Bitwy Czarnej Armii: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 37 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1a]]
+
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 10: Linia 10:
 
|
 
|
 
|}
 
|}
 +
 +
== W czasach króla Macieja ==
  
 
{| class="toccolours collapsible collapsed" style="width:100%"
 
{| class="toccolours collapsible collapsed" style="width:100%"
Linia 15: Linia 17:
 
|-
 
|-
 
|
 
|
−
[[File:Adolf Liebscher - Jiří z Poděbrad nad obklíčenými vojsky.jpg|thumb|left|150px|[[Adolf Liebscher]]: Jerzy z Podjebradów obserwuje otaczającą armię Macieja.]]
+
[[File:Adolf Liebscher – Jiří z Poděbrad nad obklíčenými vojsky.jpg|thumb|left|150px|[[Adolf Liebscher]]: Jerzy z Podjebradów obserwuje otaczającą armię Macieja.]]
  
 
[[File:Jindrich-podebradsky-proti-uherskemu-vojsku.jpg|left|thumb|150px|Věnceslav Černý: Zwycięstwo Henryka Podiebrada nad Węgrami pod Uherskim Brodem w 1469 roku]]
 
[[File:Jindrich-podebradsky-proti-uherskemu-vojsku.jpg|left|thumb|150px|Věnceslav Černý: Zwycięstwo Henryka Podiebrada nad Węgrami pod Uherskim Brodem w 1469 roku]]
Linia 33: Linia 35:
 
[[File:Salgovar 03.jpg|thumb|left|150px|Zamek Salgó. Zajęty przez – wówczas wroga – Jana Jiskrę w 1450 roku, odzyskany przez Macieja w 1460 roku. Zgodnie z tradycją Maciej został ranny w twarz, a blizna rozgniewała go do tego stopnia, że rozpoczął atak na pobliski Zagyvafő i zrównał dwa zamki na ziemię.<ref name="várak" />]]
 
[[File:Salgovar 03.jpg|thumb|left|150px|Zamek Salgó. Zajęty przez – wówczas wroga – Jana Jiskrę w 1450 roku, odzyskany przez Macieja w 1460 roku. Zgodnie z tradycją Maciej został ranny w twarz, a blizna rozgniewała go do tego stopnia, że rozpoczął atak na pobliski Zagyvafő i zrównał dwa zamki na ziemię.<ref name="várak" />]]
  
−
[[File:Oostr1477.png|thumb|left|150px|Ziemie austriackie w 1477 r]]
+
[[File:Oostr1477.png|thumb|left|150px|Ziemie austriackie w 1477 r.]]
  
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
Linia 59: Linia 61:
 
|-
 
|-
 
!class="unsortable" style="width:5px; border-right:#f0f0f0 solid 0px" |  
 
!class="unsortable" style="width:5px; border-right:#f0f0f0 solid 0px" |  
−
!style="width:20px; border-left:#f0f0f0 solid 0px" |War/
+
!style="width:20px; border-left:#f0f0f0 solid 0px" |Przeciwnik
−
!style="width:20px"|Type
+
!style="width:20px"|Typ
−
!style="width:20px"|Size
+
!style="width:20px"|Skala
 
!style="width:40px"|Data
 
!style="width:40px"|Data
 
!style="width:300px"|Miejsce
 
!style="width:300px"|Miejsce
−
!style="width:320px"|Captain(s) commissioned
+
!style="width:320px"|Kapitan(-owie) uczestniczacy
−
!style="width:75px|Outcome
+
!style="width:75px|Wynik
 
|-
 
|-
 
| style="background:#f9da00;" | || style="text-align:center;"| Cz.
 
| style="background:#f9da00;" | || style="text-align:center;"| Cz.
Linia 148: Linia 150:
 
| 1480
 
| 1480
 
| [[Radkersburg]], [[Księstwo Styrii]]
 
| [[Radkersburg]], [[Księstwo Styrii]]
−
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Szapolyai István]]<ref name="Gero 2">[http://www.kislexikon.hu/szapolyai.html]. [dostęp:2010-10-02].</ref>[[File:TransilvaniaSigilium1550.png|22x20px]] Szekler Jakab<ref name="szeklers">Ferencz Kállay (1829). ''[https://books.google.com/?id=tDo-AAAAYAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Historiai értekezés a' nemes székely nemzet' eredetéről: hadi és polgári intézeteiről a régi időkben]'' [Historical discourse about the origin of the 'magnanimous szekler nation' : military and civil institutes in the past times.] (po węgiersku). Nagyenyed, Hungary: Fiedler Gottfried. s. 247. [dostęp:2010-10-09].</ref>
+
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Szapolyai István]]<ref name="Gero 2">[http://www.kislexikon.hu/szapolyai.html]. [dostęp:2010-10-02].</ref>[[File:TransilvaniaSigilium1550.png|22x20px]]<br>Szekler Jakab<ref name="szeklers">Ferencz Kállay (1829). ''[https://books.google.com/?id=tDo-AAAAYAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Historiai értekezés a' nemes székely nemzet' eredetéről: hadi és polgári intézeteiről a régi időkben]'' [Historical discourse about the origin of the 'magnanimous szekler nation' : military and civil institutes in the past times.] (po węgiersku). Nagyenyed, Hungary: Fiedler Gottfried. s. 247. [dostęp:2010-10-09].</ref>
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
|-
 
|-
Linia 187: Linia 189:
 
| style="text-align:center;"|
 
| style="text-align:center;"|
 
| 1479
 
| 1479
−
| [[Breadfield]], [[Królestwo Węgier]]
+
| [[Bitwa na Chlebowym Polu|Chlebowe Pole]], [[Królestwo Węgier]]
 
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Kinizsi Pál]]<br/>
 
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Kinizsi Pál]]<br/>
 
[[File:Coa Hungary Family Báthory.svg|22x20px]] [[File:TransilvaniaSigilium1550.png|22px|border]] [[Báthori V. István]]<br/>
 
[[File:Coa Hungary Family Báthory.svg|22x20px]] [[File:TransilvaniaSigilium1550.png|22px|border]] [[Báthori V. István]]<br/>
Linia 216: Linia 218:
 
| 1463
 
| 1463
 
| [[Jajce]], [[Bośnia]]
 
| [[Jajce]], [[Bośnia]]
−
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] Kállay V. János<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] Parlagi György<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] Kállay I. Pál<ref>Iván Nagy; Stephen Friebeisz (1857–1868). ''[https://archive.org/stream/magyarorszgcsal02friegoog/magyarorszgcsal02friegoog_djvu.txt Magyarország családai czimerekkel és nemzékrendi táblákkal, volume 2]'' [Heraldyka (szlachecki) rodzin Węgier z tablicami genealogicznymi, 2. książka] (po węgiersku) (7th ed.). Pest, Hungary: Ráth Mór, Helikon Kiadó (reprint). ISBN 963-207-774-1. Zarchiwizowane z oryginału 9 marca 2007. [dostęp:2010-10-03].</ref><br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Provost (religion)|Provost]] Gaspar Bak of Berend<ref name="Bánlaky3">József Bánlaky (1929). "b) Az 1483–1489. évi hadjárat Frigyes császár és egyes birodalmi rendek ellen. Mátyás erőlködései Corvin János trónigényeinek biztosítása érdekében. A király halála." [B. Kampania w latach 1483–1489 przeciwko Fryderykowi i niektórym majątkom cesarskim. Walka Macieja o zdobycie tronu dla Jánosa Korwina. Śmierć króla.]. A magyar nemzet hadtörténelme [Historia militarna narodu węgierskiego] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. Zarchwizowano z [http://www.mek.sk/09400/09477/html/0011/878.html oryginału] z 5 lipca 2011. [dostęp:2011-06-27].</ref>
+
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] Kállay V. János<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] Parlagi György<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] Kállay I. Pál<ref>Iván Nagy; Stephen Friebeisz (1857–1868). ''[https://archive.org/stream/magyarorszgcsal02friegoog/magyarorszgcsal02friegoog_djvu.txt Magyarország családai czimerekkel és nemzékrendi táblákkal, volume 2]'' [Heraldyka (szlachecki) rodzin Węgier z tablicami genealogicznymi, 2. książka] (po węgiersku) (7th ed.). Pest, Hungary: Ráth Mór, Helikon Kiadó (reprint). ISBN 963-207-774-1. Zarchiwizowane z oryginału 9 marca 2007. [dostęp:2010-10-03].</ref><br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Provost (religion)|Provost]] Gaspar Bak of Berend<ref name="Bánlaky3">József Bánlaky (1929). "Megjegyzések. Elmélkedések." [Uwagi. Rozważania.]. ''[http://mek.oszk.hu/09400/09477/html/0011/831.html A magyar nemzet hadtörténelme]'' [Historia militarna narodu węgierskiego] (po wegiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. [dostęp:2011-06-27].</ref>
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo <br/>([[Siege of Jajce|Szczegóły]])
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo <br/>([[Siege of Jajce|Szczegóły]])
 
|-
 
|-
Linia 269: Linia 271:
 
| 1488
 
| 1488
 
| [[Naples]], [[Królestwo Neapolu]]
 
| [[Naples]], [[Królestwo Neapolu]]
−
| Oddziały pomocnicze dla jego teścia króla neapolitańskiego<ref name="Szilagyi" /></ref>
+
| Oddziały pomocnicze dla jego teścia króla neapolitańskiego<ref name="Szilagyi" />
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
|-
 
|-
Linia 311: Linia 313:
 
| 1484
 
| 1484
 
| [[Temesvár]], [[Królestwo Węgier]]
 
| [[Temesvár]], [[Królestwo Węgier]]
−
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Kinizsi Pál]]<ref>Kenneth M. Setton (1978). ''[https://books.google.com/?id=0Sz2VYI0l1IC&pg=PA399&lpg=PA399&dq=1484+Kilia+Akkerman The papacy and the Levant, 1204–1571, volume 1]''. Philadelphia, PA: American Philosophical Society. str. 400. ISBN 0-87169-127-2. [dostęp:2010-10-04].</ref>
+
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Kinizsi Pál]]<ref name="Corvin" />
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
|-
 
|-
Linia 332: Linia 334:
 
[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] Dóczy Péter<br/>
 
[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] Dóczy Péter<br/>
 
[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] Dóczy László<br/>
 
[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] Dóczy László<br/>
−
[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] Dóczy Francis<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] Nifor Imre<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] Chepely János<br/>[[File:CoatOfArmsOfJovanStefanovicBrankoZwc.png|22x20px|border]] [[Vuk Grgurević]]<ref>Szentkláray Jenő (2008). "Temesvár és vidéke" [Timișoara i okolice]. ''[http://www.tankonyvtar.hu/konyvek/osztrak-magyar/osztrak-magyar-081204-561 Az Osztrák-Magyar Monarchia Irásban és Képben]'' [Monarchia austro-węgierska (przedstawiona) w tekście i na zdjęciach] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Kempelen Farkas Digitális Tankönyvtár. [dostęp:2010-10-04].</ref><ref>Franz Babinger; Ralph Manheim; William C. Hickman (19 października 1992). "Mehmed in Wallachia and Moldavia". ''[https://books.google.com/?id=PPxC6rO7vvsC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Mehmed the Conqueror and His Time]''. Princeton, New Jersey, USA: Princeton University Press. str. 349. ISBN 0-691-01078-1. [dostęp:2010-10-21].</ref>
+
[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] Dóczy Francis<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] Nifor Imre<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] Chepely János<br/>[[File:CoatOfArmsOfJovanStefanovicBrankoZwc.png|22x20px|border]] [[Vuk Grgurević]]<ref name="Szentkláray" />
 +
<ref>Franz Babinger; Ralph Manheim; William C. Hickman (19 października 1992). "Mehmed in Wallachia and Moldavia". ''[https://books.google.com/?id=PPxC6rO7vvsC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Mehmed the Conqueror and His Time]''. Princeton, New Jersey, USA: Princeton University Press. str. 349. ISBN 0-691-01078-1. [dostęp:2010-10-21].</ref>
 
{{col-2}}
 
{{col-2}}
 
[[File:CoatOfArmsOfJovanStefanovicBrankoZwc.png|22x20px]] Jaksics Demeter<br/>
 
[[File:CoatOfArmsOfJovanStefanovicBrankoZwc.png|22x20px]] Jaksics Demeter<br/>
Linia 357: Linia 360:
 
| 1469
 
| 1469
 
| [[Vilémov (Havlíčkův Brod District)|Vilémov]], [[Kingdom of Bohemia]]<!-- The clash took place near the village of Vilémov in eastern Bohemia -->
 
| [[Vilémov (Havlíčkův Brod District)|Vilémov]], [[Kingdom of Bohemia]]<!-- The clash took place near the village of Vilémov in eastern Bohemia -->
−
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]] (poddanie się){{#tag:ref|Matthias' attack followed a papal call for crusade against the heretic Bohemian king. He was promised that Frederick III would join, but it remained oral aid. The Porażka at Vilémov happened to be a poddanie się by Matthias without actual battle due to him wrongly choosing the battleground. He was easily encircled by György of Poděbrady and was left with no option but to set an agreement. They met in a cottage in Ouhrov where they settled the conflict under the terms by which Matthias would help György's coronation be acknowledged by [[Pope Pál II]]. Furthermore, the succession of the Bohemian crown was set between the two kings with György ruling until his death and Matthias inheriting the throne afterwards. Matthias was set free in the counterpart though he abrogated the deal by crowning himself [[King of Bohemia]] shortly after.<ref name="stklaray 2">{{cite book|url = http://www.tankonyvtar.hu/konyvek/osztrak-magyar/osztrak-magyar-081204-685|chapter = Csehország története|trans-chapter=History of the Czechy}}</ref><ref>{{cite web
+
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]] (poddanie się)<ref><small><sup>'''Uwaga:2'''</sup></small> Atak Macieja nastąpił po papieskim wezwaniu do krucjaty przeciwko heretyckiemu królowi Czech. Obiecano mu, że Fryderyk III dołączy, ale pozostała pomoc ustna. Porażka pod Vilémovem była przypadkiem poddania się Macieja bez faktycznej bitwy, ponieważ źle wybrał pole bitwy. Łatwo otoczył go Jerzy z Podiebradów i nie pozostało mu nic innego, jak tylko zawrzeć porozumienie. Spotkali się w chacie w Ouhrovie, gdzie rozstrzygnęli konflikt na warunkach, na których Maciej pomógł uzyskać uznanie korony Jerzego przez papieża Pawła II. Co więcej, sukcesja czeskiej korony została ustalona między dwoma królami pod władzą Jerzego aż do jego śmierci, a następnie Maciej odziedziczył tron. Dzieki temu Maciej został uwolniony, aczkolwiek uchylił umowę, koronując się wkrótce na króla Czech. [29] [30]</ref><ref>"Csehország története" [Historia Czech]. http://www.tankonyvtar.hu/konyvek/osztrak-magyar/osztrak-magyar-081204-685</ref><ref>''[http://icv.vlada.cz/en/tema/Gy%C3%B6rgy-of-podebrady--71162/tmplid-676 György of Podebrady]''. Government Information Center of the CR, 26 kwietnia 2010. [dostęp:2010-10-06]</ref>
−
| url        = http://icv.vlada.cz/en/tema/György-of-podebrady--71162/tmplid-676
 
−
| title      = György of Podebrady
 
−
| date        = 26 April 2010
 
−
| publisher  = Government Information Center of the CR
 
−
| location    = [[Prague]], Czech Republic
 
−
| accessdate = 6 October 2010
 
−
}}</ref>
 
 
| style="background:#ffa07a;"|Porażka
 
| style="background:#ffa07a;"|Porażka
 
|-
 
|-
Linia 379: Linia 375:
 
| style="text-align:center;"|
 
| style="text-align:center;"|
 
| 1469
 
| 1469
−
| [[Špilberk Castle]], [[Margrabstwo Morawskie]]
+
| [[Špilberk]] Zamek, [[Margrabstwo Morawskie]]
 
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<ref>[http://www.spilberk.cz/?lang=en&pg=zobraz&co=spilberk-castle "Spilberk Castle"]]. Brno, Czech Republic: Muzeum města Brna. 26 kwietnia 2010. [dostęp:2010-10-06].</ref>
 
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<ref>[http://www.spilberk.cz/?lang=en&pg=zobraz&co=spilberk-castle "Spilberk Castle"]]. Brno, Czech Republic: Muzeum města Brna. 26 kwietnia 2010. [dostęp:2010-10-06].</ref>
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
Linia 404: Linia 400:
 
| 1471
 
| 1471
 
| [[Nitra]], [[Królestwo Węgier]]
 
| [[Nitra]], [[Królestwo Węgier]]
−
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Szapolyai Imre]]{{#tag:ref|Several sources differ whether a siege, sparse fightings, or retreat caused by famine occurred during the Polish-Hungarian conflict. Caused and followed by an internal revolt of [[Upper nobility (Królestwo Węgier)|Hungarian nobles]] and religious leaders led by [[Janus Pannonius]], [[János Vitéz (archbishop)|János Vitéz]], and [[Szapolyai Imre]]. Casimir IV of Poland was invited and supported by the rebelling nobles so he stepped in and sent his son [[Saint Casimir|Casimir]] as a pretender to the Hungarian throne. He was promised Hungarian reinforcement as the nobles were to join him when he crossed the border. He led his army of 12,000 men towards [[Košice|Kassa]] where he was about to take the city without resistance. Meanwhile, Matthias was able to settle his dispute with the rebelling factions and convinced them to take his side. The parties agreed and so did Zápolya along with Nicolaus Chiupor de Monoszló who stopped the approaching Polish invasion from attempting to besiege Kassa by taking the city before him and fortifying themselves in. The prince turned to Nitra instead and occupied it. Matthias arrived there to liberate the city with his army of 16,000 mercenaries and banderias (banners). From this point on, the events are unclear; what is sure is that Casimir retreated with an escort cavalry and the rest of the Polish main forces were released shortly after. Finally the conflict was settled in the [[Treaty of Ófalu]]<ref>Csukovits Enikő (2008). ''Mátyás és a humanizmus'' [''Maciej i humanizm'']. Nemzet és emlékezet (po wegiersku). Budapest, Hungary: Osiris Kiadó. str. 92–105. ISBN 978-963-389-981-6.</ref> Contemporary historians' presentations differ on the causes of the outcome. Italian historian [[Antonio Bonfini]] commissioned by Matthias refers to it as being a siege, which resulted in heavy loss for the besieged due to famine for the first wave. He states that the second wave of Poles was slaughtered by peasants and citizents while marching home, while the prince fled days before, after meeting Matthias and had been spared by him.<ref name="Bonfini">Antonio Bonfini (1995) [1568]. ''[https://web.archive.org/web/20100605155216/http://www.bkiado.hu/doku/html/bonfini.html Rerum Hungaricum Decades]'' [''Dziesięć tomów węgierskich''] (po wegiersku). Budapest, Hungary: Balassi Kiadó (reprint). ISBN 963-506-040-8. Zarchiwizowabe z oryginału w 5 czerwca 2010. [dostęp:2010-10-09].</ref> Hungarian [[Johannes de Thurocz]] agrees while adding that a counterattack followed the events where Hungarians attacked the counties of [[Zemplén County|Zemplén]] and [[Sáros County|Sáros]] still under Polish possession and drove them out and intruded into Poland as well for prowling (it is worth noting that these events show remarkable similarities to those that took place two years later).<ref>Thuróczy János (2001) [1488]. ''[http://mek.oszk.hu/03000/03094/# A magyarok krónikája és Siralmas ének (Rogerius mester)]'' [Kronika Węgrów] (słowo mówione (mp3)) (po węgiersku). Budapest, Hungary: Osiris Kiadó (reprint). ISBN 963-389-129-9. [dostęp:2010-10-09].</ref> While Polish historian [[Jan Długosz]] argues that the incursion happened upon invitation and that no state of war came into existence. He recalls the nobility's actions as betrayal and Casimir's steps as aid or some sort of help for the counts of Hungary. He also questions the circumstances of the retreat claiming it was a peaceful return after Casimir IV met with the Pope [[Sixtus IV]]'s emissary in [[Kraków]] who intervened and urged the maintenance of peace.<ref>Jan Długosz (1712). ''Historiae Polonicae liber XIII.et ultimus'' (po łac). str. 470–473. ASIN B001C6WHOI.</ref> Based upon the aforementioned, the causes of retreat might be (any or multiple):
+
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Szapolyai Imre]]<ref><small><sup>'''Uwaga:3'''</sup></small> Kilka źródeł różni się, niezależnie od tego, czy podczas konfliktu polsko-węgierskiego miało miejsce oblężenie, rzadkie walki czy odwrót spowodowany głodem. Spowodowane i poprzedzone wewnętrznym buntem węgierskiej szlachty i przywódców religijnych pod przewodnictwem Janusza Pannoniusza, Jana Vitéza i Emeryka Zápolya. Polski król Kazimierz IV został zaproszony i wsparty przez zbuntowaną szlachtę, więc wkroczył i wysłał syna Kazimierza jako pretendenta na tron węgierski. Obiecano mu węgierskie wzmocnienie, gdyż szlachta miała dołączyć do niego, gdy tylko przekroczył granicę. Poprowadził swoją armię 12 000 ludzi w kierunku Koszyć, gdzie miał zamiar przejąć miasto bez oporu. Tymczasem Maciej był w stanie rozstrzygnąć spór ze zbuntowanymi frakcjami i przekonał ich, by stanęli po jego stronie. Strony zgodziły się, podobnie jak Zápolya i Mikołaj Cupora de Monoszló, który powstrzymał zbliżającą się polską inwazję od próby oblężenia Koszyc przez zajęcie miasta przed nim i umocnienia się. Książę Kazimierz zamiast tego zajął Nitrę. Maciej przybył tam, aby wyzwolić miasto ze swoją armią 16 000 najemników i chorągwi możnowładców. Od tego momentu wydarzenia są niejasne; pewne jest to, że Kazimierz wycofał się z eskortą jazdy, a reszta polskich sił głównych została '''wypuszczona''' wkrótce potem. Ostatecznie konflikt został rozstrzygnięty w [[traktacie z Falu]] [36] Prezentacje współczesnych historyków różnią się przyczynami tego wyniku. Włoski historyk Antonio Bonfini na zlecenie Macieja nazywa to oblężeniem, które spowodowało początkowo ciężkie straty dla oblężonych z powodu głodu. Twierdzi, że druga grupa Polaków została wymordowana przez chłopów i obywateli podczas marszu do domu, podczas gdy książę uciekł kilka dni wcześniej, po spotkaniu z Maciejem i został oszczędzony przez niego [37]. Węgier Johannes de Thurocz zgadza się, dodając, że kontratak nastąpił po wydarzeniach, w których Węgrzy zaatakowali komitaty [[Zemplén]] i [[Sáros]] nadal będące w posiadaniu Polaków, wypędzili je i wtargnęli również do Polski w celu prześladowania (warto zauważyć, że wydarzenia te wykazują niezwykłe podobieństwo do te, które miały miejsce dwa lata później) [38] Podczas gdy polski historyk Jan Długosz twierdzi, że wtargnięcie nastąpiło na zaproszenie i że nie doszło do stanu wojennego. Przywołuje działania szlachty jako zdradę, a kroki Kazimierza jako pomoc lub jakąś pomoc dla hrabiów Węgier. Kwestionuje również okoliczności odwrotu, twierdząc, że był to powrót pokojowy po spotkaniu Kazimierza IV z emisariuszem papieża Sykstusa IV w Krakowie, który interweniował i nalegał na utrzymanie pokoju [39]. W oparciu o powyższe przyczyny wycofania mogą być (dowolne lub '''wielokrotne'''):
−
*Famine caused by siege
+
*  Głód spowodowany oblężeniem;
−
*Casimir's disappointment with his former Hungarian allies and frustration that the project became more difficult to carry out
+
*  Rozczarowanie Kazimierza jego byłymi sojusznikami węgierskimi i frustracja, że projekt stał się trudniejszy do realizacji;
−
*Agreement of military matters with Matthias on diplomatic grounds (''status quo'')
+
* Porozumienie w sprawach wojskowych z Maciejem na podstawie dyplomatycznej (status quo);
−
*Mediation of the pope and his calling for peace
+
* Pośrednictwo papieża i jego wezwania do pokoju;
−
*Casimir's fear of being captured and Matthias' fear of triggering a possible "official" war with Casimir IV (reason for letting them retreat)
+
* Strach Kazimierza przed pojmaniem i strach Macieja przed wywołaniem możliwej „oficjalnej” wojny z Kazimierzem IV (powód, dla którego pozwolili im się wycofać);
−
*Intrigue of the [[Upper nobility (Królestwo Węgier)|nobility]] to both sides}}
+
* Intryga szlachty po obu stronach.</ref><ref name="Bonfini">Antonio Bonfini (1995) [1568]. ''[https://web.archive.org/web/20100605155216/http://www.bkiado.hu/doku/html/bonfini.html Rerum Hungaricum Decades]'' [''Dziesięć tomów węgierskich''] (po wegiersku). Budapest, Hungary: Balassi Kiadó (reprint). ISBN 963-506-040-8. Zarchiwizowabe z oryginału w 5 czerwca 2010. [dostęp:2010-10-09].</ref><ref>Thuróczy János (2001) [1488]. ''[http://mek.oszk.hu/03000/03094/# A magyarok krónikája és Siralmas ének (Rogerius mester)]'' [Kronika Węgrów] (słowo mówione (mp3)) (po węgiersku). Budapest, Hungary: Osiris Kiadó (reprint). ISBN 963-389-129-9. [dostęp:2010-10-09].</ref><ref>Jan Długosz (1712). ''Historiae Polonicae liber XIII.et ultimus'' (po łac). str. 470–473. ASIN B001C6WHOI.</ref>
 +
 
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
|-
 
|-
Linia 433: Linia 430:
 
| style="text-align:center;"|
 
| style="text-align:center;"|
 
| 1460
 
| 1460
−
| [[Salgótarján|Salgó Castle]], [[Królestwo Węgier]]
+
| [[Salgó]] Zamek, [[Królestwo Węgier]]
 
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<ref name="várak">Tibor Szabó: ''[http://jupiter.elte.hu/salgotarjansalgovar/salgotortenet.htm Salgótarján, Salgóvár]'' (po węgiersku). ELTE, 11 września 2010. [dostęp:2010-10-10].</ref>
 
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<ref name="várak">Tibor Szabó: ''[http://jupiter.elte.hu/salgotarjansalgovar/salgotortenet.htm Salgótarján, Salgóvár]'' (po węgiersku). ELTE, 11 września 2010. [dostęp:2010-10-10].</ref>
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
Linia 441: Linia 438:
 
| style="text-align:center;"|
 
| style="text-align:center;"|
 
| 1460
 
| 1460
−
| [[Salgótarján|Zagyvafő Castle]], [[Królestwo Węgier]]
+
| [[Zagyvafő]] Zamek, [[Królestwo Węgier]]
 
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<ref name="várak" />
 
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<ref name="várak" />
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
Linia 450: Linia 447:
 
| 1459
 
| 1459
 
| [[Sajónémeti]], [[Królestwo Węgier]]
 
| [[Sajónémeti]], [[Królestwo Węgier]]
−
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<ref name="várak 2">{{cite web|url=http://jupiter.elte.hu/sajonemeti/sajonemetitortenet.htm|title=Kezdőlap|website=jupiter.elte.hu}}</ref>
+
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<ref name="várak 2">[http://jupiter.elte.hu/sajonemeti/sajonemetitortenet.htm "Kezdőlap"]. jupiter.elte.hu.</ref>
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
|-
 
|-
Linia 466: Linia 463:
 
| 1458
 
| 1458
 
| [[Vadna]], [[Królestwo Węgier]]
 
| [[Vadna]], [[Królestwo Węgier]]
−
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Rozgonyi Sebestyén]]<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[File:Coa Hungary Clan Héderváry.svg|22x20px|border]] [[Héderváry László]] (biskup)<ref>[http://jupiter.elte.hu/sajonemeti/sajonemetitortenet.htm "Kezdőlap"]. jupiter.elte.hu.</ref>
+
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Rozgonyi Sebestyén]]<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[File:Coa Hungary Clan Héderváry.svg|22x20px|border]] [[Héderváry László]] (biskup)<ref name="várak 2" />
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
|-
 
|-
Linia 490: Linia 487:
 
| 1458
 
| 1458
 
| [[Jasov]], [[Królestwo Węgier]]
 
| [[Jasov]], [[Królestwo Węgier]]
−
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Rozgonyi Sebestyén]]<ref>{{cite web
+
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Rozgonyi Sebestyén]]<ref>''[https://web.archive.org/web/20110726051303/http://www.jasov.sk/%21old/village/fortress-hu.html A jászói vár]'' (po węgiersku). Zarchiwizowano z [http://www.jasov.sk/!old/village/fortress-hu.html oryginału] 26 lipca 2011. [dostęp:2010-10-21].</ref>
−
|url        = http://www.jasov.sk/!old/village/fortress-hu.html
 
−
|title      = A jászói vár
 
−
|trans-title = The fortress of Jasov
 
−
|location    = [[Jasov]], Slovakia
 
−
|language    = Hungarian
 
−
|accessdate  = 21 October 2010
 
−
|url-status=dead
 
−
|archiveurl  = https://web.archive.org/web/20110726051303/http://www.jasov.sk/%21old/village/fortress-hu.html
 
−
|archivedate = 26 July 2011
 
−
|df          = dmy-all
 
−
}}</ref>
 
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
|-
 
|-
Linia 509: Linia 495:
 
| 1458
 
| 1458
 
| [[Nižná Myšľa]], [[Królestwo Węgier]]
 
| [[Nižná Myšľa]], [[Królestwo Węgier]]
−
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Rozgonyi Sebestyén]]<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[File:Coa Hungary Clan Héderváry.svg|22x20px|border]] [[Héderváry László]] (biskup)<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Magyar Balázs]]<ref name="Karl">{{cite web
+
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Rozgonyi Sebestyén]]<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[File:Coa Hungary Clan Héderváry.svg|22x20px|border]] [[Héderváry László]] (biskup)<br/>[[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Magyar Balázs]]<ref name="Karl">Karl Nehring: ''[http://www.epa.oszk.hu/01500/01536/00005/pdf/UJ_1973_050-065.pdf Vita del re Mattio Corvino]'' (po włosku). von Hase & Koehler Verlag, 1973. [dostep:2010-10-26].</ref>
−
| url        = http://www.epa.oszk.hu/01500/01536/00005/pdf/UJ_1973_050-065.pdf
 
−
| title      = Vita del re Mattio Corvino
 
−
|trans-title=Life of [[Maciej Korwin]]
 
−
| author      = Karl Nehring
 
−
| year        = 1973
 
−
| publisher  = von Hase & Koehler Verlag
 
−
| location    = [[Mainz]], Germany
 
−
| language    = Italian
 
−
| accessdate  = 26 October 2010
 
−
}}</ref>
 
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
|-
 
|-
Linia 526: Linia 502:
 
| style="text-align:center;"|
 
| style="text-align:center;"|
 
| 1462
 
| 1462
−
| [[Kežmarok|Kežmarok Castle]], [[Królestwo Węgier]]
+
| [[Kežmarok]] Zamek, [[Królestwo Węgier]]
 
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Szapolyai István]]<ref name="várak 2" />
 
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Szapolyai István]]<ref name="várak 2" />
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
Linia 567: Linia 543:
 
|1474
 
|1474
 
|[[Oradea|Várad]], [[Królestwo Węgier]]
 
|[[Oradea|Várad]], [[Królestwo Węgier]]
−
|nieznany, zamek osobisty{{#tag:ref|On 7 February 1474, [[Mihaloglu Ali Bey]]'s unexpected attack took the town by storm. Ahead of his 7,000 horsemen, he broke through its wooden fences and pillaged the town, burned the houses and took the population as prisoners. Their goal was to rob the treasury of the episcopate, but were resisted by the refugees and clergy in the bishop's castle (at the time the bishop's rank was absent, and no records mention the identity of a possible captain). The town fell but the castle stood, forcing the Turks to give up the fight after one day of siege. While retreating, they devastated the surrounding areas.<ref>Bunyitay Vincze (1883–1884). ''[http://mek.niif.hu/04700/04735/html/57.html A váradi püspökség története (Epistolario di Pier Paolo Vergerio)]]'' [''Historia episkopatu Váradu''] (po węgiersku). Nagyvárad, Hungary: Episcopate of Várad. [dostęp:2010-10-20].</ref>
+
|nieznany, zamek osobisty<ref><small><sup>'''Uwaga:4'''</sup></small> 7 lutego 1474 r. niespodziewanym atakiem Mihaloglu Alego Beya zawładnął miastem. Ze swoimi 7 000 jeźdźcami przedarł się przez drewniane ogrodzenia i splądrował miasto, spalił domy i wziął ludność w jasyr. Ich celem była grabież skarbu episkopatu, ale uchodźcy i duchowieństwo bronili sie w zamku biskupim (w tym czasie biskup była nieobecny, a żadne dokumenty nie wspominają o tożsamości ewentualnego dowódcy). Miasto upadło, ale zamek broniłsię, zmuszając Turków do rezygnacji z walki po jednym dniu oblężenia. Wycofując się, zdewastowali okoliczne tereny. [48]</ref><ref>Bunyitay Vincze (1883–1884). ''[http://mek.niif.hu/04700/04735/html/57.html A váradi püspökség története (Epistolario di Pier Paolo Vergerio)]]'' [''Historia episkopatu Váradu''] (po węgiersku). Nagyvárad, Hungary: Episcopate of Várad. [dostęp:2010-10-20].</ref>
 
|{{Col-begin}}
 
|{{Col-begin}}
 
| style="background:#ffa07a;"| <span style="color:black;"> Por. </span>
 
| style="background:#ffa07a;"| <span style="color:black;"> Por. </span>
Linia 595: Linia 571:
 
| [[Árva]], [[Królestwo Węgier]]
 
| [[Árva]], [[Królestwo Węgier]]
 
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<ref name="Bánlaky5">József Bánlaky (1929). "Az 1472–1474. évi főbb események. Béketárgyalások Kázmérral és Frigyes császárral." [Główne wydarzenia z lat 1472–1474. Rozmowy pokojowe rozmowy z Kazimierzem i cesarzem Fryderykiem.]. ''[http://mek.oszk.hu/09400/09477/html/0011/851.html A magyar nemzet hadtörténelme]'' [Historia militarna narodu węgierskiego] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. [dostęp:2011-06-27].</ref>
 
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<ref name="Bánlaky5">József Bánlaky (1929). "Az 1472–1474. évi főbb események. Béketárgyalások Kázmérral és Frigyes császárral." [Główne wydarzenia z lat 1472–1474. Rozmowy pokojowe rozmowy z Kazimierzem i cesarzem Fryderykiem.]. ''[http://mek.oszk.hu/09400/09477/html/0011/851.html A magyar nemzet hadtörténelme]'' [Historia militarna narodu węgierskiego] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. [dostęp:2011-06-27].</ref>
−
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo<ref><small><sup>'''Uwaga:x'''</sup></small>W marcu 1474 r. polski najemnik - werbownik, Piotr Komorowski, już przedostał się do regionu przygranicznego Węgier i zdobył kilka twierdz. Poparł księcia Kazimierza w jego próbie zdobycia tronu węgierskiego. Zirytowanny jego obecnością król Matthias rozpoczął kampanię mającą na celu odzyskanie fortec. Zamki Ružomberok, Hrádek, Sklabiňa, Olováry i Chynadiyovo poddały się bez oporu. Pozostała ufortyfikowana warownia Árva i Komorowski sam ją obronił. Ta komplikacja zaowocowała ofertą Macieja 8 000 złotych florenów w zamian za zamki, którą Komorowski przyjął. Zgodził się nawet, aby jego najemnicy przystąpili do Czarnej Armii. <ref name="Bánlaky5" />[50]<ref>
+
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo<ref><small><sup>'''Uwaga:5'''</sup></small> W marcu 1474 r. polski najemnik – werbownik, Piotr Komorowski, już przedostał się do regionu przygranicznego Węgier i zdobył kilka twierdz. Poparł księcia Kazimierza w jego próbie zdobycia tronu węgierskiego. Zirytowanny jego obecnością król Matthias rozpoczął kampanię mającą na celu odzyskanie fortec. Zamki Ružomberok, Hrádek, Sklabiňa, Olováry i Chynadiyovo poddały się bez oporu. Pozostała ufortyfikowana warownia Árva i Komorowski sam ją obronił. Ta komplikacja zaowocowała ofertą Macieja 8 000 złotych florenów w zamian za zamki, którą Komorowski przyjął. Zgodził się nawet, aby jego najemnicy przystąpili do Czarnej Armii.[50]</ref> <ref name="Bánlaky5" />
 
|-
 
|-
 
| style="background:#ec9d3d;" | || style="text-align:center;"| Pl.
 
| style="background:#ec9d3d;" | || style="text-align:center;"| Pl.
Linia 615: Linia 591:
 
| style="background:#cffcff;" | || style="text-align:center;"| Tur.<br/>ŚCRz
 
| style="background:#cffcff;" | || style="text-align:center;"| Tur.<br/>ŚCRz
 
| style="text-align:center;"| ۩
 
| style="text-align:center;"| ۩
−
| style="text-align:center;"| ≠<br/>{{#tag:ref|In 1480, Ottomans sought an option to plunder [[Syria]]. The Austro-Hungarian wars mobilized the Christian troops out of the area thus the Ottomans chose to interfere. Had being informed of the Ottoman approach Matthias sent Jan Haugwitz and his 1500 mercenaries to face the Ottomans. After their arrival Haugwitz realized that the several thousand [[spahi]]s outnumbered them and chose to occupy the near fort of [[Neumarkt in Steiermark]], which was still in the hands of the Holy Roman Emperor. The inhabitants sought protection against the Ottomans and so let Haugwitz's army into the city, successfully repelled the siege. After the relief of the beleaguerment, the Hungarians continued to hold the city until the death of Matthias in 1490<ref name="Bánhegyi">Ferenc Bánhegyi (2008). "Az osztrák háborúk kezdete" [początek wojen austriackich]. ''[https://www.scribd.com/doc/8830495/Banhegyi-Ferenc-A-Hunyadiak-Dicsosege A Hunyadiak Dicsősége]'' [''Triumf Hunyadich''] (po węgiersku). Celldömölk, Hungary: Apáczai Kiadó. ISBN 978-963-465-183-3. [dostęp:2011-06-30].</ref>
+
| style="text-align:center;"| ≠<br/><ref><small><sup>'''Uwaga:y'''</sup></small> W 1480 r. Turcy szukali możliwości grabieży Styrii. Wojny austro-węgierskie zmobilizowały chrześcijańskie wojska z tego obszaru, dlatego Turcy postanowili interweniować. Po otrzymaniu informacji o zamiarach tureckich Maciej wysłał Jana Haugwitz i jego 1500 najemników, aby stawili czoła Turkom. Po ich przybyciu Haugwitz zdał sobie sprawę, że przewyższa liczebnościąnad spahisami i postanowił zająć pobliski fort Neumarkt w Steiermark, który wciąż był w rękach Świętego Cesarza Rzymskiego. Mieszkańcy szukali ochrony przed Turkami, a więc wpuścili armię Haugwitz do miasta, skutecznie odpierając oblężenie. Po zwolnieniu z oblężenia Węgrzy utrzymywali miasto aż do śmierci Macieja w 1490 r. [53]</ref><ref name="Bánhegyi">Ferenc Bánhegyi (2008). "Az osztrák háborúk kezdete" [początek wojen austriackich]. ''[https://www.scribd.com/doc/8830495/Banhegyi-Ferenc-A-Hunyadiak-Dicsosege A Hunyadiak Dicsősége]'' [''Triumf Hunyadich''] (po węgiersku). Celldömölk, Hungary: Apáczai Kiadó. ISBN 978-963-465-183-3. [dostęp:2011-06-30].</ref>
 
| 1480
 
| 1480
 
| [[Neumarkt in Steiermark]], [[Arcyksięstwo Austrii]]
 
| [[Neumarkt in Steiermark]], [[Arcyksięstwo Austrii]]
−
| [[File:POL Głogów flag.svg|22x20px|border]] Jan Haugwitz<ref>{{cite web
+
| [[File:POL Głogów flag.svg|22x20px|border]] Jan Haugwitz<ref>Elke Feichtinger: ''[http://www.marktgemeinde-neumarkt.at/Sehenswertes.html Schloss Forchtenstein]]'' (po niemiecku). marktgemeinde-neumarkt.at. Marktgemeinde Neumarkt, 2010. [dostęp:2011-06-30].</ref>
−
| url        = http://www.marktgemeinde-neumarkt.at/Sehenswertes.html
 
−
| title      = Schloss Forchtenstein
 
−
|trans-title=Forchtenstein Castle
 
−
| author      = Elke Feichtinger
 
−
| year        = 2010
 
−
| publisher  = Marktgemeinde Neumarkt
 
−
| work        = marktgemeinde-neumarkt.at
 
−
| location    = [[Neumarkt in Steiermark]], Austria
 
−
| language    = German
 
−
| accessdate  = 30 June 2011
 
−
}}</ref>
 
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
|-
 
|-
Linia 637: Linia 602:
 
| 1477
 
| 1477
 
| [[Krems an der Donau|Stein]], [[Arcyksięstwo Austrii]]
 
| [[Krems an der Donau|Stein]], [[Arcyksięstwo Austrii]]
−
| [[File:Silesia Inferior COA.svg|22x20px]] Johann Zeleny of Schonau<ref name="Zeleny">{{cite web
+
| [[File:Silesia Inferior COA.svg|22x20px]] Johann Zeleny of Schonau<ref name="Zeleny">''[https://web.archive.org/web/20111008012021/http://regesten.regesta-imperii.de/register/f_all.php%DB%A9rpk=13000000&i=45129 Zeleny (Selene), ungarischer Hauptmann]'' (po niemiecku). Regesta Imperii. Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Zarchiwizowano z [http://regesten.regesta-imperii.de/register/f_all.php%DB%A9rpk=13000000&i=45129 oryginału] 8 października 2011. [dostęp:2011-06-30].</ref>
−
|url          = http://regesten.regesta-imperii.de/register/f_all.php۩rpk=13000000&i=45129
 
−
|title        = Zeleny (Selene), ungarischer Hauptmann
 
−
|trans-title  = Zeleny (Selene), Hungarian captain
 
−
|publisher    = Akademie der Wissenschaften und der Literatur
 
−
|work        = Regesta Imperii
 
−
|location    = [[Mainz]], Austria
 
−
|language    = German
 
−
|accessdate  = 30 June 2011
 
−
|archive-url  = https://web.archive.org/web/20111008012021/http://regesten.regesta-imperii.de/register/f_all.php۩rpk=13000000&i=45129
 
−
|archive-date = 8 October 2011
 
−
|url-status=dead
 
−
|df          = dmy-all
 
−
}}</ref>
 
 
| style="background:#ffa07a;"|Porażka
 
| style="background:#ffa07a;"|Porażka
 
|-
 
|-
Linia 674: Linia 626:
 
| 1486
 
| 1486
 
| [[Laa an der Thaya]], [[Arcyksięstwo Austrii]]
 
| [[Laa an der Thaya]], [[Arcyksięstwo Austrii]]
−
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<ref name="AUT-HUN">{{cite web
+
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<ref name="AUT-HUN">Alexander Ganse: ''[http://www.zum.de/whkmla/military/15cen/austhun14791491.html Austro-Hungarian War]'', 1479–1491. World History at KMLA. Korean Minjok Leadership Academy. [dostęp:2011-06-30].</ref>
−
| url        = http://www.zum.de/whkmla/military/15cen/austhun14791491.html
 
−
| title      = Austro-Hungarian War, 1479–1491
 
−
| author      = Alexander Ganse
 
−
| publisher  = [[Korean Minjok Leadership Academy]]
 
−
| work        = World History at KMLA
 
−
| location    = [[Hoengseong]], South Korea
 
−
| accessdate  = 30 June 2011
 
−
}}</ref>
 
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
|-
 
|-
Linia 706: Linia 650:
 
| 1485
 
| 1485
 
| [[Pitten]], [[Arcyksięstwo Austrii]]
 
| [[Pitten]], [[Arcyksięstwo Austrii]]
−
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<ref name="Egg">{{cite web
+
| [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22x20px]] [[Maciej Korwin]]<ref name="Egg">''[http://www.baderlach.gv.at/system/web/zusatzseite.aspx%DB%A9menuonr=218771601&detailonr=217415117 Geschichte Chronik 987–2009]'' (po niemiecku). ''baderlach.gv.at''. Marktgemeinde Bad Erlach. [dostęp:2011-06-30].</ref>
−
| url        = http://www.baderlach.gv.at/system/web/zusatzseite.aspx۩menuonr=218771601&detailonr=217415117
 
−
| title      = Geschichte Chronik 987–2009
 
−
|trans-title=History Chronicles 987–2009
 
−
| publisher  = Marktgemeinde Bad Erlach
 
−
| work        = baderlach.gv.at
 
−
| location    = [[Bad Erlach]], Austria
 
−
| language    = German
 
−
| accessdate  = 30 June 2011
 
−
}}</ref>
 
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
 
|}
 
|}
Linia 741: Linia 676:
 
</small>
 
</small>
 
{{col-end}}
 
{{col-end}}
 +
 +
== Po śmierci króla Macieja ==
 +
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|+ Post-Matthias
 
|+ Post-Matthias
Linia 748: Linia 686:
 
{| class="sortable wikitable"
 
{| class="sortable wikitable"
 
!class="unsortable" style="width:5px; border-right:#f0f0f0 solid 0px" |  
 
!class="unsortable" style="width:5px; border-right:#f0f0f0 solid 0px" |  
−
!style="width:20px; border-left:#f0f0f0 solid 0px" |War/
+
!style="width:20px; border-left:#f0f0f0 solid 0px" |Przeciwnik
−
!style="width:20px"|Type
+
!style="width:20px"|Typ
−
!style="width:20px"|Size
+
!style="width:20px"|Skala
−
!style="width:40px"|Date
+
!style="width:40px"|Data
−
!style="width:300px"|Location
+
!style="width:300px"|Miejsce
−
!style="width:180px"|Captain(s) commissioned
+
!style="width:300px"|Kapitan(owie) upoważnieni
 
!style="width:75px|Outcome
 
!style="width:75px|Outcome
 
|-
 
|-
Linia 769: Linia 707:
 
| 1491
 
| 1491
 
| [[Székesfehérvár]], Królestwo Węgier
 
| [[Székesfehérvár]], Królestwo Węgier
−
| [[File:Coa Hungary Family Báthory.svg|22x20px]] [[File:TransilvaniaSigilium1550.png|22x20px]] [[Báthori V. István]]<ref name="Bánlaky2" /><br/> (armia wspierająca)
+
| [[File:Coa Hungary Family Báthory.svg|22x20px]] [[File:TransilvaniaSigilium1550.png|22x20px]] [[Báthori V. István]]<ref name="Bánlaky2" /> (armia wspierająca)
−
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
+
| style="background:#98fb98;"|Zwycięstwo
 
|-
 
|-
 
| style="background:#ec9d3d;" | || style="text-align:center;"| Pl.
 
| style="background:#ec9d3d;" | || style="text-align:center;"| Pl.
Linia 777: Linia 715:
 
| 1491
 
| 1491
 
| [[Prešov]], Hungary
 
| [[Prešov]], Hungary
−
| [[File:Coa Hungary Country History (15th century).svg|22x20px]] [[Szapolyai István]]<br/>[[File:POL Głogów flag.svg|22x20px|border]] Jan Haugwitz<ref name="Haugwitz">Ágnes Kenyeres (1994). "Haugwitz János (15. sz.): zsoldosvezér" [jan Haugwitz (XV wiek): kapitan najemników]. ''[http://mek.niif.hu/00300/00355/html/ABC05727/06061.htm Magyar életrajzi lexikon]'' 1000–1990 [Węgierski leksykon biografii] (po wegiersku). Budapest, Hungary: Akadémiai Kiadó. ISBN 963-9374-13-X. [dostęp:2011-06-16].</ref><br/> (armia wspierająca)
+
| [[File:Coa Hungary Country History (15th century).svg|22x20px]] [[Szapolyai István]]<br/>[[File:POL Głogów flag.svg|22x20px|border]] Jan Haugwitz<ref name="Haugwitz">Ágnes Kenyeres (1994). "Haugwitz János (15. sz.): zsoldosvezér" [jan Haugwitz (XV wiek): kapitan najemników]. ''[http://mek.niif.hu/00300/00355/html/ABC05727/06061.htm Magyar életrajzi lexikon]'' 1000–1990 [Węgierski leksykon biografii] (po wegiersku). Budapest, Hungary: Akadémiai Kiadó. ISBN 963-9374-13-X. [dostęp:2011-06-16].</ref> (armia wspierająca)
−
| style="background:#98fb98;"|Zycięstwo
+
| style="background:#98fb98;"|Zwycięstwo
 
|-
 
|-
 
| || style="text-align:center;"| HUN
 
| || style="text-align:center;"| HUN
Linia 792: Linia 730:
 
| style="text-align:center;"| ۩
 
| style="text-align:center;"| ۩
 
| 1493
 
| 1493
−
| [[Thaya, Austria|Thaya]], [[Holy Roman Empire]]
+
| [[Thaya, Austria|Thaya]], [[Cesarstwo|Święte Cesarstwo Rzymskie]]
 
| [[File:POL Głogów flag.svg|22x20px|border]] Jan Haugwitz<sup>†</sup><ref name="Haugwitz" />
 
| [[File:POL Głogów flag.svg|22x20px|border]] Jan Haugwitz<sup>†</sup><ref name="Haugwitz" />
 
| style="background:#ffa07a;"|Porażka
 
| style="background:#ffa07a;"|Porażka

Aktualna wersja na dzień 16:42, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[2] [3] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

W czasach króla Macieja

Odmiany nazwisk

Międzynarodowe stosowanie nazw historycznych
Węgierski (nazwisko, imię) Angielski (imię, nazwisko) Ethnolect (imię, nazwisko)
Korvin Mátyás (Mátyás király) Mat(t)hias Rex, Mat(t)hias Corvin, Mat(t)hias Corvinus, Mat(t)hias Hunyadi, Mat(t)hias Korwin po czeskuczeski: Matyáš Korvín, po rumuńsku Matijaš Korvin, po niemiecku: Matthias Corvinus, po łacinie (średniowiecznej: Mattias Corvinus, po polsku: Maciej Korwin, po rumuńsku: Matia/Matei/Mateiaş Corvin, po serbsku: Матија Корвин/Matija Korvin, po słowacku: Matej Korvín, po słoweńsku: Matija Korvin, po rosyjsku: Матьяш Корвин/Matyash Corvin
Magyar Balázs Balázs/Balazs Magyar, Blaž the Magyar po rumuńsku Blaž Mađar, po hiszpańsku:Blas Magyar, po niemiecku:Blasius Magyar, po włosku:Biagio Magiaro
Kinizsi Pál Paul/Pál Kinizsi po rumuńsku: Pavel Chinezul, po hiszpańsku:Pablo Kinizsi
(S)Zápolya(i) Imre, S)Zapolya(i) Imre, Szipolyai Imre
Szapolyai Imre 		Emeric Zapolya, Emeric Zapolyai, Emeric Szapolya, Emeric Szapolyai, Emrich of Zapolya po polsku: Emeryk Zápolya, po słowacku: Imrich Zápoľský, po hiszpańsku: Emérico Szapolyai (de Szepes), po niemiecku: Stefan von Zips
Giskra János John Giskra, John Jiskra po czesku: Jan Jiskra z Brandýsa, po niemiecku: Johann Giskra von Brandeis, po włosku:Giovanni Gressa
Löbl Menyhért Melchior Löbel, Melchior Loebel, Melchior Löbl, Melchior Loebl po niemiecku: Melchior Löbel
Haugwitz János John Haugwitz po niemiecku: Johann Haugwitz, po czesku: Hanuš Haugvic z Biskupic
Báthory István, Báthori István Stephen V Báthory, Stephen Báthory of Ecsed po rumuńsku: Ștefan Báthory, po niemiecku: Stephan Báthory von Ecsed, po włosku: Stefano Batore
Csupor Miklós Nicolaus Chiupor, Nicolaus Csupor po rumuńsku: Nicolae Ciupor
Jaksics Demeter Demetrius Jaksic po serbsku: Dmitar Jakšić
Újlaki V. Miklós Nicholaus of Ujlak, Nicholaus Iločki po rumuńsku Nikola Iločki
Hag Ferenc František Hag po czesku: František z Háje, po niemiecku: Franz von Hag
Tettauer Vilmos Wilhelm Tettauer po czesku: Vilém Tetour z Tetova

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Tibor Szabó: Salgótarján, Salgóvár (po węgiersku). ELTE, 11 września 2010. [dostęp:2010-10-10].
  2. ↑ Tóth Zoltán (1925). Mátyás király idegen zsoldosserege [Cudzoziemska armia najemników Macieja]. Budapest, Hungary: Stádium Sajtóvállalat Rt. [dostęp:2010-10-02].
  3. ↑ Zarnócki Attila (1992). Mátyás király katonai [Soldiers of King Matthias]. Budapest, Hungary: Libra Kiadó. ISBN 963-7663-03-7.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Fenyvesi, László (1990). Mátyás Király fekete serege [Czarna Armia Króla Macieja]. Hadtörténelem fiataknak (in Hungarian). Budapest, Hungary: Zrínyi Katonai Kiadó. ISBN 963-327-017-0.
  5. ↑ 5,0 5,1 Csendes, László: Hunyadi Mátyás nyugati politikája és hadjáratai (hungarian nyelven). Játszmák az országért. Napkút Kiadó, 2004. [2011. lipiec 21-i dátummal az eredetiből archiválva]. (Hozzáférés: 25 October 2010)
  6. ↑ Lynn White, jr. (1973). Viator: Mediaeval and Renaissance Studies Volume 4. Los Angeles: University of California Press. ISBN 0-520-02392-7. [dostęp: 2010-10-02].
  7. ↑ Hermann Markgraf: Johann II., Herzog in Schlesien (german nyelven). Allgemeine Deutsche Biographie 14, 1881. [2011. lipiec 22-i dátummal az eredetiből archiválva]. (Hozzáférés: 13 October 2010)
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 Kenneth M. Setton (1978). The papacy and the Levant, 1204–1571, volume 2. Philadelphia, PA: American Philosophical Society. ISBN 0-87169-127-2. [dostęp:2010-10-02].
  9. ↑ Komlovszki Tibor (1965). Irodalomtörténeti Közlemények] [Zapowiedzi historii literackiej] (PDF). 69 (po węgiersku). 3. Budapest, Hungary: Országos Széchényi Könyvtár. [[dostęp:2010-10-02].}
  10. ↑ 10,0 10,1 Jókai Mór (1860). "Mátyás Bécsben" [Matthias in Vienna]. A magyar nemzet története regényes rajzokban [Historia narodu węgierskiego przedstawiona w romantycznych rysunkach] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Tóth Könyvkereskedés és Kiadó. ISBN 978-963-596-542-7. [dostęp: 2010-10-04].
  11. ↑ 11,0 11,1 Antonio Bonfini (1995) [1568]. "Negyedik tized – Nyolcadik könyv" [fourth decade – eighth book]. Rerum Hungaricum Decades [Dziesięć tomów węgierskich] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Balassi Kiadó (reprint). ISBN 963-506-040-8. Zarchiwizowane z oryginału 26 marca 2012. [dostep:2011-06-30].
  12. ↑ [1]. [dostęp:2010-10-02].
  13. ↑ 13,0 13,1 Ferencz Kállay (1829). Historiai értekezés a' nemes székely nemzet' eredetéről: hadi és polgári intézeteiről a régi időkben [Historical discourse about the origin of the 'magnanimous szekler nation' : military and civil institutes in the past times.] (po węgiersku). Nagyenyed, Hungary: Fiedler Gottfried. s. 247. [dostęp:2010-10-09].
  14. ↑ Gerő Lajos (1897). Pallas Nagylexikon [Wielki Leksykon Pallas] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Pallas Irodalmi és Nyomdai Rt. [dostęp:2010-10-06].
  15. ↑ Iván Nagy; Stephen Friebeisz (1857–1868). Magyarország családai czimerekkel és nemzékrendi táblákkal, volume 2 [Heraldyka (szlachecki) rodzin Węgier z tablicami genealogicznymi, 2. książka] (po węgiersku) (7th ed.). Pest, Hungary: Ráth Mór, Helikon Kiadó (reprint). ISBN 963-207-774-1. Zarchiwizowane z oryginału 9 marca 2007. [dostęp:2010-10-03].
  16. ↑ József Bánlaky (1929). "Megjegyzések. Elmélkedések." [Uwagi. Rozważania.]. A magyar nemzet hadtörténelme [Historia militarna narodu węgierskiego] (po wegiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. [dostęp:2011-06-27].
  17. ↑ Jaques, Tony (2006). Dictionary of Battles and Sieges: A Guide to 8,500 Battles from Antiquity through the Twenty-first Century, Volume 2, F–O. Santa Barbara, CA United States: Greenwood Publishing Group. s. 484. ISBN 0-313-33538-9. [dostęp:2010-10-21].
  18. ↑ 18,0 18,1 18,2 Thallóczy Lajos (1915). Jajcza (bánság, vár és város) története 1450–1527 [Jajce (Banat, fort i miasto) historia 1450–1527] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Hornyánszky Viktor cs. és kir. udv. könyvnyomdája., Históriaantik Könyvesház Kiadó (reprint). ISBN 978-2-253-05575-4. Zarchiwizowane z oryginału 24 lipca 2010. [dostęp:2010-10-03].
  19. ↑ 19,0 19,1 "Mátyás király idegen zsoldos serege" [Wielonarodowa armia najemników króla Macieja]. matyaseve.hu (po węgiersku). Budapest, Hungary: Municipality of Budavár. 2008. [dostęp:2011-06-15].[stały martwy link]
  20. ↑ 20,0 20,1 Sándor Szilágyi (1896). "7, Mátyás hadserege és diplomatiája". A magyar nemzet története, 5. kötet [Historia narodu węgierskiego, tom 5.] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Athenaeum Irod. és Nyomdai Rt. ISBN 1-144-24218-5. [dostęp:2010-10-04].
  21. ↑ Co najmniej jedno z poprzednich zdań zawiera tekst z publikacji obecnie w: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Albert III.". Encyclopædia Britannica. 1 (11th ed.). Cambridge University Press. str. 497.
  22. ↑ 22,0 22,1 Mórocz Zsolt: Hollószárnyak a Rába fölött (po wegiersku). Vas Népe Kiadói Kft., zarchiwizowano 21 lipca 2011 z oryginału z 30 sierpnia 2008. [dostęp:2010-10-04].
  23. ↑ Uwaga:1 Maciej I został ogłoszony królem przez Estates, ale musiał on prowadzić wojnę przeciwko Fryderykowi III, Świętemu Cesarzowi Rzymu, który przejął tron ​​dla siebie [60]. Kilku magnatów, takich jak rodzina Újlaki, rodzina Garai i rodzina Szentgyörgy, poparło roszczenie cesarza i ogłosiło go królem przeciw królowi Macieja; cesarz nagrodził braci Zygmunta i Jana z Szentgyörgy i Bazina dziedzicznym szlacheckim tytułem „hrabia Świętego Cesarstwa Rzymskiego” w 1459 r., a zatem mieli oni prawo używać czerwonego wosku pieczęci [60] [61] Chociaż hrabiowie Szentgyörgyi zaczęli używać swojego tytułu w swoich czynach, w Królestwie Węgier prawo publiczne nie odróżniało ich od innych szlachciców. Fala się odwróciła, kiedy byli zadowoleni z obietnic Matthiasa, zmienili przynależność i połączyli siły z nim. Druga bitwa zakończyła się więc obroną węgierskiej korony i uczciwości szlachty. Dokładna lokalizacja bitwy jest nieznana, ponieważ zapisy historyczne wskazują tylko, gdzie mogła się ona znajdować.
  24. ↑ 24,0 24,1 24,2 Szentkláray Jenő (2008). "Temesvár és vidéke" [Timișoara i okolice]. Az Osztrák-Magyar Monarchia Irásban és Képben [Monarchia austro-węgierska (przedstawiona) w tekście i na zdjęciach] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Kempelen Farkas Digitális Tankönyvtár. [dostęp:2010-10-04].
  25. ↑ Franz Babinger; Ralph Manheim; William C. Hickman (19 października 1992). "Mehmed in Wallachia and Moldavia". Mehmed the Conqueror and His Time. Princeton, New Jersey, USA: Princeton University Press. str. 349. ISBN 0-691-01078-1. [dostęp:2010-10-21].
  26. ↑ Heltai, Gáspár (2009) [1574]. Magyar krónika, 2. kötet [Kroniki Węgrów, vol.2] (po węgiersku). Kolozsvár, Hungary: ICON Group International (reprint). str. 145–146. ISBN 978-0-546-87357-3. [dostęp:2010-10-21].
  27. ↑ Uwaga:2 Atak Macieja nastąpił po papieskim wezwaniu do krucjaty przeciwko heretyckiemu królowi Czech. Obiecano mu, że Fryderyk III dołączy, ale pozostała pomoc ustna. Porażka pod Vilémovem była przypadkiem poddania się Macieja bez faktycznej bitwy, ponieważ źle wybrał pole bitwy. Łatwo otoczył go Jerzy z Podiebradów i nie pozostało mu nic innego, jak tylko zawrzeć porozumienie. Spotkali się w chacie w Ouhrovie, gdzie rozstrzygnęli konflikt na warunkach, na których Maciej pomógł uzyskać uznanie korony Jerzego przez papieża Pawła II. Co więcej, sukcesja czeskiej korony została ustalona między dwoma królami pod władzą Jerzego aż do jego śmierci, a następnie Maciej odziedziczył tron. Dzieki temu Maciej został uwolniony, aczkolwiek uchylił umowę, koronując się wkrótce na króla Czech. [29] [30]
  28. ↑ "Csehország története" [Historia Czech]. http://www.tankonyvtar.hu/konyvek/osztrak-magyar/osztrak-magyar-081204-685
  29. ↑ György of Podebrady. Government Information Center of the CR, 26 kwietnia 2010. [dostęp:2010-10-06]
  30. ↑ Bartl, Július; Dusan Skvarna (2002). "1463". Slovak history: chronology & lexicon. Mundelein, Illinois, USA: Bolchazy-Carducci Publishers. str. 52. ISBN 0-86516-444-4. [dostęp:2010-10-06].
  31. ↑ "Spilberk Castle"]. Brno, Czech Republic: Muzeum města Brna. 26 kwietnia 2010. [dostęp:2010-10-06].
  32. ↑ Kristó, Gyula (1988). Magyarország története 895–1301 [Historia Węgier 895–1301]. 1984/I (po węgiersku). 74. Budapest, Hungary: Osiris Kiadó. str. 118, 126. ISBN 978-963-389-970-0. [dostęp:2010-10-08].
  33. ↑ Medieval Lands Project: Croatia. Foundation for Medieval Genealogy, 12 lutego 2009. [dostęp:2010-10-08].
  34. ↑ Uwaga:3 Kilka źródeł różni się, niezależnie od tego, czy podczas konfliktu polsko-węgierskiego miało miejsce oblężenie, rzadkie walki czy odwrót spowodowany głodem. Spowodowane i poprzedzone wewnętrznym buntem węgierskiej szlachty i przywódców religijnych pod przewodnictwem Janusza Pannoniusza, Jana Vitéza i Emeryka Zápolya. Polski król Kazimierz IV został zaproszony i wsparty przez zbuntowaną szlachtę, więc wkroczył i wysłał syna Kazimierza jako pretendenta na tron węgierski. Obiecano mu węgierskie wzmocnienie, gdyż szlachta miała dołączyć do niego, gdy tylko przekroczył granicę. Poprowadził swoją armię 12 000 ludzi w kierunku Koszyć, gdzie miał zamiar przejąć miasto bez oporu. Tymczasem Maciej był w stanie rozstrzygnąć spór ze zbuntowanymi frakcjami i przekonał ich, by stanęli po jego stronie. Strony zgodziły się, podobnie jak Zápolya i Mikołaj Cupora de Monoszló, który powstrzymał zbliżającą się polską inwazję od próby oblężenia Koszyc przez zajęcie miasta przed nim i umocnienia się. Książę Kazimierz zamiast tego zajął Nitrę. Maciej przybył tam, aby wyzwolić miasto ze swoją armią 16 000 najemników i chorągwi możnowładców. Od tego momentu wydarzenia są niejasne; pewne jest to, że Kazimierz wycofał się z eskortą jazdy, a reszta polskich sił głównych została wypuszczona wkrótce potem. Ostatecznie konflikt został rozstrzygnięty w traktacie z Falu [36] Prezentacje współczesnych historyków różnią się przyczynami tego wyniku. Włoski historyk Antonio Bonfini na zlecenie Macieja nazywa to oblężeniem, które spowodowało początkowo ciężkie straty dla oblężonych z powodu głodu. Twierdzi, że druga grupa Polaków została wymordowana przez chłopów i obywateli podczas marszu do domu, podczas gdy książę uciekł kilka dni wcześniej, po spotkaniu z Maciejem i został oszczędzony przez niego [37]. Węgier Johannes de Thurocz zgadza się, dodając, że kontratak nastąpił po wydarzeniach, w których Węgrzy zaatakowali komitaty Zemplén i Sáros nadal będące w posiadaniu Polaków, wypędzili je i wtargnęli również do Polski w celu prześladowania (warto zauważyć, że wydarzenia te wykazują niezwykłe podobieństwo do te, które miały miejsce dwa lata później) [38] Podczas gdy polski historyk Jan Długosz twierdzi, że wtargnięcie nastąpiło na zaproszenie i że nie doszło do stanu wojennego. Przywołuje działania szlachty jako zdradę, a kroki Kazimierza jako pomoc lub jakąś pomoc dla hrabiów Węgier. Kwestionuje również okoliczności odwrotu, twierdząc, że był to powrót pokojowy po spotkaniu Kazimierza IV z emisariuszem papieża Sykstusa IV w Krakowie, który interweniował i nalegał na utrzymanie pokoju [39]. W oparciu o powyższe przyczyny wycofania mogą być (dowolne lub wielokrotne):
    • Głód spowodowany oblężeniem;
    • Rozczarowanie Kazimierza jego byłymi sojusznikami węgierskimi i frustracja, że projekt stał się trudniejszy do realizacji;
    • Porozumienie w sprawach wojskowych z Maciejem na podstawie dyplomatycznej (status quo);
    • Pośrednictwo papieża i jego wezwania do pokoju;
    • Strach Kazimierza przed pojmaniem i strach Macieja przed wywołaniem możliwej „oficjalnej” wojny z Kazimierzem IV (powód, dla którego pozwolili im się wycofać);
    • Intryga szlachty po obu stronach.
  35. ↑ 35,0 35,1 Antonio Bonfini (1995) [1568]. Rerum Hungaricum Decades [Dziesięć tomów węgierskich] (po wegiersku). Budapest, Hungary: Balassi Kiadó (reprint). ISBN 963-506-040-8. Zarchiwizowabe z oryginału w 5 czerwca 2010. [dostęp:2010-10-09].
  36. ↑ Thuróczy János (2001) [1488]. A magyarok krónikája és Siralmas ének (Rogerius mester) [Kronika Węgrów] (słowo mówione (mp3)) (po węgiersku). Budapest, Hungary: Osiris Kiadó (reprint). ISBN 963-389-129-9. [dostęp:2010-10-09].
  37. ↑ Jan Długosz (1712). Historiae Polonicae liber XIII.et ultimus (po łac). str. 470–473. ASIN B001C6WHOI.
  38. ↑ 38,0 38,1 Heltai, Gáspár (1981). "XXXV. Rész" [part XXXV.]. Krónika az magyaroknak dolgairól [Kroniki o sprawach Węgrów] (PDF) (po węgiersku). Budapest, Hungary: Magyar Helikon (reprint). str. 360–362. ISBN 963-207-840-3. [dostęp:2010-10-09].
  39. ↑ 39,0 39,1 39,2 39,3 39,4 39,5 "Kezdőlap". jupiter.elte.hu.
  40. ↑ A jászói vár (po węgiersku). Zarchiwizowano z oryginału 26 lipca 2011. [dostęp:2010-10-21].
  41. ↑ 41,0 41,1 Karl Nehring: Vita del re Mattio Corvino (po włosku). von Hase & Koehler Verlag, 1973. [dostep:2010-10-26].
  42. ↑ Delia Grigorescu (11 stycznia 2010). "Vlad the Impaler, the second reign – Part 4". [dostęp:2010-10-18].
  43. ↑ Halil İnalcık; Suraiya Faroqhi; Bruce McGowan; Donald Quataert; Sevket Pamuk (27 stycznia 1995). An economic and social history of the Ottoman Empire, 1300–1914. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. str. 290. ISBN 0-521-34315-1. [dostęp:2010-10-12].
  44. ↑ Uwaga:4 7 lutego 1474 r. niespodziewanym atakiem Mihaloglu Alego Beya zawładnął miastem. Ze swoimi 7 000 jeźdźcami przedarł się przez drewniane ogrodzenia i splądrował miasto, spalił domy i wziął ludność w jasyr. Ich celem była grabież skarbu episkopatu, ale uchodźcy i duchowieństwo bronili sie w zamku biskupim (w tym czasie biskup była nieobecny, a żadne dokumenty nie wspominają o tożsamości ewentualnego dowódcy). Miasto upadło, ale zamek broniłsię, zmuszając Turków do rezygnacji z walki po jednym dniu oblężenia. Wycofując się, zdewastowali okoliczne tereny. [48]
  45. ↑ Bunyitay Vincze (1883–1884). A váradi püspökség története (Epistolario di Pier Paolo Vergerio)] [Historia episkopatu Váradu] (po węgiersku). Nagyvárad, Hungary: Episcopate of Várad. [dostęp:2010-10-20].
  46. ↑ 46,0 46,1 József Bánlaky (1929). "b) Az 1483–1489. évi hadjárat Frigyes császár és egyes birodalmi rendek ellen. Mátyás erőlködései Corvin János trónigényeinek biztosítása érdekében. A király halála." [B. Kampania w latach 1483–1489 przeciwko Fryderykowi i niektórym majątkom cesarskim. Walka Macieja o zdobycie tronu dla Jánosa Korwina. Śmierć króla.]. A magyar nemzet hadtörténelme [Historia militarna narodu węgierskiego] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. Zarchiwizowany z oryginału 5 lipca 2011. [dostęp:2011-06-27].
  47. ↑ Tamás Szatmári (2011). "Palocsa – vár Sáros vármegye" (po węgiersku). Budapest, Hungary: ELTE. [dostęp:2011-06-27].
  48. ↑ 48,0 48,1 48,2 József Bánlaky (1929). "Az 1472–1474. évi főbb események. Béketárgyalások Kázmérral és Frigyes császárral." [Główne wydarzenia z lat 1472–1474. Rozmowy pokojowe rozmowy z Kazimierzem i cesarzem Fryderykiem.]. A magyar nemzet hadtörténelme [Historia militarna narodu węgierskiego] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. [dostęp:2011-06-27].
  49. ↑ Uwaga:5 W marcu 1474 r. polski najemnik – werbownik, Piotr Komorowski, już przedostał się do regionu przygranicznego Węgier i zdobył kilka twierdz. Poparł księcia Kazimierza w jego próbie zdobycia tronu węgierskiego. Zirytowanny jego obecnością król Matthias rozpoczął kampanię mającą na celu odzyskanie fortec. Zamki Ružomberok, Hrádek, Sklabiňa, Olováry i Chynadiyovo poddały się bez oporu. Pozostała ufortyfikowana warownia Árva i Komorowski sam ją obronił. Ta komplikacja zaowocowała ofertą Macieja 8 000 złotych florenów w zamian za zamki, którą Komorowski przyjął. Zgodził się nawet, aby jego najemnicy przystąpili do Czarnej Armii.[50]
  50. ↑ József Bánlaky (1929). "31. Az alkudozások és a kis háborúskodás folytatása Frigyes császárral. Kinizsi 1481–1482. évi délvidéki hadjáratai. Békekötés Bajezid szultánnal." [31. Negocjacje i wrogość są kontynuowane przez cesarza Fryderyka. Kampania Kinizsi z lat 1481–1482 na południe. Traktat pokojowy z Bayezidem II.]. A magyar nemzet hadtörténelme [Historia militarna narodu węgierskiego] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. [dostęp:2011-06-28].
  51. ↑ Uwaga:y W 1480 r. Turcy szukali możliwości grabieży Styrii. Wojny austro-węgierskie zmobilizowały chrześcijańskie wojska z tego obszaru, dlatego Turcy postanowili interweniować. Po otrzymaniu informacji o zamiarach tureckich Maciej wysłał Jana Haugwitz i jego 1500 najemników, aby stawili czoła Turkom. Po ich przybyciu Haugwitz zdał sobie sprawę, że przewyższa liczebnościąnad spahisami i postanowił zająć pobliski fort Neumarkt w Steiermark, który wciąż był w rękach Świętego Cesarza Rzymskiego. Mieszkańcy szukali ochrony przed Turkami, a więc wpuścili armię Haugwitz do miasta, skutecznie odpierając oblężenie. Po zwolnieniu z oblężenia Węgrzy utrzymywali miasto aż do śmierci Macieja w 1490 r. [53]
  52. ↑ Ferenc Bánhegyi (2008). "Az osztrák háborúk kezdete" [początek wojen austriackich]. A Hunyadiak Dicsősége [Triumf Hunyadich] (po węgiersku). Celldömölk, Hungary: Apáczai Kiadó. ISBN 978-963-465-183-3. [dostęp:2011-06-30].
  53. ↑ Elke Feichtinger: Schloss Forchtenstein] (po niemiecku). marktgemeinde-neumarkt.at. Marktgemeinde Neumarkt, 2010. [dostęp:2011-06-30].
  54. ↑ 54,0 54,1 Zeleny (Selene), ungarischer Hauptmann (po niemiecku). Regesta Imperii. Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Zarchiwizowano z oryginału 8 października 2011. [dostęp:2011-06-30].
  55. ↑ 55,0 55,1 Alexander Ganse: Austro-Hungarian War, 1479–1491. World History at KMLA. Korean Minjok Leadership Academy. [dostęp:2011-06-30].
  56. ↑ Geschichte Chronik 987–2009 (po niemiecku). baderlach.gv.at. Marktgemeinde Bad Erlach. [dostęp:2011-06-30].
  57. ↑ 57,0 57,1 József Bánlaky (1929). "Ulászló küzdelmei János Albert lengyel herceggel és Miksa római királlyal. Az 1492. évi budai országgyűlés főbb határozatai." [Walka Władysława z księciem Janem Albertem i świętym cesarzem rzymskim Maksinmilanem. Zgromadzenie Budy w 1492 r. I jego sankcje.]. A magyar nemzet hadtörténelme [Historia militarna narodu węgierskiego] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. [dostęp:2011-06-16].
  58. ↑ 58,0 58,1 58,2 Ágnes Kenyeres (1994). "Haugwitz János (15. sz.): zsoldosvezér" [jan Haugwitz (XV wiek): kapitan najemników]. Magyar életrajzi lexikon 1000–1990 [Węgierski leksykon biografii] (po wegiersku). Budapest, Hungary: Akadémiai Kiadó. ISBN 963-9374-13-X. [dostęp:2011-06-16].
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Bitwy_Czarnej_Armii&oldid=51910”