Okręg Alba: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 24 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 42: Linia 42:
 
  |
 
  |
  
−
[[Plik:Provinz_Alba_Romania_CIA2006.png|thumb|left]]
+
[[Plik:Provinz_Alba_Romania_CIA2006.png|thumb|left|600px]]
  
−
'''Fehér megye''' (pol. ''Okręg Alba'', rum. ''Județul Alba'') – [[Okręgi w Rumunii|okręg]] w [[Rumunia|Rumunii]], położony w [[Siedmiogród|Siedmiogrodzie]], w [[Region Centralny (Rumunia)|regionie Centralnym]], ze stolicą w mieście [[Alba Iulia]]. Powiatem partnerskim dla okręgu w Polsce jest [[Powiat bialski]]. Okręg Alba graniczy okręgami [[Okręg Bihor|Bihor]], [[Okręg Kluż|Kluż]], [[Okręg Marusza|Marusza]], [[Okręg Sybin|Sybin]], [[Okręg Vâlcea|Vâlcea]], [[Okręg Hunedoara|Hunedoara]] i [[Okręg Arad|Arad]].
+
[[Plik:Alba County Hungarians.png|thumb|300px|Odsetek Węgrów w okręgu Fehér według spisu z 2011 roku.
 +
{{legend|#FF0000|Węgierska większość powyżej 80%}}
 +
{{legend|#FF813E|Węgierska większość między 50-79%}}
 +
{{legend|#FFFF00|Węgierska mniejszość powyżej 20%}}
 +
{{legend|#9ADAEB|Węgierska mniejszość poniżej 20%}}
 +
{{legend|#818181|Węgierska mniejszość poniżej 10%}}
 +
]]
 +
 
 +
'''Fehér megye''' (pol. ''okręg Alba'', rum. ''Județul Alba'', niem. ''Kreis Karlsburg'') – [[Okręgi w Rumunii|okręg]] w [[Rumunia|Rumunii]], położony w [[Siedmiogród|Siedmiogrodzie]], w [[Region Centralny (Rumunia)|regionie Centralnym]], ze stolicą w mieście [[Alba Iulia]]. Powiatem partnerskim dla okręgu w Polsce jest [[Powiat bialski]]. Okręg Alba graniczy okręgami [[Okręg Bihor|Bihor]], [[Okręg Kluż|Kluż]], [[Okręg Marusza|Marusza]], [[Okręg Sybin|Sybin]], [[Okręg Vâlcea|Vâlcea]], [[Okręg Hunedoara|Hunedoara]] i [[Okręg Arad|Arad]].
 +
{{clear}}
  
 
== Nazwa ==
 
== Nazwa ==
  
−
Nazwa „Alba”, oznaczająca „biały” w języku łacińskim i rumuńskim, pochodzi od nazwy miasta Alba Iulia. W języku węgierskim okręg jest znany jako komitat [[Fehér]] (wę. ''biały''), a po niemiecku jako ''Kreis Karlsburg''.
+
Nazwa „Alba”, oznaczająca „biały” w języku łacińskim i rumuńskim, pochodzi od nazwy miasta Alba Iulia.
 +
 
 +
== Geografia ==
 +
[[File:Judetul Alba 3D map.jpg|300px|left]]
 +
 
 +
Okręg ma powierzchnię 6242 km², z górami zajmującymi około 59% powierzchni.
 +
 
 +
[[Erdélyi-középhegység]] (''Góry Zachodniorumuńskie'') znajdują się na północnym zachodzie; północno-wschodnia strona [[Páring-hegység]] (''grupy Parâng'') − [[Kudzsiri-havasok]] (''góry Șureanu'') i [[Szebeni-havasok]] (''góry Cindrel'') − znajduje się na południu. Na wschodzie znajduje się [[Erdélyi-medence]] (''Płaskowyż Transylwanii'') z głębokimi, ale szerokimi dolinami.
 +
 
 +
Trzy główne elementy rozdziela dolina [[Maros]] (''rzeki Mureș'') i jej dopływy [[Küküllő]] (rum. ''Târnava''), [[Sebes (folyó)|Sebes]] (rum. ''Sebeș'') i [[Aranyos]] (ru. ''Arieș'').
 +
{{clear}}
 +
 
 +
=== Sąsiedzi ===
 +
{{Romanian counties map}}
 +
* na wschodzie okręgi: [[Okręg Sibiu|Sibiu]] i [[Okręg Mureș|Mureș]];
 +
* na zachodzie okręgi: [[Okręg Bihor|Bihor]] i [[Okręg Arad|Arad]];
 +
* na północy [[Okręg Cluj]];
 +
* na południowym zachodzie [[Okręg Hunedoara]];
 +
* na południu [[Okręg Vâlcea]].
 +
{{clear}}
  
 
== Demografia ==
 
== Demografia ==
Linia 56: Linia 84:
 
31 października 2011 ludność liczyła 327,224 co dawało gęstość zaludnienia 52 os./km². W roku 2002 gęstość zaludnienia wynosiła 61 os/km².
 
31 października 2011 ludność liczyła 327,224 co dawało gęstość zaludnienia 52 os./km². W roku 2002 gęstość zaludnienia wynosiła 61 os/km².
  
−
* [[Rumuni]] - 89.9%<ref>{{cite web|url=http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2012/02/Comunicat_DATE_PROVIZORII_RPL_2011.pdf|format=PDF|title=COMUNICAT DE PRESĂ : 2 februarie 2012 privind rezultatele provizorii ale Recensământului Populaţiei şi Locuinţelor – 2011 |website=Recensamantromania.ro|access-date=11 April 2018}}</ref>
+
* [[Rumuni]] - 89.9%
−
* [[Wegrzy]] - 4.8%
+
* [[Węgrzy]] − 4.8%
−
* [[Romowie]] - 4.7%
+
* [[Romowie]] − 4.7%
−
* [[Niemcy]] <small>([[Sasi]] Siedmiogrodzcy)</small> - 0.2%
+
* [[Niemcy]] <small>([[Sasi]] Siedmiogrodzcy)</small> − 0.2%
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
! Rok
 
! Rok
−
! Ludność<ref>National Institute of Statistics, ''[http://www.insse.ro/rpl2002rezgen/18.pdf "Populaţia la recensămintele din anii 1948, 1956, 1966, 1977, 1992, 2002 şi 2011"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060922081325/http://www.insse.ro/rpl2002rezgen/18.pdf |date=2006-09-22 }}''</ref>
+
! Ludność<ref>National Institute of Statistics, ''[http://www.insse.ro/rpl2002rezgen/18.pdf "Populația la recensămintele din anii 1948, 1956, 1966, 1977, 1992, 2002 și 2011"]'' (pdf). [https://web.archive.org/web/20060922081325/http://www.insse.ro/rpl2002rezgen/18.pdf Zarchiwizowano] (pdf) 22 września 2006 na ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine]''.</ref>
 
|-  
 
|-  
 
| 1948
 
| 1948
Linia 86: Linia 114:
 
|}
 
|}
  
−
== Geografia ==
+
== Komunikacja ==
−
{{Romanian counties map}}
+
Drogi krajowe (''drogi europejskie'') na terenie okręgu:
−
 
+
* [[Europastraße 68]] z [[Szeged]] ([[Ungarn]]) przez Sebeș do [[Brașov]]
−
Okręg ma powierzchnię 6242&nbsp;km², z górami zajmującymi około 59% powierzchni.
+
* [[Europastraße 81]] z [[Satu Mare]] przez [[Aiud]]–[[Teiuș]]–Alba Iulia–[[Sebeș]] do [[Bukarest]].
−
 
 
−
Góry Zachodniorumuńskie znajdują się na północnym zachodzie; północno-wschodnia strona grupy Parâng - góry Șureanu i Cindrel - znajduje się na południu. Na wschodzie znajduje się Płaskowyż Transylwanii z głębokimi, ale szerokimi dolinami. Trzy główne elementy rozdziela dolina rzeki Mureș.
 
−
 
 
−
The [[Apuseni Mountains]] are in the northwest; the northeastern side of the [[Parâng Mountains|Parâng]] group - the [[Șureanu Mountains|Șureanu]] and [[Cindrel Mountains|Cindrel]] Mountains - are in the south. In the east there is the [[Transylvanian Plateau]] with deep but wide valleys. The three main elements are separated by the [[Mureș River|Mureș]] River valley.
 
−
 
 
−
The main rivers are the [[Mureș River|Mureș]] River and its tributaries, the [[Târnava River|Târnava]], the [[Sebeș River (Alba)|Sebeș]] and the [[Arieș River (Mureș)|Arieș]].
 
−
 
 
−
=== Sąsiedzi ===
 
−
* [[Sibiu County|Sibiu]] County and [[Mureș County|Mureș]] County to the east.
 
−
* [[Bihor County|Bihor]] County and [[Arad County, Romania|Arad]] County to the west.
 
−
* [[Cluj County|Cluj]] County to the north.
 
−
* [[Hunedoara County|Hunedoara]] County to the southwest.
 
−
* [[Vâlcea County|Vâlcea]] County to the south.
 
  
 
=== Największe miasta ===
 
=== Największe miasta ===
Linia 142: Linia 157:
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|- class="hintergrundfarbe6"
 
|- class="hintergrundfarbe6"
−
! Stadt/Gemeinde
+
! Nazwa rumuńska
−
! Einwohner
+
! Nazwa niemiecka
 +
! Nazwa węgierska
 +
! Liczb mieszkańców
 
|-
 
|-
−
|[[Alba Iulia]] ([[Deutsche Sprache|dt.]] ''Karlsburg'', [[Ungarische Sprache|ung.]] ''Gyulafehérvár'')
+
|[[Alba Iulia]] || [[Karlsburg]] || [[Gyulafehérvár]]
 
|style="text-align:center"| 63.536
 
|style="text-align:center"| 63.536
 
|-
 
|-
−
|[[Sebeș]] (dt. ''Mühlbach'', ung. ''Szászsebes'')
+
|[[Sebeș]] || [[Mühlbach]] || [[Szászsebes]]
 
|style="text-align:center"| 27.019
 
|style="text-align:center"| 27.019
 
|-
 
|-
−
|[[Aiud]] (dt. ''Straßburg'', ung. ''Nagyenyed'')
+
|[[Aiud]] || [[Straßburg]] || [[Nagyenyed]]
 
|style="text-align:center"| 22.876
 
|style="text-align:center"| 22.876
 
|-
 
|-
−
|[[Cugir]] (dt. ''Kudschir'', ung. ''Kudzsir'')
+
|[[Cugir]] || [[Kudschir]] || [[Kudzsir]]
 
|style="text-align:center"| 21.376
 
|style="text-align:center"| 21.376
 
|-
 
|-
−
|[[Blaj]] (dt. ''Blasendorf'', ung. ''Balázsfalva'')
+
|[[Blaj]] || [[Blasendorf]] || [[Balázsfalva]]
 
|style="text-align:center"| 20.630
 
|style="text-align:center"| 20.630
 
|-
 
|-
−
|[[Ocna Mureș]] (dt. ''Miereschhall'', ung. ''Marosújvár'')
+
|[[Ocna Mureș]] || [[Miereschhall]] || [[Marosújvár]]
 
|style="text-align:center"| 13.036
 
|style="text-align:center"| 13.036
 
|-
 
|-
−
|[[Zlatna]] (dt. ''Klein Schlatten'', ung. ''Zalatna'')
+
|[[Zlatna]] || [[Klein Schlatten]] || [[Zalatna]]
 
|style="text-align:center"| {{0}}7.490
 
|style="text-align:center"| {{0}}7.490
 
|-
 
|-
−
|[[Câmpeni]] (dt. ''Topesdorf'', ung. ''Topánfalva'')
+
|[[Câmpeni]] || [[Topesdorf]] || [[Topánfalva]]
 
|style="text-align:center"| {{0}}7.221
 
|style="text-align:center"| {{0}}7.221
 
|-
 
|-
−
|[[Teiuș]] (dt. ''Dreikirchen'', ung. ''Tövis'')
+
|[[Teiuș]] || [[Dreikirchen]] || [[Tövis]]
 
|style="text-align:center"| {{0}}6.695
 
|style="text-align:center"| {{0}}6.695
 
|-
 
|-
−
|[[Ighiu]] (dt. ''Grabendorf'', ung. ''Magyarigen'')
+
|[[Ighiu]] || [[Grabendorf]] || [[Magyarigen]]
 
|style="text-align:center"| {{0}}6.283
 
|style="text-align:center"| {{0}}6.283
 
|-
 
|-
−
|[[Săsciori (Alba)|Săsciori]] (dt. ''Schweis'', ung. ''Szászcsór'')
+
|[[Săsciori (Alba)|Săsciori]] || [[Schweis]] || [[Szászcsór]]
 
|style="text-align:center"| {{0}}5.757
 
|style="text-align:center"| {{0}}5.757
 
|-
 
|-
−
|[[Abrud]] (dt. ''Groß Schlatten'', ung. ''Abrudbánya'')
+
|[[Abrud]] || [[Groß Schlatten]] || [[Abrudbánya]]
 
|style="text-align:center"| {{0}}5.072
 
|style="text-align:center"| {{0}}5.072
 
|-
 
|-
−
|[[Vințu de Jos]] (dt. ''Unterwintz'', ung. ''Alvinc'')
+
|[[Vințu de Jos]] || [[Unterwintz]] || [[Alvinc]]
 
|style="text-align:center"| {{0}}4.801
 
|style="text-align:center"| {{0}}4.801
 
|-
 
|-
−
|[[Unirea (Alba)|Unirea]] (dt. ''Oberwinz'', ung. ''Felvinc'')
+
|[[Unirea (Alba)|Unirea]] || [[Oberwinz]] || [[Felvinc]]
 
|style="text-align:center"| {{0}}4.796
 
|style="text-align:center"| {{0}}4.796
 
|-
 
|-
−
|[[Jidvei]] (dt. ''Seiden'', ung. ''Zsidve'')
+
|[[Jidvei]] || [[Seiden]] || [[Zsidve]]
 
|style="text-align:center"| {{0}}4.617
 
|style="text-align:center"| {{0}}4.617
 
|-
 
|-
−
|colspan="2" style="background:#FFFFFF"| <small>(Stand: 20. Oktober 2011)</small><ref name="vz2011" />
+
|colspan="2" style="background:#FFFFFF"| <small>(Stan na 20 października 2011)</small><ref>[http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2013/07/sR_Tab_8.xls Volkszählung 2011 in Rumänien] (MS Excel; 1,3 MB)</ref>
 
|}
 
|}
  
−
== Gminy miejskie i miasta: ==
+
=== Gminy ===
−
* [[Abrud]]
 
−
* [[Aiud]]
 
−
* [[Alba Iulia]]
 
−
* [[Baia de Arieș]]
 
−
* [[Blaj]]
 
−
* [[Câmpeni]]
 
−
* [[Cugir]]
 
−
* [[Ocna Mureș]]
 
−
* [[Sebeș]]
 
−
* [[Teiuș]]
 
−
* [[Zlatna]]
 
−
 
 
−
Gminy:
 
 
{{Układ wielokolumnowy|liczba=3|
 
{{Układ wielokolumnowy|liczba=3|
 
* [[Gmina Albac|Albac]]
 
* [[Gmina Albac|Albac]]
Linia 295: Linia 299:
 
|
 
|
 
{{Jednostka administracyjna infobox
 
{{Jednostka administracyjna infobox
−
  |nazwa                          = Fehér megye (węg.)<br> Okręg Alba
+
  |nazwa                          = Fehér megye (węg.)<br><small>okręg Alba (pol.<br>Kreis Karlsburg (niem.)</small>
 
  |nazwa oryginalna                = Județul Alba (rum.)
 
  |nazwa oryginalna                = Județul Alba (rum.)
 
  |dopełniacz nazwy                =  
 
  |dopełniacz nazwy                =  
Linia 338: Linia 342:
 
}}
 
}}
 
{{AB infobox térkép}}
 
{{AB infobox térkép}}
 +
[[Plik:RSR Jud Alba.png|thumb|150px|Herb dystryktu Alba, w czasach realnego socjalizmu]]
 +
[[Plik:Interbelic Alba County CoA.png|thumb|150px|Herb hrabstwa Alba, w okresie międzywojennym]]
 
|}
 
|}
  
−
[[Kategoria:Okręg Alba| ]]
+
[[Kategoria:Geografia]]
−
[[Kategoria:Okręgi Rumunii|Alba]]
+
[[Kategoria:Geografia Siedmiogrodu]]
 +
[[Kategoria:Okręgi Siedmiogrodu]]
 +
[[Kategoria:Okręgi Rumunii]]

Aktualna wersja na dzień 16:24, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.


Strona Autorzy Nota
[5] [6] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku niemieckim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku niemieckim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[7] [8] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Plik:Provinz Alba Romania CIA2006.png
600px
Plik:Alba County Hungarians.png
Odsetek Węgrów w okręgu Fehér według spisu z 2011 roku.
  Węgierska większość powyżej 80%
  Węgierska większość między 50-79%
  Węgierska mniejszość powyżej 20%
  Węgierska mniejszość poniżej 20%
  Węgierska mniejszość poniżej 10%

Fehér megye (pol. okręg Alba, rum. Județul Alba, niem. Kreis Karlsburg) – okręg w Rumunii, położony w Siedmiogrodzie, w regionie Centralnym, ze stolicą w mieście Alba Iulia. Powiatem partnerskim dla okręgu w Polsce jest Powiat bialski. Okręg Alba graniczy okręgami Bihor, Kluż, Marusza, Sybin, Vâlcea, Hunedoara i Arad.

Nazwa

Nazwa „Alba”, oznaczająca „biały” w języku łacińskim i rumuńskim, pochodzi od nazwy miasta Alba Iulia.

Geografia

300px

Okręg ma powierzchnię 6242 km², z górami zajmującymi około 59% powierzchni.

Erdélyi-középhegység (Góry Zachodniorumuńskie) znajdują się na północnym zachodzie; północno-wschodnia strona Páring-hegység (grupy Parâng) − Kudzsiri-havasok (góry Șureanu) i Szebeni-havasok (góry Cindrel) − znajduje się na południu. Na wschodzie znajduje się Erdélyi-medence (Płaskowyż Transylwanii) z głębokimi, ale szerokimi dolinami.

Trzy główne elementy rozdziela dolina Maros (rzeki Mureș) i jej dopływy Küküllő (rum. Târnava), Sebes (rum. Sebeș) i Aranyos (ru. Arieș).

Sąsiedzi

Romanian Counties

Demografia

W 2011 roku liczył 373 710 mieszkańców[1].

31 października 2011 ludność liczyła 327,224 co dawało gęstość zaludnienia 52 os./km². W roku 2002 gęstość zaludnienia wynosiła 61 os/km².

Rok Ludność[2]
1948 361,062
1956 370,800
1966 382,786
1977 409,634
1992 414,227
2002 382,747
2011 327,224

Komunikacja

Drogi krajowe (drogi europejskie) na terenie okręgu:

Największe miasta

Największe miasta w okręgu (2007):

Nazwa węgierska Nazwa rumuńska Ranga Ludność (osoby)
Plik:Sala unirii alba iulia.jpg
Gyulafehérvár
Plik:Sebes Central Plaza.JPG
Szászsebes
1. Gyulafehérvár Alba Iulia stolica okręgu 66 842
2. Szászsebes Sebeș miasto powiatowe 29 225
3. Kudzsir Cugir miasto 26 561
4. Nagyenyed Aiud miasto powiatowe 26 367
5. Balázsfalva Blaj miasto powiatowe 20 910
6. Marosújvár Ocna Mureș miasto 15 268
8. Zalatna Zlatna miasto 8335
7. Topánfalva Câmpeni miasto 7909
9. Tövis Teiuș miasto 7364
10. Abrudbánya Abrud miasto 5865
11. Aranyosbánya Baia de Arieș miasto 4490

Największe miasta

Największe miasta w okręgu (2011):

Nazwa rumuńska Nazwa niemiecka Nazwa węgierska Liczb mieszkańców
Alba Iulia Karlsburg Gyulafehérvár 63.536
Sebeș Mühlbach Szászsebes 27.019
Aiud Straßburg Nagyenyed 22.876
Cugir Kudschir Kudzsir 21.376
Blaj Blasendorf Balázsfalva 20.630
Ocna Mureș Miereschhall Marosújvár 13.036
Zlatna Klein Schlatten Zalatna 07.490
Câmpeni Topesdorf Topánfalva 07.221
Teiuș Dreikirchen Tövis 06.695
Ighiu Grabendorf Magyarigen 06.283
Săsciori Schweis Szászcsór 05.757
Abrud Groß Schlatten Abrudbánya 05.072
Vințu de Jos Unterwintz Alvinc 04.801
Unirea Oberwinz Felvinc 04.796
Jidvei Seiden Zsidve 04.617
(Stan na 20 października 2011)[3]

Gminy

Galeria

Przypisy

  1. ↑ Populaţia stabilă pe judeţe, municipii, oraşe şi localităti componenete la RPL_2011 (rum.). Institutul Naţional de Statistică. [dostęp 2021-03-01].
  2. ↑ National Institute of Statistics, "Populația la recensămintele din anii 1948, 1956, 1966, 1977, 1992, 2002 și 2011" (pdf). Zarchiwizowano (pdf) 22 września 2006 na Wayback Machine.
  3. ↑ Volkszählung 2011 in Rumänien (MS Excel; 1,3 MB)

Youtube

Fehér megye (węg.)
okręg Alba (pol.
Kreis Karlsburg (niem.)
Județul Alba (rum.)

— okręg —
Charakterystyczne obiekty
Charakterystyczne obiekty
100x130px
 [[Plik:{{|{{{opis flagi}}}|1|mainsnak|datavalue|value}}|100x130px|border| alt=Flaga|center]]
Herb Flaga
Państwo 22x20px Rumunia
Siedziba Alba Iulia
Powierzchnia 6 242 km²
  • liczba ludności 373 710
  • gęstość zaludnienia 61 os./km²
Nr kierunkowy 58
Tablice rejestracyjne AB
Strona internetowa

Położenie na mapie {{{nazwa mapy}}}

[[Plik:{{{mapa}}}|240x240px]]
Multimedia w Wikimedia Commons
Plik:RSR Jud Alba.png
Herb dystryktu Alba, w czasach realnego socjalizmu
Plik:Interbelic Alba County CoA.png
Herb hrabstwa Alba, w okresie międzywojennym
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Okręg_Alba&oldid=51854”