoldos" /> W latach 1208–1210 działał jako [[ispán]] komitatu  [[Pozsony]]. Zmarł jakiś czas później<ref name="Zsoldos" />
 
W 1206 r. Mog został mianowany palatynem po raz trzeci<ref name="Zsoldos" /> i [[ispán]]em komitatu [[Sopron]]<ref name="Zsoldos" />. Oprócz tych urzędów był także  [ispán]]em komitatu [[Bihar]] od 1206 do 1207.<ref name="Zsoldos" /> Wkrótce został jednak usunięty z najbliższego kręgu króla i nie otrzymał już żadnej godności<ref name="Markó" />. Zgodnie ze statutem był [ispán]]em komitatu [[Bars]] w 1208 roku.<ref name="Zsoldos" /> W latach 1208–1210 działał jako [[ispán]] komitatu  [[Pozsony]]. Zmarł jakiś czas później<ref name="Zsoldos" />
−
 
−
<small><small>In 1206, Mog was appointed Palatine for the third time<ref name='Zsoldos_17'>Zsoldos 2011, p. 17.</ref> and ''ispán'' of [[Sopron County]].<ref name='Zsoldos_197'>Zsoldos 2011, p. 197.</ref> Beside these offices he also served as ''ispán'' of [[Bihar County]] from 1206 to 1207.<ref name='Zsoldos_138'>Zsoldos 2011, p. 138.</ref> He was soon ousted from the king's innermost circle and has not received high dignity anymore.<ref name='Markó_240'/> According to a charter, he was ''ispán'' of [[Bars County]] in 1208.<ref name='Zsoldos_134'>Zsoldos 2011, p. 134.</ref> Between 1208 and 1210, he functioned as ''ispán'' of [[Pozsony County]]. He died sometime after.<ref name='Zsoldos_183'>Zsoldos 2011, p. 183.</ref> </small></small>
 
  
 
==Źródła==
 
==Źródła==
−
* {{hu icon}} Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' ("The High Officers of the Hungarian State from Saint Stephen to the Present Days&nbsp;– A Biographical Encyclopedia") (2nd edition); Helikon Kiadó Kft., Budapest; {{ISBN|963-547-085-1}}
+
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Saint Stephen do współczesności&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest; ISBN 963-547-085-1.
−
* Szabados, György (1999). "Imre és András [Emeryk i Andrzej]". ''Századok''. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): 85–111. ISSN 0039-8098.
+
* Szabados, György (1999). ''Imre és András'' [''Emeryk i Andrzej'']. ''Századok''. Magyar Történelmi Társulat. '''133''' (1): str. 85–111. ISSN 0039-8098.
−
* {{hu icon}} Szőcs, Tibor (2014). ''A nádori intézmény korai története, 1000–1342'' ("An Early History of the Palatinal Institution: 1000–1342"). ''Subsidia ad historiam medii aevi Hungariae inquirendam'' Vol. 5., Budapest; {{ISBN|978-963-508-697-9}}
+
* Szőcs, Tibor (2014). ''A nádori intézmény korai története, 1000–1342'' [''Wczesna historia instytucji palatynatu: 1000–1342'']. ''Subsidia ad historiam medii aevi Hungariae inquirendam'' Vol. 5. (po węgiersku), Budapest; ISBN 978-963-508-697-9.
−
* {{hu icon}} Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' ("Secular Archontology of Hungary, 1000–1301"). História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. {{ISBN|978-963-9627-38-3}}
+
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN 978-963-9627-38-3.
  
 
==Przypisy==
 
==Przypisy==
Linia 86: Linia 74:
 
|  
 
|  
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
−
  |urzędnik          = Mog
+
  |urzędnik          = Mog (węg.)<br>Moch (węg.)<br>Mok (węg.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
 
  |tytulatura        = Sędzia królewski<br>Palatyn Królestwa Węgier
 
  |tytulatura        = Sędzia królewski<br>Palatyn Królestwa Węgier
Linia 110: Linia 98:
 
  |2. następca      = <small>1. </small>[[Ézsau]]<br><small>2. </small>[[Ézsau]]<br><small>3. </small>[[Győr Csépán]]
 
  |2. następca      = <small>1. </small>[[Ézsau]]<br><small>2. </small>[[Ézsau]]<br><small>3. </small>[[Győr Csépán]]
  
−
  |klan              = [[Hont-Pázmány]] ??
+
  |klan              = [[Hont-Pázmány]] (?)
 
  |ród              =  
 
  |ród              =  
 
  |rodzina          =  
 
  |rodzina          =  

Aktualna wersja na dzień 16:23, 7 mar 2021

Mog został nominowany po raz drugi na urząd palatyna w 1198 r., zastępując Ezawa (Ézsau).

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Sędzia królewski
(1185-1186) 		Następca:
Charena Miskolc Domokos
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1192-1193} 		Następca:
Tamás Ézsau
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1198-1199) 		Następca:
Tamás Ézsau
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1206) 		Następca:
Miklós (palatyn) Győr I. Csépán

Mog, także Moch lub Mok (* nieznana, † po 1210), węgierski wielmoża, trzykrotny palatyn[1], za panowania królów Węgier: Beli III i Emeryka.

Rodzina

Jego pochodzenie jest nieznane, podobnie jak przodkowie; historycy Mór Wertner i Pál Engel przypisali go do klanu Hont-Pázmány jako syna Jakó Hont-Pázmányego z gałęzi Födémes[2], podczas gdy Attila Zsoldos argumentował, że palatyn Mog był identyczny z Mogiem z rodu Csanád, którego syn Michał jest wymieniony w dokumencie z 1237 roku.[3] Mog miał dziecko ze swoją nieznaną z imienia żoną.[1]

Kariera

Mog był lojalnym stronnikiem króla Węgier Beli III. Zobowiązał się wziąć udział w krucjacie do Ziemi Świętej, ale pozwolono mu odroczyć wypełnienie swojego ślubu[1]. Służył jako sędzia królewski między 1185 a 1186.[3] Został mianowany ispánem komitatu Nyitra w 1188 r.[3] Na początku został palatynem za rządów Beli III, zapewne w latach 1192–1193, jednak zgodnie z nieautentycznymi królewskimi przywilejami, był nim już w 1188 r., a także został wymieniony jako palatyn w fałszywym dyplomie wydanym w 1194 r.[3] Oprócz tego wysokiego stanowiska Mog działał również jako ispán komitatu Bács między 1192 a 1193.[3] W ten sposób był pierwszym znanym palatynem, który oprócz godności otrzymał także ispánat[4].

Jego pierwsza kadencja jako palatyna odzwierciedlała rozwój funkcji tego stanowiska; łacińska fraza „comes” przywiązana na stałe do tytułu urzędu, termin „palatinus” stopniowo zmieniał się na rzeczownik w następnych dziesięcioleciach[4]. Według statutu wydanego przez diecezję Veszprém w 1192 r. palatyn Mog działał jako sędzia w dwóch procesach ziemskich Haholda II, który oskarżył pewnego Parisa o wywłaszczenie części majątku Haholda. Drugi proces odbył się między Haholdem a udvornici z komitatu Zala. W obu przypadkach Mog orzekł na korzyść Haholda. Jest to pierwsze źródło, gdy palatyn uznał, że nie ma specjalnych rozkazów od króla.[4] Jest zatem wysoce prawdopodobne, że podczas pierwszej kadencji Mog mógł na stałe ustanowić niezależną ławę sądów palatyńskich. Sądowa rola szczególnej obecności monarchy została przekształcona na stanowisko sędziego królewskiego, w wyniku funkcji ekonomicznych sędziego królewskiego przejętych przez skarbnika królewskiego, których godność została ustabilizowana w tym czasie[4].

Mog został nominowany po raz drugi na urząd palatyna w 1198 r., zastępując Ezawa (Ézsau).[3] Został ponownie ispánem komitatu Bács (który był przywiązany do godności palatyńskiej)[3]. Jednak w następnym roku Mog stracił swój urząd. Książę Andrzej zawiązał swój spisek przeciwko swojemu starszemu bratu Emerykowi, królowi Węgier, z pomocą wielu innych biskupów i panów, w tym Moga. Próba zamachu stanu została jednak odkryta 10 marca 1199 r., a wojska królewskie rozgromiły armię Andrzeja, a sam książę uciekł do Austrii. Mog utracił wszystkie swoje wpływy polityczne na czas pozostałych rządów Emeryka, a w tej desperackiej sytuacji postanowił w końcu spełnić swoje ślubowanie i w ten sposób przyłączył się do czwartej krucjaty[1].

Powrócił na Węgry, gdy Andrzej II wstąpił na tron w 1205 r., po nagłej śmierci bratanka, Władysława III, syna Emeryka. Mog służył jako ispán komitatu Bodrog w 1205 roku.[5] Mog uczestniczył w kampanii Andrzeja na rzecz odzyskania Halicza i ochrony królestwa dzieci księcia Daniela Romanowicza. Gdy Andrzej, teraz także „król Galicji i Lodomerii”, wrócił do domu, pozostawił garnizon węgierski w Sanoku pod dowództwem Moga.[1]

W 1206 r. Mog został mianowany palatynem po raz trzeci[3] i ispánem komitatu Sopron[3]. Oprócz tych urzędów był także [ispán]]em komitatu Bihar od 1206 do 1207.[3] Wkrótce został jednak usunięty z najbliższego kręgu króla i nie otrzymał już żadnej godności[1]. Zgodnie ze statutem był [ispán]]em komitatu Bars w 1208 roku.[3] W latach 1208–1210 działał jako ispán komitatu Pozsony. Zmarł jakiś czas później[3]

Źródła

  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Saint Stephen do współczesności – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest; ISBN 963-547-085-1.
  • Szabados, György (1999). Imre és András [Emeryk i Andrzej]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): str. 85–111. ISSN 0039-8098.
  • Szőcs, Tibor (2014). A nádori intézmény korai története, 1000–1342 [Wczesna historia instytucji palatynatu: 1000–1342]. Subsidia ad historiam medii aevi Hungariae inquirendam Vol. 5. (po węgiersku), Budapest; ISBN 978-963-508-697-9.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN 978-963-9627-38-3.

Przypisy

Mog (węg.)
Moch (węg.)
Mok (węg.)

— Sędzia królewski
Palatyn Królestwa Węgier		 —
Sędzia królewski
Okres od 1185
do 1186
Poprzednik Charena
Następca Miskolc Domokos
Palatyn Królestwa Węgier
Okres od :
(1) 1192, (2) 1198, (3) 1206
do :
(1) 1193, (2) 1199, (3) 1206
Poprzednik 1. Tamás II
2. Tamás II
3. Miklós (palatyn)
Następca 1. Ézsau
2. Ézsau
3. Győr Csépán
Dane biograficzne
Klan Hont-Pázmány (?)
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć po 1210
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon ("Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Saint Stephen do współczesności – Encyklopedia biograficzna") (2. wyd.) (po węgiersku); str. 240. Helikon Kiadó Kft., Budapest; ISBN 963-547-085-1.
  2. ↑ Engel: Genealógia (Genus Hont-Pázmány 5., Födémes branch)
  3. ↑ 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 ("Świecka archontologia Węgier, 1000–1301"). str. 16-17, 27, 126, 134, 138, 141, 173, 183, 197, 338. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Szőcs, Tibor (2014). A nádori intézmény korai története, 1000–1342 ("Wczesna historia instytucji palatynatu: 1000–1342"). Subsidia ad historiam medii aevi Hungariae inquirendam Vol. 5., str. 15, 47-48. Budapest; ISBN 978-963-508-697-9
  5. ↑ Szabados, György (1999). "Imre és András [Emeryk i Andrzej]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): 85–111. ISSN 0039-8098.
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Mog&oldid=51851”